{"id":401998,"date":"2021-11-10T06:21:55","date_gmt":"2021-11-10T03:21:55","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=401998"},"modified":"2021-11-10T06:21:55","modified_gmt":"2021-11-10T03:21:55","slug":"susa-az%c9%99rbaycanin-tarixi-v%c9%99-strateji-%c9%99h%c9%99miyy%c9%99tli-m%c9%99d%c9%99niyy%c9%99t-paytaxti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=401998","title":{"rendered":"\u015eu\u015fa &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n tar\u0131xi v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131"},"content":{"rendered":"<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p>Prezident, Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Ordusunun sentyabr\u0131n 27-d\u0259 Qaraba\u011fda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 v\u0259 u\u011furlu \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 noyabr\u0131n 9-d\u0259k 5 \u015f\u0259h\u0259r, 4 q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 286 k\u0259nd i\u015f\u011faldan azad edildi. 44 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 C\u0259bray\u0131l \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 rayonun 90 k\u0259ndi, F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 rayonun 53 k\u0259ndi, Z\u0259ngilan \u015f\u0259h\u0259ri, rayonun Mincivan, A\u011fb\u0259nd, Bartaz q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259ri v\u0259 52 k\u0259ndi, Xocav\u0259nd rayonunun Hadrut q\u0259s\u0259b\u0259si v\u0259 35 k\u0259ndi, T\u0259rt\u0259r rayonunun 3 k\u0259ndi, Qubadl\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 41 k\u0259ndi, Xocal\u0131 rayonunun 9 k\u0259ndi, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri, La\u00e7\u0131n rayonunun 3 k\u0259ndi, h\u0259m\u00e7inin A\u011fd\u0259r\u0259 v\u0259 Murovda\u011f istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 strateji y\u00fcks\u0259klik, Z\u0259ngilanda is\u0259 Bartaz, S\u0131g\u0306\u0131rt, S\u0327u\u0308ku\u0308rataz y\u00fcks\u0259klikl\u0259ri v\u0259 daha 5 ads\u0131z y\u00fcks\u0259klik azad olundu.<\/p>\n<p>AZ\u018fRTAC\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n professoru, siyasi elml\u0259r doktoru El\u00e7in \u018fhm\u0259dovun \u201c\u015eu\u015fa &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n tar\u0131xi v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131\u201d s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259\u00a0tarixi Q\u0259l\u0259b\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259r:\u00a0h\u0259rbi-diplomatik v\u0259 informasiya m\u0259kan\u0131nda u\u011furlar\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>2020-ci il noyabr\u0131n 8-i Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 \u0259n \u015fanl\u0131 bir g\u00fcn kimi yaz\u0131ld\u0131. Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusu tarixi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik, Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131 olan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad etdi. Bu, 44 g\u00fcn i\u00e7\u0259risind\u0259 apar\u0131lan u\u011furlu \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131nda \u0259n m\u00fch\u00fcm tarixi hadis\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi Q\u0259l\u0259b\u0259 oldu. Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rbi-diplomatik u\u011furlar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin azad edilm\u0259si m\u00fcharib\u0259nin sonrak\u0131 gedi\u015fin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 taleyin\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 h\u0259rb meydan\u0131nda oldu\u011fu kimi, diplomatiya meydan\u0131nda da u\u011furlar\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin 44 g\u00fcn\u00fc \u0259rzind\u0259, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq prinsipl\u0259rini, x\u00fcsusil\u0259 BMT Nizamnam\u0259sinin 51-ci madd\u0259sini r\u0259hb\u0259r tutub \u00f6z \u0259razil\u0259rini azad etm\u0259k h\u00fcququndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k u\u011furlu v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdi. N\u0259tic\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti oktyabr\u0131n 4-d\u0259 C\u0259bray\u0131l \u015f\u0259h\u0259rinin, 17-d\u0259 F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259rinin, 20-d\u0259 Z\u0259ngilan \u015f\u0259h\u0259rinin, 25-d\u0259 Qubadl\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad olunmas\u0131 il\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 1993-c\u00fc ild\u0259 q\u0259bul etdiyi v\u0259 27 il yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015f qalan 874 v\u0259 884 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259ni \u00f6z\u00fc icra etdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rbi-diplomatik q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin n\u0259tic\u0259sind\u0259 noyabr\u0131n 20-d\u0259 A\u011fdam\u0131n v\u0259 25-d\u0259 is\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rin i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si 2020-ci il noyabr\u0131n 10-da imzalanm\u0131\u015f \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131n m\u00fcvafiq madd\u0259sinin yerin\u0259 yetirilm\u0259sini, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259rbi-siyasi h\u0259llini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 1993-c\u00fc ild\u0259 q\u0259bul etdiyi v\u0259 27 il yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015f qalan, el\u0259c\u0259 d\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 A\u011fdam rayonlar\u0131ndan \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan 822 v\u0259 853 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259l\u0259r d\u0259 m\u0259hz Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259ri il\u0259 icra edildi. Bunun davam\u0131 olaraq \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131n m\u00fcvafiq madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin 2020-ci il dekabr\u0131n 1-d\u0259n La\u00e7\u0131n rayonundan \u00e7\u0131xmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rbi-diplomatik u\u011furlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259tini if\u015fa ed\u0259r\u0259k t\u0259cav\u00fczkar\u0131n fa\u015fist ideologiyas\u0131 y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 terrorizmin d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259ndiyini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya b\u0259yan etmi\u015f, x\u00fcsusil\u0259, son 17 ild\u0259 Az\u0259rbaycan diplomatiyas\u0131n\u0131n s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131, Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131, Avropa \u0130ttifaq\u0131, Avropa \u015euras\u0131, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131, T\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131 v\u0259 s. beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n s\u0259n\u0259dl\u0259ri buna m\u00fcvafiq h\u00fcquqi baza yaratm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259d\u0259, Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2019-cu il oktyabr\u0131n 3-d\u0259 \u201cValday\u201d Beyn\u0259lxalq Diskussiya Klubunun XVI illik toplant\u0131s\u0131 kimi m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq platformada q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 s\u00f6yl\u0259diyi \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r v\u0259 nida i\u015far\u0259si\u201d devizi bir ild\u0259n sonra, x\u00fcsusil\u0259 44 g\u00fcn\u00fcn \u0259rzind\u0259 reall\u0131\u011fa \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tli Az\u0259rbaycan Ordusu sentyabr\u0131n 27-d\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 cavab olaraq, 30 ild\u0259n art\u0131q i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015fmiqyasl\u0131 \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, d\u00fc\u015fm\u0259nin bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u201cyenilm\u0259zlik\u201d mifologiyas\u0131na son qoydu. Bununla yana\u015f\u0131, Prezident \u0130lham \u018fliyevin xarici k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rin\u0259 verdiyi \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcsahib\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc 30 ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti, x\u00fcsusil\u0259 m\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tl\u0259rinin mahiyy\u0259tini a\u00e7maqla bunun b\u00fct\u00fcn region \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 ciddi t\u0259hdidl\u0259ri, davam ed\u0259n h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarla ba\u011fl\u0131 tarix\u0259, beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa v\u0259 \u0259dal\u0259t\u0259 \u0259saslanaraq tutarl\u0131 arqumentl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan ayd\u0131n, m\u0259ntiqli fikirl\u0259ri, Az\u0259rbaycan\u0131n haql\u0131 m\u00f6vqeyinin konkret faktlarla d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fcst\u0259sna rol oynad\u0131. H\u0259m\u00e7inin bu m\u00fcsahib\u0259l\u0259r informasiya m\u0259kan\u0131nda da d\u00fc\u015fm\u0259nin yalan \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015f t\u0259bli\u011fat ma\u015f\u0131n\u0131na a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurdu v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fczkar siyas\u0259tinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 onun himay\u0259darlar\u0131n\u0131n if\u015fa olunmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidentinin V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 v\u0259 gedi\u015find\u0259 g\u00fcnl\u0259r \u0259rzind\u0259 30-a q\u0259d\u0259r xarici K\u0130V t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin, x\u00fcsusil\u0259 \u201c\u018fl-C\u0259zir\u0259\u201d, \u201c\u018fl-\u018fr\u0259biy\u0259\u201d \u201cTRT Haber\u201d, \u201cPerv\u0131y Kanal\u201d, \u201cCNN T\u00fcrk\u201d, \u201cEuronews\u201d, \u201cCNN International\u201d, \u201cSky News\u201d, \u201cRBK\u201d, \u201cHaber Global\u201d, \u201cHaber T\u00fcrk\u201d, \u201cNTV\u201d, \u201cFrance 24\u201d, televiziya kanallar\u0131na, Rusiyan\u0131n TASS, Ria Novosti agentliyin\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259l\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc, c\u0259bh\u0259 zonas\u0131nda son h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarla ba\u011fl\u0131 arqumentl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan ayd\u0131n, m\u0259ntiqli fikirl\u0259ri, b\u00fct\u00fcn suallara konkret faktlarla cavablar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n haql\u0131 m\u00f6vqeyinin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev fevral\u0131n 