{"id":377795,"date":"2021-09-14T13:12:52","date_gmt":"2021-09-14T10:12:52","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=377795"},"modified":"2021-09-14T13:12:52","modified_gmt":"2021-09-14T10:12:52","slug":"az%c9%99rbaycan-turkiy%c9%99-pakistan-h%c9%99rbi-%c9%99m%c9%99kdasliqdan-elmi-%c9%99m%c9%99kdasliga-dogru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=377795","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259-Pakistan: h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdan elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa do\u011fru"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Dost v\u0259 qarda\u015f olan \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda vahid elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn perspektiv imkanlar var<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Bu h\u0259ft\u0259nin \u0259n yadda qalacaq hadis\u0259si V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z B\u00f6y\u00fck Z\u0259f\u0259rd\u0259n sonra v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rimizin tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u201c\u00dc\u00e7 qarda\u015f &#8211; 2021\u201d adl\u0131 birg\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259liminin ke\u00e7irilm\u0259sidir. B\u00f6y\u00fckd\u0259n ki\u00e7iy\u0259 ham\u0131m\u0131z\u0131n sevincin\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259nin silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin onur\u011fa s\u00fctunu say\u0131lan x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar\u0131n\u0131n birg\u0259 t\u0259limind\u0259n video, foto g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r kimd\u0259 dost-qarda\u015f birliyi-h\u0259mr\u0259yliyi, kiml\u0259rd\u0259s\u0259 g\u00fcc, \u0259z\u0259l\u0259 n\u00fcmayi\u015fi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131 yaratd\u0131. H\u0259tta d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimizd\u0259 qorxu, \u0259ndi\u015f\u0259, onlar\u0131n yanda\u015flar\u0131nda pax\u0131ll\u0131q v\u0259 q\u0131sqancl\u0131q do\u011furdu. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcst\u0259qil \u00f6k\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi dost, qarda\u015f v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 se\u00e7m\u0259kd\u0259 s\u0259rb\u0259st oldu\u011fumuz kimi, onlarla \u0259laq\u0259l\u0259rimizi nec\u0259 quraca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da, hans\u0131 sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259c\u0259yimizi d\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz bil\u0259rik. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn kimd\u0259ns\u0259 icaz\u0259 alas\u0131 deyilik. Qoy, bunu ham\u0131 bel\u0259 duysun, bel\u0259 bilsin, kim \u0259s\u0259bl\u0259\u015firs\u0259 gedib soyuq su i\u00e7sin. Dem\u0259li, s\u0131radan olmayan bu h\u0259rbi t\u0259limin s\u0259tralt\u0131 siyasi mesajlar\u0131 \u00e7ox d\u0259rindir: uzun s\u00f6z\u00fcn q\u0131sas\u0131 haqq i\u015fimiz\u0259 \u201cburnunu soxmaq\u201d ist\u0259y\u0259nl\u0259r qar\u015f\u0131lar\u0131nda \u201c\u00dc\u00c7 QARDA\u015e\u201d\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u0259li olacaqlar.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n geni\u015f m\u0259nada d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nd\u0259 burada qeyri-adi, kim v\u0259 kiml\u0259r\u0259s\u0259 narahat\u00e7\u0131l\u0131q g\u0259tir\u0259c\u0259k bir h\u0259r\u0259k\u0259t d\u0259 yoxdur. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t tarixin\u0259 bir-birin\u0259 yax\u0131n dost v\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r kimi d\u00fc\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Pakistan aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 dayanan xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n bir-birin\u0259 s\u0131x \u015f\u0259kild\u0259 ba\u011fl\u0131 olmalar\u0131d\u0131r. Buna Az\u0259rbaycan\u0131n 2020-ci il sentyabr\u0131n 27-d\u0259 t\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan\u0131n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnd\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n Az\u0259rbaycana h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 d\u0259st\u0259k n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259sini \u0259yani s\u00fcbut kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar.