{"id":392901,"date":"2021-10-19T14:26:48","date_gmt":"2021-10-19T11:26:48","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=392901"},"modified":"2021-10-19T14:26:48","modified_gmt":"2021-10-19T11:26:48","slug":"z%c9%99ng%c9%99zur-oyunu-cox-qaranliq-m%c9%99tl%c9%99b%c9%99-isiq-tutan-analiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=392901","title":{"rendered":"Z\u0259ng\u0259zur oyunu &#8211; \u00c7ox qaranl\u0131q m\u0259tl\u0259b\u0259 i\u015f\u0131q tutan analiz"},"content":{"rendered":"<p><strong>9-10 Noyabr 2020 tarixl\u0259rind\u0259 gec\u0259 saatlar\u0131nda ham\u0131m\u0131z monitorlar\u0131m\u0131za \u0259yildik v\u0259 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanatla \u00e7ox yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olduq. M\u0259tn bir \u00e7ox duy\u011fulara v\u0259 suallara yol a\u00e7d\u0131. Orada ifad\u0259 olunmayan \u00e7ox \u015fey vard\u0131, amma prinsipc\u0259 ilk on yar\u0131m b\u0259nd olduqca m\u0259ntiqli g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. \u00c7oxlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas s\u00fcrpriz, son 11-ci b\u0259ndin ikinci c\u00fcml\u0259sind\u0259ki ifad\u0259nin \u0259n sonunda idi:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rb b\u00f6lg\u0259l\u0259ri il\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 aras\u0131nda n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259ri t\u0259min edir &#8230;&#8221;<\/p>\n<h3><em><strong>Unudulmu\u015f d\u0259hliz<\/strong><\/em><\/h3>\n<p>Sonuncu d\u0259f\u0259 c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n materik hiss\u0259sind\u0259n Nax\u00e7\u0131vana d\u0259hliz ideyas\u0131n\u0131n az -\u00e7ox ciddi m\u00fczakir\u0259si 20 il \u0259vv\u0259l olmu\u015fdu. O zaman Az\u0259rbaycan n\u0259h\u0259ng yataqlar\u0131ndak\u0131 nefti Avropa bazar\u0131na \u00e7\u0131xarma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131. \u0130st\u0259nilm\u0259y\u0259n Rusiyadan yan ke\u00e7m\u0259yin \u0259n q\u0131sa yolu tam Z\u0259ng\u0259zurdan ke\u00e7irdi. Uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tiril\u0259n, amma \u0259slind\u0259 Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycandan b\u0259zi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r t\u0259l\u0259b ed\u0259n Mehri \u00fcz\u0259rind\u0259n d\u0259hliz a\u00e7\u0131qlamas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan m\u0259\u015fhur &#8220;Qobl plan\u0131&#8221; bel\u0259 do\u011fulmu\u015fdu. Bu plan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti versiyas\u0131 m\u00fczakir\u0259 edildi v\u0259 \u00e7oxlar\u0131na el\u0259 g\u0259ldi ki, 2001 -ci ild\u0259 b\u00f6y\u00fck \u018fliyev v\u0259 K\u00f6\u00e7\u0259ryan raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259libl\u0259r.<\/p>\n<p>Praqmatik amerikal\u0131lar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 tap\u0131lan qazan-qazan h\u0259llinin raz\u0131la\u015fma ill\u00fcziyas\u0131 uzun s\u00fcrm\u0259di. O g\u00fcnl\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n alfa lideri Vazgen Sarkisyan beta lider K\u00f6\u00e7\u0259ryana bu m\u0259s\u0259l\u0259ni parlamentd\u0259 m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xarmas\u0131n\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 qada\u011fan etdi. Bak\u0131da da h\u0259r \u015fey qaydas\u0131nda deyildi. Ali lider AB\u015e -da &#8220;u\u011furlu&#8221; dan\u0131\u015f\u0131qlardan qay\u0131td\u0131qdan sonra, \u0259sas ortaqlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259klif olunan plan\u0131n \u0259sasl\u0131 anla\u015f\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 r\u0259dd edilm\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdi. N\u0259tic\u0259d\u0259, plan daha yax\u015f\u0131 g\u00fcnl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r masan\u0131n alt g\u00f6z\u00fcn\u0259 qoyuldu.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/c.radikal.ru\/c33\/2110\/04\/c8493a186064.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"463\" \/><\/p>\n<p>Vaxt ke\u00e7di v\u0259 h\u0259r g\u00fcn Q\u0259rb neft v\u0259 qaz investorlar\u0131, o zaman m\u00f6vcud olan kontekstd\u0259 Erm\u0259nistan \u00fcz\u0259rind\u0259n bir d\u0259hliz qurmaq fikrinin sad\u0259c\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na daha \u00e7ox \u0259min oldular. Q\u0259rar verm\u0259k laz\u0131m idi v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ist\u0259ksizc\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259rmay\u0259\u00e7il\u0259r konsorsiumu Erm\u0259nistan\u0131 k\u0259narda buraxaraq G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n daha bahal\u0131 bir boru k\u0259m\u0259ri mar\u015frutu \u00fcz\u0259rind\u0259 anla\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>Bak\u0131 neftinin ixrac\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259ll edildikd\u0259n sonra d\u0259hliz v\u0259 h\u0259tta Az\u0259rbaycan\u0131n bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6d\u0259m\u0259li oldu\u011fu b\u0259d\u0259l bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi s\u0259b\u0259bl\u0259r yox idi. S\u0259rni\u015fin t\u0259yyar\u0259l\u0259ri m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Nax\u00e7\u0131vana u\u00e7urdu, neft v\u0259 y\u00fckl\u0259r dost G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 dost olmayan \u0130ran vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql olunurdu. M\u0259s\u0259l\u0259 ba\u011fland\u0131 v\u0259 sanki unuduldu.