{"id":396819,"date":"2021-10-28T14:14:18","date_gmt":"2021-10-28T11:14:18","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=396819"},"modified":"2021-10-28T14:14:18","modified_gmt":"2021-10-28T11:14:18","slug":"s%c9%99rq-q%c9%99rb-n%c9%99qliyyat-d%c9%99hlizinin-%c9%99sas-%c9%99h%c9%99miyy%c9%99ti-ustunlukl%c9%99ri-v%c9%99-ekoloji-aspektl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=396819","title":{"rendered":"\u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin \u0259sas \u0259h\u0259miyy\u0259ti, \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri v\u0259 ekoloji aspektl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p>\u018flveri\u015fli co\u011frafi m\u00f6vqey\u0259, z\u0259ngin t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 enerji ehtiyatlar\u0131na malik Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn art\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fc qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259tli enerji layih\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi kimi tan\u0131tm\u0131\u015f, co\u011frafi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259n faydalanaraq \u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rbi, \u015eimalla C\u0259nubu birl\u0259\u015fdir\u0259n n\u0259qliyyat qov\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 logistik m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259nin \u0259lveri\u015fli geostrateji m\u00f6vqeyi ke\u00e7\u0259n 20 il\u0259 yax\u0131n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259, n\u0259qliyyat-kommunikasiya infrastrukturunun m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atmas\u0131na imkan vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 v\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu regional v\u0259 qlobal enerji v\u0259 n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si enerji v\u0259 y\u00fck da\u015f\u0131malar\u0131 sah\u0259sind\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyi art\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionun inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u00f6hf\u0259 verm\u0259kd\u0259dir. Az\u0259rbaycan B\u00f6y\u00fck \u0130p\u0259k Yolu regionunun, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan v\u0259 Bak\u0131-Supsa neft k\u0259m\u0259rl\u0259rinin, Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259rinin, TANAP v\u0259 TAP qaz boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin qurulmas\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131lardan olmu\u015f, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 bu d\u0259hlizin enerji komponenti t\u0259min edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2020\/08\/20\/\/-2adee881159793649824198061310848699.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Regionun \u0259sas n\u0259qliyyat v\u0259 logistika m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri kimi Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n \u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizi Avropa v\u0259 Asiya qit\u0259sini birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259n q\u0131sa n\u0259qliyyat mar\u015frutudur v\u0259 \u00c7in-Qazax\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259n Avropa aras\u0131nda y\u00fckda\u015f\u0131malarda m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Bu mar\u015frut x\u0259tti y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n vaxt\u0131na, h\u0259m\u00e7inin y\u00fckda\u015f\u0131malara \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259r\u0259 q\u0259na\u0259t etm\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n<p>Mar\u015frutun \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n tranzit potensial\u0131ndan maksimum istifad\u0259 olunmaqla tranzit imkanlar\u0131n\u0131 art\u0131rmaq, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu x\u0259tti \u00fczr\u0259 da\u015f\u0131nacaq y\u00fck\u00fcn h\u0259cminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u00f6z r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tliliyini y\u00fcks\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm add\u0131md\u0131r. D\u0259hlizin \u00f6lk\u0259mizin \u0259razisind\u0259n ke\u00e7m\u0259si tranzit y\u00fckl\u0259rinin h\u0259cminin artmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259kd\u0259dir. Bel\u0259 ki, 2021-ci ilin birinci yar\u0131s\u0131nda d\u0259hliz vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n 4,7 milyon ton tranzit y\u00fck da\u015f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r ki, bu da da\u015f\u0131nm\u0131\u015f y\u00fckl\u0259rin 22,9%-ni t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2021\/10\/28\/\/-3da972c3163541891639405271410331693.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>TransX\u0259z\u0259r \u015e\u0259rq-Q\u0259rb Orta koridor v\u0259 ya q\u0131saca Orta koridor \u00c7in-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda, iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sinin artmas\u0131nda da \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, bu g\u00fcn \u00c7in Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6rd \u0259n b\u00f6y\u00fck ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131ndan biridir.