{"id":422060,"date":"2022-01-02T19:27:47","date_gmt":"2022-01-02T16:27:47","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=422060"},"modified":"2022-01-02T19:27:47","modified_gmt":"2022-01-02T16:27:47","slug":"elmar-m%c9%99mm%c9%99dyarovun-atasi-ii-f%c9%99xri-xiyabanda-d%c9%99fn-edilib-yenil%c9%99nib-foto-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=422060","title":{"rendered":"Elmar M\u0259mm\u0259dyarovun atas\u0131 II F\u0259xri Xiyabanda d\u0259fn edilib &#8211; YEN\u0130L\u018fN\u0130B\/FOTO + V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"<p>G\u00f6rk\u0259mli alim, D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, \u201c\u015e\u00f6hr\u0259t\u201d v\u0259 \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordenli, Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutunun Sintetik ya\u011flar\u0131n sintez v\u0259 texnologiyalar\u0131 laboratoriyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri, akademik M\u0259h\u0259rr\u0259m M\u0259mm\u0259dyarov II F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn edilib.<\/p>\n<p>Vida m\u0259rasimind\u0259 AMEA R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri, \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutunun kollektivi, Akademiyan\u0131n bir s\u0131ra elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri, elmi ictimaiyy\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u0259rhum alimin ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri i\u015ftirak edibl\u0259r.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Alimin m\u0259zar\u0131 \u00f6n\u00fcn\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 AMEA R\u0259yas\u0259t Hey\u0259ti v\u0259 Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutu ad\u0131ndan \u0259klill\u0259r d\u00fcz\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"gallery\">\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDIvMTkvMDIvMzIvOGNhMjJhNDgtZDljOS00ZGIwLTg0NDctYjZjZDU1ZmNmMzgzLzI3MTE0MTYwOV80NTg1NDg1Mzg4MjM2MjEyXzQyMDIwMjU3MDE0Mzk4NDQ0OTNfbi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=ff45e0e872724729\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDIvMTkvMDIvMzIvYzJkZmVmZTMtYzU0Zi00OGZhLTg0YzctOWIxYzQzNjIxOTU5LzI3MTEzMzk1MF80NTg1NDg0NzY0OTAyOTQxXzc2NDYzMDc3NDAzNTcyNzkxNTNfbi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=2f3c9844071dc168\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDIvMTkvMDIvMzEvNTVjMmFhOGItMThjZi00YjM0LWEwMjAtNWEwMDI2Y2YxODA5LzI3MTEzODM3Ml80NTg1NDg1MDg4MjM2MjQyXzg0NTI1MTc1MzQ2NDc3MDIzNTRfbi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=f1fefbaa91d7e926\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDIvMTkvMDIvMzEvOGFjM2JkZGMtNjAxMS00YTlmLTg1ZGYtOTNjMWU5NzIwZWQyLzI3MTEzNTIzMl80NTg1NDg0NzIxNTY5NjEyXzQwNjQxNTYyNDA5MjEwMDYzMTZfbi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=8c793ae9f623cb68\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDIvMTkvMDIvMzEvMjliZTViODgtYzI4MS00NWZmLTg5YTAtMmUyYmE2MDAyMTg1LzI3MTEzOTIzOF80NTg1NDg2MTYxNTY5NDY4XzUyNzY0MDc4MTg1MzkzNTQ4MDNfbi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=06c7906d0f612568\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDIvMTkvMDIvMzIvNmQwYzAyNjYtZDJjNi00ZmY3LWExNDMtNGIyNjBiZmNhNDMyLzI3MTEzNzUxN180NTg1NDg0NzM4MjM2Mjc3XzE0NDA3NTc2Nzk3NjM5MDY0OTBfbi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=5be730dc9afec548\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDIvMTkvMDIvMzIvYWFiYWMxMDAtYTA2ZS00MDJhLTljYzYtY2QxNTlhYmZiNWIwLzI3MTEzNjExOF80NTg1NDg1MDY0OTAyOTExXzI3MjkzMjIzOTM5MTY1MjYzMzNfbi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=94ed6ba6119ad420\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDIvMTYvMTUvNTUvOTk5ZmI3OGMtZmNjMS00ZTJhLWFhNGYtNWRmMzAyYzdmNWNkLzYxZDE5NDA2N2RkNzQ2MWQxOTQwNjdkZDc1MTY0MTEyNDg3MDYxZDE5NDA2N2RkNzI2MWQxOTQwNjdkZDczICgxKS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=ebebf15b3a3fbb4c\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDIvMTkvMDIvMzAvOTg2OGJhMmItNDVlZi00MDdjLTliZmMtZjNjMTIyOGJiZGFlLzI3MTE4NTY3NV80NTg1NDg2MjI0OTAyNzk1XzQ1MjMwMDk0MDAxNzkzMzM5MDRfbi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=57d7a2fba36dba84\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDIvMTkvMDIvMzEvNzNjY2QzMjMtYjNmMS00YTgyLWE0N2EtZGNlOTY5YmNmZjRkLzI3MTE0OTc0Nl80NTg1NDg1NjA4MjM2MTkwXzY5NDQwMzg4ODY1NzkwNjI2NzVfbi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=d456a6a48ffb3ac6\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><strong>16:17<\/strong><\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli alim, D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, \u201c\u015e\u00f6hr\u0259t\u201d v\u0259 \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordenli, Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutunun Sintetik ya\u011flar\u0131n sintez v\u0259 texnologiyalar\u0131 laboratoriyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri, akademik M\u0259h\u0259rr\u0259m M\u0259mm\u0259dyarov 98 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat edib.