{"id":380629,"date":"2021-09-21T10:59:49","date_gmt":"2021-09-21T07:59:49","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=380629"},"modified":"2021-09-21T10:59:49","modified_gmt":"2021-09-21T07:59:49","slug":"az%c9%99rbaycani-qlobal-enerji-bazarinin-oyuncusu-ed%c9%99n-%c9%99srin-muqavil%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=380629","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131 qlobal enerji bazar\u0131n\u0131n oyun\u00e7usu ed\u0259n \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda hasil olunan karbohidrogenl\u0259rin d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131ndan 27 il \u00f6t\u00fcr. \u201cX\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda \u201dAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; (A\u00c7G) yataqlar blokunun v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda&#8221; D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f neft \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d saray\u0131nda m\u00f6h\u00fcrl\u0259nib.<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259 8 \u00f6lk\u0259nin &#8211; Az\u0259rbaycan, AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Norve\u00e7, Yaponiya, Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n &#8211; 13 neft \u015firk\u0259ti (\u201cAmoco\u201d, BP, \u201cMcDermott\u201d, \u201cUnocal\u201d, SOCAR, \u201cLUKoil\u201d, \u201cStatoil\u201d (haz\u0131rda \u201cEquinor\u201d), \u201cExxon\u201d, \u201cT\u00fcrkiye Petrolleri\u201d, \u201cPennzoil\u201d, \u201cItochu\u201d, \u201cRemco\u201d, \u201cDelta\u201d) i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>M\u00fcqavil\u0259 Az\u0259rbaycanda neft hasilat\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Neft hasilat\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259n &#8211; 1997-ci ild\u0259ki 9 milyon tondan 2010-cu ild\u0259 51 milyon tona \u00e7at\u0131b.<\/p>\n<p>1996-c\u0131 ilin yanvar\u0131nda \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 hasil olunan Az\u0259rbaycan neftinin Bak\u0131-Novorossiysk mar\u015frutu il\u0259 n\u0259qlin\u0259 dair Rusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imzalan\u0131b. 1997-ci ilin oktyabr\u0131nda h\u0259min x\u0259tt istifad\u0259y\u0259 verilib. 1998-ci ild\u0259 A\u00c7G neftinin f\u0259aliyy\u0259ti b\u0259rpa edilmi\u015f Bak\u0131-Novorossiysk k\u0259m\u0259ri il\u0259 Qara d\u0259niz\u0259 ixrac edilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>1997-ci ild\u0259 h\u0259m\u00e7inin neftin Qara d\u0259niz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131-Supsa mar\u015frutu il\u0259 n\u0259qlin\u0259 dair Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda sazi\u015f imzalan\u0131b. 1999-cu ilin aprelind\u0259 Bak\u0131-Supsa neft k\u0259m\u0259ri v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Qara d\u0259niz sahilind\u0259ki Supsa ixrac terminal\u0131 istismara verilib.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 hasil olunmu\u015f neftin ixrac\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni k\u0259m\u0259rin in\u015fas\u0131na dair q\u0259rar q\u0259bul olunur. Bel\u0259likl\u0259, m\u00fcxt\u0259lif siyasi, iqtisadi v\u0259 xarici mane\u0259l\u0259r\u0259 baxmayaraq, 2002-ci ild\u0259 Bak\u0131-Tiflis-Ceyhan (BTC) \u0259sas ixrac neft boru k\u0259m\u0259rinin t\u0259m\u0259li qoyulur. 2006-c\u0131 ilin may\u0131nda Az\u0259rbaycan nefti BTC k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 Ceyhan liman\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. Haz\u0131rda BTC n\u0259inki respublika v\u0259 region, eyni zamanda beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 d\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n layih\u0259 say\u0131l\u0131r &#8211; onunla yaln\u0131z Az\u0259rbaycan deyil, Qazax\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan nefti d\u0259 n\u0259ql olunur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>K\u0259m\u0259rin illik \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck qabiliyy\u0259ti 50 milyon tondur, onun 60 milyon tona \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>2017-ci il sentyabr\u0131n 14-d\u0259 is\u0259 Bak\u0131da n\u00f6vb\u0259ti sazi\u015f imzalan\u0131b. Prezident \u0130lham \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda A\u00c7G yataqlar blokunun v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda d\u00fcz\u0259li\u015f edilmi\u015f v\u0259 yenid\u0259n t\u0259rtib olunmu\u015f Sazi\u015fin imzalanmas\u0131 m\u0259rasimi ke\u00e7irilib. \u201cYeni \u0259srin m\u00fcqavil\u0259si\u201d ad\u0131 alan sazi\u015f Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259ti, SOCAR, BP, \u201cChevron\u201d, \u201cInpex\u201d, \u201cEquinor\u201d (\u0259vv\u0259lki \u201cStatoil\u201d), \u201cExxonMobil\u201d, \u201cTP\u201d, \u201cItochu\u201d v\u0259 \u201cONGC Videsh\u201d \u015firk\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n imzalan\u0131b.