<\/p>\n<p>Orta koridor, h\u0259m\u00e7inin T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 b\u00f6y\u00fck tranzit imkanlar\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f oldu. Rusiyadan T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si d\u0259niz, bir qismi is\u0259 avtomobil yollar\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilirdi ki, bu da h\u0259m x\u0259rc, h\u0259m d\u0259 m\u00fcdd\u0259t bax\u0131m\u0131ndan \u0259lveri\u015fli deyildir.<\/p>\n<p>\u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizi layih\u0259sinin aktualla\u015fmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n bir s\u0131ra amill\u0259r vard\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm su yollar\u0131ndan biri, d\u00fcnya ticar\u0259t y\u00fckl\u0259rinin 12%-ind\u0259n \u00e7oxunun da\u015f\u0131nmas\u0131 S\u00fcvey\u015f kanal\u0131n\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Son zamanlar kanal\u0131n darl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n b\u00f6y\u00fck g\u0259mil\u0259rin kanalda ili\u015fib qalmas\u0131 kanal yolunun ba\u011flanmas\u0131na, bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 qlobal ticar\u0259td\u0259 ciddi pozulmalara g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r ki, bu da enerji \u0259mt\u0259\u0259l\u0259rinin qiym\u0259t art\u0131m\u0131na v\u0259 qlobal inflyasiyaya s\u0259b\u0259b olur. \u00d6t\u0259n ilin mart ay\u0131nda kanalda ba\u015f vermi\u015f bu tipli hadis\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bu mar\u015fruta etibar etm\u0259si riskl\u0259rini art\u0131r\u0131r ki, bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 alternativ mar\u015frutlar\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>Orta koridor bu alternativl\u0259rd\u0259n biridir. Orta koridor h\u0259m B\u00f6y\u00fck \u0130p\u0259k Yolunun b\u0259rpas\u0131 prosesinin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f m\u00fch\u00fcm add\u0131md\u0131r, h\u0259m d\u0259 t\u0259klif edil\u0259n alternativl\u0259r il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bir s\u0131ra \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r\u0259 malikdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00c7ind\u0259n birba\u015fa Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas y\u00fck da\u015f\u0131ma Rusiya \u0259razisind\u0259n ke\u00e7m\u0259kl\u0259 Trans-Sibir tranzit x\u0259tti il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Trans-Sibir d\u0259mir yolu il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 Orta koridor 2000 km daha q\u0131sad\u0131r v\u0259 daha \u0259lveri\u015fli co\u011frafi-iqlim\u0259 malik \u0259razil\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir. 5400 km-lik \u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizi boyunca orta tranzit m\u00fcdd\u0259ti 15 g\u00fcnd\u00fcr. \u018fn\u0259n\u0259vi d\u0259niz yolu il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 is\u0259 bu mar\u015furtla y\u00fckl\u0259ri \u00c7ind\u0259n Avropaya 3 d\u0259f\u0259 daha az m\u00fcdd\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir s\u00f6zl\u0259, \u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizi \u00c7in v\u0259 Avropa aras\u0131nda \u0259n q\u0131sa mar\u015frutdur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2020\/08\/14\/\/-e6cc48e315973925699626565701004808.jpeg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n tranzit sah\u0259sind\u0259 potensial\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u00c7inin \u201cBir k\u0259m\u0259r, bir yol\u201d t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc d\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Az\u0259rbaycan bu strategiyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n ilk \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259qs\u0259di TransX\u0259z\u0259r Tranzit D\u0259hlizini \u201cBir k\u0259m\u0259r, bir yol\u201d layih\u0259sin\u0259 inteqrasiya etm\u0259k v\u0259 b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00fcmumi iqtisadi maraqlar\u0131na uy\u011fun fayda \u0259ld\u0259 etm\u0259kdir. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs, eyni zamanda, Az\u0259rbaycan\u0131n qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 v\u0259 qeyri-neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ixrac\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f bazarlar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli add\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>TransX\u0259z\u0259r Boru K\u0259m\u0259ri Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131 yax\u0131nla\u015fd\u0131ran v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan qaz\u0131n\u0131 Avropaya \u00e7atd\u0131racaq \u0259n m\u00fch\u00fcm x\u0259ttdir. Bu k\u0259m\u0259r T\u00fcrkm\u0259nistana geni\u015f qaz ehtiyatlar\u0131n\u0131 ilk d\u0259f\u0259 olaraq Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n Avropa bazar\u0131na \u00e7\u0131xarmaq imkan\u0131 ver\u0259c\u0259k. T\u00fcrkm\u0259nistan indiy\u0259d\u0259k t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n\u0131 \u0259sas\u0259n \u00c7in v\u0259 Rusiyaya ixrac edirdi. Transx\u0259z\u0259r boru k\u0259m\u0259ri T\u00fcrkm\u0259nistan bazar\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 v\u0259 haz\u0131rk\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131ndan daha az as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa imkan ver\u0259c\u0259kdir. H\u0259m\u00e7inin boru k\u0259m\u0259ri g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan qaz\u0131n\u0131n Avropa istiqam\u0259tind\u0259 asanl\u0131qla \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k imkan\u0131 verir.