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 m\u0259lumat yay\u0131b.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259rr\u0259m M\u0259mm\u0259dyarov eyni zamanda sabiq xarici i\u015fl\u0259r naziri Elmar M\u0259mm\u0259dyarovun atas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259mm\u0259dyarov M\u0259h\u0259rr\u0259m \u018fli o\u011flu 1924-c\u00fc il oktyabr\u0131n 17-d\u0259 Culfa rayonunun Yayc\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. 1932-ci ild\u0259 Yayc\u0131 k\u0259ndinin 7 illik m\u0259kt\u0259bin\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 oran\u0131 1939-cu ild\u0259 bitirmi\u015fdir. 1939-1941-ci ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van Pedaqoji Texnikumunun t\u0259l\u0259b\u0259si olmu\u015f, 1941-1942-ci ill\u0259rd\u0259 Culfa rayonunda ibtidai sinif m\u00fc\u0259llimi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. 1943-1944-ci ill\u0259rd\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si c\u0259bh\u0259l\u0259rind\u0259 vuru\u015fmu\u015f, bir s\u0131ra orden v\u0259 medallarla t\u0259ltif olunmu\u015fdur. O, 1944-c\u00fc ild\u0259 a\u011f\u0131r yaralanm\u0131\u015f, hospitalda m\u00fcalic\u0259d\u0259n sonra ordu s\u0131ralar\u0131ndan t\u0259rxis olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>M.M\u0259mm\u0259dyarov 1949-cu ild\u0259 ali m\u0259kt\u0259bi bitirdikd\u0259n sonra Leninqrad Kimya-Texnologiya \u0130nstitutunun aspiranturas\u0131na q\u0259bul olunmu\u015f v\u0259 1953-c\u00fc ild\u0259 \u201cFormaldehidin, d\u0259ri kollageninin amin tur\u015fular\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan EA-n\u0131n Kimya \u0130nstitutunda elmi katib v\u0259 ba\u015f elmi i\u015f\u00e7i v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. 1955-ci ild\u0259 o, Moskvaya, SSR\u0130 EA-n\u0131n N.Zelinski ad\u0131na \u00dczvi Kimya \u0130nstitutuna elmi ezamiyy\u0259t\u0259 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f, orada SSR\u0130 EA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc M.F.\u015eostakovskinin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda vinil efirl\u0259rinin sintezi v\u0259 \u00e7evrilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 elmi t\u0259dqiqatlar aparm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>1959-cu ild\u0259 Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyevin d\u0259v\u0259ti il\u0259 M.M\u0259mm\u0259dyarov Bak\u0131ya qay\u0131tm\u0131\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan EA-n\u0131n Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutunda (NKP\u0130) ba\u015f elmi i\u015f\u00e7i v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>60-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 texnikan\u0131n intensiv inki\u015faf\u0131, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259rbi sah\u0259d\u0259 olan t\u0259labat s\u00fcrtk\u00fc materiallar\u0131na olan t\u0259l\u0259bl\u0259ri daha da g\u00fccl\u0259ndirmi\u015fdir. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, o zamanlar neft ya\u011flar\u0131, bir \u00e7ox hallarda, bu t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab verm\u0259diyind\u0259n, kimy\u0259vi sintez yolu il\u0259 yeni s\u00fcrtg\u00fc ya\u011flar\u0131 n\u00f6vl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Bununla \u0259laq\u0259dar olaraq, d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-d\u0259 y\u00fcks\u0259k keyf\u0131yy\u0259tli sintetik ya\u011flar\u0131n al\u0131nmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 intensiv t\u0259dqiqatlar apar\u0131l\u0131rd\u0131 v\u0259 bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq Az\u0259rbaycan EA Y.H.M\u0259mm\u0259d\u0259liyev ad\u0131na NKP\u0130-d\u0259 1969-cu ild\u0259 Sintetik ya\u011flar\u0131n kimyas\u0131 v\u0259 texnologiyas\u0131 laboratoriyas\u0131 t\u0259\u015fkil olunmu\u015f v\u0259 \u00fczvi kimya sah\u0259sind\u0259 tan\u0131nan alim M.M\u0259mm\u0259dyarov qeyd edil\u0259n laboratoriyaya r\u0259hb\u0259r se\u00e7ilmi\u015fdir. H\u0259min ild\u0259n v\u0259fat\u0131na kimi Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutunda Sintetik ya\u011flar\u0131n sintez v\u0259 texnologiyalar\u0131 laboratoriyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri i\u015fl\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>1970-ci ild\u0259 \u201cC2-C4 