<\/p>\n<h3><em><strong>Turan v\u0259 Yeni \u0130p\u0259k Yolu<\/strong><\/em><\/h3>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n neft v\u0259 qaz boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri 2006 -c\u0131 ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. Bunlara paralel olaraq d\u0259mir yolu 2017 -ci ild\u0259 tamamlanm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu strateji infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 milyardlarla dollar x\u0259rcl\u0259nmi\u015fdir. Bu v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fct\u00fcn pullar Az\u0259rbaycan\u0131n &#8220;cibind\u0259n&#8221; yat\u0131r\u0131ld\u0131; m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, xarici investorlar\u0131n x\u0259rcl\u0259ri neft sat\u0131\u015f\u0131ndan \u0259ld\u0259 edil\u0259n g\u0259lirl\u0259r v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u015f\u0131nma tarifl\u0259ri hesab\u0131na d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6d\u0259nildi. Layih\u0259l\u0259rin baha olmas\u0131 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259l\u0259ri il\u0259 tam \u0259sasland\u0131r\u0131ld\u0131. M\u0259hz Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259ri say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00f6z t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rind\u0259n pul qazanma\u011fa ba\u015flad\u0131, bu da q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 postsovet yoxsullu\u011fundan v\u0259 viran\u0259liyind\u0259n s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 imkan verdi.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u0259layiqdir ki, b\u00fct\u00fcn bu infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin dizayn imkanlar\u0131 onlardan yaln\u0131z m\u00f6vcud i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n ehtiyaclar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 X\u0259z\u0259rin \u0259ks sahilind\u0259n Avropaya g\u0259l\u0259n karbohidrogenl\u0259rin v\u0259 dig\u0259r mallar\u0131n da\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Lakin Az\u0259rbaycan v\u0259 onun t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 bu logistika ambisiyalar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bilm\u0259mi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/b.radikal.ru\/b16\/2110\/6c\/21e6fd6e8e8b.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"335\" \/><\/p>\n<p>Bak\u0131-Tiflis-Qars d\u0259mir yolu bunun \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259sidir. M\u0259saf\u0259 bax\u0131m\u0131ndan, Z\u0259ng\u0259zur \u00fcz\u0259rind\u0259n hal -haz\u0131rda m\u00fczakir\u0259 olunan alternativd\u0259n \u00e7ox uzun deyil, amma \u0259sas odur ki, b\u00fct\u00fcn mar\u015frutlar \u00e7oxdan qoyulub v\u0259 onunla s\u0259yah\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qon\u015fularla he\u00e7 bir m\u00fcharib\u0259 aparma\u011fa ehtiyac yoxdur. Haz\u0131rda ild\u0259 6,5-17 milyon ton y\u00fck da\u015f\u0131yan, ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 100 milyon ton potensiala malik n\u0259qliyyat x\u0259tti \u00e7\u0259kildi. Y\u0259ni, haz\u0131rda x\u0259ttin yaln\u0131z 1% g\u00fcc\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 olunur v\u0259 qalan 99%-lik tranzit mallar h\u0259l\u0259 d\u0259 Asiyan\u0131n bir yerind\u0259 g\u0259tirilib Bak\u0131 vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql olunmay\u0131b. Da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 buna inand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan b\u00f6lg\u0259 standartlar\u0131na uy\u011fun bir ne\u00e7\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259niz liman\u0131 tikdi. Ancaq burada v\u0259ziyy\u0259t dig\u0259r infrastrukturla eynidir &#8211; h\u0259r \u015fey haz\u0131rd\u0131r, amma h\u0259l\u0259 d\u0259 Asiyadan mal g\u0259lmir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr burada m\u0259s\u0259l\u0259 yollar\u0131n v\u0259 d\u0259hlizl\u0259rin olmamas\u0131nda deyil, ba\u015fqa bir m\u0259tl\u0259bd\u0259 gizl\u0259nmi\u015fdi.<\/p>\n<p>\u0130ndi m\u0259lum olur ki, panturanistl\u0259rin planlar\u0131 v\u0259 onlar\u0131n antaqonistl\u0259rinin T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n M\u0259rk\u0259zi Asiyaya \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qorxular\u0131 \u0259n az\u0131ndan texniki c\u0259h\u0259td\u0259n \u00e7oxdan h\u0259yata ke\u00e7irilib. Niy\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n Erm\u0259nistan vasit\u0259sil\u0259 yeni bir yola milyardlar x\u0259rcl\u0259yirsiniz? \u00d6z\u00fc d\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda v\u0259 \u0130ran artilleriyas\u0131n\u0131n at\u0259\u015fi alt\u0131nda olan yola? Daha \u0259vv\u0259l unudulmu\u015f Z\u0259ng\u0259zur D\u0259hlizi \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanata nec\u0259 daxil edildi? H\u0259qiq\u0259t\u0259n kim\u0259 laz\u0131md\u0131r? V\u0259 niy\u0259 \u0130ran\u0131 bu q\u0259d\u0259r q\u0131c\u0131qland\u0131r\u0131r? Bu suallara cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir q\u0259d\u0259r uzaqdan ba\u015flamal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<h3><em><strong>Avropan\u0131 dondurmaq<\/strong><\/em><\/h3>\n<p>Rusiya d\u00fcnyan\u0131n ikinci \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ilk qaz ixracat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130xracat\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si q\u0259rb\u0259 gedir, n\u0259tic\u0259d\u0259 Avropada istehlak olunan qaz\u0131n t\u0259xmin\u0259n d\u00f6rdd\u0259 biri Rusiyadan g\u0259lir. Rusiyan\u0131n Avropa bazar\u0131nda \u0259sas xarici r\u0259qibl\u0259ri bahal\u0131 v\u0259 \u00e7ox ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 tam uy\u011fun olmayan mayel\u0259\u015fdirilmi\u015f t\u0259bii qaz (LNG) hasilat\u00e7\u0131s\u0131 olan AB\u015e v\u0259 siyasi bax\u0131mdan qeyri-stabil olan \u018flc\u0259zairdir, Hans\u0131 ki, bu \u00f6lk\u0259 iki nisb\u0259t\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fc Aral\u0131q d\u0259nizi qaz k\u0259m\u0259rin\u0259 malikdir. Bu r\u0259qibl\u0259rin h\u0259r ikisi Rusiyadan Avropaya g\u0259l\u0259n m\u0259hsullar\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259 birind\u0259n az\u0131n\u0131 verir. \u201c\u015eimal ax\u0131n\u0131-2\u201dnin i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131 il\u0259 yaranan nisb\u0259t f\u0259rqi d\u0259 Q\u0259rb istehlak\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox da xo\u015f olmayacaq. Avropan\u0131n Rusiyadan g\u00fccl\u00fc t\u0259dar\u00fck as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 Moskvan\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi t\u0259sirini s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 imkan verir v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259, Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 ixrac olunan qaz\u0131n pulu birba\u015fa ona qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f t\u0259cav\u00fczkar bir h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259ni g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 gedir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/a.radikal.ru\/a29\/2110\/e6\/6d107a42066f.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"437\" \/><\/p>\n<p>B\u0259zil\u0259ri ciddi \u015f\u0259kild\u0259 zarafat edirl\u0259r ki, Rusiya qaz\u0131 olmadan Avropa &#8220;donacaq&#8221;. Ancaq bunun \u0259ksi d\u0259 do\u011frudur &#8211; Rusiya Avropa istehlak\u00e7\u0131lar\u0131 olmadan uzun m\u00fcdd\u0259t davam etm\u0259y\u0259c\u0259k, \u00e7\u00fcnki onun g\u0259lirinin aslan pay\u0131 enerji resurslar\u0131n\u0131n Avropaya ixrac\u0131 hesab\u0131na yaran\u0131r. B\u0259zi oxucular m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259ti co\u011frafiya, geologiya v\u0259 Rusiyan\u0131n &#8220;t\u0259bii inhisar\u0131&#8221; il\u0259 izah ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bu tamamil\u0259 do\u011fru deyil.<\/p>\n<p>\u0130ran d\u00fcnyan\u0131n ikinci \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz ehtiyat\u0131na malikdir. Bu ehtiyatlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti nisb\u0259t\u0259n asanl\u0131qla hasil olunur (buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ucuzdur) v\u0259 Rusiyadan vurulan qaz daha \u00e7ox Avropa istehlak\u00e7\u0131lar\u0131na yax\u0131nd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n m\u00fcqabilind\u0259 \u0130ran\u0131n Avropaya ixrac etdiyi qaz\u0131n h\u0259cmi s\u0131f\u0131rd\u0131r. \u018fsas s\u0259b\u0259b m\u00fcxt\u0259lif n\u00fcv\u0259 silah\u0131 proqramlar\u0131na g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq (Amerika) sanksiyalard\u0131r.<\/p>\n<h3><em><strong>\u201cB\u00f6y\u00fck \u015eeytan\u201dla ziddiyy\u0259t<\/strong><\/em><\/h3>\n<p>\u0130ran\u0131n h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u00f6z n\u00fcv\u0259 bombas\u0131na n\u0259 q\u0259d\u0259r yax\u0131n olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox f\u0259rqli fikirl\u0259r var. Ancaq n\u0259 zaman n\u00fcv\u0259 bombas\u0131na sahib olaca\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259r k\u0259s n\u0259 \u0130srailin, n\u0259 AB\u015e -\u0131n, n\u0259 d\u0259 ba\u015fqa bir n\u00fcv\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fcn buna imkan ver\u0259y\u0259c\u0259yi il\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131r, \u00e7\u00fcnki he\u00e7 kim meymunun \u0259lin\u0259 qumbara verm\u0259k ist\u0259mir (s\u00f6hb\u0259t siyasi sistemd\u0259n gedir, h\u00f6rm\u0259tli \u0130ran xalq\u0131ndan yox). Tehran da bunu yax\u015f\u0131 bilir. H\u0259m d\u0259 neft v\u0259 qaz\u0131n d\u00fcnyada, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 qon\u015fu Avropada n\u0259 m\u0259na k\u0259sb etdiyini v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131, h\u0259r il ne\u00e7\u0259 milyard dollar\u0131n Rusiyan\u0131n &#8220;cibl\u0259rin\u0259&#8221; axd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Ba\u015fqalar\u0131n\u0131n qazanc\u0131n\u0131 hesablayan v\u0259 qaz \u015fantaj\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n s\u0259rt ritorikas\u0131ndan bez\u0259n \u0130ranla sonunda Q\u0259rb a\u011flabatan bir raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r. 2015-ci ild\u0259 d\u00fcnya g\u00fccl\u0259ri \u0130ranla N\u00fcv\u0259 Sazi\u015fini imzalad\u0131lar. \u0130ran bu m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 neft v\u0259 qaz\u0131n\u0131 istehsal edib satmaq haqq\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda n\u00fcv\u0259 bombas\u0131 haz\u0131rlamaqdan imtina etdi.<\/p>\n<p>M\u00fcqavil\u0259nin m\u00fcr\u0259kk\u0259bi h\u0259l\u0259 qurudulmam\u0131\u015f Q\u0259rbin s\u0259rmay\u0259l\u0259ri \u0130rana axd\u0131. Frans\u0131zlar\u0131n \u0130ran qaz\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda ilk v\u0259 \u0259sas investor olmas\u0131 diqq\u0259t \u00e7\u0259kirdi. Paris \u0130rana x\u00fcsusi imtiyazla daxil olmaq ist\u0259yidi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 d\u0259rhal Q\u0259t\u0259rl\u0259 d\u0259niz s\u0259rh\u0259dind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259si planlar\u0131n\u0131 haz\u0131rlama\u011fa ba\u015flad\u0131. Ancaq \u0259sas \u00e7\u0259tinlik qabaqda idi; \u00e7\u00fcnki qaz hasilat\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn yaln\u0131z yar\u0131s\u0131 idi, \u0259sas problem onu istehlak\u00e7\u0131lara nec\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq idi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/d.radikal.ru\/d18\/2110\/3a\/9682f6f5dbf0.