{"id":423162,"date":"2022-01-06T21:46:31","date_gmt":"2022-01-06T18:46:31","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=423162"},"modified":"2022-01-06T21:46:31","modified_gmt":"2022-01-06T18:46:31","slug":"elciliyini-s%c9%99m%c9%99d-vurgun-etdi-oglunu-itirdi-29-yasinda-gull%c9%99l%c9%99n%c9%99n-musfiq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=423162","title":{"rendered":"El\u00e7iliyini S\u0259m\u0259d Vur\u011fun etdi, o\u011flunu itirdi \u2013 29 ya\u015f\u0131nda g\u00fcll\u0259l\u0259n\u0259n M\u00fc\u015ffiq&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Repressiya d\u00f6vr\u00fc qurbanlar\u0131 dey\u0259nd\u0259 a\u011fla g\u0259l\u0259n ilk adlardan biri \u015fair Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiqdir.<\/p>\n<p>Kulis.Az-\u0131n\u00a0Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiq haqq\u0131nda yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>\u018fks\u0259riyy\u0259t bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, 37-39-cu ill\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n h\u00f6kum\u0259ti t\u0259nqid ed\u0259n, onu t\u0259rifl\u0259m\u0259kd\u0259n boyun qa\u00e7\u0131ran insanlar\u0131n repressiyaya m\u0259ruz qal\u0131b v\u0259 M\u00fc\u015ffiq d\u0259 anti-Sovet \u015fairidir. Ancaq M\u00fc\u015ffiqin h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Dilb\u0259r Axundzad\u0259nin \u201cM\u00fc\u015ffiqli g\u00fcnl\u0259rim\u201d kitab\u0131n\u0131 oxuyanda bunun bel\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n. M\u00fc\u015ffiq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk d\u00f6vrl\u0259rind\u0259n Sovet hakimiyy\u0259tin\u0259, sosializm\u0259 q\u0259lb\u0259n ba\u011fl\u0131 olan, onu sev\u0259-sev\u0259 t\u0259bli\u011f ed\u0259n \u015fairl\u0259rd\u0259n olub. B\u0259s niy\u0259 repressiya qurban\u0131 olub? Ona b\u00f6htanm\u0131 at\u0131l\u0131b? O, h\u0259qiq\u0259t\u0259n \u0259sl Sovet \u015fairimi idimi?<\/p>\n<p>Bu suallara \u201cM\u00fc\u015ffiqli g\u00fcnl\u0259rim\u201d kitab\u0131 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanan bu yaz\u0131da cavab tapa bil\u0259rsiniz:<\/p>\n<p><strong>Dosye:<\/strong>\u00a0Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiq 1908-ci ild\u0259 iyun ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n Da\u011fl\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259, 2-ci Sovet k\u00fc\u00e7\u0259si, 6 n\u00f6mr\u0259li evd\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7\u0131b. \u0130ki bac\u0131s\u0131 v\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n ya\u015fca b\u00f6y\u00fck bir qarda\u015f\u0131 olub. M\u00fc\u015ffiq alt\u0131 ayl\u0131q olanda anas\u0131 Z\u00fcleyxa, alt\u0131 ya\u015f\u0131 olanda atas\u0131 Mirz\u0259 \u018fbd\u00fclq\u0259dir v\u0259fat edib. Mikay\u0131l\u0131n atas\u0131 m\u00fc\u0259llim, eyni zamanda \u201cV\u00fcsuqi\u201d l\u0259q\u0259bi il\u0259 \u015feirl\u0259r, q\u0259z\u0259ll\u0259r yazan \u015fair olub. O, 1902-ci ild\u0259 ata yurdu X\u0131z\u0131dan Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcb, m\u0259dr\u0259s\u0259d\u0259 t\u0259hsil al\u0131b. Ancaq mollaxanan\u0131n g\u0259ncl\u0259r\u0259 fayda verm\u0259diyini g\u00f6r\u0259n Mirz\u0259 \u018fbd\u00fclq\u0259dir bir m\u0259kt\u0259b a\u00e7\u0131b, g\u00fcnd\u00fczl\u0259r balacalara, ax\u015famlar ya\u015fl\u0131lara d\u0259rs deyib. Anas\u0131 Z\u00fcleyxa xan\u0131m\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra atas\u0131 M\u00fc\u015ffiqi X\u0131z\u0131dak\u0131 qohumu S\u0259fiyy\u0259y\u0259 verib. M\u00fc\u015ffiq 3 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r s\u00fcd anas\u0131 S\u0259fiyy\u0259nin yan\u0131nda qal\u0131b. Sonra atas\u0131 onu yenid\u0259n Bak\u0131ya g\u0259tirib, ancaq 3 ild\u0259n sonra d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. Bundan sonra ail\u0259y\u0259 n\u0259n\u0259 Q\u0131zqay\u0131t v\u0259 day\u0131 Cavad himay\u0259darl\u0131q edib. M\u00fc\u015ffiq getdiyi rus-tatar m\u0259kt\u0259bini u\u011furla bitir\u0259r\u0259k 27-ci ild\u0259 Ali Pedaqoji \u0130nstitutuna daxil olub. \u015eair uzun m\u00fcdd\u0259t m\u00fc\u0259llim kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDYvMjIvMTUvNDgvN2JjNjY0YjYtZWRiNS00ZTQ4LTllNGYtYjBlN2UyMjljNzA1LzI3MDYwMzUzNF82MDU4MjM0NTM4NjIwMzRfNjQ5NzkwMjc3Nzk2NDUyNDI2N19uLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=4aa131510237daf0\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>M\u00fc\u015ffiql\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiql\u0259 Dilb\u0259r Axundzad\u0259nin tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 1931-ci ilin bahar aylar\u0131na t\u0259sad\u00fcf edir. M\u00fc\u015ffiq Dilb\u0259r xan\u0131m\u0131n \u0259misi \u0130dris Axundzad\u0259 il\u0259 yax\u0131n dost, \u0259misinin arvad\u0131 F\u0259ramu\u015fla is\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 yolda\u015f\u0131 olub.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhurla\u015fmaqda olan g\u0259nc \u015fairl\u0259 d\u0259 Dilb\u0259ri \u0259misi arvad\u0131 tan\u0131\u015f edib. Dilb\u0259r xan\u0131m ilk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cM\u00fc\u015ffiqin \u0259ynind\u0259 s\u0259liq\u0259 il\u0259 tikilmi\u015f q\u0259hv\u0259yi kostyum, ona uy\u011fun \u00fcst k\u00f6yn\u0259yi v\u0259 qalstuk, aya\u011f\u0131nda q\u0259hv\u0259yi ayaqqab\u0131 vard\u0131. Aln\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n qara tell\u0259rini \u0259li il\u0259 tez-tez arxaya at\u0131rd\u0131\u201d.<\/p>\n<p>\u201cM\u00fc\u015ffiq ilk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fcn t\u0259\u0259ss\u00fcratlar\u0131 \u0259sas\u0131nda iki \u015feir yazm\u0131\u015fd\u0131. Bunlardan biri \u201c\u0130\u015fidir\u201d r\u0259difli qo\u015fma, dig\u0259ri \u201c\u018fb\u0259di \u015fevgi\u201d \u015feiridir. S\u0259n dem\u0259, m\u00fcsamir\u0259d\u0259 oldu\u011fumuz gec\u0259 m\u0259n sin\u0259m\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n uzun qo\u015fa h\u00f6r\u00fckl\u0259rimi geri atanda M\u00fc\u015ffiqin \u00fcz\u00fcn\u0259 toxunubmu\u015f. B\u0259lk\u0259 d\u0259 toxunmay\u0131bm\u0131\u015f. Ancaq o m\u0259ni inand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, guya o g\u00fcn onu \u0259tirli bahar k\u00fcl\u0259yi vurmu\u015fdu&#8230;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDYvMjIvMTUvNDgvZThiZDUwZGMtOTU2MS00NTc1LWI1ODUtNGE3OGNkMzIyNTJlLzI3MDgzNDgzMV84MDE3MDUzMTc4ODk0NjZfMzYzOTY5NDc2MTcyNDI0NzA0MV9uLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=f85d5a635d8d8ccb\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Hay\u0131r, h\u00f6r\u00fckl\u0259rin deyildir ilan<br \/>\nO \u0259ski \u015fairl\u0259r s\u00f6yl\u0259yir yalan,<br \/>\nM\u0259ni x\u0259yal kimi aya\u011fa salan \u2013<br \/>\nO co\u015fqun dal\u011fal\u0131 telin i\u015fidir&#8230;\u201d<\/p>\n<p>T\u0259sad\u00fcfi bir ne\u00e7\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n sonra M\u00fc\u015ffiq Dilb\u0259r xan\u0131ma sevgi m\u0259ktublar\u0131 g\u00f6nd\u0259rir, h\u0259r g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 yeni \u015feirl\u0259 g\u0259lir, b\u0259z\u0259n d\u0259 b\u0259dah\u0259t\u0259n \u015feirl\u0259r deyirmi\u015f.<\/p>\n<p>\u201cM\u00fc\u015ffiq \u015feiri oxuyark\u0259n \u0259lini \u015feirin ah\u0259ngin\u0259 uy\u011fun qald\u0131r\u0131b-endirir, m\u0259ni b\u00fcllur s\u0259si, saf v\u0259 pak hissl\u0259ri il\u0259 heyran qoyard\u0131\u201d.<\/p>\n<p>31-ci ilin sonlar\u0131nda Dilb\u0259r xan\u0131m\u0131n d\u0259rs ilinin bitir v\u0259 c\u00fctl\u00fck bir m\u00fcdd\u0259t ayr\u0131 qal\u0131r: \u201cM\u0259n ona G\u0259nc\u0259y\u0259 ged\u0259c\u0259yimi bildirdim. Tutuldu. \u00dcz\u00fcn\u0259 k\u00f6vr\u0259k t\u0259b\u0259ss\u00fcm qondu. El\u0259 ordaca \u201cAyr\u0131l\u0131q\u201d \u015feirini dedi. M\u00fc\u015ffiqin bu h\u0259y\u0259canl\u0131 v\u0259 k\u00f6vr\u0259k hal\u0131 m\u0259n\u0259 el\u0259 t\u0259sir etdi ki, g\u00f6zl\u0259rimd\u0259n qeyri-ixtiyari ya\u015f axd\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; \u0130st\u0259yirs\u0259n, getm\u0259yim, daha bundan \u00f6tr\u00fc niy\u0259 narahat olursan?<\/p>\n<p>M\u00fc\u015ffiq bu s\u00f6z\u00fcm\u0259 d\u0259 \u015feirl\u0259 cavab verdi:<\/p>\n<p>Deyirs\u0259n, yan\u0131nda qalaca\u011fam m\u0259n,<br \/>\n\u00c7ox g\u00f6z\u0259l fikirdir, qal, s\u0259n\u0259 qurban!