<\/p>\n<p>Bununla da A\u00c7G n\u0259h\u0259ng neft yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259sind\u0259 yeni d\u00f6vr ba\u015flan\u0131b. Yeni sazi\u015fl\u0259 yata\u011f\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259si m\u00fcdd\u0259ti 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r uzad\u0131l\u0131b. Sazi\u015fin bir hiss\u0259si olaraq SOCAR-\u0131n A\u00c7G-d\u0259ki i\u015ftirak pay\u0131 11,65 faizd\u0259n 25 faiz\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131b, beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015f \u015firk\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Neft Fonduna 3,6 milyard dollar bonus \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycana \u00e7atacaq m\u0259nf\u0259\u0259t neftinin s\u0259viyy\u0259si is\u0259 75 faiz t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. Bel\u0259likl\u0259, \u00f6lk\u0259nin \u00fcmumi m\u0259nf\u0259\u0259t g\u00f6st\u0259ricisi 89,1 faiz t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>A\u00c7G-nin i\u015fl\u0259nm\u0259si layih\u0259sinin operatoru olan BP-Az\u0259rbaycan \u015firk\u0259tind\u0259n \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, indiy\u0259d\u0259k yata\u011fa 40 milyard dollar investisiya qoyulub.\u00a0 N\u00f6vb\u0259ti 30 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 A\u00c7G-y\u0259 daha 40 milyard dollardan \u00e7ox s\u0259rmay\u0259 qoyulmas\u0131 potensial\u0131 var.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/cdn.axar.az\/2017\/11\/08\/qeri-counz.jpg\" alt=\"Bu r\u0259q\u0259m m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir u\u011fur hekay\u0259sidir - Counz\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Q\u0259ri Counz: \u201cN\u00f6vb\u0259ti otuz ild\u0259 d\u0259 A\u00c7G-nin\u00a0 \u00f6lk\u0259y\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m t\u00f6hf\u0259l\u0259r verm\u0259sini t\u0259min etm\u0259y\u0259 davam ed\u0259c\u0259yik\u201d<\/strong><\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Neft Fondu 2001-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n bu il avqustun 1-d\u0259k \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d neft-qaz yataqlar\u0131 blokunun i\u015fl\u0259nm\u0259si layih\u0259sinin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 153 milyard dollara yax\u0131n g\u0259lir \u0259ld\u0259 edib.<\/p>\n<p>Bp-Az\u0259rbaycan b\u0259yan edir ki, 2021-ci il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 A\u00c7G-d\u0259n 4 milyard\u0131nc\u0131 barel neft hasil edilib: \u201c\u00dcmumilikd\u0259 hasil edilmi\u015f 4 milyard barel neft Bak\u0131-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru k\u0259m\u0259ri v\u0259 Q\u0259rb \u0130xrac Boru K\u0259m\u0259ri (Q\u0130BK) vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razil\u0259rind\u0259n ke\u00e7m\u0259kl\u0259 S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131ndan birba\u015fa d\u00fcnya bazarlar\u0131na n\u0259ql edilib. Bu vaxtad\u0259k BTC boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 t\u0259xmin\u0259n 3,7 milyard barel neft n\u0259ql edilib ki, bu da \u0259sas\u0259n 4847 tanker\u0259 y\u00fckl\u0259nmi\u015f A\u00c7G neftind\u0259n ibar\u0259t olub\u201d.<\/p>\n<p><strong>BP-nin Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00fczr\u0259 regional prezidenti Q\u0259ri Counz bildirib ki, bu nailiyy\u0259t A\u00c7G-nin d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259li yataq oldu\u011funu bir daha n\u00fcmayi\u015f etdirir:<\/strong>\u00a0\u201cOperator olaraq biz bu yata\u011f\u0131n qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 d\u0259 davam ed\u0259c\u0259k m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m u\u011fur hekay\u0259si il\u0259 q\u00fcrur duyuruq. A\u00c7G yata\u011f\u0131ndan hasilat 7 noyabr 1997-ci il tarixind\u0259 \u00c7\u0131raq platformas\u0131ndan ba\u015flay\u0131b. H\u0259min vaxtdan b\u0259ri \u00c7\u0131raq b\u00f6y\u00fck bir tarix yaz\u0131b. \u0130ndi d\u0259 24 il sonra yeddi m\u00fcasir\u00a0 v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyal\u0131 platforma il\u0259 birlikd\u0259 tarixi \u00c7\u0131raq A\u00c7G-d\u0259n hasilat\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz, s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 etibarl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 davam etm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck rol oynamaqdad\u0131r. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u201d\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nin imzalanmas\u0131n\u0131n 27-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc qeyd edir. Bu, \u00f6lk\u0259nin yeni tarixind\u0259 \u201cNeft\u00e7il\u0259r G\u00fcn\u00fc\u201d kimi qeyd olunan \u0259lam\u0259tdar bir g\u00fcnd\u00fcr. 4 milyard\u0131nc\u0131 barel neftin hasil olunmas\u0131 is\u0259 A\u00c7G-nin bu g\u00fcn\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m h\u0259diyy\u0259sidir. Hasilatda bu c\u00fcr b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259kl\u0259, \u00f6lk\u0259 v\u0259 \u00f6z s\u0259hmdarlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259h\u0259ng g\u0259lirl\u0259r g\u0259tirm\u0259kl\u0259, yerli icmalarda \u00e7oxsayl\u0131 davaml\u0131 inki\u015faf imkanlar\u0131 yaratmaqla A\u00c7G h\u0259m\u00e7inin X\u0259z\u0259r regionunu apar\u0131c\u0131 enerji hasilat\u0131 sah\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259n qabaqc\u0131l neft-qaz i\u015fl\u0259nm\u0259 regionlar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evirib. Operator kimi biz h\u00f6kum\u0259t, SOCAR v\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fda\u015flarla s\u0131x i\u015fl\u0259m\u0259k \u00f6hd\u0259liyimiz\u0259 sadiqiq v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti otuz ild\u0259 d\u0259 A\u00c7G-nin \u00f6lk\u0259y\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m t\u00f6hf\u0259l\u0259r verm\u0259sini t\u0259min etm\u0259y\u0259 davam ed\u0259c\u0259yik.&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131-alim, Milli M\u0259clisin \u0130qtisadiyyat, s\u0259naye v\u0259 sahibkarl\u0131q komit\u0259sinin \u00fczv\u00fc V\u00fcqar Bayramovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 27 il \u0259vv\u0259l d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rini t\u0259msil ed\u0259n \u015firk\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri Bak\u0131da bir araya g\u0259l\u0259nd\u0259 \u00e7ox azlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k:<\/strong>\u00a0\u201cM\u00fcqavil\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 enerji resurslar\u0131 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t g\u0259lirl\u0259rinin artmas\u0131 m\u0259nb\u0259yi deyil, h\u0259m\u00e7inin ciddi geosiyasi al\u0259t\u0259 \u00e7evrildi. Az\u0259rbaycan art\u0131q d\u00fcnya enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u00f6hf\u0259 vermi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, qlobal arenada enerji t\u0259zhizat\u00e7\u0131s\u0131 kimi Az\u0259rbaycanin m\u00fcst\u0259qil beyn\u0259lxalq siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259 imkanlar\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndi. Geosiyaso m\u00f6vqel\u0259rimizin g\u00fccl\u0259nm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131 bu m\u00fcqavil\u0259 eyni zamanda Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na, \u0259halinin sosial rifah\u0131na ciddi poztiv t\u0259sirl\u0259r g\u00f6st\u0259rdi. \u018fsrin M\u00fcqavil\u0259si ilk olaraq \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq g\u00fcv\u0259nini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131rmaqla xarici investisiya ax\u0131nlar\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirdi. Bu investisiyalar\u0131n b\u00f6y\u00fck bir qismi enerji sektoruna y\u00f6n\u0259ls\u0259 d\u0259 bel\u0259, s\u00f6z\u00fcged\u0259n s\u0259rmay\u0259l\u0259rin \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n dig\u0259r sferalar\u0131na v\u0259 i\u015fsizlik kimi sosial probleml\u0259r\u0259 m\u00fcsb\u0259t m\u0259nada t\u0259sirsiz deyildi. Bel\u0259likl\u0259, 1994-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycan qlobal enerji