{"id":402756,"date":"2021-11-11T13:50:30","date_gmt":"2021-11-11T10:50:30","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=402756"},"modified":"2021-11-11T13:50:30","modified_gmt":"2021-11-11T10:50:30","slug":"cografiya-institutu-kurun-deltasinda-v%c9%99ziyy%c9%99t-mur%c9%99kk%c9%99b-olaraq-qalir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=402756","title":{"rendered":"Co\u011frafiya \u0130nstitutu: K\u00fcr\u00fcn deltas\u0131nda v\u0259ziyy\u0259t m\u00fcr\u0259kk\u0259b olaraq qal\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>\u201cM\u00fcasir K\u00fcr \u00e7ay\u0131 deltas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 v\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si\u201d elmi-t\u0259dqiqat i\u015finin n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259si yerin\u0259 yetirilib.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,<\/strong>\u00a0t\u0259dqiqat bar\u0259d\u0259\u00a0m\u0259lumat ver\u0259n AMEA-n\u0131n Co\u011frafiya \u0130nstitutunun Land\u015faft\u015f\u00fcnasl\u0131q v\u0259 land\u015faft planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, co\u011frafiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Mirnuh \u0130smay\u0131lov deyib ki, \u00fcmumilikd\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 ax\u0131n\u0131nda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n deltas\u0131nda v\u0259ziyy\u0259t m\u00fcr\u0259kk\u0259b olaraq qal\u0131r: \u201cDeltaya yax\u0131n v\u0259 deltan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 suyun \u00fcst\u00fcnd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r nazik \u015firin su t\u0259b\u0259q\u0259si var idi. Biz orada Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 suyun duzlulu\u011funu da \u00f6l\u00e7d\u00fck. H\u0259tta duzluluq \u015firin suya yax\u0131n idi. Amma bu, o dem\u0259k deyil ki, v\u0259ziyy\u0259t d\u00fcz\u0259lib. \u00c7\u00fcnki delta t\u0259r\u0259fd\u0259 suyun \u00fcst hiss\u0259sind\u0259 duzluluq normalla\u015f\u0131b, a\u015fa\u011f\u0131 hiss\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 \u00e7ay\u0131n dibin\u0259 yax\u0131n d\u0259niz suyu h\u0259l\u0259 d\u0259 qalmaqdad\u0131r. Oradan d\u0259niz suyunun \u00e7\u0131xard\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn K\u00fcr\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131 ax\u0131n\u0131na b\u00f6y\u00fck su k\u00fctl\u0259si g\u0259lm\u0259lidir v\u0259 t\u0259zyiql\u0259 d\u0259niz suyunu vurub oradan \u00e7\u0131xartmal\u0131d\u0131r. Amma h\u0259l\u0259 ki, el\u0259 su yoxdur, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 problem qal\u0131r. T\u0259dqiqata g\u00f6r\u0259, K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n d\u0259niz\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u0259n hiss\u0259sind\u0259n yuxar\u0131ya do\u011fru 50-60 kilometrlik m\u0259saf\u0259d\u0259 d\u0259niz suyunun t\u0259siri ya dolay\u0131, ya bilavasit\u0259 hiss olunmaqdad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 yay d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259t \u00e7ox g\u0259rgin idi. Apar\u0131lm\u0131\u015f m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rin t\u0259hlili onu g\u00f6st\u0259rdi ki, K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 ax\u0131n\u0131nda hakim k\u00fcl\u0259kl\u0259rin -\u015fimal-\u015f\u0259rq, \u015f\u0259rq k\u00fcl\u0259kl\u0259rinin t\u0259siri il\u0259 d\u0259niz suyu qovularaq \u00e7ay\u0131n d\u0259r\u0259sin\u0259 dolur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00e7ayda duzluluq yaran\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>M. \u0130smay\u0131lov bildirib ki, yayda v\u0259 oktyabrda apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dqiqatlar zaman\u0131 ke\u00e7\u0259n 2-3 ay m\u00fcdd\u0259tind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259sinin k\u0259skin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc m\u0259lum olub: \u201cH\u0259tta d\u0259nizl\u0259 \u00e7ay suyunun qovu\u015fdu\u011fu delta hiss\u0259sind\u0259 \u00e7ayda adalar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib. El\u0259 bil ki, d\u0259nizl\u0259 \u00e7ay\u0131n d\u0259r\u0259si aras\u0131nda t\u0259bii b\u0259nd yaran\u0131b. D\u0259nizl\u0259 \u00e7ay aras\u0131nda, \u00e7ay\u0131n t\u00f6k\u00fcld\u00fcy\u00fc yerd\u0259 t\u0259bii b\u0259nd yaran\u0131r v\u0259 o b\u0259ndin b\u0259zi hiss\u0259l\u0259rind\u0259 adalar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. \u00c7ay\u0131n ax\u0131n\u0131n\u0131n \u0259ksin\u0259 yuxar\u0131ya do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259nd\u0259 orada 2-3 metr d\u0259rinlik var idi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00e7ay\u0131n m\u0259ns\u0259bin\u0259 