{"id":398223,"date":"2021-11-02T10:10:59","date_gmt":"2021-11-02T07:10:59","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=398223"},"modified":"2021-11-02T10:10:59","modified_gmt":"2021-11-02T07:10:59","slug":"neft-qaz-sektorunda-investisiya-catismazligi-dunya-nec%c9%99-kor-koran%c9%99-yeni-bohrana-dogru-gedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=398223","title":{"rendered":"Neft-qaz sektorunda investisiya \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131: D\u00fcnya nec\u0259 kor-koran\u0259 yeni b\u00f6hrana do\u011fru gedir?"},"content":{"rendered":"<p>Apar\u0131c\u0131 enerji t\u0259dqiqat t\u0259\u015fkilatlar\u0131 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 qlobal neft v\u0259 qaz sektorunda kapital x\u0259rcl\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 artmayaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259, daha ciddi enerji b\u00f6hran\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir. Bu x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin \u0259sas m\u0259\u011fzi ondan ibar\u0259tdir ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u0259hsul t\u0259klifind\u0259ki \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 haz\u0131rda m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu\u011fundan qat-qat pis olacaq.<\/p>\n<p>Yeni C\u0259nub siyasi m\u0259rk\u0259zinin (PCNS, Rabat) v\u0259 Fransa Beyn\u0259lxalq v\u0259 Strateji M\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0130nstitutunun (IRIS, Paris) ba\u015f elmi i\u015f\u00e7isi Frensis Perren\u00a0<a href=\"http:\/\/trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 bildirib ki, bu, neftin qiym\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;Son yeddi il \u0259rzind\u0259 neft \u015firk\u0259tl\u0259ri neftin qiym\u0259tinin iki eni\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131b: birinci d\u00f6vr 2014-c\u00fc ilin yay\u0131ndan 2016-c\u0131 ilin \u0259vv\u0259li, ikincisi is\u0259 t\u0259bii ki, COVID-19 pandemiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 2020-ci il. H\u0259r iki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 neft k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 ucuzla\u015f\u0131b (&#8220;Brent&#8221; markas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn minimum -70 faiz). 2020-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 68 dollar\/barel olan neftin qiym\u0259ti 2020-ci ilin aprel ay\u0131nda 18 dollar\/barel\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259y\u0259r d\u00fc\u015fd\u00fc. Neftin ucuzla\u015fmas\u0131 neft v\u0259 qaz\u0131n k\u0259\u015ffiyyat\u0131 v\u0259 hasilat\u0131na qoyulan investisiyalar\u0131n daha az g\u0259lirli olmas\u0131 dem\u0259kdir. Bel\u0259 olan halda t\u0259bii ki neft \u015firk\u0259tl\u0259ri investisiyalar\u0131 azald\u0131r, bu da bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259n sonra istehsala t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>F.Perren qeyd edib ki, 2021-ci ilin oktyabr\u0131ndan neft qiym\u0259tl\u0259ri xeyli art\u0131b: &#8220;Oktyabr\u0131n 29-da &#8220;Brent&#8221; markal\u0131 neftin qiym\u0259ti dekabr m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 84,38 dollar\/barel (ba\u011flan\u0131\u015f qiym\u0259ti) t\u0259\u015fkil edib ki, bu da 2020-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259ki s\u0259viyy\u0259sind\u0259n xeyli y\u00fcks\u0259kdir. Lakin neft \u015firk\u0259tl\u0259ri bir ne\u00e7\u0259 s\u0259b\u0259bd\u0259n h\u0259l\u0259 ehtiyatl\u0131 davran\u0131rlar: neft qiym\u0259tl\u0259rinin k\u0259skin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc son iki d\u00f6vr\u00fc unutmaq \u00e7\u0259tindir; COVID-19 pandemiyas\u0131 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259l\u0259 bitm\u0259yib. Bu \u015firk\u0259tl\u0259rin \u00e7oxu 2020-ci ild\u0259 b\u00f6y\u00fck itkil\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib, onlar maliyy\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq, borclar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini \u00f6d\u0259m\u0259k v\u0259 s\u0259hmdarlar\u0131n\u0131 daha y\u00fcks\u0259k dividendl\u0259r v\u0259 s\u0259hml\u0259rin geri al\u0131nmas\u0131 il\u0259 t\u0259min etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Ekspert qeyd edib ki, neft \u015firk\u0259tl\u0259ri qlobal enerji land\u015faft\u0131n\u0131n t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u00fc, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131, b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin artmas\u0131n\u0131, elektrik n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 enerji balans\u0131nda qal\u0131q yanacaqlar\u0131n (neft, k\u00f6m\u00fcr v\u0259 t\u0259bii qaz) pay\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f bir \u00e7ox t\u0259dbir v\u0259 siyas\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131rlar:<\/p>\n<p>&#8220;Amma bu siyas\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn vaxt laz\u0131md\u0131r. Qal\u0131q yanaca\u011fa qlobal t\u0259l\u0259bat 2021-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r artacaq. D\u00fcnyan\u0131n qal\u0131q yanacaqlara ehtiyac\u0131 h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r qalacaq, \u00e7\u00fcnki bu g\u00fcn bu yanacaqlar qlobal enerji istehlak\u0131n\u0131n 80 faizind\u0259n \u00e7oxunu \u0259hat\u0259 edir&#8221;.