<\/p>\n<p>S\u00f6zs\u00fcz, V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259mizin qazan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u015f\u0259riksiz memar\u0131 M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan v\u0259 onun q\u0259hr\u0259man \u0259sg\u0259ridir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n da qeyd etdiyi kimi igid c\u0259ngav\u0259rl\u0259rimiz 44 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 bir d\u0259f\u0259 olsun geri add\u0131m atmad\u0131lar, daim ir\u0259liy\u0259 getm\u0259k, ya qalib, ya \u015f\u0259hid, ya da qazi olmaq \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259ri oldu. H\u0259r biri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131 yazan c\u0259ngav\u0259rl\u0259rimiz xalq\u0131m\u0131z\u0131n ill\u0259r boyu g\u00f6zl\u0259diyi h\u0259sr\u0259t\u0259, iztiraba son qoydular: 30 il\u0259 yax\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan tarixi v\u0259 \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131m\u0131z erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan qurtuldu, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz b\u0259rpa olundu. Bu haqda n\u0259 q\u0259d\u0259r yaz\u0131lsa da, deyils\u0259 d\u0259 yen\u0259 azd\u0131r. Amma toxunmaq ist\u0259diyimiz bu m\u00f6vzu il\u0259 \u0259laq\u0259li, amma ba\u015fqa bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. M\u00fcharib\u0259nin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n yuxar\u0131da haqqlar\u0131nda b\u0259hs etdiyimiz qarda\u015f, dost \u00f6lk\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycana m\u00fcnasib\u0259td\u0259 tutdu\u011fu yer v\u0259 s\u0259rgil\u0259dikl\u0259ri m\u00f6vqe diqq\u0259t c\u0259lb edir. T\u0259bii ki, xarici erm\u0259ni lobbil\u0259rinin t\u0259siri alt\u0131nda \u00f6zl\u0259rini onlar\u0131n yalanlar\u0131na inand\u0131ran bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00e7\u0131xmaq \u015f\u0259rti il\u0259 qalanlar\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyini q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f saymaq olar. \u00c7\u00fcnki bu d\u00fczg\u00fcn m\u00f6vqeyin n\u0259tic\u0259si idi ki, Az\u0259rbaycan k\u0259skin beyn\u0259lxalq t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalmad\u0131. Halbuki i\u015f\u011fal fakt\u0131n\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259n qeyd-\u015f\u0259rtsiz \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n 4 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul ed\u0259n BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n iki d\u0259f\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 iclas\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131raraq \u00f6lk\u0259mizi haqq sava\u015f\u0131ndan durdurma\u011fa v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n siyasi-iqtisadi sanksiyalar t\u0259tbiq etm\u0259y\u0259 c\u0259hdl\u0259r olundu. Ancaq Az\u0259rbaycana qarda\u015f, dost v\u0259 m\u00fctt\u0259fiq olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri bu arzuolunmayan hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 vaxt\u0131nda ala bildi.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycana \u0259n b\u00f6y\u00fck siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259k ver\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r siyah\u0131s\u0131nda ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n ad\u0131 x\u00fcsusi qeyd edilm\u0259lidir, des\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. \u00dcmummilli lider m\u0259rhum Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cBir mill\u0259t, iki d\u00f6vl\u0259t\u201d tezisini s\u00f6zd\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 II Qaraba\u011f M\u00fcharib\u0259sinin ilk g\u00fcn\u00fcnd\u0259n sonuna q\u0259d\u0259r r\u0259smi v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq sad\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na q\u0259d\u0259r ham\u0131s\u0131n\u0131n bir a\u011f\u0131zdan \u201cdost v\u0259 qarda\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n yan\u0131nday\u0131q, yan\u0131nda olma\u011fa davam ed\u0259c\u0259yik\u201d s\u00f6yl\u0259m\u0259l\u0259ri nec\u0259 d\u0259 q\u00fcrurverici idi. Sirr deyil ki, qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan\u0131n obyektiv v\u0259 s\u0259rt b\u0259yanatlar\u0131, atd\u0131\u011f\u0131 q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131mlar, onun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f diplomatik gedi\u015fl\u0259ri, x\u00fcsus\u0259n \u201c&#8230; \u0259g\u0259r bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259ttimiz ke\u00e7il\u0259rs\u0259, incim\u0259sinl\u0259r, babam\u0131z\u0131n o\u011flu da olsa g\u00f6z\u00fcm\u00fcz g\u00f6rm\u0259z\u201d k\u0259lm\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011falda olan \u0259razil\u0259rini qaytarmaq u\u011frunda apar\u0131lan m\u00fcharib\u0259nin u\u011furlu gedi\u015fin\u0259 t\u0259kan verdi.