{"id":406435,"date":"2021-11-21T11:01:15","date_gmt":"2021-11-21T08:01:15","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=406435"},"modified":"2021-11-21T11:01:15","modified_gmt":"2021-11-21T08:01:15","slug":"elmd%c9%99-bel%c9%99-seyl%c9%99r-olub-ki-kimins%c9%99-dirnagini-sacini-spermasini-bu-m%c9%99qs%c9%99dl%c9%99-saxlayiblar-az%c9%99rbaycanli-alimd%c9%99n-sok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=406435","title":{"rendered":"Elmd\u0259 bel\u0259 \u015feyl\u0259r olub ki, kimins\u0259 d\u0131rna\u011f\u0131n\u0131, sa\u00e7\u0131n\u0131, spermas\u0131n\u0131 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 saxlay\u0131blar &#8211; Az\u0259rbaycanl\u0131 alimd\u0259n \u015eOK"},"content":{"rendered":"<div><b>&#8220;Y\u0259hudil\u0259r genofond m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 ana x\u0259ttin\u0259 daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. Y\u0259ni anas\u0131 y\u0259hudi olmayan\u0131 onlar \u00f6zl\u0259rind\u0259n hesab etmir. \u018fslind\u0259 bunun elmi \u0259sas\u0131 var\u201d.<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bunu Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f Molekulyar Biologiya v\u0259 Texnologiyalar \u0130nstitutunda genomun qurulu\u015fu v\u0259 ekspedisiyas\u0131 laboratoriyas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131, biologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fl\u0259mdar M\u0259mm\u0259dov bildirib.<\/div>\n<div>\n<div class=\"inlineads\"><\/div>\n<\/div>\n<div>O bildirib ki, h\u00fcceyr\u0259nin daxilind\u0259 n\u00fcv\u0259 genomundan ba\u015fqa mitoxondri genomu da var. Bu, h\u00fcceyr\u0259nin enerji m\u0259nb\u0259yidir. \u00c7\u00fcnki orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan ATF enerjisi orada formala\u015f\u0131r:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;Bu is\u0259 yaln\u0131z anan\u0131n yumurta h\u00fcceyr\u0259si il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Spermatozoidd\u0259 mitoxondri toplanan quyruq hiss\u0259si mayalanmada i\u015ftirak etmir, q\u0131r\u0131l\u0131b qal\u0131r \u00e7\u00f6ld\u0259. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sl\u0259 daha \u00e7ox gen anadan ke\u00e7ir. \u00c7\u00fcnki ham\u0131m\u0131z\u0131n mitoxondri genomumuz ana x\u0259ttimizd\u0259n g\u0259lir. Bunun \u00f6z\u00fc d\u0259 el\u0259 bil ki, t\u0259bi\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n bir siqnald\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 tibbi ekspertizas\u0131nda da x\u00fcsusi rol oynay\u0131r. \u0130nsan\u0131n ana x\u0259tti il\u0259 qohumlu\u011funu bu vasit\u0259 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00e7ox asanla\u015f\u0131r. M\u0259n \u00f6z\u00fcm d\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259tdir ekspert kimi i\u015fl\u0259yir\u0259m. M\u00fcbahis\u0259li atal\u0131q v\u0259 anal\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini bel\u0259c\u0259 rahat m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u018f.M\u0259mm\u0259dov genofond m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 daha \u00e7ox qad\u0131nlar\u0131n i\u015ftirak etdiyini vur\u011fulay\u0131r. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259g\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 genl\u0259rin say\u0131 bax\u0131m\u0131ndan yana\u015fsaq t\u0259bii ki, qad\u0131nlar\u0131n rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Analardan \u00f6vlada daha \u00e7ox gen verilir: &#8220;\u0130dman genetikas\u0131 deyil\u0259n elm sah\u0259si \u00e7oxdan inki\u015faf edib. Biz d\u0259 Az\u0259rbaycanda bu istiqam\u0259td\u0259 yeni n\u0259l\u0259rs\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. \u018fsas\u0259n s\u00fcr\u0259t, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck, g\u00fcc m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirilir. Bu \u00fc\u00e7 keyfiyy\u0259ti formala\u015fd\u0131ran ayr\u0131ca genl\u0259r var. H\u0259l\u0259 mikrobiologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131ndan \u0259vv\u0259l elmd\u0259 ata v\u0259 anas\u0131 idmanda nailiyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n idman\u00e7\u0131larla, valideynl\u0259rind\u0259n yaln\u0131z biri idman\u00e7\u0131 olan v\u0259 he\u00e7 biri idman\u00e7\u0131 olmayanlar\u0131 m\u00fcqayis\u0259 edibl\u0259r. M\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, 1-ci variantdak\u0131 c\u00fctl\u00fckl\u0259rin \u00f6vladlar\u0131 o biril\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n 70 faiz \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 malikdir. H\u0259tta bu u\u015faqlar valideynl\u0259rind\u0259n d\u0259 y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilirl\u0259r. Y\u0259ni hibrid h\u0259mi\u015f\u0259 valideyn\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha g\u00fccl\u00fc olur. Sa\u011flam genl\u0259r bir genomda c\u0259ml\u0259\u015fir v\u0259 n\u0259tic\u0259 daha da y\u00fcks\u0259k