<\/p>\n<p>\u201c\u015e\u0259rq-Q\u0259rb\u201d beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizind\u0259 y\u00fckl\u0259rin 50 faizi d\u0259mir yolu n\u0259qliyyat\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu koridor vasit\u0259sil\u0259 y\u00fckl\u0259r Avropaya iki istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 n\u0259ql edilir: G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Poti v\u0259 Batumi limanlar\u0131 vasit\u0259si il\u0259 v\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu il\u0259. Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu Avropan\u0131 Asiya il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259n q\u0131sa v\u0259 etibarl\u0131 yoldur. Uzunlu\u011fu t\u0259xmin\u0259n 850 kilometr olan yolun 504 kilometri Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7ir. Bu da Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259mir yolu n\u0259qliyyat\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf\u0131 sah\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynamaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Apar\u0131lan t\u0259hlill\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycanda n\u0259qliyyat sektorunda y\u00fck da\u015f\u0131nmas\u0131 son 20 ild\u0259 h\u0259r il m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq artm\u0131\u015fd\u0131r. 2006-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft, 2007-ci ild\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 boru k\u0259m\u0259ri il\u0259 da\u015f\u0131nmalar\u0131 k\u0259skin art\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 bu da onun c\u0259mi y\u00fckda\u015f\u0131nmalarda pay\u0131n\u0131 2007-ci ild\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 10% b\u0259ndi art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. 2020-ci ild\u0259 COVID-19 pandemiyas\u0131n\u0131n neqativ t\u0259sirl\u0259ri n\u0259qliyyat sektorunda da y\u00fckda\u015f\u0131nmalar\u0131n h\u0259cminin azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015f, buna baxmayaraq boru k\u0259m\u0259ri il\u0259 y\u00fck da\u015f\u0131nmalar\u0131n pay\u0131 c\u0259mi y\u00fckda\u015f\u0131nmalarda artm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu istismara verildikd\u0259n sonra bu sah\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli canlanma m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259kd\u0259dir. T\u0259kc\u0259 \u015e\u0259rq istiqam\u0259tind\u0259n deyil, h\u0259m\u00e7inin Rusiya v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Avropa istiqam\u0259tin\u0259 y\u00fckl\u0259rin da\u015f\u0131nmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur v\u0259 ild\u0259n-il\u0259 bu y\u00fckl\u0259rin h\u0259cmi daha da artacaqd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, a\u00e7\u0131q d\u0259nizl\u0259r\u0259 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na baxmayaraq, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259miz beyn\u0259lxalq Avrasiya n\u0259qliyyat m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n qlobal ekoloji probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyi bir d\u00f6vrd\u0259 iri infrastruktur layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n \u0259traf m\u00fchit m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini d\u0259 diqq\u0259td\u0259 saxlamaq laz\u0131md\u0131r. Bu bax\u0131mdan ist\u0259r TransX\u0259z\u0259r, ist\u0259r Bak\u0131-Tbilisi-Qars, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t liman\u0131n\u0131n tikintisi v\u0259 istifad\u0259si zaman\u0131 bu layih\u0259l\u0259rin ekoloji t\u0259sirl\u0259ri qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l, TransX\u0259z\u0259r layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlara \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6vl\u0259tl\u0259r ekoloji probleml\u0259ri \u0259sas g\u0259tir\u0259r\u0259k mane olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. \u015e\u00fcbh\u0259sizdir ki, TransX\u0259z\u0259r n\u0259qliyyat d\u0259hlizi il\u0259 da\u015f\u0131nmalar\u0131n h\u0259cminin artmas\u0131, eyni zamanda, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin \u00e7irkl\u0259nm\u0259sinin da artmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. Lakin bu kimi ekoloji probleml\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 add\u0131mlar at\u0131l\u0131b. Bel\u0259 ki, Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131n\u0131n tikintisind\u0259 \u201cya\u015f\u0131l liman\u201d konsepsiyas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq tikinti zaman\u0131 \u0259n y\u00fcks\u0259k ekoloji t\u0259l\u0259bl\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131b, \u00e7irkab sular\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qur\u011fular in\u015fa olunub. Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259ki Avropa D\u0259niz Limanlar\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (ESPO) Liman \u018ftraf M\u00fchit\u0259 N\u0259zar\u0259t Sistemi (PERS) -EcoPorts sertifikat\u0131na\u00a0 layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n ilk liman olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, limana daxil olan y\u00fckl\u0259rin buradan Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu x\u0259tti vasit\u0259sil\u0259 Q\u0259rb v\u0259 \u015e\u0259rq istiqam\u0259tin\u0259 n\u0259qlini t\u0259min ed\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 logistik z\u0259ncirin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Liman \u0259razisind\u0259 v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rd\u0259 azad iqtisadi zonan\u0131n v\u0259 ya s\u0259naye m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rinin m\u00f6vcudlu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri vard\u0131r ki, bu da m\u00fch\u00fcm n\u0259qliyyat qov\u015fa\u011f\u0131 kimi liman\u0131n, h\u0259m\u00e7inin qeyd edil\u0259n d\u0259mir yolu x\u0259ttinin daha geni\u015f tranzit v\u0259 da\u015f\u0131ma imkanlar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq, bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \u0259traf m\u00fchit m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini bundan sonra da aktualla\u015fd\u0131racaq. Bu transmilli layih\u0259nin icras\u0131 zaman\u0131 ekoloji taraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bir m\u0259qam\u0131 da qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki,\u00a0 \u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizi il\u0259 y\u00fckl\u0259rin da\u015f\u0131nmas\u0131 prosesind\u0259 4-c\u00fc S\u0259naye inqilab\u0131n\u0131n imkanlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almaqla, r\u0259q\u0259msal texnologiya v\u0259 r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat\u0131n t\u0259tbiqi , eyni zamanda\u00a0 tranzit v\u0259 y\u00fckda\u015f\u0131ma x\u0259tl\u0259rinin q\u0131sald\u0131lmas\u0131 \u00fcmumilikd\u0259 d\u00fcnya ekologiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir t\u00f6hf\u0259dir.<\/p>\n<p>Sonda onu da qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki Q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n sonra Z\u0259ng\u0259zur n\u0259qliyyat d\u0259hlizi layih\u0259si d\u0259 aktualla\u015fm\u0131\u015f oldu. Z\u0259ng\u0259zur n\u0259qliyyat d\u0259hlizi\u00a0 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7m\u0259kl\u0259 Asiya il\u0259 Avropan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u015e\u0259rq-Q\u0259rb d\u0259hlizinin bir hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k, Az\u0259rbaycan Avropa iqtisadi halqas\u0131n\u0131 \u015e\u0259rqi Asiya il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n yeni bir n\u00f6qt\u0259dir. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin aktualla\u015fmas\u0131 \u00fczr\u0259 f\u0259al i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r, n\u0259qliyyat-kommunikasiya layih\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir. T\u00fcrkiy\u0259 bu d\u0259hlizd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u0259sas iqtisadi t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131ndan biri olan Az\u0259rbaycana birba\u015fa quru yolu realla\u015fd\u0131racaq. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, bu da, \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, ikit\u0259r\u0259fli iqtisadi v\u0259 turizm \u0259laq\u0259l\u0259rinin daha s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131na \u015f\u0259rait yaradacaq. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi h\u0259m d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Orta Asiyaya bir ticar\u0259t qap\u0131s\u0131 rolunu oynayacaq v\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 il\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2021\/10\/26\/\/-62e09734163526165368418472510085372.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 regional ticar\u0259t siyas\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca x\u00fcsusiyy\u0259ti regionda \u00f6lk\u0259nin tranzit m\u00f6vqeyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259si v\u0259 geoiqtisadi m\u00f6vqeyinin daha da g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir. H\u0259m Orta koridor, h\u0259m d\u0259 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z dig\u0259r tranzit mar\u015frutlar aras\u0131nda sinergiya yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n diversifikasiyas\u0131 t\u0259min oluna bil\u0259r. Bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 d\u0259niz v\u0259 d\u0259mir yolu n\u0259qliyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 uzunm\u00fcdd\u0259tli etibarl\u0131 bazar\u0131n formala\u015fmas\u0131, ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si,\u00a0 y\u00fck\u00a0 da\u015f\u0131malar\u0131 il\u0259\u00a0 \u0259laq\u0259li\u00a0 infrastruktur\u00a0 sah\u0259l\u0259rin\u00a0 daha da\u00a0 inki\u015faf\u0131na\u00a0 fayda qatacaqd\u0131r. N\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin potensial\u0131ndan\u00a0\u00a0\u00a0 s\u0259m\u0259r\u0259li\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 istifad\u0259,\u00a0\u00a0\u00a0 h\u0259m\u00e7inin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259\u00a0 bu\u00a0 sah\u0259nin\u00a0 qeyri-neft\u00a0 sektorunda\u00a0 x\u00fcsusi\u00a0 \u00e7\u0259kisinin\u00a0 artmas\u0131na\u00a0 da \u00f6z t\u0259sirini\u00a0 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kdir. \u00c7ox sevindirici hald\u0131r ki, Az\u0259rbaycan \u00f6z torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011faldan azad etdikd\u0259n sonra q\u0131sa bir zamanda S\u0259rq-Q\u0259rb d\u0259hlizin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u00f6hf\u0259sini verm\u0259kd\u0259 davam edir. Bel\u0259 ki, oktyabr\u0131n 26-da Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan Fizuli Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 etdil\u0259r.