<\/p>\n<p>Dost Pakistan \u00f6lk\u0259si d\u0259 ba\u015f nazirl\u0259ri \u0130mran xan\u0131n dilind\u0259n \u201cbu m\u00fcharib\u0259d\u0259 haqq-\u0259dal\u0259t t\u0259r\u0259fi olan Az\u0259rbaycan\u0131n yan\u0131nday\u0131q. Laz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259 qarda\u015flar\u0131m\u0131za h\u0259r c\u00fcr d\u0259st\u0259k verm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q\u201d, fikirl\u0259ri s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u00fcc qatd\u0131.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra yaranm\u0131\u015f reall\u0131q biz\u0259 dost olan v\u0259 olmayan \u00f6lk\u0259l\u0259ri ay\u0131rd etm\u0259y\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 oldu. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu yeni reall\u0131q h\u0259m d\u0259 haqq sava\u015f\u0131nda \u00f6lk\u0259miz\u0259 yax\u0131ndan d\u0259st\u0259k ver\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 siyasi, m\u0259d\u0259ni, elm, t\u0259hsil v\u0259 sair sah\u0259l\u0259rd\u0259 vahid \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini n\u0259inki g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirdi, h\u0259tta tezlikl\u0259 realla\u015fmas\u0131n\u0131 obyektiv z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evirmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>S\u00f6z yox ki, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Regionun v\u0259 xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259laq\u0259l\u0259rimizin daha da g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir, bunun \u0259n m\u00fch\u00fcm\u00fc h\u0259rbi sah\u0259d\u0259 birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259si olan indiki t\u0259liml\u0259rdir.<\/p>\n<p>Elmi n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq g\u00f6r\u0259rik ki, qarda\u015f, dost, m\u00fctt\u0259fiq \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 bel\u0259 bir elmi platforman\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 da m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. \u00c7\u00fcnki m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f elmi siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n akademik elmin m\u0259rk\u0259zi olan Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 (AMEA) v\u0259 onun elmi-t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259ss\u0259s\u0259l\u0259ri v\u0259 Y\u00fcks\u0259k Texnologiyalar Park\u0131 kimi t\u0259\u015fkilatlar\u0131 onsuz da ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz \u00f6lk\u0259l\u0259rin elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259ri il\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r formada \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirl\u0259r. T\u0259kc\u0259, icra\u00e7\u0131 direktoru oldu\u011fum AMEA akad. \u018fli Quliyev ad\u0131na A\u015fqarlar Kimyas\u0131 \u0130nstitutu (AK\u0130) fundamental v\u0259 t\u0259tbiqi sah\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq t\u0259dqiqatlarda, m\u0259hz T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n apar\u0131c\u0131 elm, t\u0259hsil v\u0259 innovasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 \u00f6n\u0259m verm\u0259kd\u0259dir. Bel\u0259 ki, 2015-ci ild\u0259n qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin apar\u0131c\u0131 elm m\u0259rk\u0259zl\u0259ri say\u0131lan, d\u00fcnyan\u0131n m\u0259h\u015fur universitetl\u0259rinin reytinq siyah\u0131s\u0131nda \u00f6n s\u0131ralarda yer alan ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri \u2013 Orta Do\u011fu Texnik, Hacetepe, \u0130stanbul Texnik, Atat\u00fcrk, Bartin, Ege universitetl\u0259ri il\u0259 fundamental n\u0259z\u0259ri t\u0259dqiqatlar sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. H\u0259r bir universitetl\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259 g\u0259ncl\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259ke\u00e7m\u0259y\u0259 c\u0259lb edilm\u0259sind\u0259n tutmu\u015f, m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq laboratoriyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259li birg\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131na q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n akademik t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259sinin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 praktik olaraq raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir. \u00d6t\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq AK\u0130-d\u0259 sintez olunan yeni fizioloji f\u0259al madd\u0259l\u0259rin antioksidant aktivliyi, enzim-izoenziml\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 inhibitor t\u0259sirl\u0259ri Atat\u00fcrk v\u0259 Bartin universitetl\u0259rind\u0259\u00a0 analiz olunmu\u015f v\u0259 y\u00fcks\u0259k t\u0259sir\u0259 malik olmalar\u0131 t\u0259sdiq edilmi\u015fdir. Yekun n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, al\u0131nan madd\u0259l\u0259r b\u0259dxass\u0259li \u015fi\u015f (x\u0259r\u00e7\u0259ng), m\u0259d\u0259 