<br \/>\nN\u0259 zaman ist\u0259s\u0259n \u0259ziz can\u0131m\u0131,<br \/>\nQumral g\u00f6zl\u0259rinl\u0259 al, s\u0259n\u0259 qurban!&#8230;<br \/>\nS\u0259n M\u00fc\u015ffiqin yan\u0131nda, qalgin\u0259n s\u0259n\u0259 qurban,<br \/>\n\u0130st\u0259s\u0259n bu can\u0131m\u0131, algin\u0259n s\u0259n\u0259 qurban.<br \/>\nS\u0259m\u0259d Vur\u011funun \u201cel\u00e7iliyi\u201d<\/p>\n<p>Dilb\u0259r xan\u0131m getdikd\u0259n sonra M\u00fc\u015ffiq S\u0259m\u0259d Vur\u011funla G\u0259nc\u0259y\u0259 qonaq g\u0259lir. Ham\u0131 Bak\u0131dan g\u0259l\u0259n g\u0259nc \u015fairl\u0259ri dair\u0259y\u0259 al\u0131b onlar\u0131 evin\u0259 d\u0259v\u0259t etm\u0259y\u0259, s\u00f6zl\u0259rini-s\u00f6hb\u0259tl\u0259rini e\u015fitm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Amma \u015fairl\u0259rin g\u0259li\u015fl\u0259rinin ayr\u0131 bir s\u0259b\u0259bi vard\u0131:<\/p>\n<p>\u201cBir d\u0259 g\u00f6rd\u00fcm, S\u0259m\u0259dl\u0259 M\u00fc\u015ffiq m\u0259n\u0259 t\u0259r\u0259f g\u0259lirl\u0259r. Onlar\u0131 g\u00f6r\u0259nd\u0259 \u00fcr\u0259yim u\u00e7unma\u011fa ba\u015flad\u0131. S\u0259m\u0259d m\u0259n\u0259 mehriban bir n\u0259z\u0259r sal\u0131b g\u00fcl\u00fcms\u00fcnd\u00fc:<\/p>\n<p>&#8211; Dilb\u0259r bac\u0131, bizim bu da\u011flara g\u0259lm\u0259yimizin, &#8211; dedi, &#8211; bir s\u0259b\u0259bi var. O da M\u00fc\u015ffiqin a\u015f\u0131q K\u0259r\u0259m\u0259 d\u00f6nm\u0259yidir. M\u00fc\u015ffiqi K\u0259r\u0259md\u0259n ay\u0131ran c\u0259h\u0259t odur ki, o, \u018fslinin dal\u0131nca h\u0259r yana t\u0259k ged\u0259rdi, bu is\u0259 utand\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259ni \u00f6z\u00fc il\u0259 g\u0259tirib. Siz bunu nec\u0259 ovsunlay\u0131bs\u0131n\u0131z ki, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 n\u0259 gec\u0259si, n\u0259 d\u0259 g\u00fcnd\u00fcz\u00fc var. G\u00f6rd\u00fcm bu gedi\u015fl\u0259 o, K\u0259r\u0259mi \u00f6t\u00fcb M\u0259cnun olacaq, d\u00f6zm\u0259yib dedim ki, ged\u0259k G\u0259nc\u0259 da\u011flar\u0131na, b\u0259lk\u0259 t\u0259skinlik tapa \u00fcr\u0259yin. M\u00fc\u015ffiq el\u0259 bil s\u00f6z\u00fcm\u0259 b\u0259nd imi\u015f. S\u00f6z a\u011fz\u0131mdan \u00e7\u0131xan kimi durub d\u00fc\u015fd\u00fc yola. B\u00fct\u00fcn yolu \u015feir dey\u0259-dey\u0259 g\u0259lmi\u015fik. M\u00fc\u015ffiq, xahi\u015f edir\u0259m, yolda dediyin \u015feirl\u0259rd\u0259n birini de.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDEvMDYvMjIvMTUvNDgvZDMyZDNlMzQtOWU2ZS00MjdjLTk3ZGEtZGVlNTU0ZTFhMzdkLzI3MDc0MzU2MV8xMzM2NTc4NTQwMTM2NTgwXzQ3MDE4ODU4MjEwNjI2Nzc3NjZfbi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=0067a0c10075ce74\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>M\u00fc\u015ffiq q\u0131\u011f\u0131lc\u0131m sa\u00e7an bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 m\u0259n\u0259 dikib uzun bir \u015feir dedi. S\u0259m\u0259d d\u0259, m\u0259n d\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259ftunluqla dinl\u0259dik. S\u0259m\u0259d dedi:<\/p>\n<p>&#8211; Dilb\u0259r bac\u0131, qorxum bir bu M\u00fc\u015ffiqd\u0259ndir. M\u0259ni \u00f6ts\u0259, ancaq o \u00f6t\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>&#8230;Ert\u0259si g\u00fcn S\u0259m\u0259dl\u0259 M\u00fc\u015ffiq G\u0259nc\u0259d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar edib Bak\u0131ya qay\u0131td\u0131lar\u201d.<\/p>\n<p>Da\u011f\u00fcst\u00fc parkda ni\u015fan t\u0259klifi<\/p>\n<p>Dilb\u0259r xan\u0131m Bak\u0131ya qay\u0131dar-qay\u0131tmaz Mikay\u0131l onu dostlar\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015f edir. \u015eair Mehdi H\u00fcseynl\u0259 yolda\u015f\u0131 Fatma xan\u0131m\u0131n M.F.Axundov ad\u0131na park\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 evl\u0259rin\u0259 qonaq apar\u0131r. Fatma xan\u0131m M\u00fc\u015ffiq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck heyranlar\u0131ndan olub, onun \u201cDilb\u0259rnam\u0259\u201d \u015feirl\u0259r m\u0259cmu\u0259sin\u0259 daxil olan bir \u00e7ox \u015feirl\u0259ri \u0259zb\u0259r bilirmi\u015f. H\u0259tta 56-c\u0131 ild\u0259 M\u00fc\u015ffiqin \u201cSe\u00e7ilmi\u015f \u0259s\u0259rl\u0259ri\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7ox \u015feirl\u0259r Fatma xan\u0131m\u0131n dilind\u0259n yaz\u0131l\u0131b n\u0259\u015friyyata t\u0259qdim olunub. \u00c7\u00fcnki \u015fairin \u0259ks\u0259r kitablar\u0131 37-ci ild\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>M\u00fc\u015ffiq Da\u011f\u00fcst\u00fc parkdak\u0131 n\u00f6vb\u0259ti g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin birind\u0259 Dilb\u0259r\u0259 el\u00e7i g\u00f6nd\u0259rm\u0259k v\u0259 tez vaxtda ni\u015fanlanmaq ist\u0259diyini deyib. 