<\/p>\n<p>F.Perrenin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, son ill\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r s\u0259rmay\u0259 qoyulmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 2020-ci ill\u0259rin ortalar\u0131nda neft q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 riski var: &#8220;Biz bu ehtimal\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q. Bu ssenari t\u0259sdiq olunarsa, neft qiym\u0259tl\u0259ri artma\u011fa davam ed\u0259c\u0259k, \u00e7\u00fcnki neft 2025-ci ild\u0259 v\u0259 ondan sonra da \u0259n m\u00fch\u00fcm enerji m\u0259nb\u0259yi olaraq qalacaq. Eyni zamanda, bu fonda neftin qiym\u0259tinin 100 dollara, yoxsa 150 dollara \u00e7ataca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.&#8221;.<\/p>\n<p>Hollandiyan\u0131n VEROCY konsaltinq \u015firk\u0259tinin h\u0259mt\u0259sis\u00e7isi, siyasi riskl\u0259r v\u0259 enerji \u00fczr\u0259 ekspert Siril Viddershoven hesab edir ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada neft v\u0259 qaz hasilat\u0131na investisiyalar\u0131n azalmas\u0131n\u0131n davam etm\u0259si narahatl\u0131q do\u011furur. \u00c7\u00fcnki bu, n\u0259inki g\u0259l\u0259c\u0259k neft v\u0259 qaz hasilat\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r, h\u0259m d\u0259 haz\u0131rda \u00fcmumi istehsal imkanlar\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>S.Viddershoven qeyd edib ki, \u0259g\u0259r d\u00fcnyada karbohidrogenl\u0259r\u0259 t\u0259l\u0259bat artarsa, t\u0259klifl\u0259r b\u00f6hran\u0131 daha da artacaq v\u0259 bu, neft qiym\u0259tl\u0259rinin bahala\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq. 2021-2022-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn qiym\u0259t diapazonlar\u0131 bir barel \u00fc\u00e7\u00fcn 100-110 dollar aras\u0131nda d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Neft s\u0259nayesind\u0259 \u0259sasl\u0131 x\u0259rcl\u0259r indi bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259lkind\u0259n xeyli a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Bir \u00e7ox ekspertl\u0259r hesab edir ki, bu tendensiya neft \u015firk\u0259tl\u0259rinin iqlim d\u0259yi\u015fikliyi v\u0259 ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 ke\u00e7id s\u0259b\u0259bind\u0259n art\u0131q neft v\u0259 qaz hasilat\u0131na b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 v\u0259sait yat\u0131rmaq niyy\u0259tind\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. \u0130stehsalata investisiyalar\u0131n azald\u0131lmas\u0131 bu onilliyin sonunda xam neft \u00fczr\u0259 t\u0259klifl\u0259rin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Apar\u0131c\u0131 enerji t\u0259dqiqat t\u0259\u015fkilatlar\u0131 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 qlobal neft v\u0259 qaz sektorunda kapital x\u0259rcl\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 artmayaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259, daha ciddi enerji b\u00f6hran\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir. Bu x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin \u0259sas m\u0259\u011fzi ondan ibar\u0259tdir ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u0259hsul t\u0259klifind\u0259ki \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 haz\u0131rda m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu\u011fundan qat-qat pis olacaq. Yeni C\u0259nub siyasi m\u0259rk\u0259zinin (PCNS, Rabat) v\u0259 Fransa Beyn\u0259lxalq v\u0259 Strateji M\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0130nstitutunun (IRIS, Paris) ba\u015f elmi i\u015f\u00e7isi Frensis Perren\u00a0Trend-\u0259 bildirib ki, bu, neftin qiym\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r: &#8220;Son yeddi il \u0259rzind\u0259 neft \u015firk\u0259tl\u0259ri neftin qiym\u0259tinin iki eni\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131b: birinci d\u00f6vr 2014-c\u00fc ilin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":398224,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/992498.jpg",649,431,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/992498.jpg",649,431,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/992498.jpg",649,431,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/992498-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/992498-550x365.jpg",550,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/992498.jpg",640,425,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/992498.jpg",649,431,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/992498.jpg",649,431,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/992498-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/992498.jpg",649,431,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Apar\u0131c\u0131 enerji t\u0259dqiqat t\u0259\u015fkilatlar\u0131 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 qlobal neft v\u0259 qaz sektorunda kapital x\u0259rcl\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 artmayaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259, daha ciddi enerji b\u00f6hran\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir. Bu x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin \u0259sas m\u0259\u011fzi ondan ibar\u0259tdir ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u0259hsul t\u0259klifind\u0259ki \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 haz\u0131rda m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu\u011fundan qat-qat pis olacaq. Yeni C\u0259nub siyasi m\u0259rk\u0259zinin (PCNS, Rabat) v\u0259 Fransa&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398223"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=398223"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398223\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/398224"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=398223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=398223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=398223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}