trakt\u0131, t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131n\u0131n iltihab\u0131, Alzheimer (yadda\u015fitm\u0259, a\u011f\u0131l z\u0259ifliyi), qlaukoma, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, y\u00fcks\u0259k hipertoniya v\u0259 sair x\u0259st\u0259lik do\u011furan patoloji prosesl\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259k inhibitor t\u0259sir g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. H\u0259tta onlar standart d\u0259rman kimi t\u0259tbiq olunan takrin, \u03b1-tokoferol v\u0259 troloksa nisb\u0259t\u0259n 10 d\u0259f\u0259 y\u00fcks\u0259k t\u0259sir\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>Bu t\u0259dqiqatlar\u0131n m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n Springer, Elcevier, Wiley, Taylor &amp; Francis kimi n\u00fcfuzlu n\u0259\u015friyyatlar\u0131na daxil olan, impakt faktoru y\u00fcks\u0259k, \u201cWeb of Science\u201d, \u201cScopus\u201d kimi tan\u0131nm\u0131\u015f elm bazalar\u0131nda arxivl\u0259\u015fmi\u015f jurnallarda 50-\u0259 yax\u0131n m\u0259qal\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f, onlara d\u00fcnya aliml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 2000-\u0259 yax\u0131n istinad olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259li h\u0259mkarlarla birg\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunan beyn\u0259lxalq elmi seminar\u0131n da t\u0259\u015fkil olunmas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di indiy\u0259 q\u0259d\u0259r apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dqiqatlar\u0131n \u0259sas n\u0259tic\u0259l\u0259rini bir daha m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q perspektivl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k olmu\u015fdur. Bu x\u00fcsusda Qaraba\u011f\u0131n z\u0259ngin flora \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u0259 malik oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 oradan toplan\u0131lan d\u0259rman bitkil\u0259rinin ekstraktlar\u0131n\u0131n fizioloji f\u0259all\u0131qlar\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 birg\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131n keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni istiqam\u0259td\u0259 apar\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ed\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>AK\u0130 t\u0259r\u0259find\u0259n dost, m\u00fctt\u0259fiq \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 fundamental t\u0259dqiqatlarla yana\u015f\u0131 t\u0259tbiqi i\u015fl\u0259r sah\u0259sind\u0259 d\u0259 \u00f6n\u0259mli nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. M\u0259lumdur ki, \u0130nstitutumuz strateji m\u0259hsul hesab edil\u0259n s\u00fcrtk\u00fc ya\u011flar\u0131na, yanacaqlara, ya\u011flay\u0131c\u0131-soyuducu mayel\u0259r\u0259 a\u015fqarlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n \u0259sas\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif t\u0259yinatl\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli s\u00fcrtk\u00fc v\u0259 yanacaq kompozisiyalar\u0131, ya\u011flay\u0131c\u0131-soyuducu mayel\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 istehsal\u0131n t\u0259\u015fkili \u00fczr\u0259 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan suverenlik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra AK\u0130 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 Bak\u0131 baza ya\u011flar\u0131 v\u0259 m\u00f6vcud a\u015fqarlardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u0259vv\u0259lki ya\u011f\u0131n analoqunu yaratm\u0131\u015f, istehsal\u0131n\u0131 institutun n\u0259zdind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cA\u015fqar\u201d XTB-d\u0259 t\u0259\u015fkil etmi\u015f v\u0259 100 tonlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyin\u0259 t\u0259qdim etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, h\u0259r bir texnika, \u0259l\u0259lx\u00fcsus h\u0259rbi texnika ild\u0259n-il\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fir v\u0259 yeni n\u0259sil texnika meydana g\u0259lir. Art\u0131q d\u00fcnyada x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 texnika m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin istehsal edil\u0259n yeni n\u0259sil tanklarda istifad\u0259 edil\u0259c\u0259k y\u00fcks\u0259k g\u00fccl\u0259ndirilmi\u015f m\u00fcasir dizel m\u00fch\u0259rriki yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. AK\u0130-nin \u0259vv\u0259l yaratd\u0131\u011f\u0131 motor ya\u011f\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f dizel m\u00fch\u0259rrikinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab verm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd olunan dizel m\u00fch\u0259rrikin t\u0259l\u0259bl\u0259rini t\u0259min ed\u0259n y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli yeni x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 motor ya\u011f\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 ehtiyac\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259ldi.