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"460\" \/><\/p>\n<p>Texniki c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259n sad\u0259 v\u0259 \u0259n q\u0131sa yol h\u0259mi\u015f\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n ke\u00e7ib. Amma \u0130ran T\u00fcrkiy\u0259ni birba\u015fa geosiyasi r\u0259qib olaraq g\u00f6r\u00fcr v\u0259 yumurtalar\u0131n\u0131 t\u00fcrk s\u0259b\u0259tin\u0259 qoymaq ist\u0259mirdi. Avropa da q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 buna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131, \u00e7\u00fcnki \u00e7ox miqdarda Rusiya qaz\u0131 art\u0131q T\u00fcrk ax\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7irdi, \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131ndan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistandan (ba\u015fqa bir qaz n\u0259h\u0259ngi) t\u0259dar\u00fck olunacaq qaz da T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n ke\u00e7m\u0259li idi. \u0130ran qaz\u0131n\u0131 bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 \u0259lav\u0259 etm\u0259k, Rusiyadan he\u00e7 d\u0259 az olmayan bir &#8220;t\u0259bii inhisar&#8221; yaratmaq dem\u0259k idi. Avropada he\u00e7 kim \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa bir ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 yaratmaq ist\u0259mirdi, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 diqq\u0259t o vaxt AB\u015e-a sadiq k\u00fcrdl\u0259rin muxtar n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olan nisb\u0259t\u0259n sakit \u0130raq v\u0259 Suriyan\u0131n \u015fimal hiss\u0259l\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259n ikinci potensial yola y\u00f6n\u0259ldi.<\/p>\n<h3><strong><em>Suriya<\/em><\/strong><\/h3>\n<p>N\u0259 Moskva, n\u0259 d\u0259 Ankara onlar\u0131n h\u0259yati maraqlar\u0131 \u0259traf\u0131nda bel\u0259 bir ax\u0131na icaz\u0259 ver\u0259 bilm\u0259zdi. N\u0259tic\u0259d\u0259, \u0130ranla ba\u011flanm\u0131\u015f \u201cn\u00fcv\u0259 anla\u015fmas\u0131\u201dn\u0131n imzalanmas\u0131ndan c\u0259mi \u00fc\u00e7 ay sonra Rusiya Suriyaya qo\u015funlar\u0131n\u0131 g\u00f6nd\u0259rdi. Rus ordusunun yerd\u0259ki \u0259sas d\u0259st\u0259yinin \u0130slam \u0130nqilab\u0131 Ke\u015fik\u00e7il\u0259ri Korpusunun (SEPAH) s\u00f6zd\u0259 \u015fahinl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259min edildiyini bilm\u0259k maraql\u0131d\u0131r. SEPAH-\u0131n generallar\u0131 n\u00fcv\u0259 silah\u0131 x\u0259yal\u0131 qururdular, odur ki, \u0130ran\u0131n ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u201cn\u00fcv\u0259 sazi\u015fi\u201dnin \u0259sas r\u0259qibl\u0259ri idil\u0259r v\u0259 \u0259slind\u0259 bu raz\u0131la\u015fmaya sabotaj edirdil\u0259r. \u015eahinl\u0259r\u0259 general Qasem S\u00fcleymani r\u0259hb\u0259rlik edirdi, o, \u0130\u015e\u0130D-\u0259 v\u0259 onlar\u0131n v\u0259kill\u0259rin\u0259 Suriyada komandirlik ed\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259rl\u0259 v\u0259 praqmatik \u0130ran Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin \u0259leyhin\u0259 olan Putinl\u0259 n\u00fcv\u0259 sazi\u015fini pozmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259xs\u0259n dan\u0131\u015f\u0131qlar aparan \u015f\u0259xs idi. B\u00fct\u00fcn bu hadis\u0259l\u0259ri k\u0259nardan m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 bir anda onlarla ayaqla\u015fmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi v\u0259 \u0130dlib\u0259 qo\u015fun yerid\u0259r\u0259k v\u0259 Suriyan\u0131n \u015fimal\u0131ndak\u0131 v\u0259kill\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k ver\u0259r\u0259k t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/d.radikal.ru\/d02\/2110\/76\/18d5d7fe3eb8.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"461\" \/><\/p>\n<p>Tezlikl\u0259 \u0130rana, Avropaya v\u0259 dig\u0259r oyun\u00e7ulara yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Suriyadan boru k\u0259m\u0259ri \u00e7\u0259km\u0259yin m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131 ayd\u0131n oldu. Yeni geosiyasi reall\u0131q \u0130ran qaz\u0131n\u0131n (Q\u0259t\u0259r kimi) Avropan\u0131n c\u0259nubuna ixrac\u0131na son qoydu. 2018 -ci ild\u0259 \u0130ranla s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259l\u0259r\u0259 inanmayan \u0130srailin v\u0259 Amerikan\u0131n korrupsiyaya bula\u015fm\u0131\u015f neft v\u0259 qaz maqnatlar\u0131n\u0131n, lobbi\u00e7il\u0259rinin t\u0259siri alt\u0131nda Tramp N\u00fcv\u0259 Sazi\u015find\u0259ki imzas\u0131n\u0131 geri g\u00f6t\u00fcrd\u00fc v\u0259 yenid\u0259n \u0130ran\u0131 \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259k plan\u0131na qay\u0131td\u0131.<\/p>\n<h3><em><strong>\u201cN\u0259 oldu, Pa\u015finyan?\u201d<\/strong><\/em><\/h3>\n<p>Bu, taley\u00fckl\u00fc r\u0259qab\u0259t 2020 -ci il\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdi. Ancaq d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k laz\u0131m deyil ki, b\u00fct\u00fcn bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 regional oyun\u00e7ular bo\u015f -bo\u015funa oturdular. \u018fksin\u0259, h\u0259r k\u0259s \u00e7\u0259rxi n\u00f6vb\u0259ti h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 haz\u0131rlamaq \u00fcz\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015fl\u0259yirdi. Erm\u0259nistan el\u0259 bir platformaya \u00e7evrildi ki, 2018 -ci ild\u0259 m\u0259xm\u0259ri inqilab n\u0259tic\u0259sind\u0259 Nikol Pa\u015finyan hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi. B\u0259zil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z olan bu hadis\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u00f6vcud olmayan bir f\u00fcrs\u0259t p\u0259nc\u0259r\u0259si a\u00e7d\u0131. \u018fvv\u0259lki 20 il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 Rusiya kuklalar\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda idi, bu da Erm\u0259nistan\u0131n Rusiyan\u0131n maraqlar\u0131na cavab verm\u0259y\u0259n layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131 ehtimal\u0131n\u0131 tamamil\u0259 istisna edirdi. Q\u0259rbp\u0259r\u0259st Pa\u015finyan\u0131n hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilm\u0259si il\u0259 v\u0259ziyy\u0259t k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fildi.