1932-ci ilin aprelind\u0259 c\u00fctl\u00fck ni\u015fanlan\u0131b:<\/p>\n<p>\u201cD\u00f6vr\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli \u0259dibl\u0259rind\u0259n H\u00fcseyn Cavid h\u0259yat yolda\u015f\u0131 M\u00fc\u015fk\u00fcnaz xan\u0131mla, Abdulla \u015eaiq h\u0259yat yolda\u015f\u0131 \u015eahzad\u0259 xan\u0131mla, \u018fhm\u0259d Cavad h\u0259yat yolda\u015f\u0131 \u015e\u00fckriyy\u0259 xan\u0131mla, m\u0259\u015fhur m\u00fc\u011f\u0259nni B\u00fclb\u00fcl \u015fagirdi Elo\u011flu il\u0259, g\u0259nc \u015fairl\u0259r v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lardan S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m, Mir C\u0259lal, H\u00fcseyn Mehdi h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Fatma xan\u0131mla, R\u0259sul Rza h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Nigar xan\u0131mla, M\u0259mm\u0259d Rahim h\u0259yat yolda\u015f\u0131 M\u0259l\u0259k xan\u0131mla ni\u015fana g\u0259lmi\u015fdil\u0259r. B\u00fclb\u00fcll\u0259 Elo\u011flunun \u015f\u0259lal\u0259 t\u0259k \u015faqraq v\u0259 m\u0259lah\u0259tli s\u0259si m\u0259clis\u0259 x\u00fcsusi g\u00f6z\u0259llik verirdi. Tez-tez sa\u011fl\u0131qlar, \u015feirl\u0259r deyilir, q\u0259d\u0259hl\u0259r cingild\u0259yirdi. H\u00fcseyn Cavidin xeyirxah, ata n\u0259vazi\u015fi il\u0259 dediyi sa\u011fl\u0131q h\u0259l\u0259 d\u0259 xatirimd\u0259dir\u201d.<\/p>\n<p>C\u00fctl\u00fcy\u00fcn k\u0259bini is\u0259 t\u0259xmin\u0259n bir ild\u0259n sonra, 1933-c\u00fc ilin iyunun 20-d\u0259 k\u0259silib. N\u00f6vb\u0259ti il o\u011fullar\u0131 d\u00fcnyaya g\u0259lib:<\/p>\n<p>\u201cM\u00fc\u015ffiq onun ad\u0131n\u0131 Yal\u00e7\u0131n qoydu. Sevinci yer\u0259-g\u00f6y\u0259 s\u0131\u011fm\u0131rd\u0131. D\u00fcnyaya g\u0259ldiyi g\u00fcnd\u0259n M\u00fc\u015ffiq\u0259 sanki qanad g\u0259tirmi\u015fdi. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, sevincimiz \u00e7ox \u00e7\u0259km\u0259di. U\u015faq iki ayl\u0131q olanda b\u0259rk x\u0259st\u0259l\u0259ndi, h\u0259rar\u0259ti y\u00fcks\u0259k oldu\u011fundan b\u00fct\u00fcn gec\u0259ni s\u00fcst d\u00fc\u015fd\u00fc. H\u0259kiml\u0259rin m\u00fcayin\u0259si v\u0259 m\u00fcalic\u0259si fayda verm\u0259di. U\u015faq g\u00f6zl\u0259rini son d\u0259f\u0259 \u0259b\u0259di yumanda M\u00fc\u015ffiq \u00e7\u0131\u011f\u0131rt\u0131 il\u0259 a\u011flay\u0131b, f\u0259ryad qopard\u0131\u201d.<\/p>\n<p>Mollaxana d\u00fc\u015fm\u0259ni M\u00fc\u015ffiq<\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u015fair \u201cAz\u0259rin\u0259\u015fr\u201dd\u0259 redaktor v\u0259zif\u0259sind\u0259 v\u0259 18 n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259bd\u0259 m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259yirmi\u015f. \u015eagirdl\u0259rd\u0259n biri sevimli m\u00fc\u0259lliml\u0259rini bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cM\u00fc\u015ffiq m\u00fc\u0259llim d\u0259rs dey\u0259nd\u0259 z\u0259ng s\u0259sini e\u015fitm\u0259zdik. D\u0259rs zaman\u0131 \u015fagirdl\u0259r\u0259 \u015feir oxuma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259d\u0259nd\u0259 ba\u015fqa m\u00fc\u0259lliml\u0259rimiz d\u0259 g\u0259lib bizim s\u0131ralarda oturard\u0131lar. \u00c7oxumuza \u201cq\u0131z\u0131m\u201d, \u201co\u011flum\u201d dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259rdi. \u018fslind\u0259, bu ifad\u0259 onun ya\u015f\u0131na uy\u011fun deyildi. Ancaq mehriban oldu\u011fu q\u0259d\u0259r t\u0259vaz\u00f6kar olan M\u00fc\u015ffiq\u0259 bu s\u00f6zl\u0259r \u00e7ox yara\u015f\u0131rd\u0131\u201d.