<\/p>\n<p>2019-cu ilin iyul ay\u0131nda Ukrayna v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n qarda\u015f Pakistan t\u0259r\u0259find\u0259n yeni x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 ya\u011f\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar AK\u0130-y\u0259 m\u00fcraci\u0259t olundu. H\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri 2019-cu ild\u0259 t\u0259l\u0259b olunan s\u00fcrtk\u00fc ya\u011f\u0131na aid m\u00fczakir\u0259l\u0259r aparmaq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda niyy\u0259t protokolu imzalamaq \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanda oldular. Ard\u0131nca AK\u0130 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 t\u0259l\u0259b olunan s\u00fcrtk\u00fc ya\u011f\u0131n\u0131 yaratd\u0131 v\u0259 laboratoriya s\u0131naqlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri bu ya\u011f\u0131n \u0259vv\u0259lki ya\u011flardan xeyli \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu t\u0259sdiq etdi.<\/p>\n<p>2020-ci ild\u0259 AMEA-n\u0131n T\u0259cr\u00fcb\u0259-S\u0259naye Zavodunda yeni ya\u011f\u0131n 600 litr miqdar\u0131nda n\u00fcmun\u0259si haz\u0131rlan\u0131b v\u0259 motor s\u0131naqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Ukraynan\u0131n Xarkov \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 yuxar\u0131da qeyd olunan zavoda g\u00f6nd\u0259rildi. H\u0259min ya\u011f\u0131n s\u0131naqlar\u0131 ba\u015fqa \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259klif olunan v\u0259 haz\u0131rda istifad\u0259d\u0259 olan ya\u011flarla m\u00fcqayis\u0259li olaraq apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fcqayis\u0259li s\u0131naqlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri 43 s\u0259hif\u0259d\u0259n ibar\u0259t r\u0259smi s\u0259n\u0259dd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259n\u0259dd\u0259 birm\u0259nal\u0131 qeyd olunmu\u015fdur ki, AK\u0130-nin yeni ya\u011f\u0131 xeyli \u00fcst\u00fcn keyfiyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir. Bu ya\u011f\u0131n t\u0259tbiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f q\u0259rar\u0131n q\u0259bulu \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m Pakistan, h\u0259m d\u0259 Ukrayna n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri bu yax\u0131nlarda yenid\u0259n \u0130nstituta s\u0259f\u0259r ed\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd olundu\u011fu kimi fundamental t\u0259dqiqatlar sah\u0259sind\u0259 birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00f6lk\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq malik oldu\u011fu elminin d\u00fcnya elmin\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirirs\u0259, t\u0259tbiqi sah\u0259d\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k elmi i\u015fl\u0259r eyni zamanda o \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi inki\u015faf\u0131na v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 q\u00fcdr\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u00f6hv\u0259 vermi\u015f olur. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 o \u00f6lk\u0259l\u0259rin strateji m\u0259hsullarla t\u0259chizat m\u0259s\u0259l\u0259si meydana g\u0259ldikd\u0259, Az\u0259rbaycanla analoji probleml\u0259ri ya\u015fayan Pakistan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bu faydan\u0131n miqyas\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 artm\u0131\u015f olur. \u018fn \u0259sas\u0131 da hegemon, super \u00f6lk\u0259l\u0259rin idxal as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan azad olacaqlar. Bu amili n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq AK\u0130 Pakistanla oldu\u011fu kimi qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 d\u0259 t\u0259tbiqi sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n apar\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u0259qs\u0259duy\u011fun say\u0131r v\u0259 haz\u0131rda bu istiqam\u0259td\u0259 TUB\u0130TAK v\u0259 TUBA x\u0259tti il\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r aparmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Hesab edirik ki, V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sinin g\u0259tirdiyi reall\u0131qlar n\u0259z\u0259r\u0259 almaqla AK\u0130-nin timsal\u0131nda AMEA-n\u0131n riyaziyyat-fizika, informasiya texnologiyalar\u0131, geologiya, k\u0259nd\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, torpaq\u015f\u00fcnasl\u0131 v\u0259 eyni zamanda humanitar-ictimai elml\u0259rin aid oldu\u011fu dig\u0259r