26-da m\u0259tbuat konfrans\u0131nda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n statusu m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 d\u0259 \u201cnida\u201d i\u015far\u0259si qoyaraq bildirdi ki, Erm\u0259nistana v\u0259 erm\u0259ni xalq\u0131na yanl\u0131\u015f v\u0259dl\u0259r verm\u0259k laz\u0131m deyil, onlar\u0131 bu g\u00fcn\u0259 salan s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259hz o idi, x\u00fclya idi, iddia idi, \u0259sass\u0131z ist\u0259kl\u0259r idi. Bu ist\u0259kl\u0259r\u0259 r\u0259vac ver\u0259n b\u0259zi xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri d\u0259 erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n bu r\u0259zil duruma sal\u0131nmas\u0131nda \u00f6z rolunu oynad\u0131lar: \u201cStatus haradad\u0131r, onu h\u0259r k\u0259s bilir. Hesab edir\u0259m ki, Erm\u0259nistan v\u0259 erm\u0259ni xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r az dil\u0259 g\u0259tiril\u0259rs\u0259, o q\u0259d\u0259r d\u0259 yax\u015f\u0131 olar. Ona g\u00f6r\u0259 status m\u0259s\u0259l\u0259si, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, g\u00fcnd\u0259likd\u0259n \u00e7\u0131xmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 statusla ba\u011fl\u0131 hesab edir\u0259m ki, \u0259g\u0259r kims\u0259 bu g\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259ni qald\u0131r\u0131rsa, s\u00fclh\u0259 yox, qar\u015f\u0131durmaya daha \u00e7ox xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rir\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259r zaman, x\u00fcsusil\u0259, M\u00fcnxen T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Konfrans\u0131nda b\u0259yan etdiyi kimi Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259z\u0259li torpa\u011f\u0131 oldu\u011funu diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ran d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 vur\u011fulad\u0131 ki, faktiki olaraq, biz bu g\u00fcn, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f ifad\u0259sini d\u0259 i\u015fl\u0259tm\u0259m\u0259liyik v\u0259 Qaraba\u011f aranl\u0131-da\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259d\u0259 bu, informasiya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n haql\u0131 m\u00f6vqel\u0259rini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00fccl\u0259ndirdi, uzun ill\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc fa\u015fist ideologiyas\u0131, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, soyq\u0131r\u0131m\u0131, d\u00f6vl\u0259t terrorizmi v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 erm\u0259ni yalanlar\u0131n\u0131n d\u00fcnya miqyas\u0131nda if\u015fas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynad\u0131, tarixi \u0259dal\u0259tin Z\u0259f\u0259r \u00e7almas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rb meydan\u0131nda tarixi Q\u0259l\u0259b\u0259sini y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra h\u0259rbi-siyasi ekspertl\u0259rinin fikirl\u0259rini Ukraynan\u0131n \u201c\u0130nter\u201d telekanal\u0131n\u0131n m\u00fcxbiri d\u0259 t\u0259sdiq etdi: \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f rayonlar\u0131n\u0131n azad edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u0259m\u0259liyyat m\u0259nim fikrimc\u0259, h\u0259m h\u0259rbi texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi bax\u0131m\u0131ndan, \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131, dinc \u0259hali v\u0259 h\u0259rb\u00e7il\u0259r aras\u0131nda t\u0259l\u0259fat\u0131n minimuma endirilm\u0259si, h\u0259m d\u0259 yeni h\u0259rbi texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi bax\u0131m\u0131ndan n\u00fcmun\u0259vi \u0259m\u0259liyyat idi. Az\u0259rbaycan b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6st\u0259rdi ki, s\u0259ng\u0259r m\u00fcharib\u0259si art\u0131q ke\u00e7mi\u015fd\u0259 qal\u0131b v\u0259 m\u0259n \u0259min\u0259m ki, bu, bir \u00e7ox h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bl\u0259rin d\u0259rslikl\u0259rin\u0259 daxil edil\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan, bir s\u0131ra apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq K\u0130V-l\u0259r\u0259 m\u00fcsahib\u0259l\u0259rind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin prinsipial m\u00f6vqeyi, s\u0259sl\u0259ndirdiyi tutarl\u0131 d\u0259lill\u0259r v\u0259 \u0259sasl\u0131 fikirl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n bu haql\u0131 m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259k ver\u0259n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rin, n\u00fcfuzlu xadiml\u0259rin, beyn\u0259lxalq ekspert v\u0259 siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin say\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131b, Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fczkar siyas\u0259tinin if\u015fa olunmas\u0131 prosesini geni\u015fl\u0259ndir\u0259r\u0259k informasiya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u0259 tarixi \u0259dal\u0259tin Z\u0259f\u0259r \u00e7ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rdi. Prezident \u0130lham \u018fliyevin h\u0259m V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin gedi\u015fi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, h\u0259m d\u0259 fevral\u0131n 26-da ke\u00e7iril\u0259n geni\u015f m\u0259tbuat konfrans\u0131nda tarix\u0259, beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa v\u0259 \u0259dal\u0259t\u0259 \u0259saslanan m\u0259ntiqli fikirl\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 K\u0130V-l\u0259rinin g\u00fcnd\u0259mind\u0259, \u0259sas x\u0259b\u0259r ba\u015fl\u0131qlar\u0131nda yay\u0131laraq Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Bak\u0131da H\u0259rbi Q\u0259nim\u0259tl\u0259r Park\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda bildirmi\u015fdir ki, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si bizim \u015fanl\u0131 tariximizdir, xalq\u0131m\u0131z bu m\u00fcharib\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259b\u0259di q\u00fcrur hissi ke\u00e7ir\u0259c\u0259k v\u0259 biz m\u00fcz\u0259ff\u0259r xalq kimi \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc d\u00fcnyada t\u0259sdiq etmi\u015fik. Bu bax\u0131mdan qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n milli maraqlar\u0131n\u0131 uca tutan, Prezident \u0130lham \u018fliyevin prinsipial m\u00f6vqeyi h\u0259rb, diplomatiya meydan\u0131nda oldu\u011fu kimi, informasiya sava\u015f\u0131nda da u\u011furlar\u0131m\u0131z\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi v\u0259 tarixi Q\u0259l\u0259b\u0259mizin \u0259sas\u0131 qoyuldu. Az\u0259rbaycan Prezidentinin qeyd etdiyi kimi biz d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda da, informasiya m\u0259kan\u0131nda da, siyasi m\u00fcst\u0259vid\u0259 d\u0259 Q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131q.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u015eu\u015fa &#8211; Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n paytaxt\u0131 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rsalma\u00a0m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin\u00a0nadir n\u00fcmun\u0259si kimi\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u015eu\u015fa qalas\u0131 uzun ill\u0259r boyu Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n paytaxt\u0131 olmu\u015fdur. Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131 v\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin onun paytaxt\u0131na \u00e7evrilm\u0259si P\u0259nah\u0259li xan\u0131n (1748-1763) ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Qaraba\u011f xan\u0131 P\u0259nah\u0259li xan Cavan\u015firl\u0259r tayfas\u0131n\u0131n Sar\u0131canl\u0131 oyma\u011f\u0131ndan idi. Bu Az\u0259rbaycan tayfas\u0131 Qaraba\u011f\u0131n q\u0259dim sakinl\u0259rind\u0259n olmu\u015f v\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t b\u00f6lg\u0259nin ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, 1750-ci ild\u0259 h\u00fcnd\u00fcr, s\u0131ld\u0131r\u0131m da\u011f \u00fcst\u00fcnd\u0259 qalan\u0131n in\u015fas\u0131na ba\u015fland\u0131 v\u0259 1756-1757-ci ill\u0259rd\u0259 tikilib ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. Qaraba\u011f xan\u0131 P\u0259nah\u0259li xan \u015eu\u015fan\u0131 paytaxt elan edib oran\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirmi\u015f, Qala-\u015f\u0259h\u0259r\u0259 \u00e7evirmi\u015fdi. \u015e\u0259h\u0259r bir m\u00fcdd\u0259t P\u0259nah\u0259li xan\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u201cP\u0259nahabad\u201d, sonradan is\u0259 \u201c\u015eu\u015fa qalas\u0131\u201d v\u0259 \u201c\u015eu\u015fa\u201d adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>XVIII \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131ndan ba\u015flayaraq \u015f\u0259h\u0259rin \u0259halisi s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00e7oxalm\u0131\u015f v\u0259 \u015eu\u015fa Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fch\u00fcm, strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. H\u0259l\u0259 P\u0259nah\u0259li xan\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck tikinti i\u015fl\u0259ri apar\u0131lm\u0131\u015f, sonra \u0130brahimx\u0259lil xan\u0131n (1763-1806-c\u0131 ill\u0259r) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndi. Xanl\u0131\u011f\u0131n \u0259razisind\u0259 \u018fsk\u0259ran, A\u011fo\u011flan qalalar\u0131, \u015eu\u015fa qalas\u0131n\u0131n divarlar\u0131 v\u0259 s. diqq\u0259t\u0259layiq, strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli qalalar tikilmi\u015fdi. \u015e\u0259h\u0259r q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 xeyli b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015f, t\u0259bii g\u00f6z\u0259lliyi, h\u00fcnd\u00fcr binalar\u0131 v\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m qala divarlar\u0131 il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb etmi\u015fdi. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 17 m\u0259h\u0259ll\u0259 var idi ki, onlar\u0131n h\u0259r birinin m\u0259scidi, bula\u011f\u0131 v\u0259 hamam\u0131 m\u00f6vcud olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>XVIII \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Yax\u0131n \u015e\u0259rq\u0259, T\u00fcrk\u00fcstana v\u0259 Avropaya ged\u0259n karvan yollar\u0131 ayr\u0131c\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik \u015f\u0259h\u0259ri say\u0131lan \u015eu\u015fa \u00f6z\u00fcn\u00fcn yunu, xal\u00e7as\u0131, ip\u0259yi, d\u0259risi, par\u00e7as\u0131 v\u0259 \u00e7ini qablar\u0131 il\u0259 d\u00fcnya bazarlar\u0131 miqyas\u0131na \u00e7\u0131xa bilmi\u015f, istehsal etdiyi s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131 Tehran, T\u0259briz, \u0130stanbul, Ba\u011fdad, S\u0259m\u0259rq\u0259nd, Moskva, H\u0259\u015ft\u0259rxan kimi b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 sata bilmi\u015fdi. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 1464 d\u00fckan qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131 ki, bunlar\u0131n da bazarlarla birlikd\u0259 illik ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 6 milyon rubla \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. XVIII \u0259srin 80-ci ill\u0259rind\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin d\u00f6vr\u0259sin\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m qala divarlar\u0131 \u00e7\u0259kilib ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. Bu d\u00f6vrd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 s\u0259n\u0259tkar m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri yaran\u0131r, ticar\u0259t daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edirdi. \u015eu\u015fal\u0131 tacirl\u0259r T\u0259briz, Tehran, \u0130sfahan, \u0130stanbul, Ba\u011fdad, S\u0259m\u0259rq\u0259nd, Moskva, Leypsiq, London, Man\u00e7ester, Marsel v\u0259 ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rl\u0259 ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri saxlay\u0131rd\u0131. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 \u201cP\u0259nahabadi\u201d adl\u0131 g\u00fcm\u00fc\u015f sikk\u0259l\u0259r z\u0259rb edilirdi.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k vacibdir ki, tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 XVIII \u0259srin sonu-XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 art\u0131q \u015eu\u015fada \u00e7oxlu sayda manufakturalar\u0131n v\u0259 2 mind\u0259n \u00e7ox s\u0259n\u0259tkar\u0131n f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi bildirilir. 1809-cu ilin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, o d\u00f6vrd\u0259 \u015eu\u015fada 1500 toxucu d\u0259zgah\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. Bu da \u0259n az\u0131 1500 s\u0259n\u0259tkar dem\u0259k idi. Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 XVIII \u0259srin sonu-XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 art\u0131q \u015eu\u015fada \u00e7oxlu sayda manufakturalar\u0131n v\u0259 2 mind\u0259n \u00e7ox s\u0259n\u0259tkar\u0131n f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi bildirilir. XIX \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 \u015eu\u015fada illik ticar\u0259t g\u00fcc\u00fc 78 milyon rubla b\u0259rab\u0259r olan ip\u0259ksar\u0131ma fabrikl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi ki, \u00e7ox ke\u00e7m\u0259d\u0259n h\u0259min m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin illik istehsal g\u00fcc\u00fc 117 milyon rubla \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda tikinti i\u015fl\u0259ri \u015eu\u015fada daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131. Xur\u015fudbanu Nat\u0259van\u0131n, G\u00f6vh\u0259r a\u011fan\u0131n, C\u0259f\u0259rqulu xan\u0131n, U\u011furlub\u0259yin, F\u0259rz\u0259lib\u0259yin, N\u0259c\u0259fqulu a\u011fan\u0131n, Hac\u0131 qulunun, S\u0259fib\u0259yin tikdirdiyi yeni tipli saray v\u0259 imar\u0259tl\u0259r \u015f\u0259h\u0259r\u0259 x\u00fcsusi g\u00f6z\u0259llik verirdi. D\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sas\u0131 qoyulan bir s\u0131ra m\u0259kt\u0259b binalar\u0131, Qaraba\u011f\u0131n imkanl\u0131 adamlar\u0131n\u0131n say\u0259sind\u0259 ucald\u0131lan m\u0259scid v\u0259 hamamlar o zamank\u0131 memarl\u0131q abid\u0259l\u0259rinin \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n say\u0131l\u0131rd\u0131. 1873-c\u00fc ild\u0259 Vyana \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f beyn\u0259lxalq s\u0259rgid\u0259 \u015eu\u015fan\u0131 t\u0259msil ed\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r d\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f v\u0259 onlar\u0131n s\u0259rgid\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirdikl\u0259ri eksponatlar xaricil\u0259rd\u0259 d\u0259rin maraq oyatm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fa da\u011flar\u0131nda x\u00fcsusi g\u00f6z\u0259lliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n he\u00e7 bir yerind\u0259 bitm\u0259y\u0259n \u201cXar\u0131 b\u00fclb\u00fcl\u201d adl\u0131 g\u00fcl bitir. Bu endemik g\u00fcl h\u0259m g\u00f6z\u0259l, h\u0259m d\u0259 m\u00fcalic\u0259vidir. May-iyun aylar\u0131nda \u00e7i\u00e7\u0259k a\u00e7\u0131r. Bu nadir \u00e7i\u00e7\u0259y\u0259 \u0259n \u00e7ox C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fcnd\u0259, Topxanada me\u015f\u0259sind\u0259, \u00dc\u00e7m\u0131x zirv\u0259sind\u0259, da\u011f yamaclar\u0131nda, \u00e7ay k\u0259narlar\u0131nda rast g\u0259linir. Bu endemik g\u00fcl h\u0259m g\u00f6z\u0259l, h\u0259m d\u0259 m\u00fcalic\u0259vidir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda\u00a0xidm\u0259tl\u0259ri olan\u00a0\u015eu\u015fan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Art\u0131q XIX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259r \u0259halisinin say\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f alim v\u0259 s\u0259n\u0259tkarlar da daxil olmaqla 25 min\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u0259kc\u0259 XIX \u0259srd\u0259 \u015eu\u015fada 95 \u015fair, 22 musiqi\u015f\u00fcnas, 38 xan\u0259nd\u0259, 19 x\u0259ttat, 16 n\u0259qqa\u015f, 12 n\u00fcsx\u0259b\u0259nd, 5 astronom, 18 memar, 16 h\u0259kim, 42-y\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fc\u0259llim v\u0259 s. olmu\u015fdur. Bu b\u00f6y\u00fck ziyal\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259si, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rini m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evirm\u0259kd\u0259, burada elmi, t\u0259hsili v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti inki\u015faf etdirm\u0259kd\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck rol oynam\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zi olan \u015eu\u015fa tan\u0131nm\u0131\u015f elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259rinin v\u0259t\u0259ni hesab edilir. He\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van, Molla P\u0259hah Vaqif, Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab, \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev, Qas\u0131m b\u0259y Zakir, S\u00fcleyman Sani Axundov, N\u0259c\u0259f b\u0259y V\u0259zirov, Yusif V\u0259zir \u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli, Firudin b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli, H\u0259mid\u0259 xan\u0131m Cavan\u015fir, B\u0259d\u0259l b\u0259y B\u0259d\u0259lb\u0259yli, \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayev, Ceyhun b\u0259y Hac\u0131b\u0259yli, S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov, F\u0259r\u0259c b\u0259y A\u011fayev, Yaqub Quliyev v\u0259 onlarla d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli xadiml\u0259rin h\u0259yat\u0131nda m\u0259hz \u015eu\u015fa m\u00fchitinin m\u00fch\u00fcm rolu olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fa XVIII \u0259srin II yar\u0131s\u0131ndan musiqi m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan musiqisinin y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Hac\u0131 H\u00fcs\u00fc, M\u0259\u015f\u0259di \u0130si, \u018fbd\u00fclba\u011fi Z\u00fclalov (B\u00fclb\u00fclcan), Cabbar Qarya\u011fd\u0131o\u011flu, M\u0259\u015f\u0259di M\u0259mm\u0259d F\u0259rz\u0259liyev, Ke\u00e7\u0259\u00e7i o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259d, Sad\u0131qcan, M\u0259\u015f\u0259di Zeynal, M\u0259\u015f\u0259di C\u0259mil \u018fmirov, \u018fhm\u0259d A\u011fdamski, Segah \u0130slam, Zabul Qas\u0131m, M\u0259cid Behbudov, M\u00fct\u0259llim M\u00fct\u0259llimov, Xan \u015eu\u015finski, Qurban Pirimov, Seyid \u015eu\u015finski, B\u00fclb\u00fcl, R\u0259\u015fid Behbudov v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqalar\u0131 \u015eu\u015fan\u0131n yetirdiyi el\u0259c\u0259 d\u0259, b\u00fct\u00fcn Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 m\u0259\u015fhur olan xan\u0259nd\u0259 v\u0259 s\u0259n\u0259tkarlard\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fa orada do\u011fulmu\u015f, \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259ri b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015f b\u0259st\u0259karlar\u0131n v\u0259t\u0259ni kimi d\u0259 m\u0259\u015fhurdur. Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin yaranmas\u0131 \u00dczeyir b\u0259y Hac\u0131b\u0259yovun ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00dczeyir b\u0259y dahi b\u0259st\u0259kar, Az\u0259rbaycan opera musiqisinin banisi olmaqla yana\u015f\u0131, istedadl\u0131 publisist v\u0259 ictimai-siyasi xadim kimi d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, Fikr\u0259t \u018fmirov, Z\u00fclf\u00fcqar Hac\u0131b\u0259yov, Niyazi, \u018ffrasiyab B\u0259d\u0259lb\u0259yli, Soltan Hac\u0131b\u0259yov, \u018f\u015fr\u0259f Abbasov, Zakir Ba\u011f\u0131rov, Mehdi M\u0259mm\u0259dov, S\u00fcleyman \u018fl\u0259sg\u0259rov el\u0259c\u0259 d\u0259, g\u00f6rk\u0259mli r\u0259ssam v\u0259 memarlardan L\u0259tif K\u0259rimov, C\u0259lal Qarya\u011fd\u0131, Nadir \u018fbd\u00fcrr\u0259hmanov, To\u011frul N\u0259rimanb\u0259yov v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqa xadiml\u0259rin ad\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u0259n\u0259ti Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna yer tutur.<\/p>\n<p><strong>G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015eu\u015faya\u00a0z\u0259ngin tarixi\u00a0abid\u0259 kimi qay\u011f\u0131s\u0131\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi zamanda (1969-1982) Qaraba\u011fa \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015f, el\u0259c\u0259 d\u0259 erm\u0259ni iddialar\u0131 h\u0259r zaman iflasa u\u011fram\u0131\u015fd\u0131. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri m\u0259hz Qaraba\u011fda milli ruhun oyad\u0131lmas\u0131 olmu\u015fdur. Heyd\u0259r \u018fliyev \u015eu\u015faya z\u0259ngin tarixi abid\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q r\u0259mzi kimi bax\u0131rd\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyev XX \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi abid\u0259l\u0259rinin qorunmas\u0131na x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilm\u0259si bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015fdi. Heyd\u0259r \u018fliyev eyni zamanda, \u015eu\u015fada apar\u0131lan tikinti-quruculuq i\u015fl\u0259ri il\u0259 d\u0259 yax\u0131ndan maraqlanm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan poeziyas\u0131n\u0131n klassikl\u0259ri M.P.Vaqifin v\u0259 Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n ya\u015fay\u0131b yaratd\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015f olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin bilavasit\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 1970-ci ill\u0259rin ikinci yar\u0131s\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 x\u00fcsusi q\u0259rar q\u0259bul edildi. H\u0259min il q\u0259rarlara uy\u011fun olaraq \u015f\u0259h\u0259rin ke\u00e7mi\u015fd\u0259 tikilmi\u015f binalar\u0131, tarixi abid\u0259l\u0259ri b\u0259rpa edildi, yeni \u00e7oxm\u0259rt\u0259b\u0259li ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131, b\u00f6y\u00fck mehmanxana kompleksl\u0259ri, ayr\u0131-ayr\u0131 inzibati binalar tikildi. Bununla yana\u015f\u0131, \u015eu\u015fan\u0131n statusu qald\u0131r\u0131laraq \u00fcmumittifaq s\u0259viyy\u0259li kurort \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7evrildi. H\u0259min q\u0259rarlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259sinin b\u00f6y\u00fck tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti var idi. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 i\u015f yerl\u0259ri a\u00e7\u0131l\u0131r, h\u0259yat s\u0259viyy\u0259si yax\u015f\u0131la\u015f\u0131r, Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli ruhu g\u00fccl\u0259nirdi. Ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259n \u015eu\u015faya istirah\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259r, eyni zamanda, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259ti il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olurdular.<\/p>\n<p>1977-ci ild\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u201c\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi hiss\u0259sini tarix-memarl\u0131q qoru\u011fu elan etm\u0259k haqq\u0131nda\u201d q\u0259rar q\u0259bul edilmi\u015fdir. H\u0259min q\u0259rar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015eu\u015fada abid\u0259l\u0259rin qorunmas\u0131, g\u00f6rk\u0259mli m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t xadiml\u0259rinin xatir\u0259l\u0259rinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eu\u015fa ictimaiyy\u0259ti il\u0259 ke\u00e7irdiyi g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259r\u0259k demi\u015fdi: \u201c\u015eu\u015fa abid\u0259l\u0259r \u015f\u0259h\u0259ridir. Diyar\u0131n z\u0259ngin tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan h\u0259r \u015feyi qorumaq, q\u0259dim tikintil\u0259ri b\u0259rpa etm\u0259k laz\u0131md\u0131r\u201d. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015eu\u015faya g\u00f6st\u0259rdiyi diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 daha da artm\u0131\u015f v\u0259 geni\u015f quruculuq i\u015fl\u0259ri v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 ki, g\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan \u015fairi Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259zar\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 1980-1981-ci ill\u0259rd\u0259 abid\u0259, m\u0259qb\u0259r\u0259 tikilmi\u015f v\u0259 1982-ci il yanvar\u0131n 14-d\u0259 ya\u011fan g\u00fccl\u00fc qar\u0131n alt\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev \u015eu\u015fada \u015fairin m\u0259qb\u0259r\u0259sini b\u00f6y\u00fck t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131. Onun M.P.Vaqif\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259ti bir t\u0259r\u0259fd\u0259n milli \u0259d\u0259biyyata sevgisind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdis\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n diyar\u0131n tarixini, \u0259halisinin etnik m\u0259nsubiyy\u0259tini bir daha g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. \u018fslind\u0259, bu m\u0259qb\u0259r\u0259, eyni zamanda, g\u00f6z\u0259l memarl\u0131q abid\u0259si idi. Heyd\u0259r \u018fliyev abid\u0259nin tikintisini b\u00f6y\u00fck, \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259 hesab edirdi. \u00dcmummilli liderin M.P.Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda s\u00f6yl\u0259diyi nitq onun Qaraba\u011fa qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi idi. Bununla yana\u015f\u0131, s\u0259f\u0259r zaman\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev \u015eu\u015fada Poeziya evini a\u00e7araq, Vaqif poeziya g\u00fcnl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak etdi.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, Heyd\u0259r \u018fliyev \u00dczeyir b\u0259y Hac\u0131b\u0259ylinin v\u0259 B\u00fclb\u00fcl\u00fcn \u015eu\u015fadak\u0131 ev-muzeyl\u0259rind\u0259ki eksponatlarla tan\u0131\u015f olmu\u015f v\u0259 onlar\u0131n qorunmas\u0131na dair t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini vermi\u015fdi. Bu tarixi s\u0259f\u0259r zaman\u0131 \u015eu\u015fadak\u0131 abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri il\u0259 maraqlanan Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcvafiq g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r ver\u0259r\u0259k i\u015fl\u0259rin davam etdirilm\u0259sin\u0259 dair bir s\u0131ra t\u0259klifl\u0259rini d\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015fdi. \u00dcmummilli liderin, eyni zamanda, \u015eu\u015fa m\u0259scidin\u0259 getm\u0259si bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, onun dini d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 olan ehtiram\u0131n\u0131n v\u0259 d\u0259rin ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi idis\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin milli v\u0259 dini d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sahib \u00e7\u0131xmalar\u0131n\u0131n vacibliyin\u0259 olan n\u00fcmun\u0259 idi. Heyd\u0259r \u018fliyev erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin ona m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6htanlar atd\u0131\u011f\u0131 bir zamanda m\u0259scid\u0259 getm\u0259kl\u0259 yerli \u0259haliy\u0259 dini inanclar\u0131n\u0131 qoruma\u011f\u0131 da t\u00f6vsiy\u0259 etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>1982-ci il iyulun 29-dan avqustun 2-d\u0259k Qaraba\u011fa bir il i\u00e7\u0259risind\u0259 ikinci d\u0259f\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin bilavasit\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u015eu\u015fada \u015fair\u0259 Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n abid\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bir ild\u0259 iki d\u0259f\u0259 \u015eu\u015faya ged\u0259rk\u0259n ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 yan\u0131nda elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t adamlar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir qrupunu da aparm\u0131\u015fd\u0131. Bu add\u0131m\u0131 il\u0259 \u00dcmummilli Lider ziyal\u0131lar\u0131 Qaraba\u011fa x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirm\u0259y\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndirir, \u015eu\u015faya tez-tez s\u0259f\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259l\u0259rini t\u00f6vsiy\u0259 edirdi.<\/p>\n<p><strong>XX \u0259srin sonunda Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc,\u00a0\u015eu\u015fan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 v\u0259\u00a0m\u0259d\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti<\/strong><\/p>\n<p>1987-ci il oktyabr\u0131n 21-d\u0259 Sov.\u0130KP MK Siyasi B\u00fcrosunun \u00fczv\u00fc, SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini Heyd\u0259r \u018fliyev Sov.\u0130KP plenumunda v\u0259zif\u0259sind\u0259n istefa verdikd\u0259n bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra Sov.\u0130KP MK-n\u0131n ba\u015f katibi M.Qorba\u00e7ovun iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015faviri A.Aqanbekyan Parisd\u0259 \u201c\u0130nterkontinental\u201d hotelind\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n daha s\u0259rf\u0259li olmas\u0131n\u0131 v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi komissiyan\u0131n i\u015fl\u0259diyini b\u0259yan ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n bu ayr\u0131lmaz hiss\u0259sinin Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si ideyas\u0131n\u0131 \u0259sass\u0131z olaraq ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc. Bunun ard\u0131nca noyabr\u0131n 18-d\u0259 A.Aqanbekyan\u0131n Parisd\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259 \u201cL\u2019Humanite\u201d q\u0259zetind\u0259 \u00e7ap olundu. Bu m\u00fcsahib\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa dair \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir siqnal rolunu oynad\u0131.<\/p>\n<p>XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonu &#8211; 90-c\u0131 ill\u0259rinin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin erm\u0259nil\u0259r\u0259 himay\u0259darl\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 hadis\u0259l\u0259r getdikc\u0259 daha da m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdi v\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rin\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fcz\u0259 ba\u015flad\u0131. 1992-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri bir-birinin ard\u0131nca Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan sonuncu ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rini d\u0259 i\u015f\u011fal etdi.