<\/p>\n<p>\u015eair \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n birinci v\u0259zif\u0259si kimi insanlar\u0131 m\u0259kt\u0259b\u0259, elm\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k, \u015fagirdl\u0259rd\u0259 \u0259d\u0259biyyata maraq oyatma\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, atas\u0131 Mirz\u0259 \u018fbd\u00fclq\u0259dir kimi mollaxanalar, mollalar\u0131 he\u00e7 sevm\u0259zmi\u015f. Xalas\u0131 o\u011flu A\u011fak\u0259rim K\u0259rimov bir g\u00fcn 8 ya\u015fl\u0131 Mikay\u0131l\u0131 \u00f6z\u00fc il\u0259 mollaxanaya d\u0259rs\u0259 apar\u0131b. D\u0259rsd\u0259n qay\u0131dandan sonra M\u00fc\u015ffiq el\u0259 hey mollalar\u0131 la\u011fa qoyur, xalas\u0131 o\u011fluna daha ora getm\u0259m\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u0259rmi\u015f. H\u0259tta bir h\u0259cv d\u0259 yaz\u0131b:<\/p>\n<p>U\u015faqlar \u0259yl\u0259\u015fib yer\u0259,<br \/>\nC\u0131nd\u0131r h\u0259sir-dolu bir\u0259,<br \/>\nBel\u0259 molla yer\u0259 gir\u0259!<br \/>\nDe g\u00f6r\u00fcm, bu molla \u2013<br \/>\nHara mollas\u0131d\u0131r?<br \/>\nYoxsa bu molla qara mollas\u0131d\u0131r?<br \/>\nYar\u0131s\u0131 oruc tutur,<br \/>\nYar\u0131s\u0131 namaz q\u0131l\u0131r,<br \/>\nMolla \u00f6z\u00fc m\u00fcrg\u00fcl\u0259yir.<br \/>\nDe g\u00f6r\u00fcm, bu molla \u2013<br \/>\nHara mollas\u0131d\u0131r?<br \/>\nYoxsa bu molla qara mollas\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p><strong>Nadir hafiz\u0259 sahibi v\u0259 hu\u015fsuz \u015fair<\/strong><\/p>\n<p>\u201cM\u00fc\u015ffiq nadir hafiz\u0259 sahibi idi. O \u00f6z hafiz\u0259sin\u0259 arxay\u0131n olub \u00e7ox vaxt qo\u015fdu\u011fu \u015feiri uzun m\u00fcdd\u0259t v\u0259r\u0259q\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259zdi. \u015eeirl\u0259rini, el\u0259c\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox klassik \u015fairl\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259rini \u0259zb\u0259r bilirdi. Bir d\u0259f\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 oxuyanda m\u00fc\u0259llim Tofiq Fikr\u0259tin h\u0259yat\u0131n\u0131 ke\u00e7m\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131rm\u0131\u015f. Amma kitab yad\u0131ndan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131ndan d\u0259rsi t\u0259xir\u0259 salmaq ist\u0259yib. M\u00fc\u015ffiq is\u0259 m\u00fc\u0259llim\u0259 Tofiq Fikr\u0259tin b\u00fct\u00fcn \u015feirl\u0259rini \u0259zb\u0259r bildiyini deyib v\u0259 d\u0259rs boyu ham\u0131n\u0131 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirib. \u015eeird\u0259 nadir hafiz\u0259si olan M\u00fc\u015ffiqin h\u0259yatda, m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 yadda\u015f\u0131 \u00e7ox z\u0259if idi. Bu haqda d\u00f6vri m\u0259tbuatda q\u0259rib\u0259 bir yolda\u015fl\u0131q \u015farj\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015fdil\u0259r. \u015earj\u0131n alt\u0131ndan yazm\u0131\u015fd\u0131lar ki, guya o, papa\u011f\u0131n\u0131 itirir v\u0259 tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn al\u0259mi axtar\u0131r. Bird\u0259n bax\u0131b g\u00f6r\u00fcr ki, papaq qoltu\u011fundad\u0131r. Hu\u015fsuzlu\u011funu etiraf ed\u0259n M\u00fc\u015ffiq S.Y.Mar\u015fak\u0131n \u201cHu\u015fsuza bax hu\u015fsuza\u201d \u0259s\u0259rini dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259nd\u0259 deyirdi:<\/p>\n<p>&#8211; \u015eair lap m\u0259nim obraz\u0131m\u0131 yarad\u0131b ki!\u201d<\/p>\n<p><strong>M\u00fc\u015ffiq \u0259sl Sovet \u015fairi kimi<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u0130ndiki Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131 o zaman \u201cProletar Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Asosyasiyas\u0131\u201d adlan\u0131rd\u0131. Bu c\u0259miyy\u0259t \u00fczvl\u0259rini tez-tez f\u0259hl\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rin\u0259, fabrikl\u0259r\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259, klublara g\u00f6nd\u0259rirdi. Onlar f\u0259hl\u0259l\u0259ri sosializm quruculu\u011fu i\u015fin\u0259 ruhland\u0131rd\u0131lar. M\u00fc\u015ffiq bu i\u015fd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, tez-tez q\u0259zetl\u0259rd\u0259 t\u0259rifl\u0259n\u0259rdi\u201d.