elmi-t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259ssisl\u0259rinin d\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycana \u0259sl qarda\u015fl\u0131q v\u0259 dostluq tell\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n analoji elmi m\u00fc\u0259ssisl\u0259rin\u0259 \u00f6n\u0259m verm\u0259si elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f olacaq. Bu is\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin daha da yax\u0131nla\u015fmas\u0131na, u\u011furlu t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259sin\u0259 sonda vahid \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k. M\u0259s\u0259l\u0259nin maraq do\u011furan bir t\u0259r\u0259fi d\u0259 odur ki, v\u0259t\u0259nimizin \u00e7\u0259tin g\u00fcn\u00fcnd\u0259 &#8211; 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 bizi t\u0259k qoymayan qarda\u015f v\u0259 dost \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 bu yolla minn\u0259tdarl\u0131q etmi\u015f oluruq.<\/p>\n<p><strong>\u018ffsun Sucayev,\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><em>YAP \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc, elml\u0259r doktoru, dosent<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dost v\u0259 qarda\u015f olan \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda vahid elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn perspektiv imkanlar var Bu h\u0259ft\u0259nin \u0259n yadda qalacaq hadis\u0259si V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z B\u00f6y\u00fck Z\u0259f\u0259rd\u0259n sonra v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rimizin tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u201c\u00dc\u00e7 qarda\u015f &#8211; 2021\u201d adl\u0131 birg\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259liminin ke\u00e7irilm\u0259sidir. B\u00f6y\u00fckd\u0259n ki\u00e7iy\u0259 ham\u0131m\u0131z\u0131n sevincin\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259nin silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin onur\u011fa s\u00fctunu say\u0131lan x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar\u0131n\u0131n birg\u0259 t\u0259limind\u0259n video, foto g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r kimd\u0259 dost-qarda\u015f birliyi-h\u0259mr\u0259yliyi, kiml\u0259rd\u0259s\u0259 g\u00fcc, \u0259z\u0259l\u0259 n\u00fcmayi\u015fi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131 yaratd\u0131. H\u0259tta d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimizd\u0259 qorxu, \u0259ndi\u015f\u0259, onlar\u0131n yanda\u015flar\u0131nda pax\u0131ll\u0131q v\u0259 q\u0131sqancl\u0131q&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":377796,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/d5b03d3a16316137514939957391063396.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/d5b03d3a16316137514939957391063396.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/d5b03d3a16316137514939957391063396.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/d5b03d3a16316137514939957391063396-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/d5b03d3a16316137514939957391063396-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/d5b03d3a16316137514939957391063396-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/d5b03d3a16316137514939957391063396.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/d5b03d3a16316137514939957391063396.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/d5b03d3a16316137514939957391063396-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/d5b03d3a16316137514939957391063396.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Dost v\u0259 qarda\u015f olan \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda vahid elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn perspektiv imkanlar var Bu h\u0259ft\u0259nin \u0259n yadda qalacaq hadis\u0259si V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z B\u00f6y\u00fck Z\u0259f\u0259rd\u0259n sonra v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rimizin tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Pakistan\u0131n x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u201c\u00dc\u00e7 qarda\u015f &#8211; 2021\u201d adl\u0131 birg\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259liminin ke\u00e7irilm\u0259sidir. B\u00f6y\u00fckd\u0259n ki\u00e7iy\u0259 ham\u0131m\u0131z\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/377795"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=377795"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/377795\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/377796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=377795"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=377795"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=377795"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}