<\/p>\n<p>1992-ci il may\u0131n 8-d\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 rayonun 25 m\u0259kt\u0259bi, 31 kitabxanas\u0131, 17 klubu, 8 m\u0259d\u0259niyy\u0259t evi, 4 texnikumu, 2 institut filial\u0131, 7 u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131, 4 kinoteatr\u0131, 5 m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 istirah\u0259t park\u0131, 2 sanatoriya, turist bazas\u0131, 2 mehmanxana, Az\u0259rbaycan Xal\u00e7as\u0131 D\u00f6vl\u0259t Muzeyinin filial\u0131, \u015eu\u015fa D\u00f6vl\u0259t Dram Teatr\u0131, \u015eu\u015fa Televiziyas\u0131, \u015e\u0259rq musiqi al\u0259tl\u0259ri fabriki, D\u00f6vl\u0259t R\u0259sm Qalereyas\u0131, U\u015faq sa\u011flaml\u0131q m\u0259kt\u0259bi talan edilmi\u015f, yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, i\u015f\u011fala q\u0259d\u0259r \u015eu\u015fada memarl\u0131q abid\u0259si say\u0131lan 850-d\u0259n \u00e7ox ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131 v\u0259 300-d\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 tarixi abid\u0259 var idi. Bunlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 son tunc v\u0259 ilk d\u0259mir d\u00f6vr\u00fc abid\u0259si say\u0131lan \u015eu\u015fa v\u0259 \u015eu\u015fak\u0259nd da\u015f qutusu q\u0259birl\u0259ri, da\u015f d\u00f6vr\u00fc abid\u0259si olan \u015eu\u015fa ma\u011fara d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259si, XVIII \u0259sr\u0259 dair \u015eu\u015fa qalas\u0131n\u0131n divarlar\u0131, G\u0259nc\u0259 qap\u0131s\u0131, P\u0259nah xan\u0131n saray\u0131 v\u0259 kitabxanas\u0131, \u0130brahim xan\u0131n b\u00fcrc\u00fc v\u0259 q\u0259sri, Xan saray\u0131 v\u0259 karvansara, M.P.Vaqifin m\u0259dr\u0259s\u0259si v\u0259 t\u00fcrb\u0259si, Yuxar\u0131 m\u0259scid m\u0259dr\u0259s\u0259si, Hac\u0131qullar\u0131n malikan\u0259si, \u0130kim\u0259rt\u0259b\u0259li karvansaray, Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksi, G\u00f6vh\u0259r a\u011fa, Xoca M\u0259rcanl\u0131, Hac\u0131 Abbas, M\u0259rdinli, Saatl\u0131, K\u00f6\u00e7\u0259rli m\u0259scidl\u0259ri, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n evi v\u0259 bula\u011f\u0131, \u018f.B.Haqverdiyevin, Q.B.Zakirin, M.M.N\u0259vvab\u0131n, S.S.Axundovun, N.B.V\u0259zirovun, Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minlinin evl\u0259ri, Mamay b\u0259yin evi, m\u0259scidi v\u0259 bula\u011f\u0131, Behbudovlar\u0131n, F\u0259r\u0259m\u0259zovlar\u0131n, Z\u00f6hrabb\u0259yovun, B\u0259hm\u0259n Mirz\u0259nin evl\u0259ri, \u00dczeyir b\u0259y Hac\u0131b\u0259ylinin, B\u00fclb\u00fcl\u00fcn ev-muzeyl\u0259ri, Xan \u015eu\u015finskinin, tarz\u0259n Sad\u0131qcan\u0131n evl\u0259ri, Realn\u0131 m\u0259kt\u0259binin binas\u0131, Q\u0131z m\u0259kt\u0259bi, \u015eirin su hamam\u0131, Meydan bula\u011f\u0131, \u0130sa bula\u011f\u0131 v\u0259 s. tarixi m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259si erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n talan edilmi\u015f, da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>\u015eu\u015fan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si Z\u0259f\u0259r g\u00fcn\u00fc kimi tarix\u0259 yaz\u0131ld\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti, Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin prinsipial m\u00f6vqeyi, s\u0259sl\u0259ndirdiyi tutarl\u0131 d\u0259lill\u0259r v\u0259 \u0259sasl\u0131 fikirl\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda Az\u0259rbaycan Ordusunun \u0259ld\u0259 etdiyi q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r diplomatiya meydan\u0131nda da u\u011furlara \u00e7evrildi v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki h\u0259rbi-diplomatik Q\u0259l\u0259b\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndirdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev h\u0259r zaman b\u0259yan edib ki, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyind\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir d\u0259yi\u015fiklik yoxdur, ola da bilm\u0259z, \u00e7\u00fcnki biz h\u0259m tarixi \u0259dal\u0259t\u0259, eyni zamanda, beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u0259saslan\u0131r\u0131q. \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc ist\u0259nil\u0259n dig\u0259r \u00f6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc kimi eyni d\u0259y\u0259r\u0259 malikdir\u201d fikrini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya b\u0259yan ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bildirib ki, he\u00e7 vaxt Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda ikinci erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131na icaz\u0259 verilm\u0259y\u0259c\u0259k, i\u015f\u011fal edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn torpaqlar i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad olunmal\u0131, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131tmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n milli v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik maraqlar\u0131n\u0131 daim \u00fcst\u00fcn tutan Prezident, Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyev 2020-ci il noyabr\u0131n 8-d\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin azad olunmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 xalqa m\u00fcraci\u0259tind\u0259 deyib: \u201c\u0130yirmi s\u0259kkiz il yar\u0131m i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan \u015eu\u015fa azad edildi! \u015eu\u015fa indi azadd\u0131r! Biz \u015eu\u015faya qay\u0131tm\u0131\u015f\u0131q! Biz bu tarixi Q\u0259l\u0259b\u0259ni d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda qazand\u0131q. 2020-ci il noyabr\u0131n 8-i Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 \u0259b\u0259di qalacaqd\u0131r. Bu tarix \u0259b\u0259di ya\u015fayacaq. Bu, bizim \u015fanl\u0131 Q\u0259l\u0259b\u0259mizin, Z\u0259f\u0259rimizin g\u00fcn\u00fcd\u00fcr!\u201d<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidentinin dekabr\u0131n 3-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 S\u0259r\u0259ncama \u0259sas\u0259n noyabr\u0131n 8-i bayram g\u00fcnl\u0259ri s\u0131ras\u0131na daxil edildi v\u0259 h\u0259r il Az\u0259rbaycanda Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fc kimi t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edil\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda Prezidentin S\u0259r\u0259ncam\u0131nda vur\u011fulan\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rbi sah\u0259d\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r, x\u00fcsusil\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259n \u0259sar\u0259tind\u0259n qurtar\u0131lmas\u0131 m\u00fcharib\u0259nin taleyind\u0259 h\u0259lledici rol oynad\u0131, Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z m\u0259\u011flubiyy\u0259tini etiraf etm\u0259si v\u0259 kapitulyasiyas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi, Erm\u0259nistan\u0131 K\u0259lb\u0259c\u0259r, A\u011fdam v\u0259 La\u00e7\u0131n rayonlar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycana qaytarma\u011fa m\u0259cbur etdi.<\/p>\n<p><strong>\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131,\u00a0Xar\u0131 b\u00fclb\u00fcl Qaraba\u011f\u0131n azadl\u0131q r\u0259mzi oldu<\/strong><\/p>\n<p>2021-ci il yanvar\u0131n 14-d\u0259 \u015eu\u015faya s\u0259f\u0259r ed\u0259n Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev son d\u0259f\u0259 39 il bundan \u0259vv\u0259l \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015f\u0259h\u0259r\u0259 tarixi v\u0259 unudulmaz s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 g\u0259ldiyini diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131raraq bildirdi ki, q\u0259hr\u0259man Az\u0259rbaycan Ordusu m\u00fck\u0259mm\u0259l h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat ke\u00e7ir\u0259r\u0259k c\u0259sar\u0259t, r\u0259\u015fad\u0259t, q\u0259hr\u0259manl\u0131q, g\u00fcc, milli ruh n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259r\u0259k \u015eu\u015fan\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad etmi\u015fl\u0259r v\u0259 uzun fasil\u0259d\u0259n sonra noyabr\u0131n 8-d\u0259 \u015eu\u015fada Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131 qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r: \u201cBiz buraya qalib kimi g\u0259lmi\u015fik, bayra\u011f\u0131 da qald\u0131rm\u0131\u015f\u0131q, azad edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn torpaqlarda Az\u0259rbaycan bayra\u011f\u0131 dal\u011falan\u0131r. D\u00f6y\u00fc\u015f\u0259-d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 g\u0259lmi\u015fik. He\u00e7 kim bu torpaqlar\u0131 biz\u0259 el\u0259-bel\u0259 verm\u0259yib. He\u00e7 bir dan\u0131\u015f\u0131qlar he\u00e7 bir \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik deyildi. Biz g\u00f6rd\u00fck ki, ancaq \u00f6z g\u00fcc\u00fcm\u00fczl\u0259 \u00f6z torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 azad etm\u0259liyik v\u0259 bunu etdik\u201d.<\/p>\n<p>\u015eu\u015faya s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev bildirib ki, \u015eu\u015fa i\u015f\u011faldan azad olunandan sonra \u015f\u0259h\u0259rin, b\u00fct\u00fcn tarixi binalar\u0131n b\u0259rpa edilm\u0259si prosesin\u0259 start verilib. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015eu\u015fan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 tarixi, m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rimiz da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, ev muzeyl\u0259ri qar\u0259t edilib. Onlar\u0131n aras\u0131nda Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin, B\u00fclb\u00fcl\u00fcn \u015eu\u015fadak\u0131 b\u00fcstl\u0259ri d\u0259 var. G\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015f bu b\u00fcstl\u0259r erm\u0259ni vandalizminin \u015fahidl\u0259ridir. Prezident \u0130lham \u018fliyev qeyd etmi\u015fdi ki, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz b\u0259rpa edildikd\u0259n sonra B\u00fclb\u00fcl\u00fcn, Nat\u0259van\u0131n, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin b\u00fcstl\u0259ri yen\u0259 d\u0259 \u015eu\u015fada qoyulacaq. Az\u0259rbaycan Prezidentinin bu s\u00f6zl\u0259ri art\u0131q reall\u0131\u011fa \u00e7evrildi v\u0259 h\u0259min dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin b\u00fcstl\u0259ri \u015eu\u015fada yenid\u0259n \u0259vv\u0259lki yerl\u0259rin\u0259 qoyuldu.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev qeyd edib ki, erm\u0259nil\u0259rin b\u00fct\u00fcn c\u0259hdl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, onlar \u015eu\u015fan\u0131 d\u00fcnyaya erm\u0259ni \u015f\u0259h\u0259ri kimi t\u0259qdim ed\u0259 bilm\u0259mi\u015f, 28 il \u0259rzind\u0259 buna \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f lakin nail ola bilm\u0259mi\u015fl\u0259r. Ancaq \u015eu\u015fa erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lsa da, \u0259yilm\u0259di, \u0259sirlikd\u0259 olsa da, \u00f6z l\u0259yaq\u0259tini itirm\u0259di, erm\u0259nil\u0259\u015fdirm\u0259 c\u0259hdl\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qalsa da, Az\u0259rbaycan ruhunu qoruyub saxlaya bildi.