<\/p>\n<p>M\u0259hz bu yeni kontekstd\u0259 Avropan\u0131n s\u00f6zd\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sinin n\u00f6vb\u0259ti f\u0259al m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015flad\u0131. Bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 ilk add\u0131m Rusiyan\u0131n m\u00fctt\u0259fiqi v\u0259 eyni zamanda \u0130ran daxilind\u0259ki n\u00fcv\u0259 sazi\u015finin \u0259sas d\u00fc\u015fm\u0259ni &#8211; General S\u00fcleymaninin ortadan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu. Onun vaxts\u0131z \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n v\u0259 \u0259vv\u0259lki raz\u0131la\u015fmaya x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259n AB\u015e v\u0259 \u0130ran liderl\u0259rinin yax\u0131nla\u015fd\u0131qdan sonra yeni dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesin\u0259 ged\u0259n yol v\u0259 sanksiyalar\u0131n sonradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 qa\u00e7\u0131lmaz idi. Bu d\u0259f\u0259 \u0130randan Avropaya ixrac edil\u0259n mar\u015frutun \u015fimala v\u0259 Qara d\u0259niz boyunca ged\u0259c\u0259yi ayd\u0131n oldu. S\u00f6hb\u0259t h\u0259tta texniki v\u0259 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n realla\u015fd\u0131r\u0131la bilm\u0259y\u0259n bir d\u0259miryoluna ehtiyac\u0131ndan gedir. S\u00f6hb\u0259t Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n v\u0259 (BMT -nin D\u0259niz H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131n\u0131n 58 -ci madd\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq) Rusiya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n yan ke\u00e7\u0259n bir qaz v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 paralel bir neft k\u0259m\u0259rind\u0259n gedir. Fransa v\u0259 \u0130ran\u0131n Suriyadan ke\u00e7ir\u0259 bilm\u0259diyi boru k\u0259m\u0259rinin Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0259kilm\u0259sin\u0259 q\u0259rar verildi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/a.radikal.ru\/a04\/2110\/4c\/642d9a5d919d.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"442\" \/><\/p>\n<p>Paylar \u00e7ox y\u00fcks\u0259kdir. Layih\u0259nin u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259, Avropa enerji bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259qil olacaq, \u0130ran z\u0259nginl\u0259\u015f\u0259c\u0259k v\u0259 daha da g\u00fccl\u0259n\u0259c\u0259k, Rusiya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 eyni zamanda siyasi t\u0259sir r\u0131\u00e7aqlar\u0131n\u0131, milyardlarla dollar\u0131 itir\u0259c\u0259kdi. 2020 -ci ilin ortalar\u0131na q\u0259d\u0259r R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan v\u0259 Vladimir Vladimirovi\u00e7 Putinin qar\u015f\u0131s\u0131nda uzla\u015fmaqdan ba\u015fqa \u00e7ar\u0259 qalmam\u0131\u015fd\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 \u00e7ox az vaxt var idi v\u0259 q\u0259rar, \u0130ran\u0131n potensial g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259n qorxuya d\u00fc\u015f\u0259n \u0130srail v\u0259 Pakistan\u0131n birba\u015fa d\u0259st\u0259yind\u0259n sonra x\u00fcsusil\u0259 ayd\u0131nla\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Regional g\u00fccl\u0259rin liderl\u0259ri aras\u0131nda apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n detallar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Ancaq birg\u0259 i\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndayd\u0131 v\u0259 ham\u0131m\u0131z 9-10 noyabr gec\u0259si Kremlin sayt\u0131nda yaz\u0131l\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 onlarla tan\u0131\u015f olmaq imkan\u0131 \u0259ld\u0259 etdik. T\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131lar bizi inand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar ki, Rusiya Erm\u0259nistan\u0131 xilas etdi (el\u0259 deyilmi?). Bu versiyaya g\u00f6r\u0259, Putin \u018frdo\u011fandan \u00fcst\u00fcn oldu\u011fundan onu Qaraba\u011fdak\u0131 s\u00fclhm\u0259raml\u0131 missiyan\u0131n xaricind\u0259 qoydu, indi Rusiyan\u0131n Az\u0259rbaycanda bir h\u0259rbi bazas\u0131 var (tam \u0259hat\u0259li v\u0259 t\u0259crid olunmu\u015f 2000 y\u00fcng\u00fcl piyada?) v\u0259 kommunikasiyalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ham\u0131m\u0131z\u0131n bir -birimizi sevm\u0259yimiz\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. B\u00fct\u00fcn bunlar, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, do\u011fru deyil. \u018fsas t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarlar v\u0259 eyni zamanda bu raz\u0131la\u015fmadan faydalananlar \u00fc\u00e7\u00fcn oynanan dram\u0131n \u0259sas m\u0259nas\u0131 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanat\u0131n sonuncu b\u0259ndinin ikinci hiss\u0259sind\u0259 yer al\u0131r.<\/p>\n<h4><em><strong>Rus qambiti<\/strong><\/em><\/h4>\n<p>&#8220;Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n, n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin v\u0259 mallar\u0131n h\u0259r iki istiqam\u0259td\u0259 mane\u0259siz h\u0259r\u0259k\u0259tini t\u0259\u015fkil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rb b\u00f6lg\u0259l\u0259ri il\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 aras\u0131nda n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259ri t\u0259min edir. N\u0259qliyyat \u0259laq\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259t Rusiya FSB S\u0259rh\u0259d Xidm\u0259tinin orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilir\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/b.radikal.ru\/b17\/2110\/57\/831f8f008bb9.