{"id":419808,"date":"2021-12-26T21:21:13","date_gmt":"2021-12-26T18:21:13","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=419808"},"modified":"2021-12-26T21:21:13","modified_gmt":"2021-12-26T18:21:13","slug":"olk%c9%99miz%c9%99-bugda-idxalinin-azalmasinin-s%c9%99b%c9%99bi-n%c9%99dir-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=419808","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259miz\u0259 bu\u011fda idxal\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi n\u0259dir? \u2013 ARA\u015eDIRMA"},"content":{"rendered":"<p>Ekspert bildirir ki, \u00f6lk\u0259miz\u0259 bu\u011fda idxal\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. Pandemiyan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r, istehsal\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259hsul q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 \u0259sas faktor hesab olunur.<\/p>\n<p>2021-ci ilin son on ay\u0131nda \u00f6lk\u0259y\u0259 890,2 min ton bu\u011fda idxal edilib. 2020-ci ilin eyni d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 1,1 milyon ton bu\u011fda g\u0259tirilib. R\u0259q\u0259ml\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, bu\u011fda idxal\u0131nda azalma var. Uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, \u00f6lk\u0259nin bu\u011fda il\u0259 ba\u011fl\u0131 idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131, bunun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu idi. Bu statistik g\u00f6st\u0259ricini idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rikmi? \u00d6lk\u0259d\u0259 bu\u011fda istehsal\u0131 art\u0131b, yoxsa biz \u00e7\u00f6r\u0259yi az yem\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q? Azalman\u0131n ba\u015fqa s\u0259b\u0259bl\u0259ri varm\u0131?<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 &#8220;<a href=\"https:\/\/kaspi.az\/az\/daha-creyi-az-yeyirik-yoxsa-arasdirma\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Kaspi&#8221; q\u0259zeti<\/strong><\/a>\u00a0m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edib.<\/p>\n<p><strong>Pandemiyan\u0131n dikt\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>\u0130qtisad\u00e7\u0131 ekspert Murad Calalov deyir ki, bu\u011fda idxal\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259ri var: \u201cAz\u0259rbaycanda bu\u011fda istehsal\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n t\u0259siri yoxdur\u201d des\u0259k, d\u00fczg\u00fcn olmaz. T\u0259siri var, amma c\u00fczi miqdardad\u0131r. \u018fsas s\u0259b\u0259bl\u0259r is\u0259 ba\u015fqad\u0131r. D\u00fcnya \u00fczr\u0259 bu\u011fda istehsal\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259si a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu, \u00f6z\u00fcn\u00fc ixracda da g\u00f6st\u0259rir. \u018fsas ixracat\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r pandemiyaya g\u00f6r\u0259 \u0259halisini riskl\u0259rd\u0259n s\u0131\u011fortalamaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r, kvotalar t\u0259tbiq edirl\u0259r. Y\u0259ni ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqdan \u00f6tr\u00fc \u00f6lk\u0259d\u0259 baza yarad\u0131rlar. \u018fsas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri budur\u201d.<\/p>\n<p>Ekspertin fikrinc\u0259, s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n ikincisi \u00e7atd\u0131r\u0131lma z\u0259ncirind\u0259ki q\u0131r\u0131lmalard\u0131r: \u201cPandemiyaya g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 qapanmalar ba\u015f verir. Bu da \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. Bir \u00f6lk\u0259 qapanma t\u0259tbiq edir, dig\u0259rinin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u00e7\u0131qd\u0131r. Y\u0259ni bir \u00f6lk\u0259d\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259r a\u00e7\u0131q oldu\u011fu halda qon\u015fu \u00f6lk\u0259 qapanma yarad\u0131rsa, bu, q\u0131r\u0131lmalara g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjEvMTIvMjYvMTgvMDAvNTEvMjRjMGI1MWYtZGE2My00ZDYxLWJjZDItOTBkNmRmMGJlYjcxLzE2NDAzNTM0MjlfMS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=50cb050f190d44b1\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Bahala\u015fan yanacaq<\/strong><\/p>\n<p>M.Calalovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, yanacaq qiym\u0259tl\u0259rind\u0259ki art\u0131m v\u0259 dig\u0259r bahala\u015fmalar da idxal\u0131n azalmas\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir: \u201cVergi, g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131, d\u00fcnyada v\u0259 Az\u0259rbaycanda yanaca\u011f\u0131n qiym\u0259tinin bahala\u015fmas\u0131 da t\u0259sir ed\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259ndir. Da\u015f\u0131nmada \u0259n \u00e7ox dizel yanaca\u011f\u0131ndan istifad\u0259 edilir. Dizelin qiym\u0259tinin artmas\u0131, \u00fcmumilikd\u0259 qiym\u0259t art\u0131m\u0131na da g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu da idxal\u0131 azaldan s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259ndir\u201d.