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fan\u0131n \u0259sl tarixi simas\u0131n\u0131n, \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin v\u0259 q\u0259dim m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 olduqca z\u0259ruridir. Bu bax\u0131mdan, strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u015eu\u015fan\u0131n Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 x\u00fcsusi yerinin oldu\u011funu vur\u011fulayan d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirmi\u015fdir ki, bu, bizim q\u0259dim, tarixi \u015f\u0259h\u0259rimizdir v\u0259 \u0259srl\u0259rboyu az\u0259rbaycanl\u0131lar \u015eu\u015fada ya\u015fay\u0131b, qurub, yarad\u0131blar. Bununla yana\u015f\u0131, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdiyini bildir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev qeyd etmi\u015fdir ki, yar\u0131da\u011f\u0131lm\u0131\u015f tarixi abid\u0259l\u0259rimizin b\u0259rpas\u0131nda \u00e7ox h\u0259ssas olmal\u0131, ancaq biz o tarixi abid\u0259l\u0259rimizin \u0259sl simas\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259liyik. Vaxt itirm\u0259d\u0259n, ancaq, eyni zamanda, t\u0259l\u0259sm\u0259d\u0259n \u015eu\u015fan\u0131n ilkin simas\u0131n\u0131n, tarixi simas\u0131n\u0131n b\u0259rpa edilm\u0259li oldu\u011funu bildir\u0259n Az\u0259rbaycan Prezidenti \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rini Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin paytaxt\u0131 elan ed\u0259r\u0259k demi\u015fdir: \u201c\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri buna layiqdir. Hesab edir\u0259m ki, n\u0259inki Az\u0259rbaycan\u0131n, b\u00f6lg\u0259nin m\u0259d\u0259ni paytaxt\u0131 say\u0131la bil\u0259r. \u015eu\u015fan\u0131n m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131 z\u0259ngin olmal\u0131d\u0131r\u201d. Bununla yana\u015f\u0131 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 vaxtil\u0259 Vaqif poeziya g\u00fcnl\u0259rinin \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq ke\u00e7irildiyini vur\u011fulayaraq diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r ki, \u015eu\u015fada Vaqif poeziya g\u00fcnl\u0259ri b\u0259rpa edilm\u0259lidir, \u201cXar\u0131 b\u00fclb\u00fcl\u201d festival\u0131 b\u0259rpa olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev bildirib ki, \u015eu\u015fan\u0131n Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 x\u00fcsusi yeri var v\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n b\u0259rpas\u0131, dir\u00e7\u0259lm\u0259si ham\u0131m\u0131z\u0131n i\u015fidir: \u201c\u018flb\u0259tt\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r, \u015eu\u015fan\u0131n tarixi simas\u0131 saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r, \u015eu\u015faya yad olan h\u0259r hans\u0131 bir tikiliy\u0259 yol verm\u0259k olmaz\u201d. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirmi\u015fdir ki, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r, memarlar, tarix\u00e7il\u0259r, \u015fu\u015fal\u0131lar \u00f6zl\u0259ri dey\u0259c\u0259kl\u0259r ki, bu \u015f\u0259h\u0259ri nec\u0259 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r, \u00e7\u00fcnki bu, onlar\u0131n \u015f\u0259h\u0259ridir. \u015eu\u015fan\u0131n \u0259sl tarixi simas\u0131n\u0131n v\u0259 q\u0259dim m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 Az\u0259rbaycan memarl\u0131q \u00fcslubunu \u0259ks etdirm\u0259li, \u00e7ox z\u0259ngin m\u0259d\u0259ni h\u0259yat olmal\u0131 v\u0259 \u015eu\u015fada ya\u015fayacaq soyda\u015flar\u0131m\u0131z da, b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259nd\u0259n sonra oraya qay\u0131tmal\u0131d\u0131rlar\u201d.<\/p>\n<p>2021-ci il mart\u0131n 16-da i\u015f\u011faldan azad edil\u0259nd\u0259n sonra \u015eu\u015faya ikinci d\u0259f\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev M.P.Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259sinin b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f oldu. B\u0259rpa i\u015fl\u0259rini Az\u0259rbaycan\u0131n Birinci vitse-prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu \u00f6z v\u0259saiti hesab\u0131na icra edir. 1992-ci ild\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u015eu\u015fan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259rk\u0259n bu abid\u0259ni d\u0259 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 da\u011f\u0131d\u0131blar. Bu bax\u0131mdan, layih\u0259nin icras\u0131 zaman\u0131 m\u0259qb\u0259r\u0259nin \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259tinin b\u0259rpas\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetiril\u0259c\u0259kdir. S\u0259f\u0259r zaman\u0131 Prezident \u0130lham \u018fliyev diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131 ki, art\u0131q b\u0259rpa, quruculuq i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f, infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 start verilmi\u015fdir.\u0130\u015f\u011faldan azad edil\u0259nd\u0259n sonra \u015eu\u015faya ikinci d\u0259f\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev Novruz bayram\u0131n\u0131n, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 \u015eu\u015fada qeyd edildiyini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131raraq b\u0259yan etdi ki, 28 ild\u0259n sonra biz \u015eu\u015faya qay\u0131daraq tarixi \u0259dal\u0259ti b\u0259rpa etmi\u015fik.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 elan edilm\u0259si haqq\u0131nda Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2021-ci il may\u0131n 7-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 S\u0259r\u0259ncam\u0131nda vur\u011fulan\u0131r ki, \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi g\u00f6rk\u0259minin b\u0259rpas\u0131, \u0259vv\u0259lki \u015f\u00f6hr\u0259tinin \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi dol\u011fun m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131na qovu\u015fmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ox\u0259srlik z\u0259ngin m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin, memarl\u0131q v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rsalma s\u0259n\u0259tinin parlaq incisi kimi beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 t\u0259bli\u011fi m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bununla yana\u015f\u0131, bu m\u00fch\u00fcm s\u0259n\u0259dd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, tarixi-m\u0259d\u0259ni \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259sna m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259r\u0259 malik olmas\u0131 \u015eu\u015faya x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 v\u0259 h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 z\u0259ruri edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti b\u0259yan edib ki, \u015eu\u015fa Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 kimi d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin birin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259kdir: \u201c\u018fslind\u0259, h\u0259mi\u015f\u0259 bel\u0259 olub. Sad\u0259c\u0259 olaraq, m\u0259nfur d\u00fc\u015fm\u0259n b\u00fct\u00fcn tarixi abid\u0259l\u0259rimizi da\u011f\u0131d\u0131b. Amma biz b\u0259rpa ed\u0259c\u0259yik. Onlar\u0131n \u0259sl simas\u0131n\u0131 qaytaraca\u011f\u0131q. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u015eu\u015fada bundan sonra \u0259b\u0259di ya\u015fayacaqd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>2021-ci il may\u0131n 12-13-d\u0259 h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kanda, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 \u015eu\u015fada, b\u0259nz\u0259rsiz v\u0259 f\u00fcsunkar C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fcnd\u0259 29 ild\u0259n sonra yenid\u0259n \u201cXar\u0131b\u00fclb\u00fcl\u201d musiqi festival\u0131 ke\u00e7irildi. V\u0259t\u0259n u\u011frunda canlar\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f q\u0259hr\u0259man \u015f\u0259hidl\u0259rin \u0259ziz xatir\u0259sin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u201cXar\u0131b\u00fclb\u00fcl\u201d musiqi festival\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259, bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u015f\u0259h\u0259r\u0259 yad olan \u00fcns\u00fcrl\u0259r\u0259 h\u0259m d\u0259 cavab oldu. N\u0259tic\u0259d\u0259, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131, Xar\u0131b\u00fclb\u00fcl Qaraba\u011f\u0131n azadl\u0131q r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n<p><strong>\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin tarixi v\u0259 siyasi \u0259h\u0259miyy\u0259ti<\/strong><\/p>\n<p>2021-ci il iyunun 15-d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edil\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131, Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131 olan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 s\u0259f\u0259r etm\u0259si v\u0259 iki dost, qarda\u015f d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin imzalanmas\u0131 m\u00fch\u00fcm tarixi hadis\u0259dir.<\/p>\n<p>M\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259nin \u0259vv\u0259lind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259t be\u015fiyi olan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 iki qarda\u015f d\u00f6vl\u0259tin prezidentl\u0259rinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259ti vur\u011fulan\u0131r, 100 il bundan \u0259vv\u0259l imzalanm\u0131\u015f tarixi Qars m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 istinad edilir. H\u0259m\u00e7inin, bu tarixi s\u0259n\u0259dd\u0259 9 fevral 1994-c\u00fc il tarixind\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 aras\u0131nda dostluq v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 bar\u0259d\u0259 M\u00fcqavil\u0259\u201dnin v\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 yard\u0131m haqq\u0131nda Protokol\u201dun, el\u0259c\u0259 d\u0259 16 avqust 2010-cu il tarixind\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 aras\u0131nda strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 yard\u0131m haqq\u0131nda M\u00fcqavil\u0259\u201dnin r\u0259hb\u0259r tutuldu\u011fu bildirilir.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 100 ild\u0259n sonra imzalanan m\u00fctt\u0259fiqlik haqq\u0131nda birg\u0259 B\u0259yannam\u0259d\u0259 iki qarda\u015f v\u0259 dost d\u00f6vl\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259k \u00e7ox\u015fax\u0259li, birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259ri g\u00f6st\u0259rilir. Bu tarixi s\u0259n\u0259dd\u0259 bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r, beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, x\u00fcsusil\u0259 m\u00fcdafi\u0259 sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u0259rbi yard\u0131m m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259r\u0259fl\u0259r xarici siyas\u0259t sah\u0259sind\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259nin v\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m ikit\u0259r\u0259fli siyasi m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin vacibliyini qeyd ed\u0259r\u0259k bu istiqam\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 aras\u0131nda Y\u00fcks\u0259k S\u0259viyy\u0259li Strateji \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tini vur\u011fulad\u0131lar.