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"465\" \/><\/p>\n<p>Bunun praktikada n\u0259 dem\u0259k oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m. Bu b\u0259nd \u0259slind\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259ri t\u0259xmin edir. Rusiya x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n tam n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda Erm\u0259nistan v\u0259 \u0130ran s\u0259rh\u0259dind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 kilometr geni\u015fliyind\u0259 bir zolaq g\u00f6r\u00fcn\u0259c\u0259k. \u018fmin\u0259m ki, zaman ke\u00e7dikc\u0259 xarici h\u0259rbi m\u00f6vcudlu\u011funu \u0259sasland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn avtomobil yolunun bu zolaqla ke\u00e7m\u0259sin\u0259 icaz\u0259 veril\u0259c\u0259k. Ehtimal azd\u0131r, amma he\u00e7 kim\u0259 laz\u0131m olmayan bir d\u0259mir yolunun paralel olaraq ke\u00e7m\u0259si d\u0259 olduqca m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00fct\u00fcn bunlar \u0130ran\u0131n boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri yolunda fiziki v\u0259 h\u00fcquqi \u0259ng\u0259l yaratmaq m\u0259qs\u0259di n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, texniki c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259hlizin alt\u0131nda tunel d\u0259, k\u00f6rp\u00fc d\u0259 tikil\u0259 bil\u0259r, amma b\u00fct\u00fcn bu m\u00fch\u0259ndislik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Rusiya t\u0259r\u0259finin m\u0259cburi t\u0259sdiqini t\u0259l\u0259b ed\u0259c\u0259k. V\u0259 Moskva il\u0259 bel\u0259 anti-Rusiya layih\u0259l\u0259rini \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259yin taleyini proqnozla\u015fd\u0131rmaq he\u00e7 d\u0259 \u00e7\u0259tin deyil, sad\u0259c\u0259 uzun ill\u0259rdir bu yaz\u0131da ad\u0131 ke\u00e7\u0259n Transx\u0259z\u0259r magistral yollar\u0131 il\u0259 n\u0259 ba\u015f verdiyin\u0259 bax\u0131n.<\/p>\n<p>Rusiya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259r k\u0259si \u00fcst\u0259l\u0259di. Oyunun d\u0259rhal n\u0259tic\u0259si 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n m\u0259\u011flub olmas\u0131 oldu. M\u0259\u011flubiyy\u0259t \u0130r\u0259van\u0131 Rusiyan\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259n \u00e7\u0131xmaq \u015fans\u0131ndan m\u0259hrum etdi. \u0130ndi is\u0259 Pa\u015finyan v\u0259 b\u00fct\u00fcn Q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc erm\u0259ni elitas\u0131 Kreml\u0259 sadiqliyi \u015f\u0259xs\u0259n ifad\u0259 etm\u0259k, g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r bar\u0259d\u0259 hesabat verm\u0259k v\u0259 yeni t\u0259limatlar almaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq Moskvada xal\u00e7aya \u00e7\u0131xma\u011fa m\u0259cburdurlar. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 Erm\u0259nistan parlamentinin tezlikl\u0259 FSB -nin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda g\u0259l\u0259c\u0259k d\u0259hlizin \u0259razil\u0259rinin \u00f6zg\u0259ninkil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 sonradan verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn laz\u0131mi qanunvericilik \u0259saslar\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259si t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil. \u0130ndi rus h\u0259rbi in\u015faat\u00e7\u0131lar\u0131 qiym\u0259tli vaxt\u0131n\u0131 itirm\u0259d\u0259n Z\u0259ng\u0259zurda uy\u011fun m\u00fch\u0259ndis qurulu\u015flar\u0131n\u0131 v\u0259 biti\u015fik h\u0259rbi infrastrukturu qurmaqla m\u0259\u015f\u011fuldurlar. H\u0259r \u015fey plana uy\u011fun gedir.<\/p>\n<h3><em><strong>Avropa x\u0259yalp\u0259r\u0259stl\u0259ri<\/strong><\/em><\/h3>\n<p>N\u0259 Q\u0259rb T\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131, n\u0259 d\u0259 \u0130ran burunlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda bel\u0259 bir ustal\u0131qla oynan\u0131lan oyunla qar\u015f\u0131la\u015fmaq ist\u0259mirdil\u0259r. V\u0259ziyy\u0259ti \u00f6z xeyrin\u0259 t\u0259krar \u00e7evirm\u0259y\u0259 c\u0259hdl\u0259ri etdil\u0259r v\u0259 indi d\u0259 bu s\u0259yl\u0259rini davam etdirirl\u0259r. \u018fn t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc c\u0259hdl\u0259rd\u0259n biri, Avropa \u015euras\u0131n\u0131n prezidenti \u00c7arlz Mi\u015felin bu yax\u0131nlarda \u0130r\u0259vana s\u0259f\u0259ri oldu v\u0259 burada &#8220;infrastruktur, r\u0259q\u0259msal texnologiya, iqlim n\u0259zar\u0259ti, n\u0259qliyyat v\u0259 demokratik islahatlar\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistana 2,6 milyard avro ay\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259d etdi. \u00c7arlz G\u00fcrc\u00fcstana da ox\u015far bir proqram v\u0259d etdi, amma Az\u0259rbaycan xeyirxah avropal\u0131lardan he\u00e7 n\u0259 almad\u0131. Ziyar\u0259td\u0259n sonra t\u0259cr\u00fcb\u0259siz m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rd\u0259 bir \u00e7ox suallar\u0131 do\u011fdu. Qlobal pandemiyan\u0131n \u0259n \u00e7\u0259tin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 ehtiyac\u0131 olan A\u0130 \u00fczvl\u0259rini xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 t\u0259cav\u00fczkar Rusiyan\u0131n peyki v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n blokun (KTMT) \u00fczv\u00fc olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259sait ayr\u0131l\u0131r. A\u0130 \u0259n \u201c\u00e7\u00f6r\u0259kli\u201d ill\u0259rind\u0259 