{"id":426984,"date":"2022-01-16T09:30:25","date_gmt":"2022-01-16T06:30:25","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=426984"},"modified":"2022-01-16T09:30:25","modified_gmt":"2022-01-16T06:30:25","slug":"ssri-d%c9%99-ilk-terror-akti-erm%c9%99nil%c9%99rin-1977-ci-ild%c9%99-partlatdigi-moskva-metrosu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=426984","title":{"rendered":"SSR\u0130-d\u0259 ilk terror akt\u0131 &#8211; erm\u0259nil\u0259rin 1977-ci ild\u0259 partlatd\u0131\u011f\u0131 Moskva metrosu"},"content":{"rendered":"<p>1977-ci il yanvar\u0131n 8-d\u0259 Moskva metrosunda \u0259ld\u0259qay\u0131rma partlay\u0131c\u0131 qur\u011funun i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n qanl\u0131 terror hadis\u0259sini erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131n\u0131n planlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 realla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib<\/p>\n<p>Erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131 1970-ci ill\u0259rd\u0259n 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259d\u0259k T\u00fcrkiy\u0259, AB\u015e, Fransa, \u0130taliya, Almaniyadan tutmu\u015f Livanad\u0259k d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 terror aktlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259, y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib v\u0259 ya yaralan\u0131b. H\u0259tta o vaxt, daha d\u0259qiq des\u0259k, 1982-ci ilin avqustunda AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamentinin ayl\u0131q b\u00fclletenind\u0259 \u201cerm\u0259ni terrorizmi\u201d terminind\u0259n istifad\u0259 edilmi\u015fdi. Erm\u0259nil\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi terror aktlar\u0131ndan dan\u0131\u015fark\u0259n a\u011f\u0131la ilk g\u0259l\u0259n terror t\u0259\u015fkilat\u0131 ASALA-d\u0131r. Lakin &#8220;Yeni erm\u0259ni m\u00fcqavim\u0259ti\u201d, &#8220;Erm\u0259ni gizli azadl\u0131q ordusu\u201d, \u201cOrli qrupu\u201d, \u201cG\u0259nc erm\u0259nil\u0259r ittifaq\u0131\u201d kimi terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 da 1990-cu ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259d\u0259k qanl\u0131 terror aktlar\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k b\u0259dnam ad qazan\u0131b. Erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131 bir zamanlar d\u00fcnyan\u0131n \u0259n sabit, t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015f SSR\u0130-d\u0259 bel\u0259 partlay\u0131\u015flar t\u00f6r\u0259dibmi\u015f.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni terrorizminin tarixd\u0259ki n\u00f6vb\u0259ti izi\u00a0<a href=\"https:\/\/l.facebook.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fkaspi.az%2Faz%2Fermeni-terrorizminin-qanli-izi%3Ffbclid%3DIwAR0MewKYWM7x3xom9wc9x65CkkTPu7RLD7dsj17QafCXw-D12QDOIAazOH0&amp;h=AT2IP5EjnjqMfk3sLapiVH3XwRiLwkPhHD5nyDuGvvlzV78S4WZOTWxZcjlqctoxX9y9I6erIL6M1d1lJZuRUewLfFQsQp78R_takcdJJ3Qjg_RHaYtpOaHeq23OVfva9Hl5Ag\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u201cKaspi\u201d<\/strong><\/a>\u00a0q\u0259z\u0259tinin m\u0259qal\u0259sind\u0259.<\/p>\n<p><strong>Moskva metrosunda terror<\/strong><\/p>\n<p>1977-ci il yanvar\u0131n 8-d\u0259 Moskva metrosunda \u0259ld\u0259qay\u0131rma partlay\u0131c\u0131 qur\u011fu i\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bundan sonra \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif hiss\u0259l\u0259rind\u0259 daha iki partlay\u0131\u015f t\u00f6r\u0259dilib. Sovet r\u0259hb\u0259rliyini \u015foka salan bu terror aktlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 7 n\u0259f\u0259r \u00f6l\u00fcb, 30 m\u00fclki \u015f\u0259xs is\u0259 yaralan\u0131b. Rusiyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f \u201cSvobodnaya Pressa\u201d n\u0259\u015frind\u0259 \u0130van R\u0131binin 45 il \u0259vv\u0259l t\u00f6r\u0259dilmi\u015f bu terror aktlar\u0131 haqda m\u0259qal\u0259si d\u0259rc edilib.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif 1977-ci il\u0259d\u0259k Sovet \u0130ttifaq\u0131nda terror hadis\u0259l\u0259rinin ba\u015f verm\u0259diyini qeyd edir. O, Moskvada ba\u015f vermi\u015f terror aktlar\u0131ndan sonra h\u0259m SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259sinin, h\u0259m d\u0259 Xalq Daxili \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rhal istintaq-\u0259m\u0259liyyat t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, o vaxt sad\u0259 insanlar terror aktlar\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259 Baltikyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 ya Q\u0259rbi Ukraynadan olan insanlardan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nirmi\u015f. \u0130.R\u0131bin qeyd edir ki, sonradan bu iddialar\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b.