<\/p>\n<p>S\u0259n\u0259dd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik, suverenlik, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipl\u0259rini r\u0259hb\u0259r tutaraq m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qurulmas\u0131n\u0131n siyasi v\u0259 h\u00fcquqi mexanizml\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edirl\u0259r. Bununla yana\u015f\u0131, s\u0259n\u0259dd\u0259 xarici siyas\u0259t sah\u0259sind\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259nin v\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m ikit\u0259r\u0259fli siyasi m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin vacibliyi qeyd edilir v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 iki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda Y\u00fcks\u0259k S\u0259viyy\u0259li Strateji \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259ti vur\u011fulan\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, bildirilir ki, h\u0259r iki d\u00f6vl\u0259t m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan Az\u0259rbaycan v\u0259 t\u00fcrk diasporlar\u0131 aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha s\u0131x inki\u015faf etdirilm\u0259si, onlar\u0131n m\u0259ruz qald\u0131qlar\u0131 \u00fcmumi probleml\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda birlikd\u0259 add\u0131mlar at\u0131lmas\u0131 v\u0259 ard\u0131c\u0131l h\u0259mr\u0259ylik g\u00f6st\u0259rilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u0259yl\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259kl\u0259r. Eyni zamanda, g\u00f6st\u0259rilir ki, t\u0259r\u0259fl\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259qdim edilm\u0259si v\u0259 milli m\u0259nafel\u0259rinin qorunmas\u0131na dair tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda diasporal f\u0259aliyy\u0259tin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259sini v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 d\u0259st\u0259yi t\u0259\u015fviq ed\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>S\u0259n\u0259dd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z iddialar\u0131n\u0131n, tarixin t\u0259hrif olunmas\u0131 v\u0259 tarixi faktlar\u0131n t\u0259hrif olunmaqla siyasil\u0259\u015fdirilm\u0259si c\u0259hdl\u0259rinin regionda s\u00fclh\u0259 v\u0259 sabitliy\u0259 ziyan vurdu\u011fu vur\u011fulanaraq bu kontekstd\u0259 1915-ci il hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq \u00f6z arxivl\u0259rini a\u00e7an T\u00fcrkiy\u0259nin Erm\u0259nistandak\u0131 v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki arxivl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu m\u00f6vzuda tarix\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n apar\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f s\u0259yl\u0259ri q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nir. H\u0259m\u00e7inin, \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sind\u0259 siyasi, iqtisadi-ticar\u0259t, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 dig\u0259r b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259n\u0259dd\u0259 h\u0259m tarixi, h\u0259m siyasi, h\u0259m d\u0259 h\u0259rbi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin \u0259ks olunmas\u0131 h\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin milli maraqlar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin imzalanmas\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan m\u0259tbuata birg\u0259 b\u0259yanatlarla \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda bildirdil\u0259r ki, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 bir yerd\u0259dir, bundan sonra da bu, bel\u0259 olacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra d\u00fcnyaya n\u00fcmun\u0259 olan Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259mr\u0259yliyi v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 daha da y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 qalxd\u0131, x\u00fcsusil\u0259 regional t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin imzalanmas\u0131 m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 kimi tarix\u0259 yaz\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u015eu\u015fa Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7ox\u0259srlik, z\u0259ngin \u015f\u0259h\u0259rsalma\u00a0m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin nadir\u00a0incisi kimi b\u0259rpa edilir<\/strong><\/p>\n<p>\u015eu\u015fa &#8211; Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131, Qafqaz\u0131n s\u0259n\u0259t m\u0259b\u0259di, \u015e\u0259rqin konservatoriyas\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi, m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm xidm\u0259tl\u0259ri olan g\u00f6rk\u0259mli xadiml\u0259rin v\u0259t\u0259ni, do\u011fma \u015f\u0259h\u0259r, \u0259ziz bir torpaq, h\u0259rbi-strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli qala v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s abid\u0259dir. Bu bax\u0131mdan \u015eu\u015fan\u0131n \u0259sl tarixi simas\u0131n\u0131n, \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin v\u0259 q\u0259dim m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>2021-ci il avqustun 29-30-da Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 Birinci vitse-prezident Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u015eu\u015fada bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irildi v\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin ba\u015f plan\u0131 t\u0259qdim olundu.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k vacibdir ki, 1982-\u00e7i il yanvar\u0131n 14-d\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f dahi Az\u0259rbaycan \u015fairi v\u0259 ictimai-xadimi Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259si, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri 1992-ci il may\u0131n 8-d\u0259 i\u015f\u011fal edildikd\u0259n sonra erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Avqustun 29-da \u015eu\u015fada muzey-m\u0259qb\u0259r\u0259 kompleksinin t\u0259mir-b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259rind\u0259n sonra a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu, h\u0259m\u00e7inin erm\u0259ni vandalizmin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u015fairin \u00f6z evinin yerind\u0259ki b\u00fcst\u00fc d\u0259 yenid\u0259n ucald\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, Az\u0259rbaycan musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f, professional musiqi s\u0259n\u0259tinin banisi, g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar, ictimai xadim \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki ev-muzeyind\u0259 apar\u0131lacaq i\u015fl\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q, h\u0259m\u00e7inin da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f heyk\u0259linin, el\u0259c\u0259 d\u0259 vokal m\u0259kt\u0259binin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc v\u0259 t\u0259kam\u00fcl\u00fcnd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015f dahi B\u00fclb\u00fcl\u00fcn \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki ev-muzeyinin b\u0259rpa i\u015fl\u0259rind\u0259n sonra a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. Eyni g\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri yekunla\u015fan XX \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 tikilmi\u015f \u201cQaraba\u011f\u201d mehmanxanas\u0131n\u0131n da f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259 b\u0259rpa olundu.<\/p>\n<p>Avqustun 30-da is\u0259 39 il \u0259vv\u0259l \u2013 1982-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259ri \u015eu\u015fa i\u015f\u011faldan azad edildikd\u0259n sonra Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n ilk d\u0259f\u0259 yenid\u0259n t\u0259\u015fkil olundu. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva h\u0259min g\u00fcn \u015eu\u015fada ke\u00e7iril\u0259n Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin incisidir\u201d, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0259rpa v\u0259 t\u0259mir olunaraq yarad\u0131lan \u015eu\u015fadak\u0131 Xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q Qalereyas\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Xal\u00e7a Muzeyinin t\u0259qdim etdiyi \u201cYenid\u0259n do\u011fma diyarda. Qaraba\u011f\u0131n s\u0259n\u0259t incil\u0259ri\u201d s\u0259rgisi il\u0259 tan\u0131\u015f oldular.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, Vaqif Poeziya G\u00fcnl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u015eu\u015fada Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim tarixini, z\u0259ngin m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, g\u00f6z\u0259l t\u0259bi\u0259tini, \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdir\u0259n \u201cYadda\u015f. Fotoqrafik tarix\u201d adl\u0131 fotos\u0259rgid\u0259, Erm\u0259nistan vaxtil\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259d\u0259ni irsimiz\u0259, tarixi-memarl\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259rimiz\u0259 qar\u015f\u0131 vandalizm aktlar\u0131, d\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259find\u0259n tarixi-m\u0259d\u0259ni obyektl\u0259r, dini ocaqlar m\u0259hv edil\u0259r\u0259k, bir s\u0131ra rayon v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r yerl\u0259-yeksan olundu\u011fu, h\u0259m\u00e7inin i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f rayon v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi v\u0259h\u015filikl\u0259r\u0259, da\u011f\u0131nt\u0131lara dair fotolar da t\u0259qdim edildi. S\u0259rgid\u0259 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fclki \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n cinay\u0259tl\u0259ri \u0259ks etdir\u0259n fotolar da n\u00fcmayi\u015f olundu.<\/p>\n<p>2021-ci il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u015eu\u015fada Milli Musiqi G\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli XIII Beyn\u0259lxalq Musiqi Festival\u0131n\u0131n konserti ke\u00e7irildi. H\u0259r il dahi Az\u0259rbaycan b\u0259st\u0259kar\u0131 \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin ad g\u00fcn\u00fcnd\u0259 qeyd olunan bu t\u0259dbir, \u015eu\u015fada, onun heyk\u0259linin ucald\u0131\u011f\u0131 parkda t\u0259\u015fkil edildi. Xat\u0131rladaq ki, 1985-ci ild\u0259 \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin 100 illik yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 \u015eu\u015fada ucald\u0131lm\u0131\u015f b\u0259st\u0259kar\u0131n heyk\u0259li 1992-ci ild\u0259 Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 erm\u0259ni vandalizmin\u0259 m\u0259ruz qalaraq tamamil\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdi. Art\u0131q i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin heyk\u0259li Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131nda \u00f6z \u0259vv\u0259lki yerind\u0259 ucald\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva noyabr\u0131n 7-d\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 F\u00fczuli rayonunda Z\u0259f\u0259r yolunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak edib, daha sonra Da\u015falt\u0131 k\u0259ndind\u0259 m\u0259scidin, \u015eu\u015fa Radio-Televiziya yay\u0131m q\u00fcll\u0259sinin, \u015eu\u015fa Rayon M\u0259rk\u0259zi X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259ll\u0259rini qoyublar.