{"id":412796,"date":"2021-12-06T18:55:40","date_gmt":"2021-12-06T15:55:40","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=412796"},"modified":"2021-12-06T18:55:40","modified_gmt":"2021-12-06T15:55:40","slug":"sosial-s%c9%99b%c9%99k%c9%99nin-unsiyy%c9%99t-illuziyasi-niy%c9%99-virtual-dunyanin-%c9%99sirin%c9%99-cevrilirik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=412796","title":{"rendered":"Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin \u00fcnsiyy\u0259t illuziyas\u0131: Niy\u0259 virtual d\u00fcnyan\u0131n \u0259sirin\u0259 \u00e7evrilirik?"},"content":{"rendered":"<p><em>M\u00fct\u0259x\u0259ssis: Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259qs\u0259dsiz istifad\u0259 ed\u0259n insanlar aras\u0131nda as\u0131l\u0131l\u0131q ehtimal\u0131 daha y\u00fcks\u0259kdir<\/em><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r art\u0131q h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131na \u00e7evrilib des\u0259k, yan\u0131lmar\u0131q. Statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada aktiv sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin say\u0131 2015-ci ild\u0259 2,08 milyarddan 2020-ci ild\u0259 3,8 milyard n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131b v\u0259 bu tendensiya y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tl\u0259 artmaqdad\u0131r. \u00a0Ara\u015fd\u0131rmalar onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir, g\u00fcnd\u0259 orta hesabla iki saat\u0131m\u0131z\u0131 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 ke\u00e7iririk. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edir ki, x\u00fcsusil\u0259 pandemiya d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259ri insanlar\u0131 internet\u0259, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>H\u0259r bir sah\u0259d\u0259 oldu\u011fu kimi, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 d\u0259 fikirl\u0259r m\u00fcxt\u0259lifdir. Bir qisim sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc kimi sosialla\u015fmaq, d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259 olan insanlarla \u00fcnsiyy\u0259t yaratmaq, fikir bildirm\u0259k v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda cavab almaq, ictimai h\u0259yatda ba\u015f ver\u0259n aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u0259traf\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif sor\u011fular t\u0259\u015fkil etm\u0259k, canl\u0131 yay\u0131m vasit\u0259sil\u0259 iclaslar, m\u00fczakir\u0259l\u0259r ke\u00e7irm\u0259k, oldu\u011fun yer haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131 dostlar\u0131nla audiovizual \u015f\u0259kild\u0259 payla\u015fmaq v\u0259 dig\u0259r m\u00fcsb\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri\u00a0qeyd edirl\u0259r. Dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r insanlar\u0131n internetd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri m\u0259hv edir, real h\u0259yatdan uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259s sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 ehtiyac\u0131n\u0131n yaranma s\u0259b\u0259bi n\u0259dir? Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n nec\u0259 istifad\u0259 etdikd\u0259 sonda as\u0131l\u0131l\u0131q yaran\u0131r? Bu &#8220;t\u0259l\u0259y\u0259&#8221; d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259r xilas olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259r etm\u0259lidirl\u0259r?<\/p>\n<p><em><strong>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 s\u00f6hb\u0259timizd\u0259\u00a0bu suallar\u0131m\u0131za cavab tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u0130nsanlar \u00f6zl\u0259ri d\u0259 f\u0259rqind\u0259 olmadan zamanlar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2021\/12\/06\/\/-944626ad163880119027568893010225288.jpg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/em><\/p>\n<p>Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin departament m\u00fcdiri, sosioloq\u00a0<strong>Ay\u015f\u0259m\u00a0 Balayeva\u00a0<\/strong>m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>\u201c\u0130ki sahil<\/strong>\u201d\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki, insanlar\u0131n internet\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131, smartfonlar\u0131n istifad\u0259sinin geni\u015f yay\u0131lmas\u0131 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n istifad\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 da\u00a0art\u0131r\u0131r: \u201cSosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00fczb\u0259\u00fcz qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259n daha \u00e7ox yay\u0131ld\u0131qca, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 f\u0259rdl\u0259rin h\u0259yat t\u0259rzin\u0259, \u00fcnsiyy\u0259tin\u0259, dilin\u0259, maraqlar\u0131na v\u0259 \u0259hval-ruhiyy\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n f\u0259rqli s\u0259b\u0259bl\u0259ri ola bil\u0259r. \u0130nsanlar\u0131n daha \u00e7ox m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yi n\u0259tic\u0259d\u0259 onlar\u0131n sosial media as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bir insan\u0131n bir ne\u00e7\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformas\u0131nda hesab\u0131n\u0131n olmas\u0131 onun davaml\u0131 olaraq h\u0259min hesablar\u0131 kontrol etm\u0259sin\u0259, orada m\u00fc\u0259yy\u0259n payla\u015f\u0131mlar etm\u0259sin\u0259 v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 insanlar \u00f6zl\u0259ri d\u0259 f\u0259rqind\u0259 olmadan g\u00fcnl\u0259rinin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r.