<\/p>\n<p><strong>\u0130zl\u0259r Yerevana apar\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, o vaxt \u00e7ekistl\u0259r h\u0259r yeri axtar\u0131rd\u0131lar: \u201c\u0130stintaq zaman\u0131 general-leytenant Vadim Udilovun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi qrup f\u0259rql\u0259n\u0259r\u0259k, partlay\u0131c\u0131 qur\u011funun haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 \u0259\u015fyan\u0131 tapma\u011fa nail olub. \u00dcst\u0259lik, bomban\u0131n saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7anta da m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. H\u0259r iki iz Yerevana apar\u0131rd\u0131&#8230;\u201d.<\/p>\n<p>Daha sonra 1977-ci il noyabr\u0131n 2-d\u0259 Kursk va\u011fzal\u0131nda sahibsiz \u00e7anta tap\u0131l\u0131b. M\u00fc\u0259llif qeyd edir, axtar\u0131\u015flar n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bomban\u0131 tapmaq m\u00fcmk\u00fcn olub: &#8220;Amma terror\u00e7ular\u0131n s\u0259hl\u0259nkarl\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n h\u0259min bomba partlamay\u0131b. \u00c7ekistl\u0259r partlay\u0131c\u0131 qur\u011funu va\u011fzaldan \u00e7\u0131xarma\u011fa nail olub. Partlay\u0131\u015f\u0131n g\u00fccl\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n terror\u00e7ular \u00e7antadan paltarlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xartmam\u0131\u015fd\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259, onlar\u0131n kimliyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Daha sonra Yerevana ged\u0259n qatarda i\u015f\u00e7i Akop Stepanyan v\u0259 r\u0259ssam Zaven Baqdasaryan saxlan\u0131l\u0131b. Onlar ilkin dindirilm\u0259 zaman\u0131 terror aktlar\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f \u015f\u0259xsin ad\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131qlay\u0131blar. O, Stepan Zatikyan imi\u015f\u201d.<\/p>\n<p><strong>M\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 antisemit fikirl\u0259r v\u0259 terror\u00e7ular\u0131n sonu<\/strong><\/p>\n<p>S.Zatikyan \u201cErm\u0259nistan Vahid Milli Partiyas\u0131\u201dn\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olub. Bu terror t\u0259\u015fkilat\u0131 guya Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131. \u0130.R\u0131bin vur\u011fulay\u0131r ki, bu terror t\u0259\u015fkilat\u0131 h\u0259tta T\u00fcrkiy\u0259 torpaqlar\u0131na bel\u0259 iddia edirmi\u015f: &#8220;B\u0259s bunu nec\u0259 ed\u0259c\u0259kdil\u0259r? Y\u0259qin, x\u0259rit\u0259ni qay\u00e7\u0131 il\u0259 k\u0259sm\u0259k yolu il\u0259. \u00c7\u00fcnki ba\u015fqa variant yox idi\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, Stepanyan v\u0259 Baqdasaryandan f\u0259rqli olaraq, Zatikyan \u00f6z g\u00fcnah\u0131n\u0131 etiraf etm\u0259yib. Bundan \u0259lav\u0259, o, m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 &#8220;unikal\u201d fikirl\u0259r d\u0259 s\u0259sl\u0259ndirib: \u201cM\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bildirmi\u015f\u0259m ki, sizin m\u0259hk\u0259m\u0259ni tan\u0131m\u0131ram v\u0259 m\u00fcdafi\u0259\u00e7iy\u0259 ehtiyac duymuram. M\u0259n m\u00fctt\u0259him deyil, ittiham\u00e7\u0131yam. Sizin m\u0259ni m\u00fchakim\u0259 etm\u0259k haqq\u0131n\u0131z yoxdur. \u00c7\u00fcnki jidorusiya imperiyas\u0131 (y\u0259hudil\u0259ri t\u0259hqir etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 &#8220;jid\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 edilir \u2013 m\u00fc\u0259llif) h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t deyil&#8230;\u201d.<\/p>\n<p>\u0130.R\u0131bin xat\u0131rlad\u0131r ki, daha sonra Zatikyan v\u0259 onun \u0259lalt\u0131lar\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259nib: &#8220;Xalq ba\u015fqa h\u00f6km\u00fc q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259zdi. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n \u0259li \u00e7ox insan\u0131n qan\u0131na bat\u0131b. SSR\u0130-d\u0259 senzuran\u0131n olmas\u0131na v\u0259 q\u0259zetl\u0259rin bu haqda m\u0259lumat verm\u0259m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, h\u0259r k\u0259sin bundan x\u0259b\u0259ri var idi\u201d.<\/p>\n<p><strong>SSR\u0130-d\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259tin d\u0259yi\u015fm\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif vur\u011fulay\u0131r ki, Moskvada ba\u015f vermi\u015f terror aktlar\u0131ndan sonra sad\u0259 insanlarda erm\u0259nil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar ortaya \u00e7\u0131x\u0131b: \u201c\u00dcst\u0259lik, erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri iddia edirmi\u015f ki, guya m\u0259hz Erm\u0259nistan Rusiyan\u0131 t\u0259min edir. Amma Erm\u0259nistanda istehsal edilmi\u015f m\u0259hsullar\u0131n keyfiyy\u0259ti h\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lum idi. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 SSR\u0130-d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f t\u0259\u015fkilatlar Erm\u0259nistan Avtomobil Zavodunun istehsal etdiyi m\u0259hsullar\u0131 almama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rm\u0131\u015f. \u00c7\u00fcnki bu avtomobill\u0259r d\u0259rhal xarab olurdu\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd edilir ki, SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t Bank\u0131nda ba\u015f vermi\u015f \u0259n b\u00f6y\u00fck soy\u011fun\u00e7uluq da erm\u0259nil\u0259rin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r: \u201cBu hadis\u0259 1977-ci il avqustun 5-d\u0259 ba\u015f verib. O vaxt Nikolay Kala\u00e7yan v\u0259 Feliks Kala\u00e7yan xalqdan t\u0259xmin\u0259n yar\u0131m milyon rubl v\u0259sait o\u011furlay\u0131b! Bu, h\u0259min d\u00f6n\u0259md\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck v\u0259sait idi\u201d.<\/p>\n<p>\u0130.R\u0131bin qeyd edir ki, Sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 Erm\u0259nistanda istehsal edilmi\u015f dig\u0259r m\u0259hsullar\u0131n keyfiyy\u0259ti d\u0259 sual do\u011fururmu\u015f.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llifin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, b\u00fct\u00fcn bunlara r\u0259\u011fm\u0259n, Spitakda ba\u015f vermi\u015f z\u0259lz\u0259l\u0259d\u0259n sonra ruslar Erm\u0259nistan SSR-y\u0259 q\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn paltarlar, qida m\u0259hsullar\u0131 g\u00f6nd\u0259rib, k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r is\u0259 xarabal\u0131qlar\u0131 t\u0259mizl\u0259m\u0259k v\u0259 insanlar\u0131 xilas etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Spitaka yollan\u0131b.<\/p>\n<p>O, z\u0259lz\u0259l\u0259nin ba\u015f verdiyi \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 binalar\u0131n keyfiyy\u0259tsiz olmas\u0131nda da m\u0259hz erm\u0259nil\u0259rin g\u00fcnah\u0131n\u0131n oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1977-ci il yanvar\u0131n 8-d\u0259 Moskva metrosunda \u0259ld\u0259qay\u0131rma partlay\u0131c\u0131 qur\u011funun i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n qanl\u0131 terror hadis\u0259sini erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131n\u0131n planlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 realla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib Erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131 1970-ci ill\u0259rd\u0259n 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259d\u0259k T\u00fcrkiy\u0259, AB\u015e, Fransa, \u0130taliya, Almaniyadan tutmu\u015f Livanad\u0259k d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 terror aktlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259, y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib v\u0259 ya yaralan\u0131b. H\u0259tta o vaxt, daha d\u0259qiq des\u0259k, 1982-ci ilin avqustunda AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamentinin ayl\u0131q b\u00fclletenind\u0259 \u201cerm\u0259ni terrorizmi\u201d terminind\u0259n istifad\u0259 edilmi\u015fdi. Erm\u0259nil\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi terror aktlar\u0131ndan dan\u0131\u015fark\u0259n a\u011f\u0131la ilk g\u0259l\u0259n terror t\u0259\u015fkilat\u0131 ASALA-d\u0131r. Lakin &#8220;Yeni erm\u0259ni m\u00fcqavim\u0259ti\u201d, &#8220;Erm\u0259ni gizli azadl\u0131q ordusu\u201d,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":426985,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-46.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-46.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-46.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-46-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-46-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-46.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-46.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-46.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-46-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-46.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"1977-ci il yanvar\u0131n 8-d\u0259 Moskva metrosunda \u0259ld\u0259qay\u0131rma partlay\u0131c\u0131 qur\u011funun i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n qanl\u0131 terror hadis\u0259sini erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131n\u0131n planlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 realla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib Erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131 1970-ci ill\u0259rd\u0259n 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259d\u0259k T\u00fcrkiy\u0259, AB\u015e, Fransa, \u0130taliya, Almaniyadan tutmu\u015f Livanad\u0259k d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 terror aktlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259, y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib v\u0259 ya yaralan\u0131b. H\u0259tta o vaxt, daha&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/426984"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=426984"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/426984\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/426985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=426984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=426984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=426984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}