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, \u015eu\u015fada Prezident \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n A\u015fa\u011f\u0131 G\u00f6vh\u0259r A\u011fa m\u0259scidind\u0259 v\u0259 Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksind\u0259 apar\u0131lan b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olublar. Sonra d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 birinci xan\u0131m VIII Qlobal Bak\u0131 Forumunun i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb, s\u00f6hb\u0259t edib v\u0259 C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fcnd\u0259 olublar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti, Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin Ali Ba\u015f Komandan\u0131 \u0130lham \u018fliyev noyabr\u0131n 8-d\u0259 \u015eu\u015fada h\u0259rb\u00e7il\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r ki, Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fc bizim bayram\u0131m\u0131zd\u0131r, bu, Z\u0259f\u0259r bayram\u0131d\u0131r, bu, r\u0259\u015fad\u0259t bayram\u0131d\u0131r, bu, \u0259dal\u0259t bayram\u0131d\u0131r, bu, milli q\u00fcrur, milli l\u0259yaq\u0259t bayram\u0131d\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fcnd\u0259 \u015eu\u015fada Topxana me\u015f\u0259sinin b\u0259rpas\u0131na start verilib v\u0259 a\u011fac\u0259km\u0259 aksiyas\u0131 ke\u00e7irilib. Prezident \u0130lham \u018fliyev v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyeva C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fcnd\u0259 a\u011fac \u0259kibl\u0259r<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin taleyind\u0259 h\u0259lledici g\u00fcn m\u0259hz 2020-ci il noyabr\u0131n 8-i oldu. \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad edilm\u0259si m\u00fcharib\u0259nin sonrak\u0131 gedi\u015fin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 taleyin\u0259 \u00e7ox ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rb meydan\u0131nda oldu\u011fu kimi, diplomatiya meydan\u0131nda da u\u011furlar\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi.<\/p>\n<p>Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tli ordumuz t\u0259r\u0259find\u0259n tarixi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik, Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131 olan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad edilm\u0259sind\u0259n art\u0131q 1 il ke\u00e7ir. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 2020-ci il oktyabr\u0131n 16-da, 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin 20-ci g\u00fcn\u00fcnd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin \u201cA Haber\u201d televiziya kanal\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 demi\u015fdi: \u201c\u015eu\u015fan\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259lbind\u0259 x\u00fcsusi yeri var. Bu, bizim tarixi \u015f\u0259h\u0259rimizdir, q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259t oca\u011f\u0131d\u0131r. \u015eu\u015fa Az\u0259rbaycan xalq\u0131na bir \u00e7ox istedadl\u0131, dahi \u015f\u0259xsl\u0259r b\u0259x\u015f edibdir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u015eu\u015fas\u0131z bizim i\u015fimiz yar\u0131m\u00e7\u0131q olar. Ona g\u00f6r\u0259 t\u0259bii ki, \u015eu\u015fan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si bizim h\u0259d\u0259fl\u0259rimizin aras\u0131nda x\u00fcsusi yer tutur. Biz buna \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q, biz buna nail olmal\u0131y\u0131q\u201d.<\/p>\n<p>2020-ci il noyabr\u0131n 8-d\u0259 Prezident, Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyev \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin azad olunmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 xalqa m\u00fcraci\u0259tind\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya b\u0259yan etdi:<\/p>\n<p>\u201c\u018fziz \u015eu\u015fa, s\u0259n azadsan!<\/p>\n<p>\u018fziz \u015eu\u015fa, biz qay\u0131tm\u0131\u015f\u0131q!<\/p>\n<p>\u018fziz \u015eu\u015fa, biz s\u0259ni dir\u00e7\u0259ld\u0259c\u0259yik!<\/p>\n<p>\u015eu\u015fa bizimdir! Qaraba\u011f bizimdir! Qaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r!\u201d.<\/p>\n<div class=\"clearfix\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama--hidden\"><\/div>\n<div id=\"galleryList\" class=\"fotorama fotorama1636514402706\" data-nav=\"thumbs\" data-width=\"100%\" data-thumbwidth=\"90\" data-thumbheight=\"60\" data-allowfullscreen=\"true\" data-autoplay=\"3000\" data-ratio=\"1.5\" data-keyboard=\"true\" data-fit=\"contain\">\n<div class=\"fotorama__wrap fotorama__wrap--css3 fotorama__wrap--slide fotorama__wrap--toggle-arrows fotorama__wrap--no-controls\">\n<div class=\"fotorama__stage fotorama__pointer\">\n<div class=\"fotorama__fullscreen-icon\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__shaft\">\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-6687cb56163648020635465738411088625.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img fotorama__active\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-ed277964163648021821301265610184383.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-77ab7864163648022366588485210949186.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__arr fotorama__arr--prev\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__arr fotorama__arr--next\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__video-close\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav-wrap\">\n<div class=\"fotorama__nav fotorama__nav--thumbs fotorama__shadows--left fotorama__shadows--right\">\n<div class=\"fotorama__nav__shaft fotorama__grab\">\n<div class=\"fotorama__thumb-border\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-819e3d6c16364801764158495711069974.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-81b3833e163648017842814652510612347.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-f6f15441163648018065133944310103837.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-4fc7e9c416364801853083941261051855.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-71ee911d163648018786151455010833186.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-f91e24df163648019168702593510913628.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-d095a94d16364801962064854901014318.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-3569df15163648020450648328010061406.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-6687cb56163648020635465738411088625.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb fotorama__active\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-ed277964163648021821301265610184383.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-77ab7864163648022366588485210949186.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-d04cb95b163648022888238485311076273.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2021\/11\/09\/-a6b8deb7163648023023601687210365840.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sharing my-2 row no-gutters d-print-none\">\n<div class=\"col-md-3\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prezident, Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Ordusunun sentyabr\u0131n 27-d\u0259 Qaraba\u011fda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 v\u0259 u\u011furlu \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 noyabr\u0131n 9-d\u0259k 5 \u015f\u0259h\u0259r, 4 q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 286 k\u0259nd i\u015f\u011faldan azad edildi. 44 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 C\u0259bray\u0131l \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 rayonun 90 k\u0259ndi, F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 rayonun 53 k\u0259ndi, Z\u0259ngilan \u015f\u0259h\u0259ri, rayonun Mincivan, A\u011fb\u0259nd, Bartaz q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259ri v\u0259 52 k\u0259ndi, Xocav\u0259nd rayonunun Hadrut q\u0259s\u0259b\u0259si v\u0259 35 k\u0259ndi, T\u0259rt\u0259r rayonunun 3 k\u0259ndi, Qubadl\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 41 k\u0259ndi, Xocal\u0131 rayonunun 9 k\u0259ndi, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri, La\u00e7\u0131n rayonunun&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":401999,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[8],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/299fb214163648002082214490710496040.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/299fb214163648002082214490710496040.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/299fb214163648002082214490710496040.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/299fb214163648002082214490710496040-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/299fb214163648002082214490710496040-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/299fb214163648002082214490710496040-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/299fb214163648002082214490710496040.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/299fb214163648002082214490710496040.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/299fb214163648002082214490710496040-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/299fb214163648002082214490710496040.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=8\" rel=\"category\">\u018fsas s\u0259hif\u0259<\/a>","rttpg_excerpt":"Prezident, Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Ordusunun sentyabr\u0131n 27-d\u0259 Qaraba\u011fda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 v\u0259 u\u011furlu \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 noyabr\u0131n 9-d\u0259k 5 \u015f\u0259h\u0259r, 4 q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 286 k\u0259nd i\u015f\u011faldan azad edildi. 44 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 C\u0259bray\u0131l \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 rayonun 90 k\u0259ndi, F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 rayonun 53&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/401998"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=401998"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/401998\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/401999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=401998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=401998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=401998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}