{"id":426668,"date":"2022-01-15T11:25:15","date_gmt":"2022-01-15T08:25:15","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=426668"},"modified":"2022-01-15T11:25:15","modified_gmt":"2022-01-15T08:25:15","slug":"virus-h%c9%99r-d%c9%99f%c9%99-mutasiyaya-ugrayanda-bir-xususiyy%c9%99tini-itirir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=426668","title":{"rendered":"Virus h\u0259r d\u0259f\u0259 mutasiyaya u\u011frayanda bir x\u00fcsusiyy\u0259tini itirir"},"content":{"rendered":"<p>Yeni n\u00f6v koronavirus (COVID-19) infeksiyas\u0131n\u0131n \u201comikron\u201d \u015ftam\u0131n\u0131n dig\u0259r respirator virus x\u0259st\u0259likl\u0259rinin \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 yay\u0131lmas\u0131 \u0259hali aras\u0131nda \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131q yarad\u0131r. X\u0259st\u0259likl\u0259r aras\u0131nda yax\u0131nl\u0131q v\u0259 \u0259lam\u0259t ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 onun hans\u0131 infeksiyaya aid oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k asan olmur.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki,<\/strong>\u00a0Kliniki Tibbi M\u0259rk\u0259zin ba\u015f infeksionisti F\u0259rrux S\u0259dirov da m\u00fcsahib\u0259y\u0259 el\u0259 h\u0259min infeksiyalar aras\u0131ndak\u0131 ox\u015farl\u0131qdan dan\u0131\u015fmaqla ba\u015flay\u0131b: \u201cYuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131 viruslar\u0131n\u0131 ilk bax\u0131\u015fdan bir-birind\u0259n ay\u0131rd etm\u0259k o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan deyil, \u00e7\u00fcnki \u0259lam\u0259tl\u0259r qeyri-spesifikdir, ist\u0259nil\u0259n virus x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259 h\u0259min \u0259lam\u0259tl\u0259r\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunlar \u00f6sk\u00fcr\u0259k, ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131, \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131, temperatur, burun ax\u0131nt\u0131s\u0131, g\u00f6zd\u0259 konyunktivit \u0259lam\u0259tl\u0259ri v\u0259 ba\u015fqalar\u0131dir. Lakin bunlar\u0131n spesifikliyi yoxdur v\u0259 b\u00fct\u00fcn virus infeksiyalar\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. \u201cOmikron\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi vur\u011fulanm\u0131\u015f \u0259lam\u0259tl\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6z t\u0259sdiqini tapmay\u0131b. \u0130lkin m\u00fclahiz\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 daha \u00e7ox ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131, \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131, q\u0131zd\u0131rma fonunda yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131nda \u00f6sk\u00fcrm\u0259 v\u0259 asq\u0131rman\u0131n daha az olmas\u0131 il\u0259 xarakteriz\u0259 edilir. Lakin bunlar\u0131n he\u00e7 birinin d\u0259qiq spesifikliyi yoxdur, f\u0259rdd\u0259n f\u0259rd\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. X\u0259st\u0259l\u0259rin b\u0259zil\u0259rind\u0259 sad\u0259c\u0259 bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131 v\u0259 q\u0131zd\u0131rma, b\u0259zil\u0259rind\u0259 is\u0259 ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131 v\u0259 \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. Diaqnozun d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q molekulyar testl\u0259r apar\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Ba\u015f infeksionist COVID-19-un yaratd\u0131\u011f\u0131 narahatl\u0131\u011f\u0131n m\u00fcdd\u0259ti bar\u0259d\u0259 bunlar\u0131 bildirib: \u201cProses t\u0259kc\u0259 bizim \u00f6lk\u0259mizd\u0259 deyil, d\u00fcnyada ba\u015f verdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn pandemiyan\u0131n sonunu proqnozla\u015fd\u0131rmaq n\u0259z\u0259ri olaraq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Az\u0259rbaycandak\u0131 gedi\u015fat\u0131 t\u0259xmin etm\u0259k olar, amma d\u00fcnyadak\u0131 epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t\u0259 biz n\u0259zar\u0259t etm\u0259diyimiz\u0259 g\u00f6r\u0259 proqnozla\u015fd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Lakin virusun t\u0259bii inki\u015faf\u0131 &#8211; mutasiyaya u\u011frama prosesi var. Mutasiya virusun ya\u015fama formas\u0131d\u0131r. Y\u0259ni virus ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn mutasiyaya u\u011framaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259dir. H\u0259r d\u0259f\u0259 virus mutasiyaya u\u011framaqla bir x\u00fcsusiyy\u0259tini itirir, dig\u0259r yeni birisi \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, d\u00fcnyada pandemiyalar\u0131n bitm\u0259si \u00fc\u00e7 \u015f\u0259kild\u0259 &#8211; qlobal vaksinasiya, mutasiyalar v\u0259 kollektiv immunitetin formala\u015fmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 olur. Qeyd etm\u0259liyik ki, ist\u0259r peyv\u0259nd vurduranlarda, ist\u0259r x\u0259st\u0259liyi ke\u00e7ir\u0259nl\u0259rd\u0259 qoruyuculuq m\u00fcdd\u0259ti uzun \u00e7\u0259km\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 eyni vaxtda ham\u0131n\u0131n x\u0259st\u0259l\u0259nib v\u0259 peyv\u0259nd edilm\u0259si qeyri-m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 