{"id":379403,"date":"2021-09-17T16:01:08","date_gmt":"2021-09-17T13:01:08","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=379403"},"modified":"2021-09-17T16:47:15","modified_gmt":"2021-09-17T13:47:15","slug":"m%c9%99rcim%c9%99k-n%c9%99y%c9%99-faydalidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=379403","title":{"rendered":"M\u0259rcim\u0259k n\u0259y\u0259 faydal\u0131d\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p>Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n iqlimi v\u0259 torpaqlar\u0131 m\u0259rcim\u0259k bitkisinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015flidir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 d\u0259 AMEA Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lm\u0259si Bioresurslar \u0130nstitutunun t\u0259cr\u00fcb\u0259 sah\u0259sind\u0259 \u201cN\u0259batat Ba\u011f\u0131\u201dnda\u00a0m\u0259rcim\u0259k bitkisinin Az\u0259rbaycan Genetik Ehtiyatlar \u0130nstitutu v\u0259 Elmi T\u0259dqiqat \u0130nstitutundan al\u0131nm\u0131\u015f, 6 sortu \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif variantlarda t\u0259cr\u00fcb\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r, bu t\u0259dqiqatlar\u0131n say\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunub v\u0259 t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri davam etdirilir.<\/p>\n<p>M\u0259rcim\u0259k (lat\u0131nca &#8220;lens culinaris&#8221;) paxlal\u0131lar f\u0259sil\u0259sind\u0259n birillik bitki cinsidir. V\u0259t\u0259ni h\u0259m Avropa, h\u0259m d\u0259 Asiyad\u0131r. H\u0259tta, q\u0259dim Misir piramidalar\u0131nda da m\u0259rcim\u0259yin qal\u0131qlar\u0131 tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Yarpaqlar\u0131 ya\u015f\u0131l, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri a\u011f, \u00e7\u0259hray\u0131,<br \/>\nb\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yidir. Toxumlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259m iritoxumlu, h\u0259m d\u0259 x\u0131rdatoxumlu m\u0259rcim\u0259kl\u0259r var. \u018fn \u00e7ox m\u0259lum olan n\u00f6vl\u0259ri q\u0131rm\u0131z\u0131, sar\u0131, ya\u015f\u0131l m\u0259rcim\u0259kdir. M\u0259rcim\u0259k \u0259n \u00e7ox Avropa, Asiya, Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130stisev\u0259n bitki oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn isti yerl\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox yeti\u015fir. \u0130yun, iyul aylar\u0131nda \u00e7i\u00e7\u0259k, avqust-sentyabr aylar\u0131nda is\u0259 meyv\u0259 verir. M\u0259rcim\u0259k t\u0259kc\u0259 z\u00fclalla yox, ni\u015fasta il\u0259 d\u0259 z\u0259ngindir. M\u0259rcim\u0259yin t\u0259rkibind\u0259 30%-\u0259 q\u0259d\u0259r z\u00fclal, 60%-\u0259 q\u0259d\u0259r ni\u015fasta m\u00f6vcuddur. M\u0259rcim\u0259yin t\u0259rkibind\u0259 B1, B2, B9 vitaminl\u0259ri, d\u0259mir, kalsium, fosfor minerallari var. Daha maraql\u0131 bir fakt is\u0259 budur ki, m\u0259rcim\u0259yin t\u0259rkibind\u0259 olan z\u00fclal \u0259tin t\u0259rkibind\u0259 olan z\u00fclaldan daha \u00e7oxdur. Q\u0259dim d\u00f6vrd\u0259 m\u0259rcim\u0259kd\u0259n d\u0259rman bitkisi kimi d\u0259 istifad\u0259 edilmi\u015fdir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n m\u0259rcim\u0259k q\u0259dim Romada m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq d\u0259rman\u0131 kimi istifad\u0259 edilmi\u015fdir. Q\u0259dim Romada m\u0259rcim\u0259k \u0259n yax\u015f\u0131 sakitl\u0259\u015fdirici d\u0259rman kimi d\u0259 m\u0259lum olmu\u015fdur. Bu<br \/>\ng\u00fcn m\u0259rcim\u0259yin t\u0259kc\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n yox, unundan v\u0259 yarmas\u0131ndan da geni\u015f istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 lap q\u0259dimd\u0259n milli x\u00f6r\u0259kl\u0259rin \u0259sas komponenti olan m\u0259rci Az\u0259rbaycanda da \u00e7ox sevilir v\u0259 istifad\u0259 olunur. M\u0259rcim\u0259k paxlal\u0131 bitkil\u0259r aras\u0131nda \u0259n tez bi\u015f\u0259ndir. \u015eorbalarda, \u0259sas\u0259n d\u0259 p\u00fcre-\u015forbalarda, s\u0131y\u0131qlarda, qarnirl\u0259rd\u0259 geni\u015f istifad\u0259 olunur. \u018fn tan\u0131nm\u0131\u015f n\u00f6vl\u0259ri q\u0259hv\u0259yi, q\u0131rm\u0131z\u0131, a\u011f (beluqa), v\u0259 pyuidir.