{"id":427132,"date":"2022-01-16T19:03:26","date_gmt":"2022-01-16T16:03:26","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=427132"},"modified":"2022-01-16T19:03:26","modified_gmt":"2022-01-16T16:03:26","slug":"avrasiya-mifi-dagilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=427132","title":{"rendered":"Avrasiya mifi da\u011f\u0131l\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Qazax\u0131standa ba\u015f ver\u0259nl\u0259r bu \u00f6lk\u0259ni M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131n lider d\u00f6vl\u0259ti statusundan m\u0259hrum etdi. \u201cRosbalt\u201d yaz\u0131r ki, Rusiyan\u0131n m\u00fcdaxil\u0259si z\u0259ruri olsa da, bunun m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259ri qa\u00e7\u0131lmaz olacaq.<\/p>\n<p>M\u0259rk\u0259zi Asiyada iqtisadi v\u0259 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n dominant, lider \u00f6lk\u0259 statusuna malik Qazax\u0131standa ba\u015f ver\u0259nl\u0259r d\u00fcnya medias\u0131n\u0131n\u00a0 prioritet m\u00f6vzusu kimi qal\u0131r. Sual olunur &#8211; nec\u0259 oldu ki, sabit \u00f6lk\u0259 statusuna malik Qazax\u0131stan y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 meydan oldu? Ax\u0131 bel\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 hakimiyy\u0259t ilk g\u00fcnd\u0259n etiraz\u00e7\u0131lar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda geri \u00e7\u0259kilmi\u015fdi. K\u00fctl\u0259 v\u0259 onu idar\u0259 ed\u0259nl\u0259r is\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin m\u00fcqabilind\u0259 n\u0259inki geri \u00e7\u0259kildi, \u0259ksin\u0259, daha da s\u0259rt formada aqressiv h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rini davam etdirdi. Bunlar d\u00fcnya medias\u0131n\u0131n \u0259n \u00e7ox diqq\u0259t v\u0259 analiz etdiyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Ortada n\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik? \u0130tiril\u0259n imic, d\u0259y\u0259n y\u00fcz milyonlarla dollar ziyan v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131, y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan \u00f6l\u00fcm\u00fc.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<a href=\"https:\/\/kaspi.az\/az\/avrasiya-mifi-dailir?fbclid=IwAR2qo1Ht8KE_XTke26J1WfTeM49eR4qVnddxypn7V1o50oOkzkTKpUnddfg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u201cKaspi\u201d q\u0259zetinin<\/strong><\/a>\u00a0yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p><strong>Sifari\u015f\u00e7i elan olunmad\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Qazax\u0131stan\u0131n g\u0259rgin g\u00fcnl\u0259ri h\u0259l\u0259 qabaqdad\u0131r des\u0259k, yan\u0131lmar\u0131q. \u0130ndi \u00fc\u00e7 fakt g\u00fcn kimi ayd\u0131nd\u0131r. Birincisi, Qazax\u0131stan M\u0259rk\u0259zi Asiyada lider d\u00f6vl\u0259t statusunu itirdi. \u0130kincisi, \u00f6lk\u0259d\u0259 konstitusion qayda-qanunu uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 qoruyub saxlamaq m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq. V\u0259 n\u0259hay\u0259t, ba\u015f ver\u0259n faci\u0259nin sifari\u015f\u00e7isi elan olunmad\u0131. Bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, onu h\u0259l\u0259 elan etm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. O ki qald\u0131 Rusiyan\u0131n bu prosesd\u0259n qalib \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nl\u0259r\u0259 &#8211; bununla birm\u0259nal\u0131 raz\u0131la\u015fmaq olmaz. \u201cRosbalt\u201d yaz\u0131r ki,\u00a0 Rusiyan\u0131n bu add\u0131m\u0131 il\u0259 realla\u015fmas\u0131 \u0259vv\u0259l m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u0259n Avrasiya mifi \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f olacaq. Vahid Avrasiya ail\u0259si mifinin ciddi \u00e7at verdiyini qeyd ed\u0259n n\u0259\u015fr yaz\u0131r ki, Qazax\u0131stana Rusiyan\u0131n m\u00fcdaxil\u0259si z\u0259ruri olsa da, bunun m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259ri qa\u00e7\u0131lmaz olacaq.<\/p>\n<p><strong>G\u0259rginlik qa\u00e7\u0131lmaz idi?<\/strong><\/p>\n<p>Sabiq prezident Nursultan Nazarbayevin liderliyi il\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u00e7oxq\u00fctbl\u00fc siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u0259si, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131, lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7idl\u0259 ba\u011fl\u0131 islahatlar f\u00f6vq\u0259lqon\u015fusu Rusiyada q\u0131c\u0131q yarad\u0131rd\u0131. \u201cKaspi\u201d q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunan yaz\u0131larda bunu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd etmi\u015fik. \u0130st\u0259r Rusiyan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 deputatlar\u0131, siyasi partiya liderl\u0259ri m\u00fct\u0259madi olaraq Qazax\u0131stan xalq\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirirdil\u0259r. Ba\u015f ver\u0259n son qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r d\u0259 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6yd\u0259nd\u00fc\u015fm\u0259 oldu. D\u00fczd\u00fcr, indi Kollektiv T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (KTMT) q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin sabitlik yarand\u0131qdan sonra geri d\u00f6n\u0259c\u0259yi bildirilir, lakin KTMT xofu h\u0259l\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t qazaxlar\u0131n beynind\u0259n \u00e7\u0131xmayacaq.