dolan d\u0259niz sular\u0131 geri qay\u0131da bilmir. H\u0259tta k\u00fcl\u0259kl\u0259r \u0259ks istiqam\u0259tli olanda da yen\u0259 geri qay\u0131da bilmir. H\u0259l\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131lardan sonra \u00e7ayda m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r \u015firin su oldu\u011fu halda v\u0259ziyy\u0259t budur. \u0130yul ay\u0131nda bel\u0259 deyildi. Bu da onu g\u00f6st\u0259rir ki, d\u0259nizin s\u0259viyy\u0259si a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. S\u0259viyy\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259 d\u0259 \u00e7ay suyunu \u00e7\u0259tinlikl\u0259 d\u0259niz\u0259 \u00e7atd\u0131ra bilir v\u0259 h\u0259min adalar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir\u201d.<\/p>\n<p>\u015e\u00f6b\u0259 m\u00fcdirinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif layih\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r gedir: \u201cK\u00fcr deltada iki qola ayr\u0131l\u0131r. Hakim k\u00fcl\u0259kl\u0259r d\u0259niz suyunu d\u0259r\u0259y\u0259 doldurur v\u0259 bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u00fcni b\u0259ndl\u0259rl\u0259 \u00e7ay\u0131n d\u0259nizl\u0259 \u0259laq\u0259sini k\u0259sm\u0259k v\u0259 c\u0259nuba do\u011fru yeni yolun a\u00e7\u0131lmas\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Hans\u0131 layih\u0259 effektli olacaqsa, o, h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. H\u0259r bir layih\u0259nin m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri var, elmi-t\u0259dqiqatlar t\u0259l\u0259b edir. M\u0259s\u0259l\u0259ni bel\u0259 saxlamaq da olmaz, \u00e7\u00fcnki Neft\u00e7alan\u0131n \u0259halisi K\u00fcr\u0259 g\u00f6r\u0259 orada ya\u015fay\u0131r. \u00c7ayda bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin yaranmas\u0131 \u0259halid\u0259 miqrasiya tendensiyalar\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir. \u018fg\u0259r \u015firin su yoxdursa, \u0259hali orada niy\u0259 ya\u015fas\u0131n? Buna g\u00f6r\u0259 h\u00f6kum\u0259t ciddi narahatl\u0131q ke\u00e7irir. T\u0259dqiqatlar apar\u0131l\u0131r v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259ll yollar\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u018fg\u0259r d\u0259niz suyu \u00e7ay\u0131n 50-60 kilometrlik hiss\u0259sin\u0259 daxil olubsa, bu hiss\u0259ni d\u0259nizin bir hiss\u0259si kimi q\u0259bul etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. K\u00fcr\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 ax\u0131nda \u015firin su \u00e7atm\u0131r. \u018fg\u0259r \u015firin su \u00e7atm\u0131rsa, Neft\u00e7ala \u0259halisin\u0259 kanallarla \u015firin su g\u0259tirilm\u0259sin\u0259 ehtiyac var. K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n art\u0131q \u015firin su da\u015f\u0131ya bilm\u0259m\u0259si \u00fcr\u0259ka\u011fr\u0131dan m\u0259s\u0259l\u0259dir. \u00c7ay\u0131n q\u0131ra\u011f\u0131 il\u0259 hardansa kanal \u00e7\u0259kib ondan istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Yuxar\u0131 \u015eirvan kanal\u0131ndan su \u00e7\u0259km\u0259k, d\u0259niz suyunu m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r \u015firinl\u0259\u015fdirm\u0259k olar. O \u0259razid\u0259n ke\u00e7\u0259n Mil-Mu\u011fan kollektorunun suyunu m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r \u015firinl\u0259\u015fdirib, t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fularla t\u0259mizl\u0259yib istifad\u0259 etm\u0259k olar\u201d.<\/p>\n<p>M. \u0130smay\u0131lov vur\u011fulay\u0131b ki, haz\u0131rda layih\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259si gedir: \u201cM\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, optimal layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri \u00e7ayda m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u00fcni b\u0259ndl\u0259r yaratmaqla bir n\u00f6v \u015firin suyu y\u0131\u011f\u0131b saxlamaqd\u0131r. Bunun da probleml\u0259ri var. \u018fg\u0259r orada suyun dur\u011funlu\u011fu yaranarsa, \u00e7ay suyu h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259zs\u0259, onun \u0259traf sah\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n yeralt\u0131 \u015for sularla qar\u0131\u015faraq keyfiyy\u0259tini itirm\u0259si d\u0259 problemdir. Ona g\u00f6r\u0259 bunun h\u0259lli d\u0259 \u00e7\u0259tindir. \u018fn yax\u015f\u0131s\u0131 K\u00fcr\u0259 normal s\u0259viyy\u0259d\u0259 suyun g\u0259lm\u0259sini t\u0259min etm\u0259kdir. Problem K\u00fcr\u00fcn deltas\u0131nda yaransa da, s\u0259b\u0259bi deltas\u0131nda axtarmaq laz\u0131m deyil. Problemin s\u0259b\u0259bi \u00e7ay\u0131n yuxar\u0131 ax\u0131n\u0131ndad\u0131r. \u00c7\u00fcnki K\u00fcr \u00e7ay\u0131 deltada qidalanm\u0131r, orda su s\u0259rf