<\/p>\n<p>\u201cStatistik m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, 2020-ci ilin avqust ay\u0131nda 1 ton bu\u011fdan\u0131n ixrac qiym\u0259ti t\u0259qribi olaraq 190-240 dollar aras\u0131nda d\u0259yi\u015fib. Amma h\u0259min ilin dekabr\u0131nda bu qiym\u0259t 220-270 dollar aras\u0131nda y\u00fcks\u0259lib\u201d dey\u0259n ekspert vur\u011fulad\u0131 ki, bu da son 4 ild\u0259 olan \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricidir: \u201c2017-2018-ci ill\u0259rd\u0259 is\u0259 bu\u011fdan\u0131n tonu 200 dollardan a\u015fa\u011f\u0131 idi\u201d.<\/p>\n<p><strong>Rusiya v\u0259 Qazax\u0131standa istehsal\u0131n azalmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Ekspert bildirir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n bu\u011fda idxal etdiyi \u0259sas \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu m\u0259hsulun istehsal\u0131n\u0131n azalmas\u0131 da idxal r\u0259q\u0259ml\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir: \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n bu\u011fda idxal etdiyi birinci \u00f6lk\u0259 Rusiya, ikincisi Qazax\u0131stand\u0131r. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu\u011fda istehsal\u0131nda azalma qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r. Rusiyada 2021-ci ild\u0259, t\u0259xmin\u0259n 80-81 milyon ton bu\u011fda istehsal\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131 ki, bu da 2020-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 5 milyon ton azalma dem\u0259k idi. Qazax\u0131standa da istehsal\u0131n azalmas\u0131 prosesi davam edir. Qazax\u0131standa bu\u011fda istehsal\u0131 ke\u00e7\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 18 milyon ton azal\u0131b, 13.5 milyon tona d\u00fc\u015f\u00fcb. \u0130stehsal\u0131n azalmas\u0131 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 bu\u011fda sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fcmumi h\u0259cminin d\u0259 azalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>58 yox, 70 faiz olarsa\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Calalov deyir ki, idxal\u0131 azaltmaq, \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minata daha \u00e7ox diqq\u0259t ay\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r: \u201cAz olsun, amma \u00f6z\u00fcn\u00fcn olsun v\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131q aradan qald\u0131r\u0131ls\u0131n. \u00d6z\u00fcn\u00fct\u0259minat is\u0259 zamanla istehsal\u0131 v\u0259 m\u0259hsulun \u00e7e\u015fidini art\u0131r\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n bu\u011fda il\u0259 t\u0259minetm\u0259 g\u00f6st\u0259ricisi 58 faizdir. Amma t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015f\u0259raitini a\u015fmaq, riskd\u0259n \u00e7\u0131xa bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn minimum 70 faiz olmal\u0131d\u0131r. Varl\u0131 olaraq tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z Q\u0259t\u0259r, K\u00fcveyt, Oman kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259r var ki, onlarda \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minat s\u0131f\u0131r faizdir. Bu, onlar\u0131n z\u0259if d\u00f6vl\u0259t oldu\u011funun g\u00f6st\u0259ricisi yox, iqlim \u015f\u0259raiti, co\u011frafi m\u00f6vqeyi v\u0259 bu\u011fda istehsal\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Onlarda arid iqlim tipi, quraql\u0131q, s\u0259hral\u0131qd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minat m\u00fcmk\u00fcn deyil\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u0130stehsala d\u00f6vl\u0259t yard\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Ekspert d\u00f6vl\u0259tin bu\u011fda istehsal\u0131n\u0131 art\u0131rmaq\u00a0 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc bildirdi: \u201c\u00d6z\u00fcn\u00fct\u0259minat, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 aradan qald\u0131rmaq, idxal\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 5 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, bu\u011fda v\u0259 un m\u0259hsulunun idxal\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259n \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r vergil\u0259ri l\u0259\u011fv olunub. Haz\u0131rda d\u00f6vl\u0259t bu\u011fda istehsal\u00e7\u0131lar\u0131na h\u0259r hektara g\u00f6r\u0259 210 manat \u0259kin subsidiyalar\u0131 \u00f6d\u0259yir. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00fc\u00e7\u00fcn aqroparklar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 prosesl\u0259ri g\u00fccl\u0259ndirilir. B\u00fct\u00fcn infrastrukturu d\u00f6vl\u0259t \u00f6z hesab\u0131na qurur. Su, qaz, elektrik enerjisi \u00e7\u0259kilir, 10 minl\u0259rl\u0259 hektar torpaq sah\u0259si pulsuz verilir\u201d.<\/p>\n<p><strong>G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu \u0259razil\u0259rd\u0259 d\u0259 istehsal olacaq ki&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u201cG\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f torpaqlarda da bu\u011fda istehsal\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur ki, bunun da idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n azald\u0131lmas\u0131nda rolu olacaq\u201d dey\u0259n ekspert hesab edir ki, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 bu\u011fda \u0259km\u0259k d\u0259 yanl\u0131\u015f olard\u0131: &#8220;Orada infrastruktur, iqlim \u015f\u0259raiti v\u0259 dig\u0259r n\u00fcanslar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 bu sah\u0259nin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu da \u00f6lk\u0259 b\u00fcdc\u0259sin\u0259, iqtisadiyyat\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Ancaq bu, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, uzunm\u00fcdd\u0259tli zaman \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspert bildirir ki, \u00f6lk\u0259miz\u0259 bu\u011fda idxal\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. Pandemiyan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r, istehsal\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259hsul q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 \u0259sas faktor hesab olunur. 2021-ci ilin son on ay\u0131nda \u00f6lk\u0259y\u0259 890,2 min ton bu\u011fda idxal edilib. 2020-ci ilin eyni d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 1,1 milyon ton bu\u011fda g\u0259tirilib. R\u0259q\u0259ml\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, bu\u011fda idxal\u0131nda azalma var. Uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, \u00f6lk\u0259nin bu\u011fda il\u0259 ba\u011fl\u0131 idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131, bunun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu idi. Bu statistik g\u00f6st\u0259ricini idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rikmi? \u00d6lk\u0259d\u0259 bu\u011fda istehsal\u0131 art\u0131b, yoxsa biz \u00e7\u00f6r\u0259yi az yem\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q? Azalman\u0131n ba\u015fqa s\u0259b\u0259bl\u0259ri varm\u0131?&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":419810,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/FotoJet-15-5.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/FotoJet-15-5.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/FotoJet-15-5.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/FotoJet-15-5-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/FotoJet-15-5-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/FotoJet-15-5.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/FotoJet-15-5.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/FotoJet-15-5.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/FotoJet-15-5-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/FotoJet-15-5.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspert bildirir ki, \u00f6lk\u0259miz\u0259 bu\u011fda idxal\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. Pandemiyan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r, istehsal\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259hsul q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 \u0259sas faktor hesab olunur. 2021-ci ilin son on ay\u0131nda \u00f6lk\u0259y\u0259 890,2 min ton bu\u011fda idxal edilib. 2020-ci ilin eyni d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 1,1 milyon ton bu\u011fda g\u0259tirilib. R\u0259q\u0259ml\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, bu\u011fda idxal\u0131nda azalma var. Uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/419808"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=419808"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/419808\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/419810"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=419808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=419808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=419808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}