kollektiv immunitet m\u0259s\u0259l\u0259si ikinci plana ke\u00e7ir. Pandemiyan\u0131n ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn biz ancaq virusun mutasiyaya u\u011framas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 x\u0259st\u0259liyin z\u0259ifl\u0259m\u0259si v\u0259 peyv\u0259nd apar\u0131lmas\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 bel ba\u011flamal\u0131y\u0131q. COVID-19-un konkret olaraq n\u0259 vaxt ba\u015fa \u00e7ataca\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar fikir s\u00f6yl\u0259m\u0259k h\u0259l\u0259 tezdir. Gedi\u015fat onu g\u00f6st\u0259rir ki, virus g\u00fcc\u00fcn\u00fc itirir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 orqan tutulmas\u0131 azal\u0131b, \u0259v\u0259zind\u0259 yoluxdurma g\u00fcc\u00fc art\u0131b. Bu da \u00f6z\u00fcn\u00fc x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131n \u00e7oxlu\u011funda, x\u0259st\u0259xanaya yat\u0131\u015flar\u0131n v\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259rin say\u0131n\u0131n azalmas\u0131nda g\u00f6st\u0259rir. Get-ged\u0259 v\u00fccudumuz virusa, virus da v\u00fccudumuza al\u0131\u015f\u0131r. \u00dcmid etm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259r ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu virus art\u0131q dig\u0259r respirator viruslar kimi ciddi problem yaratmayacaq. \u018fslind\u0259 x\u0259st\u0259liyin y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7irilm\u0259si aktiv immunitet qazanmaqd\u0131r. Bu g\u00fcn apar\u0131lan vaksinasiya prosesi is\u0259 passiv immunitet qazanma hesab edilir\u201d.<\/p>\n<p>O, \u00f6t\u0259n ilin ax\u0131rlar\u0131ndan \u0259hali aras\u0131nda yay\u0131lan virus haqq\u0131nda dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 da unutmay\u0131b: \u201c\u00d6t\u0259n il dekabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda deyil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada klassik \u201dinfluenza\u201d virusu yay\u0131l\u0131b. \u00d6t\u0259n ilin q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 karantin rejimi v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131 maska il\u0259 \u00f6rt\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u0259 v\u0259 \u0259l gigiyenas\u0131na \u0259m\u0259l olundu\u011funa g\u00f6r\u0259 h\u0259min virusla o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259dik. Lakin bu, o dem\u0259k deyil ki, virus yoxa \u00e7\u0131x\u0131b. Al\u0131nan test n\u0259tic\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 d\u0259 \u201cinfluenza\u201d A virusu, y\u0259ni qripin t\u00f6r\u0259dicisi t\u0259sbit edilir. \u201c\u0130nfluenza\u201d klassik gedi\u015fata sahib olan virusdur: y\u00fcks\u0259k q\u0131zd\u0131rma, \u00fc\u015f\u00fcm\u0259, titr\u0259m\u0259, \u0259z\u0259l\u0259 v\u0259 ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131 il\u0259 gedir v\u0259 sonra bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn, b\u0259zi x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 iki h\u0259ft\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6sk\u00fcr\u0259k davam ed\u0259 bil\u0259r. H\u0259min x\u0259st\u0259liyin \u0259lam\u0259tl\u0259ri ox\u015far olsa da, COVID-l\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131rmamaq laz\u0131md\u0131r. Qrip virusunun gedi\u015fi t\u0259bii ki, m\u00fclayimdir v\u0259 COVID-l\u0259 m\u00fcqayis\u0259 olunacaq gedi\u015fat deyil. \u201c\u0130nfluenza\u201d il\u0259 \u0259laq\u0259dar pnevmoniyalar mind\u0259 bir hallarda ba\u015f verir v\u0259 bu daha \u00e7ox immun sistemi z\u0259if, dig\u0259r a\u011f\u0131r yana\u015f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259ri olanlarda b\u0259z\u0259n a\u011fciy\u0259rd\u0259 pnevmoniyalara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, onu COVID-un s\u0259b\u0259b oldu\u011fu pnevmoniya il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k olmaz v\u0259 ad\u0259t\u0259n 5 ya\u015fdan ki\u00e7ik u\u015faqlar h\u0259min virusa daha \u00e7ox yoluxurlar. Lakin 65 ya\u015fdan yuxar\u0131 olanlar, yana\u015f\u0131 a\u011fciy\u0259r, \u00fcr\u0259k-damar v\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabeti x\u0259st\u0259likl\u0259ri olanlar da nisb\u0259t\u0259n a\u011f\u0131r ke\u00e7irm\u0259k riski alt\u0131ndad\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 qrip \u0259leyhin\u0259 vaksin var v\u0259 h\u0259r il oktyabr-noyabr aylar\u0131nda onun peyv\u0259ndl\u0259nm\u0259si apar\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>\u201cOmikron\u201d \u015ftam\u0131ndan qorunmaq yollar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ver\u0259n h\u0259kim-infeksionist deyib: \u201cN\u0259 q\u0259d\u0259r klassik s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259, respirator viruslardan qorunma\u011f\u0131n yollar\u0131 d\u0259yi\u015fmir. S\u0131xl\u0131q yerl\u0259rd\u0259n v\u0259 x\u0259st\u0259 il\u0259 t\u0259masdan uzaq olmaq, \u0259l gigiyenas\u0131na riay\u0259t etm\u0259k, maska taxmaq, x\u0259st\u0259lik \u0259lam\u0259tl\u0259ri hiss ed\u0259n kimi \u0259trafdan t\u0259crid olunmaq m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. Pandemiya d\u00f6n\u0259mind\u0259 ist\u0259nil\u0259n \u0259lam\u0259tl\u0259ri hiss ed\u0259n kimi m\u00fct\u0259x\u0259ssis h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r, \u00e7\u00fcnki b\u0259z\u0259n adi q\u0259bul edil\u0259n hans\u0131sa bir narahatl\u0131q \u00e7ox ciddi bir x\u0259st\u0259liyin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 ola bil\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 risk qrupundan olanlar \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 hal h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259 t\u00f6r\u0259dir. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, infeksiyan\u0131 ke\u00e7irmi\u015f v\u0259 h\u0259tta peyv\u0259nd olunanlar aras\u0131nda immunitet \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olanlar da var, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 peyv\u0259ndl\u0259nm\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bir r\u0259q\u0259mi qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, \u201comikron\u201d \u015ftam\u0131na qar\u015f\u0131 apar\u0131lan ilkin t\u0259dqiqatlarda m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, iki doza vaksin 25 faiz qorudu\u011fu halda \u201cbuster\u201d dozadan sonra h\u0259min qoruyuculuq 70 faizi a\u015f\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 yubanmadan \u201cbuster\u201d dozan\u0131 vurdurmaq vacibdir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni n\u00f6v koronavirus (COVID-19) infeksiyas\u0131n\u0131n \u201comikron\u201d \u015ftam\u0131n\u0131n dig\u0259r respirator virus x\u0259st\u0259likl\u0259rinin \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 yay\u0131lmas\u0131 \u0259hali aras\u0131nda \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131q yarad\u0131r. X\u0259st\u0259likl\u0259r aras\u0131nda yax\u0131nl\u0131q v\u0259 \u0259lam\u0259t ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 onun hans\u0131 infeksiyaya aid oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k asan olmur. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0Kliniki Tibbi M\u0259rk\u0259zin ba\u015f infeksionisti F\u0259rrux S\u0259dirov da m\u00fcsahib\u0259y\u0259 el\u0259 h\u0259min infeksiyalar aras\u0131ndak\u0131 ox\u015farl\u0131qdan dan\u0131\u015fmaqla ba\u015flay\u0131b: \u201cYuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131 viruslar\u0131n\u0131 ilk bax\u0131\u015fdan bir-birind\u0259n ay\u0131rd etm\u0259k o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan deyil, \u00e7\u00fcnki \u0259lam\u0259tl\u0259r qeyri-spesifikdir, ist\u0259nil\u0259n virus x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259 h\u0259min \u0259lam\u0259tl\u0259r\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunlar \u00f6sk\u00fcr\u0259k, ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131, \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131, temperatur, burun ax\u0131nt\u0131s\u0131,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":426669,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/b2070693164223385381714761010558891.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/b2070693164223385381714761010558891.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/b2070693164223385381714761010558891.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/b2070693164223385381714761010558891-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/b2070693164223385381714761010558891-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/b2070693164223385381714761010558891-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/b2070693164223385381714761010558891.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/b2070693164223385381714761010558891.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/b2070693164223385381714761010558891-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/b2070693164223385381714761010558891.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Yeni n\u00f6v koronavirus (COVID-19) infeksiyas\u0131n\u0131n \u201comikron\u201d \u015ftam\u0131n\u0131n dig\u0259r respirator virus x\u0259st\u0259likl\u0259rinin \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 yay\u0131lmas\u0131 \u0259hali aras\u0131nda \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131q yarad\u0131r. X\u0259st\u0259likl\u0259r aras\u0131nda yax\u0131nl\u0131q v\u0259 \u0259lam\u0259t ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 onun hans\u0131 infeksiyaya aid oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k asan olmur. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0Kliniki Tibbi M\u0259rk\u0259zin ba\u015f infeksionisti F\u0259rrux S\u0259dirov da m\u00fcsahib\u0259y\u0259 el\u0259 h\u0259min infeksiyalar aras\u0131ndak\u0131 ox\u015farl\u0131qdan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/426668"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=426668"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/426668\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/426669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=426668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=426668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=426668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}