bel\u0259 s\u0259xav\u0259tli h\u0259diyy\u0259l\u0259r verm\u0259mi\u015fdi. V\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131, bu pul tam olaraq n\u0259y\u0259 ayr\u0131l\u0131b? D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, oxucular avropal\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda hans\u0131 infrastruktur qurmaq ist\u0259dikl\u0259rini art\u0131q t\u0259xmin edibl\u0259r. Amma tikintiy\u0259 ba\u015flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir vaxtlar erm\u0259ni torpa\u011f\u0131 say\u0131lan &#8220;Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi&#8221;ni &#8211; art\u0131q avropal\u0131lar\u0131n nifr\u0259t etdiyi, lakin ist\u0259nil\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00fcr\u0259yinin bir par\u00e7as\u0131na \u00e7evril\u0259n dar bir zola\u011f\u0131 ke\u00e7m\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259sini h\u0259ll etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/c.radikal.ru\/c39\/2110\/4c\/a2ecb994188d.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"530\" \/><\/p>\n<p>N\u0259 etm\u0259li? Frans\u0131zlar\u0131n \u0130ran qaz\u0131n\u0131 x\u0259yal etm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? Ax\u0131 bu x\u0259yallar v\u0259 \u0130rana g\u0259l\u0259c\u0259k milyardlarla s\u0259rmay\u0259 onlar\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n siyasi maraqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259kd\u0259 bu q\u0259d\u0259r hiperaktiv edir. Erm\u0259ni m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 uzaq v\u0259 qeyri-s\u0259mimi sevgi Yelisey Saray\u0131nda Total v\u0259 onlar\u0131n n\u00fcfuzlu havadarlar\u0131n\u0131n sad\u0259 kapitalist hesablamalar\u0131n\u0131 i\u015f\u0131qland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z\u0259l bir ekrand\u0131r. Frans\u0131zlar\u0131n art\u0131q o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7ox variantlar\u0131 qalmay\u0131b. V\u0259 bu variantlardan biri &#8211; Erm\u0259nistan\u0131n siyasi r\u0259hb\u0259rliyini m\u00fcv\u0259qq\u0259ti v\u0259dl\u0259rl\u0259 m\u0259st etm\u0259k v\u0259 \u0130r\u0259vanla Moskva aras\u0131ndak\u0131 ziddiyy\u0259tl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 oynama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaq versiyas\u0131 art\u0131q t\u00fck\u0259nmi\u015fdi.<\/p>\n<h3><em><strong>H\u0259ddind\u0259n art\u0131q<\/strong><\/em><\/h3>\n<p>Son 30 ild\u0259 Erm\u0259nistan axmaq v\u0259 \u201cuza\u011fa hesablanm\u0131\u015f\u201d siyas\u0259ti il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc siyasi si\u00e7ovul t\u0259l\u0259sin\u0259 sald\u0131. \u015e\u0259xs\u0259n Pa\u015finyan kobud, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259siz v\u0259 tez -tez komik h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rl\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc bu t\u0259l\u0259nin qap\u0131s\u0131na \u00e7\u0131rpd\u0131. \u0130ndi h\u0259r d\u0259f\u0259 q\u0259rbd\u0259n v\u0259 ya c\u0259nubdan t\u0259hrik olunanda Pa\u015finyan \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanat\u0131n 11 -ci b\u0259ndinin s\u0131x buca\u011f\u0131ndan qa\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, amma h\u0259r d\u0259f\u0259 \u0130lham \u018fliyev \u00fcfiqd\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr v\u0259 qorxunc d\u0259mir yumru\u011funu yell\u0259y\u0259r\u0259k onu t\u0259hdid edir. Bunlar bo\u015f t\u0259hdidl\u0259r deyil, Pa\u015finyan\u0131n yaxud Erm\u0259nistanda v\u0259 xaricd\u0259 ba\u015fqa birisinin m\u00fcqavil\u0259y\u0259 m\u0259h\u0259l qoymama\u011fa v\u0259 ruslar\u0131n s\u0259rh\u0259dind\u0259n \u00e7\u0131xma\u011fa c\u0259sar\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259si v\u0259ziyy\u0259tin \u00e7ox real inki\u015faf\u0131d\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259, hipotetik borunun harada basd\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n he\u00e7 bir \u0259sasl\u0131 f\u0259rqi yoxdur &#8211; Mehrideki Rusiya s\u0259rh\u0259d zastavas\u0131n\u0131n tikanl\u0131 m\u0259ftill\u0259rind\u0259 v\u0259 ya Gorusdak\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259sg\u0259r postunun m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilmi\u015f blokunda. H\u0259r iki mane\u0259 eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 a\u015f\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>Tehran b\u00f6y\u00fck ehtimalla sonuncu b\u0259ndl\u0259 raz\u0131la\u015fmayacaq. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, bir anda T\u00fcrkiy\u0259nin maraqlar\u0131n\u0131 g\u00f6zard\u0131 etm\u0259k, ruslarla birg\u0259 raz\u0131la\u015fma \u0259ld\u0259 etm\u0259k v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 qorxutmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldil\u0259r. \u0130ranl\u0131lar Twitter -d\u0259 qorxulu statuslar yazma\u011fa v\u0259 qo\u015funlar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259din\u0259 \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 ba\u015flayanda bu t\u0259hdidl\u0259ri ya\u011fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar. Bu hekay\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 h\u0259ll olunmaqdan \u00e7ox uzaqd\u0131r, amma \u0130ran plan\u0131n\u0131n i\u015f\u0259 yaramad\u0131\u011f\u0131 art\u0131q \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r &#8211; n\u0259 Araz boyunca h\u0259rbi vintaj, n\u0259 Moskvadak\u0131 nazir, n\u0259 d\u0259 Ankaradak\u0131 nazir m\u00fcavini he\u00e7 bir \u015f\u0259kild\u0259 status -kvonu d\u0259yi\u015fdirm\u0259di.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/b.radikal.ru\/b30\/2110\/15\/0d1c81a4f57c.