<\/p>\n<p>F\u00fczulid\u0259 a\u00e7\u0131lan hava liman\u0131 h\u0259m d\u0259 Qaraba\u011fda istehsal olunacaq s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131n\u0131n d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionun ixrac imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan olduqca vacibdir.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, F\u00fczuli Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 m\u00fcasir kommunikasiyalar\u0131n qurulmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n, iqtisadi, strateji bax\u0131mdan d\u0259y\u0259rli olan yegan\u0259 layih\u0259 deyil. Z\u0259ngilan v\u0259 La\u00e7\u0131nda da tikil\u0259n hava limanlar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131na B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn vacib say\u0131lan \u00e7ox m\u00fch\u00fcm strateji layih\u0259l\u0259rdir, eyni zamanda, S\u0259rq-Q\u0259rb d\u0259hlizin\u0259 \u00f6z m\u00fcsb\u0259t t\u00f6hf\u0259sini ver\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>Sadiq Qurbanov,<\/strong><\/p>\n<p><em>Milli M\u0259clisin T\u0259bii ehtiyatlar, energetika v\u0259 ekologiya komit\u0259sinin s\u0259dri<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018flveri\u015fli co\u011frafi m\u00f6vqey\u0259, z\u0259ngin t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 enerji ehtiyatlar\u0131na malik Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn art\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fc qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259tli enerji layih\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi kimi tan\u0131tm\u0131\u015f, co\u011frafi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259n faydalanaraq \u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rbi, \u015eimalla C\u0259nubu birl\u0259\u015fdir\u0259n n\u0259qliyyat qov\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 logistik m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259nin \u0259lveri\u015fli geostrateji m\u00f6vqeyi ke\u00e7\u0259n 20 il\u0259 yax\u0131n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259, n\u0259qliyyat-kommunikasiya infrastrukturunun m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atmas\u0131na imkan vermi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 v\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu regional v\u0259 qlobal enerji v\u0259 n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si enerji v\u0259 y\u00fck da\u015f\u0131malar\u0131 sah\u0259sind\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyi art\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionun inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u00f6hf\u0259 verm\u0259kd\u0259dir. Az\u0259rbaycan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":396820,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8e54d6b5162436841350608970810216911.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8e54d6b5162436841350608970810216911.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8e54d6b5162436841350608970810216911.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8e54d6b5162436841350608970810216911-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8e54d6b5162436841350608970810216911-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8e54d6b5162436841350608970810216911-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8e54d6b5162436841350608970810216911.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8e54d6b5162436841350608970810216911.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8e54d6b5162436841350608970810216911-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/8e54d6b5162436841350608970810216911.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u018flveri\u015fli co\u011frafi m\u00f6vqey\u0259, z\u0259ngin t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 enerji ehtiyatlar\u0131na malik Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn art\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fc qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259tli enerji layih\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi kimi tan\u0131tm\u0131\u015f, co\u011frafi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259n faydalanaraq \u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rbi, \u015eimalla C\u0259nubu birl\u0259\u015fdir\u0259n n\u0259qliyyat qov\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 logistik m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259nin \u0259lveri\u015fli geostrateji m\u00f6vqeyi ke\u00e7\u0259n 20 il\u0259 yax\u0131n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259, n\u0259qliyyat-kommunikasiya infrastrukturunun m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/396819"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=396819"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/396819\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/396820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=396819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=396819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=396819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}