{"id":428924,"date":"2022-01-20T12:28:21","date_gmt":"2022-01-20T09:28:21","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=428924"},"modified":"2022-01-20T12:28:21","modified_gmt":"2022-01-20T09:28:21","slug":"sosialolk%c9%99mizd%c9%99-v%c9%99ziyy%c9%99tin-nisb%c9%99t%c9%99n-yaxsi-olmasi-ekspert","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=428924","title":{"rendered":"SOS\u0130AL\u00d6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin nisb\u0259t\u0259n yax\u015f\u0131 olmas\u0131&#8230; &#8211; Ekspert"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201cAz\u0259rbaycanda \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n bahala\u015fmas\u0131 prosesin\u0259 qlobal iqtisadiyyatda ged\u0259n prosesl\u0259rin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si kimi baxmaq laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>-\u0131n x\u0259b\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bunu\u00a0<strong>iqtisad\u00e7\u0131-ekspert Amal H\u0259s\u0259nli\u00a0<\/strong>deyib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6t\u0259n il h\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n makroiqtisadi sabtiliyin t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n kompleks t\u0259dbirl\u0259r\u0259 baxmayaraq, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda c\u0259r\u0259yan ed\u0259n t\u0259lat\u00fcml\u0259rin t\u0259sirl\u0259rind\u0259n tam \u015f\u0259kild\u0259 qorunmaq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131.<\/p>\n<p>\u201c\u00d6t\u0259n ilin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 orta illik inflyasiya 6,7% h\u0259ddind\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. \u0130nflyasiyan\u0131n illik s\u0259viyy\u0259si is\u0259 12 % olub. X\u00fcsusil\u0259 \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 8,1 % bahala\u015f\u0131b. D\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 iqtisadiyyatlar\u0131nda \u0259n yax\u015f\u0131 halda ox\u015far prosesl\u0259r gedib. B\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 inflyasiya s\u0259viyy\u0259si 30-40 ilin maksimumlar\u0131n\u0131 t\u0259z\u0259l\u0259yib. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin nisb\u0259t\u0259n yax\u015f\u0131 olmas\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u00f6kum\u0259tin milli iqtisadiyyata qlobal t\u0259sirl\u0259rin minimuma endirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar\u0131n n\u0259tic\u0259si oldu. Bel\u0259 ki, daxili bazarda sat\u0131lan un v\u0259 un m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n h\u0259r tonu \u00fc\u00e7\u00fcn subsidiya m\u0259bl\u0259\u011fi art\u0131r\u0131ld\u0131. Bu\u011fdan\u0131n idxal\u0131 v\u0259 sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n, bu\u011fda ununun v\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259yin istehsal\u0131 v\u0259 sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u018fDV-d\u0259n azad edilm\u0259si 2024-c\u00fc il\u0259 kimi il\u0259d\u0259k uzad\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><img class=\"fr-fic fr-dii\" src=\"https:\/\/static.report.az\/photo\/857f5078-547e-3d79-b980-5ffea66d894e.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t iri tax\u0131l istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n maliyy\u0259 v\u0259saitl\u0259rin\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlara M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n v\u0259saitl\u0259ri hesab\u0131na \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 faizl\u0259rl\u0259 kreditl\u0259rin ayr\u0131lmas\u0131 t\u0259min olundu. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259r zaman yaranm\u0131\u015f situasiyadan \u00f6z m\u00f6ht\u0259kir m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r olub v\u0259 olacaqd\u0131r. Bu tip hallardan maksimal d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u0131\u011fortalanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t inzibat\u0131 al\u0259tl\u0259rini i\u015f\u0259 salmal\u0131 oldu. \u00d6lk\u0259 \u00fczr\u0259 unun sat\u0131\u015f\u0131, \u00e7\u00f6r\u0259yin \u00e7\u0259kisinin v\u0259 qiym\u0259tinin g\u00fcnd\u0259lik rejimd\u0259 monitorinqin\u0259 ba\u015flan\u0131b, n\u0259zar\u0259t t\u0259dbirl\u0259ri daha da g\u00fccl\u0259ndirib\u201d, &#8211; dey\u0259 A. H\u0259s\u0259nli bildirib.<\/p>\n<p>Ekspert diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, \u0259rzaq m\u0259sullar\u0131n\u0131n qlobal miqyasda bahala\u015fmas\u0131n\u0131n fundamental s\u0259b\u0259bl\u0259ri aradan qald\u0131r\u0131lmay\u0131b. \u201cBu, bahala\u015fma prosesinin h\u0259l\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t qal\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir. Bel\u0259 ki, 2022-ci ild\u0259 bu\u011fda, qar\u011f\u0131dal\u0131, d\u00fcy\u00fc, soya v\u0259 dig\u0259r k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n qiym\u0259tinin nec\u0259 olaca\u011f\u0131na t\u0259sir ed\u0259c\u0259k bir s\u0131ra s\u0259b\u0259bl\u0259r var. Bunlardan ilk olan\u0131 v\u0259 \u0259n az proqnozla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259ni havad\u0131r. O, aqrar sektor \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n az t\u0259xmin edil\u0259n olub. Son ill\u0259rd\u0259 is\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq ekstremal hava \u015f\u0259raitinin intensivliyi v\u0259 g\u00fcc\u00fc xeyli art\u0131b. \u00d6t\u0259n ild\u0259 bu m\u0259nada istisna t\u0259\u015fkil etm\u0259yib. 2021-ci ild\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox regionunda quraql\u0131q, \u015faxta, leysan kimi ekstremal hava \u015f\u0259raiti m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. B\u00fct\u00fcn bunlar m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir etdi. Ona g\u00f6r\u0259 bu faktor h\u0259r zaman bazara volatillik g\u0259tir\u0259c\u0259k. Tax\u0131l bazar\u0131nda qiym\u0259tl\u0259r ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u0259sas-ixracat\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 hans\u0131 h\u0259cmd\u0259 m\u0259hsul y\u0131\u011f\u0131laca\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq formala\u015facaq.