olefinl\u0259rinin y\u00fcks\u0259k temperaturda \u201cqaynar t\u0259b\u0259q\u0259\u201dli xlorla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 reaksiyas\u0131n\u0131n v\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f xlorolefinl\u0259rin b\u0259zi \u00e7evrilm\u0259l\u0259rinin t\u0259dqiqi\u201d m\u00f6vzusunda dissertasiya i\u015fini m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015f v\u0259 \u201cNeft-kimyas\u0131\u201d ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 kimya elml\u0259ri doktoru elmi d\u0259r\u0259c\u0259sini, 1971-ci ild\u0259 is\u0259 professor elmi ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r. 1989-cu ild\u0259 AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, 2001-ci ild\u0259 is\u0259 h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc se\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f fundamental t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 M.M\u0259mm\u0259dyarov t\u0259r\u0259find\u0259n istiqam\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f sintez yolu il\u0259 molekulun kimy\u0259vi qurulu\u015fu, f\u0259za konformasiyas\u0131 il\u0259 onun reoloji xass\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 as\u0131l\u0131l\u0131q n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla 3 n\u00f6v sintetik ya\u011flar\u0131n \u0259sas\u0131 i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Bunlar norbornen s\u0131ras\u0131 efirl\u0259ri, tsiklik neopoliollar\u0131n efirl\u0259ri v\u0259 vitsinal dikarbon tur\u015fular\u0131n\u0131n ef\u0131rl\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir ki, onlar da unikal a\u015fa\u011f\u0131 temperatur &#8211; reoloji xass\u0259l\u0259r\u0259 malikdirl\u0259r ki, bu da m\u00fcasir v\u0259 perspektiv x\u00fcsusi texnika \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir. Yeni sintetik ya\u011flar bir s\u0131ra istismar parametrl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 xaricd\u0259 v\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-d\u0259 istehsal olunan n\u00fcmun\u0259vi analoqlar\u0131ndan geri qalmad\u0131\u011f\u0131ndan, t\u0259klif olunan ya\u011flar ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin bir s\u0131ra ixtisasla\u015fm\u0131\u015f m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 (\u0259sas\u0259n Moskva v\u0259 Leninqrad) laboratoriya v\u0259 stend s\u0131naqlar\u0131ndan m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 ke\u00e7mi\u015f v\u0259 y\u00fcks\u0259k temperatura davaml\u0131 plastik ya\u011flay\u0131c\u0131 k\u00fctl\u0259nin dispers m\u00fchiti kimi v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 vahid m\u00fch\u0259rrik &#8211; transmissiya ya\u011flar\u0131na kompozisiya kimi, y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiq alt\u0131nda polietilen istehsal\u0131nda i\u015fl\u0259n\u0259n xarici \u201cOndina\u201d ya\u011f\u0131n\u0131 \u0259v\u0259z ed\u0259n ya\u011f kimi, zaman g\u00f6st\u0259ricisi olan cihazlar \u00fc\u00e7\u00fcn effektiv ya\u011flar kimi t\u00f6vsiy\u0259 olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Alim 1973-1979-cu ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van Elmi M\u0259rk\u0259zinin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 r\u0259hb\u0259ri olmu\u015fdur. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Muxtar Respublikan\u0131n t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 yollar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k sah\u0259sind\u0259 ciddi axtar\u0131\u015flar apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Akademik M.M\u0259mm\u0259dyarov t\u0259r\u0259find\u0259n elmi i\u015f\u00e7il\u0259rin, h\u0259m\u00e7inin aspirantlar\u0131n Bak\u0131, Moskva v\u0259 Leninqrad \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin apar\u0131c\u0131 elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 ezam edilm\u0259si praktikas\u0131 geni\u015f t\u0259tbiq edilmi\u015f, onlardan bir \u00e7oxu sonralar namiz\u0259dlik v\u0259 doktorluq dissertasiyalar\u0131n\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fl\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlar ona g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r ki, 80-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda Nax\u00e7\u0131van Elmi M\u0259rk\u0259zi regional \u0259h\u0259miyy\u0259tli probleml\u0259rin fundamental v\u0259 praktiki aspektl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259ll etm\u0259y\u0259 qabil olan yarad\u0131c\u0131 bir kollektiv\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u018fn m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131na Dar\u0131da\u011f termal su