{"id":397079,"date":"2021-10-29T09:48:14","date_gmt":"2021-10-29T06:48:14","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=397079"},"modified":"2021-10-29T09:48:14","modified_gmt":"2021-10-29T06:48:14","slug":"oktyabrin-29-u-umumdunya-insultla-mubariz%c9%99-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=397079","title":{"rendered":"Oktyabr\u0131n 29-u \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsultla M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>H\u0259r il oktyabr\u0131n 29-u \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsultla M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki,<\/strong>\u00a0h\u0259min g\u00fcn\u00fcn yaranma tarixi 2004-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n insultu qlobal epidemiya elan etdiyi vaxtdan ba\u015flan\u0131b v\u0259 bundan iki il sonra \u0130nsultla M\u00fcbariz\u0259 \u00fczr\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya T\u0259\u015fkilat\u0131 yarad\u0131l\u0131b. Haz\u0131rda h\u0259min quruma d\u00fcnyan\u0131n 85 \u00f6lk\u0259sind\u0259n 60 t\u0259\u015fkilat v\u0259 3,5 min f\u0259rdi \u00fczv daxildir v\u0259 onlar insultla m\u00fcbariz\u0259 aparan t\u0259\u015fkilat v\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan aliml\u0259rdirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130nsult beynin qan d\u00f6vran\u0131n\u0131n k\u0259skin pozulmas\u0131, y\u0259ni, beyni qidaland\u0131ran damarlardan bir v\u0259 ya bir ne\u00e7\u0259sinin daralmas\u0131 v\u0259 ya tutulmas\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131r gedi\u015fli insultlardan sonra ba\u015f-beyin funksiyas\u0131n\u0131n yaln\u0131z qism\u0259n b\u0259rpa olunmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Statistikaya g\u00f6r\u0259, h\u0259r il Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 16 milyon n\u0259f\u0259rd\u0259 insult ba\u015f verir v\u0259 onlar\u0131n 6,7 milyonu \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Ad\u0259t\u0259n bu x\u0259st\u0259liy\u0259 tutulanlar\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259biri h\u0259yat\u0131n\u0131 itirir, qalanlar\u0131 is\u0259 \u0259lil olur. Lakin bununla bel\u0259 insultun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 yard\u0131m etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 x\u0259st\u0259y\u0259 ilk 3-4 saat \u0259rzind\u0259 yard\u0131m etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u0130nsult \u0259lam\u0259tl\u0259ri \u00e7ox sad\u0259dir: dan\u0131\u015f\u0131q anlaqs\u0131z olur, g\u00fcl\u0259nd\u0259 a\u011f\u0131z k\u00fcncl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131 \u0259yilir, koordinasiya pozulur, \u0259traflardan biri z\u0259ifl\u0259yir. H\u0259min \u0259lam\u0259tl\u0259r t\u0259cili yard\u0131m \u00e7a\u011f\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rlidir. X\u0259st\u0259lik riskinin olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcr\u0259kk\u0259b t\u0259dqiqatlara ehtiyac yoxdur. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 yuxu arteriyalar\u0131n\u0131n ultras\u0259s m\u00fcayin\u0259sini aparmaq laz\u0131md\u0131r. \u0130nsultun yaranma riskini art\u0131ran \u00fc\u00e7 \u0259sas amil &#8211; hipertoniya, y\u00fcks\u0259k xolesterin v\u0259 art\u0131q \u00e7\u0259kidir.<\/p>\n<p>H\u0259kiml\u0259rin q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, insult x\u0259st\u0259liyin\u0259 qad\u0131nlarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 ki\u015fil\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox rast g\u0259linir. \u0130nsult ke\u00e7irm\u0259 riski 55 ya\u015fdan yuxar\u0131 olanlarda iki d\u0259f\u0259 art\u0131r.<\/p>\n<p>Lakin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na bigan\u0259 qalmayan h\u0259r k\u0259s sad\u0259 profilaktik t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 80 faiz hallarda bu x\u0259st\u0259likd\u0259n qoruna bil\u0259r. Problemin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas profilaktik t\u0259dbir t\u0259zyiqi n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaq, normal qidalanmaq, aktiv h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcrm\u0259k v\u0259 z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq olmaqd\u0131r. Vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda h\u0259kim m\u00fcayin\u0259sind\u0259n ke\u00e7m\u0259k d\u0259 vacib \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259ndir. M\u00fct\u0259madi olaraq a\u00e7\u0131q havada g\u0259zm\u0259k, orta s\u00fcr\u0259tl\u0259 g\u00fcnd\u0259 he\u00e7 olmasa yar\u0131m saat yerim\u0259k insan\u0131n fiziki qabiliyy\u0259tini art\u0131rmaqla yana\u015f\u0131 insult riskini d\u0259 azald\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r il oktyabr\u0131n 29-u \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsultla M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0h\u0259min g\u00fcn\u00fcn yaranma tarixi 2004-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n insultu qlobal epidemiya elan etdiyi vaxtdan ba\u015flan\u0131b v\u0259 bundan iki il sonra \u0130nsultla M\u00fcbariz\u0259 \u00fczr\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya T\u0259\u015fkilat\u0131 yarad\u0131l\u0131b. Haz\u0131rda h\u0259min quruma d\u00fcnyan\u0131n 85 \u00f6lk\u0259sind\u0259n 60 t\u0259\u015fkilat v\u0259 3,5 min f\u0259rdi \u00fczv daxildir v\u0259 onlar insultla m\u00fcbariz\u0259 aparan t\u0259\u015fkilat v\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan aliml\u0259rdirl\u0259r. \u0130nsult beynin qan d\u00f6vran\u0131n\u0131n k\u0259skin pozulmas\u0131, y\u0259ni, beyni qidaland\u0131ran damarlardan bir v\u0259 ya bir ne\u00e7\u0259sinin daralmas\u0131 v\u0259 ya tutulmas\u0131d\u0131r. A\u011f\u0131r gedi\u015fli insultlardan sonra ba\u015f-beyin funksiyas\u0131n\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":397080,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5011bf6d163548954620946776610586865.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5011bf6d163548954620946776610586865.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5011bf6d163548954620946776610586865.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5011bf6d163548954620946776610586865-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5011bf6d163548954620946776610586865-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5011bf6d163548954620946776610586865-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5011bf6d163548954620946776610586865.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5011bf6d163548954620946776610586865.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5011bf6d163548954620946776610586865-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/5011bf6d163548954620946776610586865.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"H\u0259r il oktyabr\u0131n 29-u \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsultla M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0h\u0259min g\u00fcn\u00fcn yaranma tarixi 2004-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n insultu qlobal epidemiya elan etdiyi vaxtdan ba\u015flan\u0131b v\u0259 bundan iki il sonra \u0130nsultla M\u00fcbariz\u0259 \u00fczr\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya T\u0259\u015fkilat\u0131 yarad\u0131l\u0131b. Haz\u0131rda h\u0259min quruma d\u00fcnyan\u0131n 85 \u00f6lk\u0259sind\u0259n 60 t\u0259\u015fkilat v\u0259 3,5 min f\u0259rdi \u00fczv daxildir&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/397079"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=397079"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/397079\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/397080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=397079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=397079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=397079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}