olur\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>M\u00fct\u0259x\u0259ssis \u00f6lk\u0259d\u0259 x\u00fcsusi qabiliyy\u0259ti olan insanlar\u0131n, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc demi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin n\u0259sill\u0259rin\u0259 genl\u0259rinin s\u0131radan \u00e7\u0131xmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha diqq\u0259tl\u0259 yana\u015fmaq m\u00f6vzusuna da toxunub:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;Elmd\u0259 bel\u0259 \u015feyl\u0259r olub ki, kimins\u0259 d\u0131rna\u011f\u0131n\u0131, sa\u00e7\u0131n\u0131, h\u0259tta spermas\u0131n\u0131 saxlay\u0131blar. Y\u0259ni bu g\u00f6rk\u0259mli insanlar\u0131n genl\u0259rini o ehtimalla saxlay\u0131blar ki, n\u0259 vaxtsa onlar klonla\u015fd\u0131r\u0131lacaq. Bu, bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131. T\u0259bii ki, laz\u0131ml\u0131 hesab etdiyimiz insanlar\u0131n genomu dediyimiz xromosomlar\u0131n\u0131 dondurub saxlamaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu, art\u0131q \u00e7oxlar\u0131na m\u0259lumdur ki, b\u0259zi z\u0259ngin insanlar sa\u011falmaz x\u0259st\u0259liy\u0259 yaxalan\u0131blar dey\u0259, \u00f6zl\u0259rini dondurub saxlatd\u0131r\u0131blar ki, h\u0259min x\u0259st\u0259likl\u0259rin m\u00fcalic\u0259si tap\u0131lan vaxt onlar\u0131 ay\u0131lts\u0131nlar\u201d.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Y\u0259hudil\u0259r genofond m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 ana x\u0259ttin\u0259 daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. Y\u0259ni anas\u0131 y\u0259hudi olmayan\u0131 onlar \u00f6zl\u0259rind\u0259n hesab etmir. \u018fslind\u0259 bunun elmi \u0259sas\u0131 var\u201d. Bunu Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f Molekulyar Biologiya v\u0259 Texnologiyalar \u0130nstitutunda genomun qurulu\u015fu v\u0259 ekspedisiyas\u0131 laboratoriyas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131, biologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fl\u0259mdar M\u0259mm\u0259dov bildirib. O bildirib ki, h\u00fcceyr\u0259nin daxilind\u0259 n\u00fcv\u0259 genomundan ba\u015fqa mitoxondri genomu da var. Bu, h\u00fcceyr\u0259nin enerji m\u0259nb\u0259yidir. \u00c7\u00fcnki orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan ATF enerjisi orada formala\u015f\u0131r: &#8220;Bu is\u0259 yaln\u0131z anan\u0131n yumurta h\u00fcceyr\u0259si il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Spermatozoidd\u0259 mitoxondri toplanan quyruq hiss\u0259si mayalanmada i\u015ftirak etmir,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":406436,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/2021-11-20-18-11-19CBzJmOIRSvzfmZWZjjw6_file.jpg",750,544,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/2021-11-20-18-11-19CBzJmOIRSvzfmZWZjjw6_file.jpg",750,544,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/2021-11-20-18-11-19CBzJmOIRSvzfmZWZjjw6_file.jpg",750,544,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/2021-11-20-18-11-19CBzJmOIRSvzfmZWZjjw6_file-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/2021-11-20-18-11-19CBzJmOIRSvzfmZWZjjw6_file-503x365.jpg",503,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/2021-11-20-18-11-19CBzJmOIRSvzfmZWZjjw6_file.jpg",640,464,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/2021-11-20-18-11-19CBzJmOIRSvzfmZWZjjw6_file.jpg",750,544,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/2021-11-20-18-11-19CBzJmOIRSvzfmZWZjjw6_file.jpg",750,544,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/2021-11-20-18-11-19CBzJmOIRSvzfmZWZjjw6_file-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/2021-11-20-18-11-19CBzJmOIRSvzfmZWZjjw6_file.jpg",750,544,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8220;Y\u0259hudil\u0259r genofond m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 ana x\u0259ttin\u0259 daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. Y\u0259ni anas\u0131 y\u0259hudi olmayan\u0131 onlar \u00f6zl\u0259rind\u0259n hesab etmir. \u018fslind\u0259 bunun elmi \u0259sas\u0131 var\u201d. Bunu Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f Molekulyar Biologiya v\u0259 Texnologiyalar \u0130nstitutunda genomun qurulu\u015fu v\u0259 ekspedisiyas\u0131 laboratoriyas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131, biologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fl\u0259mdar M\u0259mm\u0259dov bildirib. O bildirib ki, h\u00fcceyr\u0259nin daxilind\u0259 n\u00fcv\u0259 genomundan ba\u015fqa&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/406435"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=406435"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/406435\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/406436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=406435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=406435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=406435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}