m\u0259nb\u0259yinin t\u0259bii karbon dioksid qaz\u0131ndan s\u0259naye miqyas\u0131nda istifad\u0259 texnologiyas\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 aid etm\u0259k olar. Bu i\u015f\u0259 g\u00f6r\u0259 bir qrup m\u00fc\u0259llifl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n M.M\u0259mm\u0259dyarov 1980-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Apar\u0131lan elmi i\u015fl\u0259rin s\u0259viyy\u0259si v\u0259 region \u00fc\u00e7\u00fcn praktiki \u0259h\u0259miyy\u0259ti 1980-ci ild\u0259 Muxtar Respublikada Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n filial\u0131n\u0131n yaranmas\u0131na \u0259sas vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>80-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 biotexnologiya elminin intensiv inki\u015faf\u0131n\u0131 v\u0259 onun \u00fczvi kimya il\u0259 bilavasit\u0259 \u0259laq\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq Az\u0259rbaycan MEA R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 1981-ci ild\u0259 M.M\u0259mm\u0259dyarov MEA-n\u0131n Mikrobiologiya b\u00f6lm\u0259sin\u0259 (indiki Mikrobiologiya \u0130nstitutu) r\u0259hb\u0259r t\u0259yin edilmi\u015f, bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 onun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda neft mikrobiologiyas\u0131 v\u0259 biotexnologiyas\u0131, mikrob m\u0259n\u015f\u0259li s\u0259thi-aktiv madd\u0259l\u0259rin al\u0131nmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Alimin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 sektorun t\u0259dqiqat istiqam\u0259ti, o vaxtlar respublikada mikrobioloji sintez m\u0259hsullar\u0131 istehsal\u0131n\u0131n tamamil\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 regional \u0259h\u0259miyy\u0259tli mikrobioloji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Neft mikrobiologiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 M.M\u0259mm\u0259dyarovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ilk d\u0259f\u0259 neft laylar\u0131nda mikrobioloji prosesl\u0259rin modell\u0259\u015fdirilm\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilir ki, bu da m\u00fc\u0259yy\u0259n qrup mikroorqanizml\u0259rin metabolik prosesl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 laylardan neftin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmaqla, laylarda neftin hasilat\u0131n\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni yollar\u0131n axtar\u0131l\u0131b tap\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Al\u0131nm\u0131\u015f n\u0259tic\u0259 m\u0259d\u0259n \u015f\u0259raitind\u0259 s\u0131naqdan ke\u00e7irilmi\u015f v\u0259 \u201cAzneft\u201d \u0130B t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259tbiq \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bununla yana\u015f\u0131, Ab\u015feronun neftl\u0259 \u00e7irkl\u0259nmi\u015f torpaqlar\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f aktiv \u015ftammlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 kultural m\u0259hlullar\u0131n s\u0259thi g\u0259rilm\u0259sini 3 d\u0259f\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 salan \u015ftammlar m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir ki, bu da h\u0259min m\u0259hlullardan a\u011f\u0131r neft qal\u0131qlar\u0131n\u0131 yumaq \u00fc\u00e7\u00fcn detergent kimi istifad\u0259 olunmas\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Ab\u015feronun neftl\u0259 \u00e7irkl\u0259nmi\u015f torpaqlar\u0131n\u0131n biologiyas\u0131n\u0131n t\u0259dqiqi akademik M.M\u0259mm\u0259dyarova torpaqlar\u0131n \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259mizl\u0259m\u0259si prosesini intensivl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 mikroorqanizml\u0259rin biogeokimy\u0259vi f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sinin elmi \u0259saslar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlamas\u0131na imkan verdi. Onun t\u0259r\u0259find\u0259n neftl\u0259 \u00e7irkl\u0259nmi\u015f torpaqlar\u0131n b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259klif olunmu\u015f \u00fcsul ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin Xalq T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n Nailiyy\u0259tl\u0259ri S\u0259rgisinin g\u00fcm\u00fc\u015f v\u0259 b\u00fcr\u00fcnc medal\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>M.M\u0259mm\u0259dyarov 1986-ci ild\u0259 \u00c7exoslovakiyada ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq s\u0259rgid\u0259 m\u00fcxt\u0259lif fizioloji aktiv madd\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin olan yem \u0259lav\u0259l\u0259rinin al\u0131nmas\u0131n\u0131n tullant\u0131s\u0131z biotexnologiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 birinci d\u0259r\u0259c\u0259li diploma v\u0259 q\u0131z\u0131l medala layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Apar\u0131lan elmi i\u015fl\u0259rin \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn praktiki \u0259h\u0259miyy\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Nazirl\u0259r Kabineti 1994-c\u00fc ild\u0259 Mikrobiologiya b\u00f6lm\u0259sin\u0259 institut statusunun verilm\u0259si haqda s\u0259r\u0259ncam verdi. H\u0259min ild\u0259 alternativ m\u00fcsabiq\u0259 \u0259sas\u0131nda apar\u0131lan se\u00e7kil\u0259rd\u0259 M.