<\/p>\n<p>Dilb\u0259r xan\u0131m M\u00fc\u015ffiqin a\u015fiqan\u0259 \u015feirl\u0259ri \u0259sas yarad\u0131c\u0131l\u0131q hesab etm\u0259diyini, daima g\u00fcn\u00fcn t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun \u015feir yazma\u011fa c\u0259hd etdiyini yaz\u0131r: \u201cKe\u00e7\u0259n il bir ne\u00e7\u0259 yolda\u015fla avralda pamb\u0131q toplan\u0131\u015f\u0131nda olmu\u015fam. Bu haqda poema yazmaq ist\u0259yir\u0259m\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259min pamb\u0131q toplan\u0131\u015f\u0131na M\u00fc\u015ffiq xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 S\u00fcleyman R\u0259himov v\u0259 h\u0259kim Quliyevl\u0259 getmi\u015fdi. M\u0259nim m\u0259kt\u0259b yolda\u015f\u0131m olmu\u015f h\u0259kim Quliyev M\u00fc\u015ffiqin s\u0259h\u0259rd\u0259n ax\u015fama q\u0259d\u0259r kolxoz\u00e7ularla birg\u0259 i\u015fl\u0259diyini deyirdi. S\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox ke\u00e7m\u0259mi\u015fdi ki, M\u00fc\u015ffiqin m\u0259\u015fhur \u201cB\u0259yaz \u00e7\u00f6ll\u0259r\u201d poemas\u0131 \u00e7apdan \u00e7\u0131xd\u0131\u201d.<\/p>\n<p>1931-ci ild\u0259n \u015fair Bay\u0131ldak\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259t evind\u0259 t\u0259\u015fkil olunan \u0259d\u0259biyyat d\u0259rn\u0259yin\u0259 r\u0259hb\u0259r g\u00f6nd\u0259rilir. M\u00fc\u015ffiq bu rayonun h\u0259r i\u015fi il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olaraq bir s\u0131ra \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131b: \u201c\u0130nqilabi m\u00fcbariz\u0259, d\u00f6y\u00fc\u015f v\u0259 \u0259m\u0259k \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri M\u00fc\u015ffiqin \u015fair q\u0259lbini \u00e7o\u015fdurmaya bilm\u0259zdi. O, h\u0259min vaxtlarda \u201cNeft-\u0130li\u00e7 buxtas\u0131\u201d, \u201cPosyolka\u201d, \u201c\u0130\u015f\u00e7i q\u0131z\u201d \u015feirl\u0259rini, \u201cBuruqlar aras\u0131nda\u201d poemas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131\u201d.<\/p>\n<p>\u201cG\u0259nc\u0259d\u0259 olark\u0259n Ming\u0259\u00e7evir problemi M\u00fc\u015ffiqi daha \u00e7ox m\u0259\u015f\u011ful edirdi; o, dostlar\u0131 il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin n\u0259h\u0259ng tikintisi olacaq Ming\u0259\u00e7evir Su-Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n yerin\u0259 gedib layih\u0259-qura\u015fd\u0131rma i\u015fl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olurdu. Bu zaman o, \u201cMing\u0259\u00e7evir h\u0259sr\u0259ti\u201d \u0259s\u0259rini art\u0131q yazma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131\u201d.<br \/>\nSosializm quruculu\u011fu ill\u0259rind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f bir s\u0131ra reformalardan M\u00fc\u015ffiq \u00e7ox raz\u0131 olub. \u018fr\u0259b \u0259lifbas\u0131n\u0131n lat\u0131n \u0259lifbas\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259z olunmas\u0131 haqda \u015fair h\u0259tta \u015feir d\u0259 yaz\u0131b. Ancaq h\u0259min ill\u0259rd\u0259 tar\u0131n qada\u011fan olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u00f6z-s\u00f6hb\u0259t M\u00fc\u015ffiqi d\u0259, yax\u0131n dostu tarz\u0259n Qurban Pirimovu da b\u0259rk sars\u0131d\u0131b. M\u00fc\u015ffiq evl\u0259rin\u0259 qonaq g\u0259l\u0259n Pirimova tar\u0131n qada\u011fan olunmas\u0131n\u0131n xalqa ancvaq ziyan vuraca\u011f\u0131n\u0131 deyirmi\u015f: \u201cO, ustaddan tar\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb \u00e7almas\u0131n\u0131 xahi\u015f etdi. Qurban m\u00fc\u0259llim tar\u0131 sin\u0259sin\u0259 s\u0131x\u0131b \u201cYetim segah\u0131\u201d \u00e7alma\u011fa ba\u015flad\u0131. Tar dil\u0259 g\u0259ldi, tar inild\u0259di, tar h\u00f6nk\u00fcrd\u00fc. Tar\u0131n qopard\u0131\u011f\u0131 nan\u0259l\u0259r al\u0131nda M\u00fc\u015ffiq \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259kdiyi papirosun dumanlar\u0131na b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fd\u00fc. Bird\u0259n onu g\u00f6rd\u00fcm ki, M\u00fc\u015ffiqin yan\u0131ql\u0131 s\u0259si tar\u0131n nal\u0259sin\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 h\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cOxu tar\u201d \u015feirini s\u00f6yl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n onlar\u0131n h\u0259y\u0259can\u0131 uzun s\u00fcrm\u0259di. Tar qada\u011fan edilm\u0259di&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Haqs\u0131zl\u0131q v\u0259 b\u00f6htan\u0131n g\u0259tirdiyi \u00f6l\u00fcm<\/p>\n<p>O\u011flunun \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n (1934-c\u00fc il) sonra \u015fair b\u00f6y\u00fck sars\u0131nt\u0131 ke\u00e7irir. H\u0259min ilin sonlar\u0131nda sevdiyi h\u0259myerlisi C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc M\u00fc\u015ffiq\u0259 a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 olur. \u015eairin \u00fcr\u0259yini bu s\u0131x\u0131nt\u0131lardan ba\u015fqa, ona qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259l\u0259n haqs\u0131z t\u0259nqidl\u0259r d\u0259 s\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cM\u0259nim bu d\u0259ryada bir sandal\u0131m var,<br \/>\nH\u0259l\u0259 b\u0259dr olmam\u0131\u015f bir hilal\u0131m var\u201d \u2013<\/p>\n<p>deyib b\u0259dbinliy\u0259 qap\u0131lmama\u011fa, m\u00f6hk\u0259m durma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsa da, insanlar\u0131n, x\u00fcsus\u0259n q\u0259l\u0259m yolda\u015flar\u0131n\u0131n ittihamlar\u0131 onu \u00e7ox incidir:<\/p>\n<p>\u201cBir g\u00fcn M\u00fc\u015ffiq ev\u0259 \u00e7ox dilxor g\u0259ldi, ba\u015f\u0131n\u0131n a\u011fr\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 dedi. Papiros \u00e7\u0259km\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn eyvana \u00e7\u0131xd\u0131. Sonra d\u0259rind\u0259n ah \u00e7\u0259kib s\u00f6z\u0259 ba\u015flad\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; Dilb\u0259r, bug\u00fcnk\u00fc y\u0131\u011f\u0131ncaqda b\u0259zi b\u0259dxahlar m\u0259ni o q\u0259d\u0259r t\u0259nqid etdil\u0259r ki, az qald\u0131 \u00fcr\u0259yim yerind\u0259n qopsun. M\u0259n\u0259 deyirl\u0259r, s\u0259n x\u0131rda burjua \u015fairis\u0259n. Bu s\u00f6z m\u0259n\u0259 el\u0259 toxundu&#8230; Ax\u0131 burjua dey\u0259nd\u0259 bizim g\u0259ncl\u0259rin t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcnd\u0259 z\u0259hm\u0259td\u0259n qa\u00e7an, insanl\u0131qdan k\u0259nar, xalq\u0131n\u0131, c\u0259miyy\u0259tini, v\u0259t\u0259nini sevm\u0259y\u0259n adamlar g\u0259lir. \u00d6z\u00fcn de, m\u0259n el\u0259 s\u00f6zl\u0259r\u0259 layiq\u0259m?<\/p>\n<p>Q\u0259h\u0259r m\u0259ni bo\u011fdu. B\u00f6htan q\u0131l\u0131nc yaras\u0131ndan pis olur. Ax\u0131 b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 sosializmin quruculu\u011funa ba\u011fl\u0131, onun h\u0259r nailiyy\u0259tin\u0259 \u00fcr\u0259kd\u0259n sevin\u0259n, d\u00f6vr\u00fcn\u00fc, z\u0259man\u0259sini sonsuz ilhamla t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n \u015fair\u0259 bu c\u00fcr b\u00f6htan atanlar\u0131n m\u0259qs\u0259di n\u0259 idi?<\/p>\n<p>Bird\u0259n \u201cDuy\u011fu yarpaqlar\u0131\u201dndak\u0131 bir r\u00fcbaini xat\u0131rlad\u0131m:<\/p>\n<p>N\u0259 bir h\u0259sr\u0259tim var, n\u0259 bir q\u0259mim var.<br \/>\nDostlar\u0131m bilir ki, n\u0259 al\u0259mim var!<br \/>\nLenin d\u00fcnyas\u0131na ithaf etm\u0259y\u0259<br \/>\nBir \u015fair \u00fcr\u0259yim, bir q\u0259l\u0259mim var!<\/p>\n<p>&#8211; He\u00e7 x\u0131rda burjua \u015fairi bel\u0259 s\u0259mimi s\u00f6zl\u0259r dey\u0259 bil\u0259rmi?- dedim.<\/p>\n<p>M\u00fc\u015ffiqin eyni bir az a\u00e7\u0131ld\u0131 v\u0259 m\u0259n\u0259 iclasdan \u0259trafl\u0131 dan\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131. Birc\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn ictimai xadiml\u0259rd\u0259n olan H\u00f6kum\u0259 Sultanovan\u0131n onu m\u00fcdafi\u0259 etdiyini dedi. Sonra M\u00fc\u015ffiq \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131ndan \u015fikay\u0259t etdi. Ona a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rman verdim, amma gec\u0259 s\u0259h\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00f6z\u00fcn\u0259 yuxu getm\u0259di. S\u0259h\u0259r h\u0259kim \u00e7a\u011f\u0131rtd\u0131rd\u0131m. O, M\u00fc\u015ffiqin \u0259s\u0259b sars\u0131nt\u0131s\u0131 ke\u00e7irtdiyini m\u00fc\u0259yy\u0259n edib d\u0259rman yazd\u0131\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fc\u015ffiq \u00fc\u00e7\u00fcn daha a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259r 37-ci ild\u0259-dostlar\u0131n\u0131n repressiyaya qurban\u0131 olmas\u0131 getm\u0259si il\u0259 ba\u015flay\u0131r. H\u0259min ilin iyulunda \u018fhm\u0259d Cavad h\u0259bs olunur, bir ne\u00e7\u0259 aydan sonra g\u00fcll\u0259l\u0259nir. Cavad\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 \u015e\u00fckriyy\u0259 xan\u0131m v\u0259 u\u015faqlar\u0131 Qazax\u0131stana s\u00fcrg\u00fcn edilir. H\u00fcseyn Cavid Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. 