<\/p>\n<p><strong>T\u0259zadl\u0131 fikirl\u0259r\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Kollektiv T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (KTMT) laz\u0131m oldu\u011fu q\u0259d\u0259r Qazax\u0131standa qalaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikrin ard\u0131nca, Qazax\u0131stan prezidenti Kas\u0131m-Jomart Tokayev qo\u015funlar\u0131n 10 g\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 dem\u0259si, t\u0259zad yarad\u0131b. B\u0259zil\u0259ri hesab edir ki, KTMT-nin Qazax\u0131standan \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 veril\u0259c\u0259k h\u00fcquqi q\u0259rar n\u0259 bu quruma, n\u0259 d\u0259 Rusiyaya m\u0259xsusdur. Hesab olunur ki, Qazax\u0131standa nisbi sakitlik h\u00f6km s\u00fcrs\u0259 d\u0259, sabitlikd\u0259n dan\u0131\u015fmaq h\u0259l\u0259 \u00e7ox tezdir. B\u00f6y\u00fck ehtimalla, bu, o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan olmayacaq. Tokayev hakimiyy\u0259ti yax\u0131n perspektivd\u0259 indi buraxd\u0131\u011f\u0131 ciddi siyasi-h\u00fcquqi s\u0259hvl\u0259rin do\u011furaca\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259rl\u0259\u00a0 qar\u015f\u0131la\u015fmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalacaq. Yanvar\u0131n 14-d\u0259 yay\u0131lan m\u0259lumatda bildirildi ki, Erm\u0259nistan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 Tacikistan\u0131n KTMT-nin s\u00fclhm\u0259raml\u0131 kontingentin\u0259 m\u0259xsus h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Qazax\u0131stan\u0131 t\u0259rk edib.<\/p>\n<p><strong>Q\u0259rbin reaksiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0259rbd\u0259n reaksiyalara g\u0259ldikd\u0259, bunlar g\u00f6zl\u0259nildiyi kimi, anti-Rusiya v\u0259 Tokayevi t\u0259nqid \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub. M\u0259s\u0259l\u0259n, AB\u015e-\u0131n Qazax\u0131standak\u0131 ke\u00e7mi\u015f s\u0259firi Uilyam Kurtni hesab edir ki, qazax xalq\u0131 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin daxili siyasi m\u00fcbariz\u0259 oldu\u011funu, \u201cxaricd\u0259 t\u0259lim ke\u00e7mi\u015f terror\u00e7u bandalar\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n \u201caqressiya akt\u0131\u201d olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilir. Onun q\u0259na\u0259tinc\u0259, Rusiyan\u0131n Qazax\u0131stana h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si \u0259halini ona yadla\u015fd\u0131racaq: \u201cBu m\u00fcdaxil\u0259 iki \u00f6lk\u0259nin otuz illik dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 z\u0259rb\u0259 vura bil\u0259r\u201d. Harvard Universitetinin Rusiya v\u0259 Avrasiya Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 \u00fczr\u0259 Davis M\u0259rk\u0259zind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan qazax\u0131stanl\u0131 Nargis Kasenova is\u0259 Tokayevin KTMT-y\u0259 m\u00fcraci\u0259tini onun legitimlik qazanmaq \u015fans\u0131na z\u0259rb\u0259 vuracaq \u201cd\u0259h\u015f\u0259tli q\u0259rar\u201d adland\u0131r\u0131b. Tokayevin KTMT-y\u0259 m\u00fcraci\u0259tinin M\u0259rk\u0259zi Asiyada dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn presedent yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da iddia ed\u0259nl\u0259r var.<\/p>\n<p><strong>Nazarbayev eras\u0131n\u0131n sonu?<\/strong><\/p>\n<p>B\u0259s eks-prezident Nursultan Nazarbayevin g\u0259l\u0259c\u0259k taleyi nec\u0259 olacaq? M\u00fcasir Qazax\u0131stan\u0131n memar\u0131 hesab edil\u0259n Nazarbayev t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyi u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan lider kimi q\u0259bul edilir. D\u00fczd\u00fcr, lider\u0259 qiym\u0259t verm\u0259k qazax\u00a0 xalq\u0131n\u0131n \u00f6z i\u015fidir. Lakin h\u0259qiq\u0259t v\u0259 reall\u0131q ortadad\u0131r. A\u00e7\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, Nazarbayev eras\u0131n\u0131, onun t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131 tamamil\u0259 bitirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcym\u0259y\u0259 bas\u0131l\u0131b. Buna nail olsalar, Nursultan Nazarbayevd\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r. Onun v\u0259 ail\u0259sinin daha a\u011f\u0131r m\u0259hrumiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoyulmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015facaqlar. El\u0259 Tokayev d\u0259 son \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda buna toxunub. Maraql\u0131d\u0131r ki, Luka\u015fenko il\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015fan Nazarbayevin Putinl\u0259 bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun kontakta girm\u0259m\u0259si sual do\u011furur.