{"id":420223,"date":"2021-12-28T10:44:46","date_gmt":"2021-12-28T07:44:46","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=420223"},"modified":"2021-12-28T10:44:46","modified_gmt":"2021-12-28T07:44:46","slug":"qlobal-qiym%c9%99t-artimi-taxilin-xususil%c9%99-d%c9%99-bugdanin-bahalasmasi-hesabina-yaranib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=420223","title":{"rendered":"Qlobal qiym\u0259t art\u0131m\u0131 tax\u0131l\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 bu\u011fdan\u0131n bahala\u015fmas\u0131 hesab\u0131na yaran\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259ri son 10 ild\u0259\u00a0\u0259n y\u00fcks\u0259k h\u0259dd\u0259dir. 2022-ci ild\u0259 d\u0259 qiym\u0259tl\u0259rd\u0259ki art\u0131m\u0131n\u00a0s\u0259ngim\u0259y\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 anomal hava \u015f\u0259raiti, artan istehlak inflyasiyas\u0131, enerji v\u0259 \u0259m\u0259k b\u00f6hran\u0131 il\u0259 qidalanan qlobal \u0259rzaq d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259zyiqin y\u00fcks\u0259lm\u0259si qiym\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259sir edib. Bunda COVID-19 v\u0259 yeni \u015ftammlar\u0131n da rolu az\u00a0deyil. Pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 prosesl\u0259r enerji bazar\u0131nda, neft v\u0259 qaz\u0131n qiym\u0259tind\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u018fn qorxulu m\u0259qam is\u0259 qlobal\u00a0miqyasda\u00a0k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 mallar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259rind\u0259\u00a0art\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 FAO qlobal \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259rinin 2011-ci ilin oktyabr ay\u0131ndan b\u0259ri \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u0259dd\u0259 oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir. Bu qiym\u0259t art\u0131m\u0131 tax\u0131l\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 bu\u011fdan\u0131n bahala\u015fmas\u0131n\u0131n hesab\u0131na yaran\u0131b. \u0130lin \u0259vv\u0259lind\u0259n bu yana bu\u011fdan\u0131n qiym\u0259ti t\u0259xmin\u0259n 26 faiz art\u0131b.<\/p>\n<p>Dekabr ay\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259\u00a0Avropa birjalar\u0131nda t\u0259bii qaz\u0131n qiym\u0259ti min kubmetr \u00fc\u00e7\u00fcn 1 200 dollardan \u00e7ox olub. Artan enerji qiym\u0259tl\u0259ri g\u00fcbr\u0259 qiym\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259 t\u0259sir edib. G\u00fcbr\u0259 v\u0259 dig\u0259r x\u0259rcl\u0259rin artmas\u0131\u00a0fermerl\u0259rin b\u00fcdc\u0259sind\u0259 k\u0259sirl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nib. G\u00fcbr\u0259 istehsal\u0131nda \u0259sas t\u0259rkibl\u0259rin hasilat\u0131\u00a0azald\u0131l\u0131b v\u0259 bu da\u00a0\u00fcmumi m\u0259hsul h\u0259cminin azalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131b. \u0130stehsal\u00e7\u0131lar \u0259rzaq b\u00f6hran\u0131 ya\u015fana bil\u0259c\u0259yini istisna etmirl\u0259r.<\/p>\n<p>Qlobal \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259zyiq v\u0259 riskl\u0259r\u0259 t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas \u0259mt\u0259\u0259 bu\u011fda olub. Beyn\u0259lxalq bazarda bu\u011fda qiym\u0259tl\u0259ri son doqquz ilin \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u0259ddind\u0259dir. Eyni zamanda m\u0259hsul \u00fczr\u0259 2012-13-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri\u00a0d\u00fcnya bazarlar\u0131nda\u00a0\u0259n b\u00f6y\u00fck k\u0259sir yaran\u0131b. M\u0259hsulun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olan hava \u015f\u0259raiti, quraql\u0131q v\u0259 y\u00fcks\u0259k temperatur AB\u015e, Kanada v\u0259 Rusiya da daxil olmaqla \u0259sas bu\u011fda istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 \u201cvurub\u201d. Bu\u011fda \u0259sas \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min ed\u0259n fundamental m\u0259hsul oldu\u011fundan inflyasiya riskl\u0259rini d\u0259 art\u0131r\u0131r. \u018fsas bu\u011fda istehsal\u00e7\u0131s\u0131 olan Rusiya m\u0259hsulun \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu\u011fdaya olan ixrac vergisini art\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p><strong>B\u00f6hran\u0131n Az\u0259rbaycana t\u0259siri<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan qlobal iqtisadiyyata inteqrasiya etmi\u015f \u00f6lk\u0259dir. Qlobal iqtisadiyyatda ged\u0259n prosesl\u0259r t\u0259bii olaraq \u00f6lk\u0259miz\u0259 d\u0259 \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. El\u0259 m\u0259hsullar var ki, Az\u0259rbaycanda istehsal olunmad\u0131\u011f\u0131ndan idxaldan as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>2021-ci ilin yanvar-noyabr aylar\u0131nda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 80 milyard 688,2 milyon manatl\u0131q \u00fcmumi daxili m\u0259hsul istehsal (\u00dcDM) edilib. Bu, t\u0259xmin\u0259n 47 milyard 463,6 milyon dollar edir v\u0259 m\u00fcvafiq d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 10 milyard 409,9 dollarl\u0131q m\u0259hsul idxal etdiyimizi n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, \u00fcmumi idxal \u00dcDM-in\u00a022 faizini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>D\u00fcnya bazar\u0131nda xammal\u0131n v\u0259 haz\u0131r m\u0259hsulun \u00e7atd\u0131r\u0131lma x\u0259rcl\u0259rinin artmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 inflyasiyan\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259si idxal qiym\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259sir edir.<\/p>\n<p>Son iki ild\u0259 tax\u0131l\u0131n qiym\u0259tinin 50 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r artmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n cari m\u0259hsul \u00fczr\u0259 idxal h\u0259cmin\u0259\u00a0t\u0259sir edib. Bu il 1 017 503 ton h\u0259cmind\u0259 (17 faiz az) bu\u011fda idxal edilib. 2020-ci ilin yanvar-noyabr aylar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n idxal etdiyi bu\u011fdan\u0131n 1 tonu \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rf edil\u0259n v\u0259sait k\u0259skin art\u0131b.<\/p>\n<p>Fermerl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259hsul hesab edil\u0259n g\u00fcbr\u0259nin d\u0259 g\u00f6mr\u00fck d\u0259y\u0259ri art\u0131b. Bu il g\u00fcbr\u0259 idxal\u0131 123 722,03 ton\u00a0t\u0259\u015fkil edib. \u00d6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 idxal 2,65 d\u0259f\u0259 azal\u0131b. Bu il 1 ton \u00fc\u00e7\u00fcn 343,43 dollar, \u00f6t\u0259n il is\u0259 bir ton \u00fc\u00e7\u00fcn 293,03 dollar v\u0259sait s\u0259rf edilib.<\/p>\n<p>\u0130st\u0259s\u0259k d\u0259, ist\u0259m\u0259s\u0259k d\u0259 h\u0259yat bahala\u015f\u0131r. Bunu h\u0259r sah\u0259d\u0259 hiss etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 biri-birind\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, inflyasiyan\u0131n f\u0259rqli sektorlarda \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verdiyini m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik.\u00a0Dig\u0259r sektorlarda oldu\u011fu kimi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 da m\u00f6vcud inflyasiyan\u0131n t\u0259sirl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. \u0130stehsal prosesind\u0259 istifad\u0259 edil\u0259n texniki vasit\u0259l\u0259r, m\u0259hsulun ba\u015fa g\u0259lm\u0259sind\u0259 istifad\u0259 edil\u0259n xammal\u0131n d\u0259y\u0259rind\u0259 art\u0131m, h\u0259m\u00e7inin m\u0259hsulun istehlak\u0131na haz\u0131rl\u0131q prosesind\u0259 yaranan x\u0259rcl\u0259r d\u0259 istehsal\u00e7\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 t\u0259sir edir. H\u0259m\u00e7inin\u00a0sektor \u00fczr\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin d\u0259 \u0259m\u0259khaqq\u0131 \u00fcmumi prosesl\u0259r\u0259 paralel olaraq t\u0259nziml\u0259nm\u0259lidir. \u00dcst\u0259lik,\u00a0istehsal\u00e7\u0131n\u0131n daha \u00e7ox s\u0259y g\u00f6st\u0259rm\u0259li oldu\u011fu\u00a0m\u00f6vcud torpaq ehtiyatlar\u0131nda m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n iqliml\u0259\u00a0ba\u011fl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r d\u0259 var.