\u201d<\/p>\n<p><em><strong>Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259\u00a0istifad\u0259\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda ki\u015fil\u0259r qad\u0131nlarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Sosioloqun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 informasiya kommunikasiya texnologiyalar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259r aras\u0131nda g\u0259ncl\u0259r ya\u015fl\u0131larla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edirl\u0259r: \u201cApar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri d\u0259 t\u0259sdiql\u0259yir ki, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n k\u0259nd yerl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 ya\u015fayanlar daha \u00e7ox\u00a0 istifad\u0259 edirl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda ki\u015fil\u0259r qad\u0131nlarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Dem\u0259li, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n daha \u00e7ox istifad\u0259 ed\u0259n bu qruplar aras\u0131nda as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n olmas\u0131 ehtimal\u0131 y\u00fcks\u0259kdir. G\u0259ncl\u0259r \u0259sas\u0259n \u0259yl\u0259nc\u0259, \u00fcnsiyy\u0259t v\u0259 g\u00fcnd\u0259mi izl\u0259m\u0259k, \u00f6zl\u0259rini t\u0259qdim etm\u0259k v\u0259 m\u0259lumatlara \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r. Bu is\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 onlar\u0131n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u201cSosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259likdirmi\u201d<\/strong>\u00a0sual\u0131na is\u0259 h\u0259ms\u00f6hb\u0259timizin cavab\u0131 bel\u0259 oldu: \u201cSon zamanlar daha geni\u015f yay\u0131lan sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131 ham\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada z\u0259bt edib. H\u0259yat\u0131m\u0131za d\u0259rind\u0259n t\u0259sir ed\u0259n bu v\u0259ziyy\u0259t art\u0131q bir x\u0259st\u0259liy\u0259 \u00e7evrilib. Bu x\u0259st\u0259liyin ad\u0131 &#8220;FOMO&#8221; kimi d\u0259 tan\u0131n\u0131r. &#8220;FOMO&#8221;\u00a0x\u0259st\u0259liyi, yeni, m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259liyidir. Bu x\u0259st\u0259lik ba\u015fqa bir i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olark\u0259n dostluqdak\u0131 adamlar\u0131n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259\u00a0n\u0259 etdikl\u0259rinin f\u0259rqind\u0259 olmaq ist\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilm\u0259yib, bu insanlar\u0131 daim izl\u0259m\u0259k ist\u0259yi il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. Bu x\u0259st\u0259l\u0259r sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 daxil ola bilm\u0259y\u0259nd\u0259 virtual al\u0259md\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259ri qa\u00e7\u0131rmaq qorxusundan narahat v\u0259 \u0259s\u0259bi olurlar. Amerika Psixiatriya D\u0259rn\u0259yinin sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n 11-55 ya\u015f aras\u0131 1200 insan \u00fcz\u0259rind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u0259dqiqata qat\u0131lanlar\u0131n 40%-i n\u0259yis\u0259 qa\u00e7\u0131rmaq d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 il\u0259 daim t\u0259masda olur v\u0259 bu \u0259laq\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131nda yeni mesajlar g\u00f6nd\u0259rm\u0259k, mesajlara \u015f\u0259rh verm\u0259k, yerini bildirm\u0259k, \u015f\u0259kil v\u0259 ya video payla\u015fma \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim etm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, &#8220;FOMO&#8221; x\u0259st\u0259l\u0259ri, yaz\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u015fqa insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259y\u0259nilm\u0259sini ist\u0259y\u0259n, sosial\u00a0<em>\u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259<strong>\u00a0<\/strong><\/em>\u00a0dig\u0259r insanlar\u0131n n\u0259 etdikl\u0259ri, hara getdikl\u0259ri, n\u0259 yeyib-i\u00e7dikl\u0259ri kimi t\u0259f\u0259rr\u00fcatlara mara\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k olan insanlard\u0131r. Bir insanda &#8220;FOMO&#8221; x\u0259st\u0259liyinin oldu\u011funu dey\u0259 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq kriteriyalardan \u0259n az 3-n\u00fcn olmas\u0131 kifay\u0259tdir:<em><strong>\u00a0Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131na daxil olmad\u0131qda yaranan g\u0259rginlik\/narahatl\u0131q hissi; Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131nda kimin kiminl\u0259 \u0259laq\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n davaml\u0131 monitorinqi; Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131na gir\u0259 bilm\u0259diyi d\u00f6vrd\u0259 geriy\u0259 ged\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn yaz\u0131lar\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259 s\u0259yi; Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131na daxil olark\u0259n geriy\u0259 do\u011fru getdikd\u0259n sonra daha \u0259vv\u0259l g\u00f6rd\u00fcy\u00fc mesaj\u0131 g\u00f6r\u00fcnc\u0259 g\u0259rginlik hissinin azalmas\u0131 y\u0259ni \u201cNomofobik olma\u201d, ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 \u201cTelefonsuzluk fobiyas\u0131\u201d.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u0130nsanlar\u0131n \u00f6zl\u0259rin\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259lli qaydalar qoymal\u0131d\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>A.Balayeva vur\u011fulad\u0131 ki, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131n dig\u0259r i\u015fl\u0259rinin zaman\u0131nda \u00e7atd\u0131r\u0131lmamas\u0131na, s\u0259hh\u0259tl\u0259rin\u0259, real \u00fcnsiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259sir edir: \u201cBunun \u00fc\u00e7\u00fcn insanlar\u0131n \u00f6zl\u0259rin\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259lli qaydalar qoymas\u0131 \u0259n effektiv \u00fcsuldur. Buna misal kimi bir ne\u00e7\u0259 \u00fcsulu g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259ni kontrol etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcnd\u0259 b\u0259lli vaxt\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu vaxt\u0131n insan\u0131n b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259rini, m\u0259suliyy\u0259tl\u0259rini yerin\u0259 yetirdikd\u0259n sonrak\u0131 bir saat \u0259rzind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259si\u00a0daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 hesablar\u0131ndan bildiri\u015fl\u0259rin g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si amilini d\u0259 qeyd etm\u0259k olar. Bel\u0259likl\u0259, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n yenilikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 insana x\u0259b\u0259rdarl\u0131q g\u0259lm\u0259dikc\u0259 payla\u015f\u0131mlar ona daha az c\u0259lbedici g\u0259l\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki o, yenilikl\u0259rd\u0259n ba\u015f verdiyi anda x\u0259b\u0259rdar olmayacaq v\u0259 bel\u0259likl\u0259, diqq\u0259ti daha az da\u011f\u0131lacaq. \u0130nsanlar\u0131n telefonda daha \u00e7ox vaxt ke\u00e7irdikl\u0259ri zaman gec\u0259 saatlar\u0131d\u0131r. Yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, bu saatlarda cihaz\u0131 ba\u015fqa otaqda qoysunlar v\u0259 ya insternet ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 dayand\u0131rs\u0131nlar. Eynil\u0259 d\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 il\u0259 g\u00fcn\u0259 ba\u015flamamaq. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259ni iz\u0259l\u0259m\u0259kl\u0259 g\u00fcn\u0259 ba\u015flamaq ba\u015fqalar\u0131n\u0131n sizin h\u0259yat\u0131n\u0131zda h\u0259min g\u00fcn ed\u0259c\u0259kl\u0259riniz\u0259 q\u0259rar verm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n virtual \u00fcnsiyy\u0259td\u0259ns\u0259, canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259liyik. Dostlar, ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u0259, s\u00f6hb\u0259tl\u0259r\u0259 daha \u00e7ox zaman ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, canl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><em><strong>\u0130stifad\u0259\u00e7il\u0259r anlamal\u0131d\u0131rlar ki, as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r ciddi f\u0259sadlarla n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2021\/12\/06\/\/-b4a0e0fb163880122929278931110127221.jpeg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u201cLoqos\u201d Psixoloji v\u0259 Nitq \u0130nki\u015faf M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri, \u201cPsixoloji Xidm\u0259t v\u0259 T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi\u201d \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri, Psixologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru\u00a0<strong>T\u0259ran\u0259 Pa\u015fayeva\u00a0<\/strong>m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>\u0259 \u00a0fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n \u00a0bildirdi ki, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 bizl\u0259r\u0259 bir \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r t\u0259qdim edir, lakin h\u0259r sah\u0259d\u0259 oldu\u011fu kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n d\u0259\u00a0normadan \u00e7ox istifad\u0259 etdikd\u0259 bir s\u0131ra fiziki v\u0259 psixoloji f\u0259sadlar yaran\u0131r. Bu, zaman ke\u00e7dikc\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa \u00e7evilir. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 konkret m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259c\u0259k\u00a0 qaydalar olmasa da, \u0259n \u00e7ox qar\u015f\u0131la\u015fa bil\u0259c\u0259yimiz b\u0259zi m\u0259qamlar\u0131 diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259rdim: \u201cAs\u0131l\u0131l\u0131q olan \u015f\u0259xsl\u0259r sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7irdiyi vaxta n\u0259zar\u0259ti\u00a0itirirl\u0259r, b\u0259z\u0259n fasil\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 saatlarla vaxtlar\u0131n\u0131 burada x\u0259rcl\u0259yirl\u0259r.\u00a0 Bununla yana\u015f\u0131, h\u0259min insanlarda dig\u0259r f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lan zaman azal\u0131r, i\u015f, t\u0259hsil v\u0259 dig\u0259r f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r arxa plana ke\u00e7ir. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 as\u0131l\u0131l\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r real h\u0259yatdak\u0131 dost-tan\u0131\u015flar v\u0259 m\u00f6vzular \u0259v\u0259zin\u0259 virtual m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r.<strong>\u00a0<\/strong>Bel\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259r \u00f6zl\u0259rind\u0259 davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 vaxt ke\u00e7irm\u0259k ehtiyac\u0131 hiss edirl\u0259r. M\u00fct\u0259madi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 zaman ke\u00e7dikc\u0259 aqressivlik, stress, yuxu v\u0259 qida rejimimin pozulmas\u0131, depressiya hallar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Onlar \u00f6zl\u0259ri d\u0259 bilm\u0259d\u0259n h\u0259m \u00f6zl\u0259rin\u0259, h\u0259m d\u0259 ba\u015fqalar\u0131na qar\u015f\u0131 xo\u015fag\u0259lm\u0259z r\u0259ftar edirl\u0259r. Bir qrup saxta profil istifad\u0259\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259rin \u015fantaj edilm\u0259si, onlara h\u0259d\u0259-qorxu, t\u0259hqiredici mesajlar\u0131n g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259min insanlarda psixoloji narahatl\u0131qlar yaran\u0131r. Bunun qar\u015f\u0131s\u0131 vaxt\u0131nda al\u0131nmad\u0131qda sonu he\u00e7 d\u0259 xo\u015f olmayan hallarla n\u0259tic\u0259l\u0259nir. He\u00e7 kiml\u0259 d\u0259rdini payla\u015fmayan, depressiv v\u0259 t\u0259k qalma\u011fa meyil g\u00f6st\u0259r\u0259n bu insanlar daha sonra \u00f6zl\u0259rin\u0259 ziyan vurur, h\u0259tta sonu \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n intihara \u0259l at\u0131rlar.<\/p>\n<p><em><strong>B\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259rin real h\u0259yatda \u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00fcbut ed\u0259 bilm\u0259m\u0259si onlar \u00fc\u00e7\u00fcn sosial d\u00fcnyan\u0131 ehtiyaca \u00e7evirir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>T.Pa\u015fayeva vur\u011fulad\u0131 ki, dig\u0259r ya\u015f qruplar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 yeniyetm\u0259 v\u0259 g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 faizi daha y\u00fcks\u0259kdir. Bu v\u0259ziyy\u0259t bir t\u0259r\u0259fd\u0259n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u00a0son ill\u0259rd\u0259 ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131 v\u0259 yay\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 orta v\u0259 ya\u015fl\u0131 insanlar daha \u00e7ox \u0259n\u0259n\u0259vi mediaya v\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t formalar\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck veriril\u0259r.\u00a0 Amma brada psixoloji m\u0259qamlar da \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u00e7\u0259kiy\u0259 malikdir.<strong>\u00a0B\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259rin real h\u0259yatda \u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00fcbut ed\u0259 bilm\u0259m\u0259si v\u0259 bunu sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131nda isbat etm\u0259k ist\u0259yi onlar \u00fc\u00e7\u00fcn sosial d\u00fcnyan\u0131 ehtiyaca \u00e7evirir.\u00a0<\/strong>\u201c\u0130nstagram\u201c, \u201cFacebook\u201c, \u201cTikTok\u201c v\u0259 dig\u0259r sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 zaman\u0131n\u0131 ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin \u201dqazand\u0131qlar\u0131\u201d b\u0259y\u0259nm\u0259, payla\u015f\u0131m v\u0259 m\u00fcsb\u0259t r\u0259yl\u0259r say\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259inam\u0131 artd\u0131\u011f\u0131\u00a0kimi, m\u0259nfi r\u0259y v\u0259 xo\u015fag\u0259lm\u0259z mesajlar psixoloji probleml\u0259r\u0259 yol a\u00e7a bilir.