{"id":433461,"date":"2022-02-01T09:10:38","date_gmt":"2022-02-01T06:10:38","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=433461"},"modified":"2022-02-01T09:10:38","modified_gmt":"2022-02-01T06:10:38","slug":"m%c9%99kt%c9%99bl%c9%99rl%c9%99-bagli-qalmaqallar-s%c9%99ngimir-ekspertl%c9%99r-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99ri-gost%c9%99rdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=433461","title":{"rendered":"M\u0259kt\u0259bl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 qalmaqallar s\u0259ngimir &#8211; ekspertl\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259ri g\u00f6st\u0259rdi"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim-\u015fagird m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri, qalmaqallar n\u0259d\u0259n s\u0259ngimir? Bu m\u0259s\u0259l\u0259 niy\u0259 yoluna d\u00fc\u015fm\u00fcr? Buna nazir, nazirlik g\u00fcnahkard\u0131r, yoxsa c\u0259miyy\u0259t \u00f6z\u00fc?<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, son 10 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin videosu yay\u0131l\u0131r, \u015fagirdl\u0259r\u0259 \u015fidd\u0259t hallar\u0131 s\u0259ngimir. T\u0259hsil Nazirliyi is\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni sanki c\u0259miyy\u0259tin ixtiyar\u0131na burax\u0131b. T\u0259hsilin keyfiyy\u0259ti qal\u0131b bir k\u0259narda, bu, az qals\u0131n yada bel\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr, ham\u0131 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin qanunsuz davran\u0131\u015f\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259zil\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, bu qalmaqallar \u0259slind\u0259 m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 yarad\u0131l\u0131r, t\u0259hsilin keyfiyy\u0259ti haqda m\u00fczakir\u0259 dayans\u0131n dey\u0259. B\u0259zil\u0259ri is\u0259 bunu nazirliy\u0259 qar\u015f\u0131 kampaniya kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir.<\/p>\n<p><strong>Amma \u0259sas sual ortadad\u0131r: Orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti nec\u0259 nizamlayaq? M\u0259kt\u0259bl\u0259ri anormal \u015fagird v\u0259 m\u00fc\u0259llim davran\u0131\u015flar\u0131ndan, har\u0131n v\u0259 r\u00fc\u015fv\u0259txor direktorlardan nec\u0259 xilas ed\u0259k?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/1\/1f\/Fazil_Mustafa.jpg\" alt=\"Faz\u0131l Mustafa - Vikipedi\" width=\"911\" height=\"590\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Fazil Mustafa: \u201cSinifd\u0259\u00a0 olan m\u00fc\u0259llim x\u0259yal\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc ba\u015fqa yerd\u0259 hiss edir, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259&#8230; \u201d<\/strong><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015fan mill\u0259t v\u0259kili Fazil Mustafa m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 f\u0259rqli prizmadan yana\u015fd\u0131: \u201cBu m\u0259s\u0259l\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Burna konkret olaraq bir nazirliyin h\u0259ll ed\u0259c\u0259yi\u00a0 problem kimi bax\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin y\u00fck\u00fcn\u00fcn azad\u0131lmas\u0131\u00a0 istiqam\u0259tind\u0259 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir ki, bu da gec\u0259qondularla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Zaman\u0131nda r\u00fc\u015fv\u0259t say\u0259sind\u0259 Bak\u0131\u00a0 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 icra hakimiyy\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n imkan yarad\u0131ld\u0131 ki, b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259n insanlar \u015f\u0259h\u0259r\u0259\u00a0 ax\u0131\u015fs\u0131n. Rayonlarda yerli\u00a0 icra ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n f\u0259ras\u0259tsizliyi ucbat\u0131ndan infrastruktur yarad\u0131lmad\u0131, a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259t oldu v\u0259 insanlar hans\u0131sa formada a\u011f\u0131r \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 d\u0259 olsa pul qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn paytaxta \u00fcz tutdu. Bu insanlar\u0131n da \u00e7oxu qeydiyyata d\u00fc\u015f\u0259 bilm\u0259di. H\u0259tta G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n xeyli sayda insanlar Az\u0259rbaycana g\u0259ldil\u0259r. Onlar qeydiyyata d\u00fc\u015f\u0259 bilm\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259 ev tikib, \u00f6zl\u0259rin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131lar. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qeydiyyatda olmayan insanlar t\u0259hsild\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 mane\u0259siz h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r ki, bu da t\u0259biidir, \u00e7\u00fcnki u\u015fa\u011f\u0131 m\u0259kt\u0259bd\u0259n k\u0259nar qoymaq olmazd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, m\u0259kt\u0259bd\u0259 h\u0259r sinifd\u0259 20 n\u0259f\u0259r olmaq \u0259v\u0259zin\u0259 35-40 n\u0259f\u0259r \u015fagird oldu. Bu s\u0131xl\u0131q m\u00fc\u0259llim\u0259 modern standartlarla\u00a0 t\u0259hsil verm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, imkan\u0131 \u00e7atanlar \u00f6vladlar\u0131n\u0131 bahal\u0131 \u00f6z\u0259l m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 qoyub, onlar\u0131 ingilis, rus dilin\u0259 y\u00f6n\u0259ltdil\u0259r, imkan\u0131 \u00e7atmayanlar is\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259 qoydu, imkan\u0131 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r repetitora y\u00f6n\u0259ltdi. Bu bax\u0131mdan h\u0259r m\u0259kt\u0259bd\u0259 standarta\u00a0 uy\u011fun t\u0259hsil alan \u015fagird, say m\u0259s\u0259l\u0259si, k\u0259miyy\u0259ti h\u0259ll etm\u0259k laz\u0131md\u0131r, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bu problem \u00e7\u00f6z\u00fclm\u0259lidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, b\u0259z\u0259n \u015fahidi oluruq ki, hans\u0131sa m\u0259kt\u0259bd\u0259 800-1000 \u015fagird t\u0259hsil almal\u0131d\u0131r, amma bu say 2500 n\u0259f\u0259rdir. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259 h\u0259min m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 art\u0131q y\u00fck\u00fc \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f olurlar.<\/p>\n<p>Daha bir m\u0259s\u0259l\u0259, ail\u0259 institutuna m\u00fcnasib\u0259t d\u0259yi\u015fm\u0259lidir. \u00d6lk\u0259d\u0259 ail\u0259 institutu\u00a0 ba\u015fl\u0131-ba\u015f\u0131nad\u0131r. \u0130cra hakimiyy\u0259tl\u0259ri yan\u0131nda yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atmayanlarla i\u015f komissiyas\u0131 var ki, bu da formal xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Y\u0259ni u\u015faqla m\u0259\u015f\u011ful olan institutlar dem\u0259k olar ki, f\u0259aliyy\u0259tsiz formadad\u0131r v\u0259 ciddi bir t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bilmirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 dil\u0259n\u00e7ilik ed\u0259n u\u015faqlar\u0131n say\u0131 artma\u011fa ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin internat m\u0259kt\u0259bi \u015f\u0259b\u0259k\u0259si keyfiyy\u0259tli, a\u011f\u0131ll\u0131 qurulmay\u0131b, sahibsiz u\u015faqlar\u0131 ora y\u00f6nl\u0259ndir\u0259 bilmirik. Autizm, daun v\u0259 dig\u0259r\u00a0 x\u0259st\u0259liyi olan u\u015faqlar \u00e7ox zaman dig\u0259r u\u015faqlarla birlikd\u0259 t\u0259hsil al\u0131r v\u0259 onlar\u00a0 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 diskriminasiyaya m\u0259ruz qal\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki gec qavray\u0131r, d\u0259rs\u0259 cavab verm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, evd\u0259 olan \u0259lil u\u015faqlarla ba\u011fl\u0131 t\u0259hsil sistemi inki\u015faf etm\u0259yib. H\u0259min\u00a0 u\u015faqlar t\u0259hsil ala bilmir.