\u018f.M\u0259mm\u0259dyarov institutun ilk direktoru v\u0259zif\u0259sin\u0259 se\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Alimin elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri 5 monoqraf\u0131yada, 500-\u0259 q\u0259d\u0259r elmi m\u0259qal\u0259d\u0259 v\u0259 60-dan art\u0131q ixtirada \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. M.M\u0259mm\u0259dyarov 6 elml\u0259r doktoru v\u0259 21 elml\u0259r namiz\u0259di yeti\u015fdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Akademik M.M\u0259mm\u0259dyarovun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elmi-t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti \u0259h\u0259miyy\u0259tli yer tutur. O, 1975-1980-ci ill\u0259rd\u0259 z\u0259rif \u00fczvi sintez \u00fczr\u0259 SSR\u0130 EA-n\u0131n Elmi \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, 1975-1980-ci ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van MR \u00fczr\u0259 \u201cBilik\u201d c\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri, \u00fcmumittifaq \u201cBilik\u201d c\u0259miyy\u0259tinin t\u0259fti\u015f komissiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, respublika \u201cBilik\u201d c\u0259miyy\u0259tinin kimya v\u0259 biologiya elml\u0259rinin t\u0259bli\u011fi \u015f\u00f6b\u0259sinin s\u0259dr m\u00fcavini, 1992-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u201cNeft kimyas\u0131\u201d ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 namiz\u0259dlik v\u0259 doktorluq elmi d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rinin verilm\u0259si \u00fczr\u0259 Y.H.M\u0259mm\u0259d\u0259liyev ad\u0131na NKP\u0130-d\u0259 \u0130xtisasla\u015fm\u0131\u015f \u015euran\u0131n s\u0259dri (haz\u0131rda \u0130xtisasla\u015fm\u0131\u015f \u015euran\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr) v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M.M\u0259mm\u0259dyarov d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 elmi m\u0259ruz\u0259l\u0259rl\u0259 beyn\u0259lxalq, \u00fcmumittifaq v\u0259 respublika s\u0259viyy\u0259li konfranslarda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, elmin m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rin\u0259 &#8211; \u00fcmumi v\u0259 t\u0259tbiqi kimya, neft kimyas\u0131, kataliz, polimerl\u0259r, epoksid birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri, \u00fcmumi biotexnologiya, kimya v\u0259 neftkimya biotexnologiyas\u0131na aid maraql\u0131 m\u0259lumatlar vermi\u015f, \u00f6lk\u0259mizi m\u00fcxt\u0259lif y\u0131\u011f\u0131ncaqlarda, simpoziumlarda, qurultaylarda, Moskva, Leninqrad, Kiyev, Minsk, Riqa, Tbilisi, Alma-Ata, D\u00fc\u015f\u0259nb\u0259, Da\u015fk\u0259nd v\u0259 s. \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 layiqinc\u0259 t\u0259msil etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M.M\u0259mm\u0259dyarov elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 bir s\u0131ra xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 (Rusiya, Misir, \u00c7exoslovakiya, Rum\u0131niya, Meksika, T\u00fcrkiy\u0259, Fransa) elmi ezamiyy\u0259td\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Alim Az\u0259rbaycan SSR D\u00f6vl\u0259t M\u00fckafat\u0131 Laureat\u0131 (1980), SSR\u0130 Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 fa\u015fist-alman i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri c\u0259sar\u0259t, m\u00f6hk\u0259mlik, \u015f\u00fcca\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259 1941-1945-ci ill\u0259rd\u0259 B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 sovet xalq\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sinin 40 illiyi \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u201cI d\u0259r\u0259c\u0259li V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si\u201d ordeni (1985), \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259bi\u0259td\u0259n istifad\u0259 probleml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f bax\u0131\u015f-m\u00fcsabiq\u0259nin \u0259n yax\u015f\u0131 i\u015finin qalibi kimi respublika elmi-iqtisadi