<\/p>\n<p><img class=\"fr-fic fr-dii\" src=\"https:\/\/static.report.az\/photo\/36be2b16-b93f-356e-a498-ae595098be3d.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u0130kinci m\u00fch\u00fcm faktor inflyasiyad\u0131r. Pandemiya ba\u015flayandan bu yana b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r onun f\u0259sadlar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n iqtisadiyyata \u0259lav\u0259 yat\u0131r\u0131mlar edirl\u0259r. U\u00e7ot d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rinin d\u00fc\u015fm\u0259si, \u0259lav\u0259 emissiyalar b\u00fct\u00fcn bu faktorlar inflyasiyan\u0131n artmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131b. Son aylarda yanacaq, elektrik enerjisi v\u0259 g\u00fcbr\u0259l\u0259r k\u0259skin bahala\u015f\u0131b. Bu aqrar m\u0259hsullar\u0131n qiym\u0259tl\u0259rinin sonrak\u0131 art\u0131m\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131racaq.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t pandemiya m\u00fcxt\u0259lif y\u00fckl\u0259rin vaxt\u0131nda \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 probleml\u0259r yaratd\u0131. \u018fks\u0259r \u00f6lk\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rini ba\u011flad\u0131. Bundan ba\u015fqa bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259 \u0259rzaq ehtiyat\u0131 yaratma\u011fa ba\u015flad\u0131 ki, bu da bazarda \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. \u0130xracat\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r daxili bazar\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259rzaq ixrac\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rd\u0131lar. Bu da qiym\u0259t art\u0131m\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. M\u0259s\u0259l\u0259n 2021-ci ild\u0259 qar\u011f\u0131dal\u0131 v\u0259 bu\u011fda\u00a0<strong>20\u00a0<\/strong>% bahala\u015f\u0131b. Y\u0259ni sadalanan s\u0259b\u0259bl\u0259r aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 saxlay\u0131r, bu da \u0259n az\u0131 yax\u0131n perspektivd\u0259 bahala\u015fman\u0131n davam ed\u0259c\u0259yini dem\u0259y\u0259 imkan verir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cAz\u0259rbaycanda \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n bahala\u015fmas\u0131 prosesin\u0259 qlobal iqtisadiyyatda ged\u0259n prosesl\u0259rin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si kimi baxmaq laz\u0131md\u0131r\u201d. ARANTV.AZ-\u0131n x\u0259b\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bunu\u00a0iqtisad\u00e7\u0131-ekspert Amal H\u0259s\u0259nli\u00a0deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6t\u0259n il h\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n makroiqtisadi sabtiliyin t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n kompleks t\u0259dbirl\u0259r\u0259 baxmayaraq, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda c\u0259r\u0259yan ed\u0259n t\u0259lat\u00fcml\u0259rin t\u0259sirl\u0259rind\u0259n tam \u015f\u0259kild\u0259 qorunmaq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. \u201c\u00d6t\u0259n ilin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 orta illik inflyasiya 6,7% h\u0259ddind\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. \u0130nflyasiyan\u0131n illik s\u0259viyy\u0259si is\u0259 12 % olub. X\u00fcsusil\u0259 \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 8,1 % bahala\u015f\u0131b. D\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 iqtisadiyyatlar\u0131nda \u0259n yax\u015f\u0131 halda ox\u015far prosesl\u0259r gedib. B\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 inflyasiya s\u0259viyy\u0259si 30-40 ilin maksimumlar\u0131n\u0131 t\u0259z\u0259l\u0259yib. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":428925,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/4cab3889ecd54fa4b01fd9dcd8dfe48b.jpg",1066,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/4cab3889ecd54fa4b01fd9dcd8dfe48b.jpg",1066,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/4cab3889ecd54fa4b01fd9dcd8dfe48b.jpg",1066,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/4cab3889ecd54fa4b01fd9dcd8dfe48b-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/4cab3889ecd54fa4b01fd9dcd8dfe48b-648x365.jpg",648,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/4cab3889ecd54fa4b01fd9dcd8dfe48b-840x473.jpg",640,360,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/4cab3889ecd54fa4b01fd9dcd8dfe48b.jpg",1066,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/4cab3889ecd54fa4b01fd9dcd8dfe48b.jpg",1066,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/4cab3889ecd54fa4b01fd9dcd8dfe48b-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/4cab3889ecd54fa4b01fd9dcd8dfe48b.jpg",1066,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cAz\u0259rbaycanda \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n bahala\u015fmas\u0131 prosesin\u0259 qlobal iqtisadiyyatda ged\u0259n prosesl\u0259rin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si kimi baxmaq laz\u0131md\u0131r\u201d. ARANTV.AZ-\u0131n x\u0259b\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bunu\u00a0iqtisad\u00e7\u0131-ekspert Amal H\u0259s\u0259nli\u00a0deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6t\u0259n il h\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n makroiqtisadi sabtiliyin t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n kompleks t\u0259dbirl\u0259r\u0259 baxmayaraq, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda c\u0259r\u0259yan ed\u0259n t\u0259lat\u00fcml\u0259rin t\u0259sirl\u0259rind\u0259n tam \u015f\u0259kild\u0259 qorunmaq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. \u201c\u00d6t\u0259n ilin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 orta illik inflyasiya&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/428924"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=428924"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/428924\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/428925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=428924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=428924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=428924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}