<\/p>\n<p><strong>N\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00d6zb\u0259kistand\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>Qazax\u0131standan sonra n\u00f6vb\u0259nin \u00d6zb\u0259kistana \u00e7ataca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259m\u0259k is\u0259 bir q\u0259d\u0259r inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. D\u00fczd\u00fcr, Belarus prezidenti Aleksandr Luka\u015fenko bildirib ki, \u00d6zb\u0259kistan d\u0259rs \u00e7\u0131xarmal\u0131d\u0131r, m\u0259lumat\u0131m\u0131za g\u00f6r\u0259 onlar\u0131n (terror\u00e7ular\u0131n) bax\u0131\u015flar\u0131 ora y\u00f6n\u0259lib. Putin d\u0259 Qazax\u0131standa ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri \u201cbeyn\u0259lxalq terrorizml\u0259\u201d \u0259laq\u0259l\u0259ndirib. Bu, KTMT-nin m\u00fcdaxil\u0259sini legitiml\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, region \u00f6lk\u0259l\u0259rini g\u00f6zl\u0259y\u0259n \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259nin\u201d d\u0259 elan edilm\u0259sidir. Putin ger\u00e7\u0259k niyy\u0259tini d\u0259 Luka\u015fenkonun dili il\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r. Lakin KTMT-nin \u00d6zb\u0259kistana m\u00fcdaxil\u0259si m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. Birincisi, \u00d6zb\u0259kistan 2012-ci ild\u0259 KTMT-d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131r\u0131b, Avrasiya \u0130qtisadi \u0130ttifaq\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusda t\u0259msil olunsa da, Nazarbayev Qazax\u0131stan\u0131ndan daha m\u00fcst\u0259qil x\u0259tt\u0259 malikdir. Qazax\u0131stan ssenarisini \u00d6zb\u0259kistanda h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k h\u0259m d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 \u00e7\u0259tindir ki, burada rus \u0259halinin say\u0131 azd\u0131r. Ola bilsin, \u018ffqan\u0131standa f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n ekstremist \u00d6zb\u0259kistan \u0130slam H\u0259r\u0259kat\u0131 qabard\u0131ls\u0131n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qazax\u0131standa ba\u015f ver\u0259nl\u0259r bu \u00f6lk\u0259ni M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131n lider d\u00f6vl\u0259ti statusundan m\u0259hrum etdi. \u201cRosbalt\u201d yaz\u0131r ki, Rusiyan\u0131n m\u00fcdaxil\u0259si z\u0259ruri olsa da, bunun m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259ri qa\u00e7\u0131lmaz olacaq. M\u0259rk\u0259zi Asiyada iqtisadi v\u0259 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n dominant, lider \u00f6lk\u0259 statusuna malik Qazax\u0131standa ba\u015f ver\u0259nl\u0259r d\u00fcnya medias\u0131n\u0131n\u00a0 prioritet m\u00f6vzusu kimi qal\u0131r. Sual olunur &#8211; nec\u0259 oldu ki, sabit \u00f6lk\u0259 statusuna malik Qazax\u0131stan y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 meydan oldu? Ax\u0131 bel\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 hakimiyy\u0259t ilk g\u00fcnd\u0259n etiraz\u00e7\u0131lar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda geri \u00e7\u0259kilmi\u015fdi. K\u00fctl\u0259 v\u0259 onu idar\u0259 ed\u0259nl\u0259r is\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rin m\u00fcqabilind\u0259 n\u0259inki geri \u00e7\u0259kildi, \u0259ksin\u0259, daha da s\u0259rt&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":427133,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-19-1.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-19-1.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-19-1.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-19-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-19-1-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-19-1.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-19-1.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-19-1.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-19-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/FotoJet-19-1.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Qazax\u0131standa ba\u015f ver\u0259nl\u0259r bu \u00f6lk\u0259ni M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131n lider d\u00f6vl\u0259ti statusundan m\u0259hrum etdi. \u201cRosbalt\u201d yaz\u0131r ki, Rusiyan\u0131n m\u00fcdaxil\u0259si z\u0259ruri olsa da, bunun m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259ri qa\u00e7\u0131lmaz olacaq. M\u0259rk\u0259zi Asiyada iqtisadi v\u0259 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n dominant, lider \u00f6lk\u0259 statusuna malik Qazax\u0131standa ba\u015f ver\u0259nl\u0259r d\u00fcnya medias\u0131n\u0131n\u00a0 prioritet m\u00f6vzusu kimi qal\u0131r. Sual olunur &#8211; nec\u0259 oldu ki, sabit \u00f6lk\u0259 statusuna malik&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/427132"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=427132"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/427132\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/427133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=427132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=427132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=427132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}