olunur, yuxar\u0131 ax\u0131n\u0131ndan qidalan\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 K\u00fcr\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u0259n \u00e7aylar\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259dqiq el\u0259m\u0259k, su ehtiyatlar\u0131n\u0131 hesablamaq, sudan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259k, kort\u0259bii suvarma \u00fcsullar\u0131ndan q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 imtina etm\u0259k, kanallara beton \u00fcz \u00e7\u0259km\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00d6lk\u0259 Prezidenti d\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259rman verib. H\u0259min istiqam\u0259td\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r gets\u0259 d\u0259, g\u00fccl\u00fc s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 K\u00fcr\u00fcn deltas\u0131nda, Neft\u00e7alada, Salyan\u0131n b\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 ciddi probleml\u0259r var\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cM\u00fcasir K\u00fcr \u00e7ay\u0131 deltas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 v\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si\u201d elmi-t\u0259dqiqat i\u015finin n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259si yerin\u0259 yetirilib. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0t\u0259dqiqat bar\u0259d\u0259\u00a0m\u0259lumat ver\u0259n AMEA-n\u0131n Co\u011frafiya \u0130nstitutunun Land\u015faft\u015f\u00fcnasl\u0131q v\u0259 land\u015faft planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, co\u011frafiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Mirnuh \u0130smay\u0131lov deyib ki, \u00fcmumilikd\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 ax\u0131n\u0131nda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n deltas\u0131nda v\u0259ziyy\u0259t m\u00fcr\u0259kk\u0259b olaraq qal\u0131r: \u201cDeltaya yax\u0131n v\u0259 deltan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 suyun \u00fcst\u00fcnd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r nazik \u015firin su t\u0259b\u0259q\u0259si var idi. Biz orada Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 suyun duzlulu\u011funu da \u00f6l\u00e7d\u00fck. H\u0259tta duzluluq \u015firin suya yax\u0131n idi. Amma bu, o dem\u0259k&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":402757,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/9c3b1830163662307297046223610776729.png",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/9c3b1830163662307297046223610776729.png",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/9c3b1830163662307297046223610776729.png",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/9c3b1830163662307297046223610776729-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/9c3b1830163662307297046223610776729-660x365.png",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/9c3b1830163662307297046223610776729-840x465.png",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/9c3b1830163662307297046223610776729.png",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/9c3b1830163662307297046223610776729.png",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/9c3b1830163662307297046223610776729-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/9c3b1830163662307297046223610776729.png",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cM\u00fcasir K\u00fcr \u00e7ay\u0131 deltas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 v\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si\u201d elmi-t\u0259dqiqat i\u015finin n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259si yerin\u0259 yetirilib. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0t\u0259dqiqat bar\u0259d\u0259\u00a0m\u0259lumat ver\u0259n AMEA-n\u0131n Co\u011frafiya \u0130nstitutunun Land\u015faft\u015f\u00fcnasl\u0131q v\u0259 land\u015faft planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, co\u011frafiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Mirnuh \u0130smay\u0131lov deyib ki, \u00fcmumilikd\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 ax\u0131n\u0131nda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n deltas\u0131nda v\u0259ziyy\u0259t m\u00fcr\u0259kk\u0259b olaraq qal\u0131r: \u201cDeltaya yax\u0131n v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/402756"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=402756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/402756\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/402757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=402756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=402756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=402756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}