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, Az\u0259rbaycanda\u00a0k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131nda art\u0131m var. Qlobal miqyasda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131ndak\u0131 k\u0259skin art\u0131mla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00f6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 analiz aparsaq k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131\u00a04,2 faiz\u0259\u00a0q\u0259d\u0259r bahala\u015f\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259ri son 10 ild\u0259\u00a0\u0259n y\u00fcks\u0259k h\u0259dd\u0259dir. 2022-ci ild\u0259 d\u0259 qiym\u0259tl\u0259rd\u0259ki art\u0131m\u0131n\u00a0s\u0259ngim\u0259y\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 anomal hava \u015f\u0259raiti, artan istehlak inflyasiyas\u0131, enerji v\u0259 \u0259m\u0259k b\u00f6hran\u0131 il\u0259 qidalanan qlobal \u0259rzaq d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259zyiqin y\u00fcks\u0259lm\u0259si qiym\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259sir edib. Bunda COVID-19 v\u0259 yeni \u015ftammlar\u0131n da rolu az\u00a0deyil. Pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 prosesl\u0259r enerji bazar\u0131nda, neft v\u0259 qaz\u0131n qiym\u0259tind\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u018fn qorxulu m\u0259qam is\u0259 qlobal\u00a0miqyasda\u00a0k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 mallar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259rind\u0259\u00a0art\u0131md\u0131r. BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 FAO qlobal \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259rinin 2011-ci ilin oktyabr ay\u0131ndan b\u0259ri \u0259n y\u00fcks\u0259k h\u0259dd\u0259 oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir. Bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":420224,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/wholeGrainProducts-842797430-770x533-1.jpg",620,429,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/wholeGrainProducts-842797430-770x533-1.jpg",620,429,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/wholeGrainProducts-842797430-770x533-1.jpg",620,429,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/wholeGrainProducts-842797430-770x533-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/wholeGrainProducts-842797430-770x533-1-528x365.jpg",528,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/wholeGrainProducts-842797430-770x533-1.jpg",620,429,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/wholeGrainProducts-842797430-770x533-1.jpg",620,429,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/wholeGrainProducts-842797430-770x533-1.jpg",620,429,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/wholeGrainProducts-842797430-770x533-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/wholeGrainProducts-842797430-770x533-1.jpg",620,429,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyada \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259ri son 10 ild\u0259\u00a0\u0259n y\u00fcks\u0259k h\u0259dd\u0259dir. 2022-ci ild\u0259 d\u0259 qiym\u0259tl\u0259rd\u0259ki art\u0131m\u0131n\u00a0s\u0259ngim\u0259y\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 anomal hava \u015f\u0259raiti, artan istehlak inflyasiyas\u0131, enerji v\u0259 \u0259m\u0259k b\u00f6hran\u0131 il\u0259 qidalanan qlobal \u0259rzaq d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259zyiqin y\u00fcks\u0259lm\u0259si qiym\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259sir edib. Bunda COVID-19 v\u0259 yeni \u015ftammlar\u0131n da rolu az\u00a0deyil. Pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 prosesl\u0259r enerji bazar\u0131nda, neft v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/420223"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=420223"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/420223\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/420224"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=420223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=420223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=420223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}