<\/p>\n<p>\u00dcst\u0259lik, m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 u\u015faqlara elementar savad \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan yaratm\u0131r. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, cibind\u0259 pulu olmayan valideyn repetitor tutmasa u\u015fa\u011f\u0131 h\u0259min t\u0259hsill\u0259 ali m\u0259kt\u0259b\u0259 daxil ola bilm\u0259z. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 bird\u0259n-bir\u0259 bu q\u0259d\u0259r y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f problemi h\u0259ll etm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n<p>\u0130ndi kimisi f\u00fcrs\u0259t tap\u0131b, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada bu problemi \u015f\u0259xsil\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259, kimisi t\u0259hsil sisteminin ba\u015f\u0131nda duranlara bir q\u0259d\u0259r yaltaqlanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcdafi\u0259 s\u0259ng\u0259ri qaz\u0131rlar. Amma m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bu c\u00fcr yana\u015fmaq, kimis\u0259 ittiham etm\u0259k olmaz. \u0130ndi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, v\u0259ziyy\u0259td\u0259n nec\u0259 \u00e7\u0131xmaq olar&#8221;.<\/p>\n<p>Fazil Mustafa qeyd edib ki, burada h\u0259m d\u0259 m\u00fc\u0259llimin t\u0259hsil\u0259 olan mara\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131, t\u0259hsild\u0259n uzaqla\u015fmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si g\u00fcnd\u0259md\u0259dir:<\/p>\n<p>\u201cSinifd\u0259\u00a0 olan m\u00fc\u0259llim x\u0259yal\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc ba\u015fqa yerd\u0259 hiss edir. Niy\u0259? \u00c7\u00fcnki\u00a0 m\u00fc\u0259llimi h\u0259ddind\u0259n art\u0131q y\u00fckl\u0259yib, yaz\u0131-pozuya y\u00f6n\u0259ldibl\u0259r. 20 \u015fagirdl\u0259 d\u0259rs ke\u00e7m\u0259li olan m\u00fc\u0259llim 40 \u015fagird\u0259 d\u0259rs ke\u00e7\u0259nd\u0259 onun vaxt\u0131 olmur ki, normal d\u0259rs ke\u00e7\u0259 bilsin.<\/p>\n<p>\u00dcst\u0259lik, m\u00fc\u0259llimi sertifikata c\u0259lb edirl\u0259r. M\u0259n t\u0259klif etdim ki, 40 ya\u015f\u0131ndan yuxar\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u0259lliml\u0259r sertifikatdan azad olunsunlar. H\u0259tta n\u0259inki 40 ya\u015fl\u0131 m\u00fc\u0259llimi, 10 il i\u015f staj\u0131 olan m\u00fc\u0259llimi bundan azad etsinl\u0259r. Onsuz da onlar y\u0131\u011fd\u0131qlar\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259 il\u0259 d\u0259rs ke\u00e7\u0259c\u0259kl\u0259r. Yoxsa ki, m\u00fc\u0259lliml\u0259rin ba\u015f\u0131 sertifikata qar\u0131\u015f\u0131r, onlar bunun qorxusu alt\u0131nda qal\u0131rlar. El\u0259c\u0259 d\u0259 tibd\u0259 d\u0259 bu proses var. Ax\u0131 n\u0259y\u0259 laz\u0131md\u0131r bu c\u00fcr m\u0259nas\u0131z prosesl\u0259r? Onlar\u0131 y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Daha sonra, b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 veril\u0259n \u0259m\u0259k haqq\u0131 onlar\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fcr. Kim ged\u0259r k\u0259nd\u0259? Bu v\u0259saiti on qat art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r, m\u00fc\u0259llim\u0259 n\u0259 verils\u0259 itmir. M\u00fc\u0259llim\u0259 daha \u00e7ox v\u0259sait verils\u0259, bu, c\u0259miyy\u0259tin faydas\u0131nad\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 stimul yaratmaq laz\u0131md\u0131r ki, m\u00fc\u0259lliml\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 gedib, orada t\u0259hsili qald\u0131rs\u0131nlar. B\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259\u00a0 qay\u0131d\u0131\u015f ba\u015flamal\u0131d\u0131r ki, orada t\u0259hsili dir\u00e7\u0259ld\u0259 bil\u0259k.