bazar\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck aktyorlar\u0131 il\u0259 r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ba\u015flad\u0131\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/sfera.az\/file\/pic\/xeber\/2021-08\/1628242630_1617257789521_qr1b4hh4.jpg\" alt=\"Art\u0131q \u201cVahid elektron l\u00f6vh\u0259\u201d t\u0259tbiqi bu problemi h\u0259ll ed\u0259c\u0259k\u201d \u2013 V\u00fcqar  Bayramov \u00bb Sfera.az Az\u0259rbaycanda \u00f6z\u0259l x\u0259b\u0259rl\u0259r, ara\u015fd\u0131rmalar, t\u0259hlill\u0259r v\u0259  m\u00fcsahib\u0259l\u0259rin t\u0259k \u00fcnvan\u0131\" \/><\/p>\n<p><strong>V\u00fcqar Bayramov: \u201cM\u00fcqavil\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 enerji resurslar\u0131 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t g\u0259lirl\u0259rinin artmas\u0131 m\u0259nb\u0259yi deyil, h\u0259m\u00e7inin ciddi geosiyasi al\u0259t\u0259 \u00e7evrildi\u201d<\/strong><\/p>\n<p class=\" aBigClassNameToAvoidCollisionInText\"><strong>Mill\u0259t v\u0259kili bildirir ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan art\u0131q regionun \u0259n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259sidir:<\/strong>\u00a0\u201cAz\u0259rbaycan regional prosesl\u0259r\u0259 t\u0259sir imkanlar\u0131na malik olan d\u00f6vl\u0259tdir. 1994-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n ki\u00e7ik olmas\u0131na baxmayaraq ba\u011flanan \u201d\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nd\u0259 \u00f6lk\u0259mizin maraqlar\u0131n\u0131 qorumaq m\u00fcmk\u00fcn oldu. O zaman Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcmumi daxili m\u0259hsulunun h\u0259cmi 374 milyon manat idi. Buna baxmayaraq, \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259 \u00f6z d\u00f6vl\u0259t v\u0259 milli maraqlar\u0131m\u0131za uy\u011fun olaraq \u015f\u0259rtl\u0259r xarici \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Bu da t\u0259bii ki, birba\u015fa \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi irad\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn oldu ki, Az\u0259rbaycan o zaman z\u0259if \u00f6lk\u0259 olmas\u0131na baxmayaraq \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dni \u00f6z maraqlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlay\u0131b imzalaya bildi. \u00d6t\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00fcmumi daxili m\u0259hsulun h\u0259cmi 162 d\u0259f\u0259 art\u0131b. \u0130ndi art\u0131q Az\u0259rbaycan tamamil\u0259 f\u0259rqli m\u00f6vqed\u0259dir, iqtisadiyyat\u0131 inki\u015faf edir. Enerji resurslar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u0259sin\u0259 v\u0259 maliyy\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 2004-2006-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadi art\u0131m s\u00fcr\u0259ti il\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rini gerid\u0259 qoydu. Postsovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ilk ill\u0259rini xarakteriz\u0259 ed\u0259n ciddi maliyy\u0259 q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n dig\u0259r sektorlar\u0131na da k\u00fctl\u0259vi investisiya ax\u0131n\u0131 ba\u015fland\u0131. T\u0259bii ki, m\u0259hz neft hasilat\u0131n\u0131n art\u0131m\u0131 v\u0259 onun d\u00fcnya bazarlar\u0131na birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 \u00e7okm\u00fc\u015f iqtisadiyyat\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biri oldu. \u018fg\u0259r ba\u015flan\u011f\u0131cda neft \u00dcDM-nin art\u0131m\u0131 iqtisadi t\u0259r\u0259qqinin \u0259sas d\u0259st\u0259kl\u0259yicisi idis\u0259, sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 apar\u0131lan iqtisadi islahatlar qeyri-neft \u00dcDM-nin d\u0259 inki\u015faf\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131rd\u0131&#8221;.<\/p>\n<div id=\"sas_45111\"><\/div>\n<div id=\"video\"><\/div>\n<p><strong>V.Bayramovun fikrinc\u0259, Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn azsayl\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir ki, enerji resurslar\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259nin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 ciddi avantaja \u00e7evir\u0259 bilib:<\/strong>\u00a0\u201c\u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu strategiyan\u0131n \u0259sas\u0131 20 sentyabr 1994-c\u00fc ild\u0259 \u201d\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nin imzalanmas\u0131 il\u0259 qoyulub. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 h\u00f6kum\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi m\u00fcst\u0259qil enerji siyas\u0259ti \u00f6lk\u0259nin qlobal enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 rolu daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, xalq\u0131n maraqlar\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini v\u0259 regionun inki\u015faf\u0131n\u0131 da g\u00f6zard\u0131 etm\u0259m\u0259kl\u0259 u\u011furlu siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irib. Haz\u0131rda is\u0259 qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar\u0131 v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n diversifikasiya etdirilm\u0259si proqramlar\u0131n\u0131 postneft d\u00f6vr\u00fcn\u0259 haz\u0131rl\u0131q kimi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k olar. Baxmayaraq ki, \u00f6lk\u0259nin enerji resurslar\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fckd\u00fcr v\u0259 bu, uzunm\u00fcdd\u0259tli inki\u015faf proqramlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na imkan verir, Az\u0259rbaycan\u0131n erk\u0259n haz\u0131rl\u0131qlar\u0131, sad\u0259c\u0259, prosesin daha kompleks \u015f\u0259kild\u0259 idar\u0259 edilm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndirir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnya SAK\u0130T,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda hasil olunan karbohidrogenl\u0259rin d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131ndan 27 il \u00f6t\u00fcr. \u201cX\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda \u201dAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; (A\u00c7G) yataqlar blokunun v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda&#8221; D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f neft \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d saray\u0131nda m\u00f6h\u00fcrl\u0259nib. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259 8 \u00f6lk\u0259nin &#8211; Az\u0259rbaycan, AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Norve\u00e7, Yaponiya, Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n &#8211; 13 neft \u015firk\u0259ti (\u201cAmoco\u201d, BP, \u201cMcDermott\u201d, \u201cUnocal\u201d, SOCAR, \u201cLUKoil\u201d, \u201cStatoil\u201d (haz\u0131rda \u201cEquinor\u201d), \u201cExxon\u201d, \u201cT\u00fcrkiye Petrolleri\u201d, \u201cPennzoil\u201d, \u201cItochu\u201d,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":380630,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/c3bff2048828a19f60580f44a8348c99.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/c3bff2048828a19f60580f44a8348c99.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/c3bff2048828a19f60580f44a8348c99.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/c3bff2048828a19f60580f44a8348c99-450x280.jpg",450,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/c3bff2048828a19f60580f44a8348c99.jpg",450,300,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/c3bff2048828a19f60580f44a8348c99.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/c3bff2048828a19f60580f44a8348c99.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/c3bff2048828a19f60580f44a8348c99.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/c3bff2048828a19f60580f44a8348c99-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/c3bff2048828a19f60580f44a8348c99.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda hasil olunan karbohidrogenl\u0259rin d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131ndan 27 il \u00f6t\u00fcr. \u201cX\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda \u201dAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; (A\u00c7G) yataqlar blokunun v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda&#8221; D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f neft \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d saray\u0131nda&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/380629"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=380629"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/380629\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/380630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=380629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=380629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=380629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}