<\/p>\n<p>M\u00fcsahibimiz istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin alud\u0259\u00e7isi olmamaqla ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar etdi: \u201cFiziki v\u0259 psixoloji f\u0259sadlarla \u00fczl\u0259\u015fm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vaxt\u0131m\u0131z\u0131 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131nda daha az v\u0259 faydal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ke\u00e7irm\u0259li, yem\u0259k, g\u0259zinti zaman\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 kitab oxuyark\u0259n v\u0259 dig\u0259r faydal\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olark\u0259n mobil telefonu k\u0259nara qoyaraq, diqq\u0259tin yay\u0131nmas\u0131na imkan verm\u0259m\u0259li, h\u0259r hans\u0131 bir \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdikd\u0259 bunlar\u0131 gizl\u0259tm\u0259m\u0259li, ail\u0259miz, yax\u0131nlar\u0131m\u0131zla b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259li, ehtiyac olarsa m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259liyik.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis: Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259qs\u0259dsiz istifad\u0259 ed\u0259n insanlar aras\u0131nda as\u0131l\u0131l\u0131q ehtimal\u0131 daha y\u00fcks\u0259kdir Bu g\u00fcn sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r art\u0131q h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131na \u00e7evrilib des\u0259k, yan\u0131lmar\u0131q. Statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada aktiv sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin say\u0131 2015-ci ild\u0259 2,08 milyarddan 2020-ci ild\u0259 3,8 milyard n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131b v\u0259 bu tendensiya y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tl\u0259 artmaqdad\u0131r. \u00a0Ara\u015fd\u0131rmalar onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir, g\u00fcnd\u0259 orta hesabla iki saat\u0131m\u0131z\u0131 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 ke\u00e7iririk. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edir ki, x\u00fcsusil\u0259 pandemiya d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259ri insanlar\u0131 internet\u0259, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndirir. H\u0259r bir sah\u0259d\u0259 oldu\u011fu kimi, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 d\u0259 fikirl\u0259r m\u00fcxt\u0259lifdir. Bir qisim sosial&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":412797,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/b8a03c5c163880244273393346810985698.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/b8a03c5c163880244273393346810985698.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/b8a03c5c163880244273393346810985698.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/b8a03c5c163880244273393346810985698-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/b8a03c5c163880244273393346810985698-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/b8a03c5c163880244273393346810985698-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/b8a03c5c163880244273393346810985698.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/b8a03c5c163880244273393346810985698.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/b8a03c5c163880244273393346810985698-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/b8a03c5c163880244273393346810985698.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fct\u0259x\u0259ssis: Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259qs\u0259dsiz istifad\u0259 ed\u0259n insanlar aras\u0131nda as\u0131l\u0131l\u0131q ehtimal\u0131 daha y\u00fcks\u0259kdir Bu g\u00fcn sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r art\u0131q h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131na \u00e7evrilib des\u0259k, yan\u0131lmar\u0131q. Statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada aktiv sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin say\u0131 2015-ci ild\u0259 2,08 milyarddan 2020-ci ild\u0259 3,8 milyard n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131b v\u0259 bu tendensiya y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tl\u0259 artmaqdad\u0131r. \u00a0Ara\u015fd\u0131rmalar onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir, g\u00fcnd\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/412796"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=412796"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/412796\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/412797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=412796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=412796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=412796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}