<\/p>\n<p><em><strong>C vitamini 600 d\u0259f\u0259 art\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>M\u0259rcim\u0259k antik d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n h\u0259m d\u0259 d\u0259rman bitkisi kimi m\u0259\u015fhurdur. Q\u0259dim lo\u011fmanlar dey\u0259rmi\u015fl\u0259r ki, qidas\u0131 m\u0259rcim\u0259k olan insanlar ruhi tarazl\u0131q \u0259ld\u0259 edirl\u0259r. Daha sonralar is\u0259 Avropa t\u0259bibl\u0259ri m\u0259rcini Revalenta arabica adl\u0131, \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin \u0259lac\u0131 olan d\u0259rman\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil etmi\u015fl\u0259r. M\u0259lumdur ki, paxlal\u0131lar\u0131n c\u00fcc\u0259rdikd\u0259 onlarda C vitamini 600 d\u0259f\u0259 art\u0131r. M\u0259rcim\u0259k d\u0259 bu x\u00fcsusiyy\u0259t\u0259 malikdir. C\u00fcc\u0259rdikd\u0259 eyni zamanda B1, B6, biotin, fol tur\u015fusu, kalium, maqnezium, d\u0259mir, sink c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015f\u0259n m\u0259rcim\u0259k h\u0259m d\u0259 g\u00fccl\u00fc z\u00fclal m\u0259nb\u0259yidir. M\u0259rcim\u0259yin c\u00fcc\u0259rmi\u015fl\u0259ri orqanik d\u0259mir m\u0259nb\u0259yi olub qanda hemoqlobinin miqdar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Z\u0259ngin C vitamini m\u0259nb\u0259yi oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259rcim\u0259k qrip \u0259leyhin\u0259 vasit\u0259 kimi istifad\u0259 olunur. T\u0259rkibind\u0259 b\u00f6y\u00fck miqdarda kalium olmas\u0131 m\u0259rcim\u0259yi ateroskleroz v\u0259 \u00fcr\u0259k ritminin pozulmas\u0131 zaman\u0131 faydal\u0131 edir. M\u0259rcim\u0259yin c\u00fcc\u0259rtil\u0259rini anemiyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif formalar\u0131, damarlarda qanaxmas\u0131, u\u015faql\u0131qda qanaxmalar v\u0259 qad\u0131nlarda kritik g\u00fcnl\u0259rd\u0259 h\u0259dd\u0259n art\u0131q qan itirm\u0259l\u0259r zaman\u0131 x\u00f6r\u0259kl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r verir. Onlar h\u0259m\u00e7inin a\u011fciy\u0259r v\u0259r\u0259mi v\u0259 sidik-cinsiyy\u0259t sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259sind\u0259, bronxitl\u0259rin v\u0259 pnevmaniyalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda, angina v\u0259 soyuqd\u0259ym\u0259l\u0259rd\u0259n sonra b\u0259rpaedici vasit\u0259 kimi istifad\u0259 olunur. M\u0259rcim\u0259k madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini normalla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 sinir sisteminin tam f\u0259aliyy\u0259tini t\u0259min edir, h\u0259zmi yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r, ekzema v\u0259 m\u0259d\u0259 xoras\u0131n\u0131 m\u00fcalic\u0259 edir. M\u0259rcim\u0259yin c\u00fcc\u0259rtil\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 tez-tez viruslu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259, soyuqd\u0259ym\u0259l\u0259r\u0259 yoluxan u\u015faqlara v\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 xeyirdir. M\u0259rcim\u0259yin m\u00fcalic\u0259vi \u0259h\u0259miyy\u0259tini onun m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131n t\u0259bab\u0259tind\u0259 geni\u015f yer almas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Bolqar lo\u011fmanlar\u0131 m\u0259rci unundan haz\u0131rlanm\u0131\u015f c\u00f6vh\u0259r v\u0259 qurudulmu\u015f kartof \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri il\u0259 b\u0259dxass\u0259li \u015fi\u015fl\u0259ri m\u00fcalic\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p><em><strong>Resept bel\u0259dir:<\/strong><\/em>\u00a01 x\u00f6r\u0259k qa\u015f\u0131\u011f\u0131 m\u0259rci unu v\u0259 1 x\u00f6r\u0259k qa\u015f\u0131\u011f\u0131 quru kartof \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri 0,5 l qaynar suda d\u0259ml\u0259nilir, 3 saat istid\u0259 saxlan\u0131l\u0131r v\u0259 g\u00fcnd\u0259 3 d\u0259f\u0259 yem\u0259kd\u0259n 30 d\u0259q \u0259vv\u0259l q\u0259bul edilir. B\u00fct\u00f6v m\u00fcalic\u0259 kursuna 4 l c\u00f6vh\u0259r t\u0259l\u0259b olunur.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlarla b\u0259rab\u0259r qeyd ed\u0259k ki,\u00a0m\u0259rcim\u0259kd\u0259 kobud sell\u00fcloz \u00e7oxdur, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xroniki enterit, kolit, pankreotit x\u0259st\u0259l\u0259ri onu x\u00f6r\u0259kl\u0259rd\u0259 ehtiyatla istifad\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Faydalar\u0131:<\/p>\n<p><em><strong>M\u00fcqavim\u0259tin artmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u0130mmunitetin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u00dcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259si<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>M\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259si<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Hals\u0131zl\u0131\u011f\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>M\u0259nfi enerjinin azalmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Qan azl\u0131\u011f\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u015e\u0259k\u0259rin miqdar\u0131n\u0131n azalmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Xolesterolun miqdar\u0131n\u0131n azalmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>B\u00f6yr\u0259k da\u015flar\u0131n\u0131n sal\u0131nmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Aritmiyan\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Hipertoniyan\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259si<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Qan\u0131n z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>S\u00fcm\u00fckl\u0259rin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Sinirl\u0259rin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u018fz\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Babasil x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259si<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa m\u0259rcim\u0259k, antikanserogen v\u0259 antioksidant xass\u0259l\u0259ri il\u0259 d\u0259 m\u0259lumdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n iqlimi v\u0259 torpaqlar\u0131 m\u0259rcim\u0259k bitkisinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015flidir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 d\u0259 AMEA Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lm\u0259si Bioresurslar \u0130nstitutunun t\u0259cr\u00fcb\u0259 sah\u0259sind\u0259 \u201cN\u0259batat Ba\u011f\u0131\u201dnda\u00a0m\u0259rcim\u0259k bitkisinin Az\u0259rbaycan Genetik Ehtiyatlar \u0130nstitutu v\u0259 Elmi T\u0259dqiqat \u0130nstitutundan al\u0131nm\u0131\u015f, 6 sortu \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif variantlarda t\u0259cr\u00fcb\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r, bu t\u0259dqiqatlar\u0131n say\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunub v\u0259 t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri davam etdirilir. M\u0259rcim\u0259k (lat\u0131nca &#8220;lens culinaris&#8221;) paxlal\u0131lar f\u0259sil\u0259sind\u0259n birillik bitki cinsidir. V\u0259t\u0259ni h\u0259m Avropa, h\u0259m d\u0259 Asiyad\u0131r. H\u0259tta, q\u0259dim Misir piramidalar\u0131nda da m\u0259rcim\u0259yin qal\u0131qlar\u0131 tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Yarpaqlar\u0131 ya\u015f\u0131l, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri a\u011f, \u00e7\u0259hray\u0131, b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yidir. Toxumlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259m iritoxumlu, h\u0259m d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":379437,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/87ba276e163187821130845079110403568.png",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/87ba276e163187821130845079110403568.png",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/87ba276e163187821130845079110403568.png",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/87ba276e163187821130845079110403568-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/87ba276e163187821130845079110403568-660x365.png",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/87ba276e163187821130845079110403568-840x465.png",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/87ba276e163187821130845079110403568.png",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/87ba276e163187821130845079110403568.png",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/87ba276e163187821130845079110403568-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/87ba276e163187821130845079110403568.png",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n iqlimi v\u0259 torpaqlar\u0131 m\u0259rcim\u0259k bitkisinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015flidir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 d\u0259 AMEA Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lm\u0259si Bioresurslar \u0130nstitutunun t\u0259cr\u00fcb\u0259 sah\u0259sind\u0259 \u201cN\u0259batat Ba\u011f\u0131\u201dnda\u00a0m\u0259rcim\u0259k bitkisinin Az\u0259rbaycan Genetik Ehtiyatlar \u0130nstitutu v\u0259 Elmi T\u0259dqiqat \u0130nstitutundan al\u0131nm\u0131\u015f, 6 sortu \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif variantlarda t\u0259cr\u00fcb\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r, bu t\u0259dqiqatlar\u0131n say\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunub v\u0259 t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri davam etdirilir. M\u0259rcim\u0259k&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379403"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=379403"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/379403\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/379437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=379403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=379403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=379403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}