1938-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 s\u0131ra Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiq\u0259 \u00e7at\u0131r v\u0259 yanvar\u0131n alt\u0131s\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259nir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Repressiya d\u00f6vr\u00fc qurbanlar\u0131 dey\u0259nd\u0259 a\u011fla g\u0259l\u0259n ilk adlardan biri \u015fair Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiqdir. Kulis.Az-\u0131n\u00a0Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiq haqq\u0131nda yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edirik: \u018fks\u0259riyy\u0259t bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, 37-39-cu ill\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n h\u00f6kum\u0259ti t\u0259nqid ed\u0259n, onu t\u0259rifl\u0259m\u0259kd\u0259n boyun qa\u00e7\u0131ran insanlar\u0131n repressiyaya m\u0259ruz qal\u0131b v\u0259 M\u00fc\u015ffiq d\u0259 anti-Sovet \u015fairidir. Ancaq M\u00fc\u015ffiqin h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Dilb\u0259r Axundzad\u0259nin \u201cM\u00fc\u015ffiqli g\u00fcnl\u0259rim\u201d kitab\u0131n\u0131 oxuyanda bunun bel\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n. M\u00fc\u015ffiq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk d\u00f6vrl\u0259rind\u0259n Sovet hakimiyy\u0259tin\u0259, sosializm\u0259 q\u0259lb\u0259n ba\u011fl\u0131 olan, onu sev\u0259-sev\u0259 t\u0259bli\u011f ed\u0259n \u015fairl\u0259rd\u0259n olub. B\u0259s niy\u0259 repressiya qurban\u0131 olub? Ona b\u00f6htanm\u0131 at\u0131l\u0131b? O, h\u0259qiq\u0259t\u0259n \u0259sl Sovet \u015fairimi idimi? Bu suallara \u201cM\u00fc\u015ffiqli g\u00fcnl\u0259rim\u201d kitab\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":423163,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-2022-01-06T221355.051.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-2022-01-06T221355.051.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-2022-01-06T221355.051.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-2022-01-06T221355.051-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-2022-01-06T221355.051-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-2022-01-06T221355.051.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-2022-01-06T221355.051.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-2022-01-06T221355.051.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-2022-01-06T221355.051-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-2022-01-06T221355.051.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Repressiya d\u00f6vr\u00fc qurbanlar\u0131 dey\u0259nd\u0259 a\u011fla g\u0259l\u0259n ilk adlardan biri \u015fair Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiqdir. Kulis.Az-\u0131n\u00a0Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiq haqq\u0131nda yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edirik: \u018fks\u0259riyy\u0259t bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, 37-39-cu ill\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n h\u00f6kum\u0259ti t\u0259nqid ed\u0259n, onu t\u0259rifl\u0259m\u0259kd\u0259n boyun qa\u00e7\u0131ran insanlar\u0131n repressiyaya m\u0259ruz qal\u0131b v\u0259 M\u00fc\u015ffiq d\u0259 anti-Sovet \u015fairidir. Ancaq M\u00fc\u015ffiqin h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Dilb\u0259r Axundzad\u0259nin \u201cM\u00fc\u015ffiqli g\u00fcnl\u0259rim\u201d kitab\u0131n\u0131 oxuyanda bunun bel\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/423162"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=423162"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/423162\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/423163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=423162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=423162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=423162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}