c\u0259miyy\u0259tinin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin F\u0259xri f\u0259rman\u0131 (1987), \u201cSSR\u0130-n\u0131n Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin 70 ili\u201d medal\u0131 (1988), Y.H.M\u0259mm\u0259d\u0259liyev ad\u0131na medal (1995), Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u201c\u015e\u00f6hr\u0259t\u201d ordeni (2005), \u0130slam \u00d6lk\u0259l\u0259ri \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u201cElm v\u0259 texnologiya\u201d m\u00fckafat\u0131 (2006), Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u201c\u018fm\u0259kdar elm xadimi\u201d f\u0259xri ad\u0131 (2009), Y.H.M\u0259mm\u0259d\u0259liyev ad\u0131na m\u00fckafat (2014), \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordeni (2014), \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin f\u0259xri diplomu\u201d (2019) v\u0259 dig\u0259r m\u00fckafatlara layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda elmin inki\u015faf\u0131nda \u0259v\u0259zsiz xidm\u0259tl\u0259ri olan g\u00f6rk\u0259mli alimin xatir\u0259si onu tan\u0131yanlar\u0131n q\u0259lbind\u0259 daim ya\u015fayacaqd\u0131r.<\/p>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/EInoQ6jkSDU\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6rk\u0259mli alim, D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, \u201c\u015e\u00f6hr\u0259t\u201d v\u0259 \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordenli, Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutunun Sintetik ya\u011flar\u0131n sintez v\u0259 texnologiyalar\u0131 laboratoriyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri, akademik M\u0259h\u0259rr\u0259m M\u0259mm\u0259dyarov II F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn edilib. Vida m\u0259rasimind\u0259 AMEA R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri, \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutunun kollektivi, Akademiyan\u0131n bir s\u0131ra elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri, elmi ictimaiyy\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u0259rhum alimin ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri i\u015ftirak edibl\u0259r. Alimin m\u0259zar\u0131 \u00f6n\u00fcn\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 AMEA R\u0259yas\u0259t Hey\u0259ti v\u0259 Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutu ad\u0131ndan \u0259klill\u0259r d\u00fcz\u00fcl\u00fcb. &nbsp; 16:17 G\u00f6rk\u0259mli alim, D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, \u201c\u015e\u00f6hr\u0259t\u201d v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":62249,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/elmar_2837576.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/elmar_2837576.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/elmar_2837576.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/elmar_2837576-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/elmar_2837576-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/elmar_2837576.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/elmar_2837576.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/elmar_2837576.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/elmar_2837576-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/elmar_2837576.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"G\u00f6rk\u0259mli alim, D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, \u201c\u015e\u00f6hr\u0259t\u201d v\u0259 \u201c\u015e\u0259r\u0259f\u201d ordenli, Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutunun Sintetik ya\u011flar\u0131n sintez v\u0259 texnologiyalar\u0131 laboratoriyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri, akademik M\u0259h\u0259rr\u0259m M\u0259mm\u0259dyarov II F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn edilib. Vida m\u0259rasimind\u0259 AMEA R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri, \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 Neft-Kimya Prosesl\u0259ri \u0130nstitutunun kollektivi, Akademiyan\u0131n bir s\u0131ra elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri, elmi ictimaiyy\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u0259rhum&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/422060"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=422060"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/422060\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/62249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=422060"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=422060"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=422060"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}