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"463\" \/><\/p>\n<h3><em><strong>Qaraba\u011f<\/strong><\/em><\/h3>\n<p>M\u00fcr\u0259kk\u0259b Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri yaln\u0131z dolay\u0131 yolla bu m\u0259qal\u0259nin \u0259sas m\u00f6vzusu il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u00fcnaqi\u015f\u0259nin \u00f6z\u00fc, haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 (in\u015fallah tezlikl\u0259) h\u0259lli yaln\u0131z B\u00f6y\u00fck Yax\u0131n \u015e\u0259rq b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki Yeni B\u00f6y\u00fck Oyunun bir t\u00f6r\u0259m\u0259sidir. M\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rinin h\u0259r birinin m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259ti v\u0259 ya m\u0259\u011flubiyy\u0259ti onun milli maraqlar\u0131n\u0131 regional oyun\u00e7ular\u0131n strategiyas\u0131na n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 h\u0259val\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259yind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Bu maraqlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259y g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yi v\u0259 hans\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck oyun\u00e7ular\u0131n n\u0259tic\u0259d\u0259 yor\u011fan\u0131 \u00f6z \u00fcz\u0259rl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259c\u0259yi bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259lledici rol oynayacaq. G\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r ki, bu s\u00f6zl\u0259rl\u0259 birba\u015fa Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n rolunu v\u0259 t\u0259sirini qiym\u0259tl\u0259ndirmir\u0259m. Bu bel\u0259 deyil &#8211; h\u0259r iki \u00f6lk\u0259 \u00e7ox f\u0259ald\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 siyasi sponsorlar\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n strategiyalar\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131rlar. B\u00f6y\u00fck Oyunun \u00f6z\u00fc is\u0259 h\u0259l\u0259 bitm\u0259mi\u015fdir, baxmayaraq ki, Z\u0259ng\u0259zur turunun \u0259sas n\u0259tic\u0259l\u0259ri art\u0131q \u00e7oxlar\u0131na ayd\u0131nd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>9-10 Noyabr 2020 tarixl\u0259rind\u0259 gec\u0259 saatlar\u0131nda ham\u0131m\u0131z monitorlar\u0131m\u0131za \u0259yildik v\u0259 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanatla \u00e7ox yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olduq. M\u0259tn bir \u00e7ox duy\u011fulara v\u0259 suallara yol a\u00e7d\u0131. Orada ifad\u0259 olunmayan \u00e7ox \u015fey vard\u0131, amma prinsipc\u0259 ilk on yar\u0131m b\u0259nd olduqca m\u0259ntiqli g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. \u00c7oxlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas s\u00fcrpriz, son 11-ci b\u0259ndin ikinci c\u00fcml\u0259sind\u0259ki ifad\u0259nin \u0259n sonunda idi: &#8220;Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rb b\u00f6lg\u0259l\u0259ri il\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 aras\u0131nda n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259ri t\u0259min edir &#8230;&#8221; Unudulmu\u015f d\u0259hliz Sonuncu d\u0259f\u0259 c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n materik hiss\u0259sind\u0259n Nax\u00e7\u0131vana d\u0259hliz ideyas\u0131n\u0131n az -\u00e7ox ciddi m\u00fczakir\u0259si 20 il \u0259vv\u0259l olmu\u015fdu. O zaman Az\u0259rbaycan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":392902,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8c7907b4127277abba6ce5e54fd862aa.jpg",450,270,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8c7907b4127277abba6ce5e54fd862aa.jpg",450,270,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8c7907b4127277abba6ce5e54fd862aa.jpg",450,270,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8c7907b4127277abba6ce5e54fd862aa.jpg",450,270,false],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8c7907b4127277abba6ce5e54fd862aa.jpg",450,270,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8c7907b4127277abba6ce5e54fd862aa.jpg",450,270,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8c7907b4127277abba6ce5e54fd862aa.jpg",450,270,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8c7907b4127277abba6ce5e54fd862aa.jpg",450,270,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8c7907b4127277abba6ce5e54fd862aa-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8c7907b4127277abba6ce5e54fd862aa.jpg",450,270,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"9-10 Noyabr 2020 tarixl\u0259rind\u0259 gec\u0259 saatlar\u0131nda ham\u0131m\u0131z monitorlar\u0131m\u0131za \u0259yildik v\u0259 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanatla \u00e7ox yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olduq. M\u0259tn bir \u00e7ox duy\u011fulara v\u0259 suallara yol a\u00e7d\u0131. Orada ifad\u0259 olunmayan \u00e7ox \u015fey vard\u0131, amma prinsipc\u0259 ilk on yar\u0131m b\u0259nd olduqca m\u0259ntiqli g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. \u00c7oxlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas s\u00fcrpriz, son 11-ci b\u0259ndin ikinci c\u00fcml\u0259sind\u0259ki ifad\u0259nin \u0259n sonunda idi: &#8220;Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 Az\u0259rbaycan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/392901"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=392901"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/392901\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/392902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=392901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=392901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=392901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}