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 olan universitetl\u0259r Bak\u0131 il\u0259 s\u0259viyy\u0259d\u0259 r\u0259qab\u0259t apara bilmir&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/sfera.az\/file\/pic\/xeber\/2018-12\/1545807351_kama.jpg\" alt=\"Kamran \u018fs\u0259dov diplomu tan\u0131nmayan m\u0259zunlardan dan\u0131\u015fd\u0131 - G\u00fcnah kimd\u0259dir? \u00bb  Sfera.az Az\u0259rbaycanda \u00f6z\u0259l x\u0259b\u0259rl\u0259r, ara\u015fd\u0131rmalar, t\u0259hlill\u0259r v\u0259  m\u00fcsahib\u0259l\u0259rin t\u0259k \u00fcnvan\u0131\" width=\"848\" height=\"459\" \/><\/p>\n<p><strong>Kamran \u018fs\u0259dov: \u201cKeyfiyy\u0259tli t\u0259hsil \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dris m\u00fchitinin b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259ri birlikd\u0259 m\u00f6vcud olmal\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov is\u0259 bildirib ki, keyfiyy\u0259tli t\u0259hsil \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dris m\u00fchitinin b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259ri birlikd\u0259 m\u00f6vcud olmal\u0131d\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cH\u0259min t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u00fchitin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyidir. \u00c7\u00fcnki f\u0259rdl\u0259rin t\u0259hsili t\u0259hl\u00fck\u0259siz bir m\u00fchitd\u0259 almalar\u0131 vacib m\u0259qamd\u0131r. T\u0259hl\u00fck\u0259siz m\u00fchitd\u0259 olmayan t\u0259hsilalanlar yax\u015f\u0131 t\u0259hsil ala, bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259r\u0259kli olan m\u00f6vzulara fokuslana bilm\u0259zl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259siz m\u0259kt\u0259bl\u0259r \u015fagirdl\u0259rin, m\u00fc\u0259lliml\u0259rin v\u0259 m\u0259kt\u0259b kollektivinin dig\u0259r \u00fczvl\u0259rinin \u00f6zl\u0259rini fiziki, psixoloji v\u0259 sosial bax\u0131mdan tam azad hiss etdikl\u0259ri yerl\u0259rdir. T\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 kollektiv v\u0259 t\u0259hsilalanlar zaman-zaman fiziki, mexaniki, bioloji v\u0259 kimy\u0259vi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fa bil\u0259rl\u0259r. Bir m\u0259kt\u0259bi t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 ya t\u0259hl\u00fck\u0259siz olaraq adland\u0131rmaq \u00e7\u0259tindir. H\u0259min m\u0259kt\u0259bin n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259siz oldu\u011funu \u00f6l\u00e7m\u0259k olar. M\u0259kt\u0259bin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k t\u0259f\u0259rr\u00fcatl\u0131 bir t\u0259dqiqat t\u0259l\u0259b edir. \u00c7\u00fcnki t\u0259hl\u00fck\u0259siz m\u0259kt\u0259b \u00e7ox\u015fax\u0259li bir anlay\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259bin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 onun b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fcn d\u0259 t\u0259siri var. Ara\u015fd\u0131rmalarda m\u0259kt\u0259bin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc il\u0259 \u015fidd\u0259t hadis\u0259l\u0259rinin s\u0131xl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir-biri il\u0259 m\u00fct\u0259nasib oldu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. M\u0259kt\u0259bin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259hdid ed\u0259n bu amill\u0259r bir n\u00f6v m\u0259kt\u0259bin yerl\u0259\u015fdiyi m\u00fchitin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259b m\u00fchitini etibarl\u0131 ed\u0259n faktorlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda m\u0259kt\u0259b kollektivi, t\u0259hsilalanlar v\u0259 valideynl\u0259rin \u00f6zl\u0259rini azad v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz hiss etdikl\u0259ri bir m\u0259kt\u0259b iqlimi yer almaqdad\u0131r. Apar\u0131lan beyn\u0259lxalq t\u0259dqiqatlarda t\u0259hl\u00fck\u0259siz m\u0259kt\u0259bin bird\u0259n \u00e7ox standart\u0131 oldu\u011fu vur\u011fulan\u0131r. Bunlar\u0131n \u0259n effektivi m\u0259kt\u0259b iqlimidir. M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259ki \u015fidd\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 \u00fcsullardan biri maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 h\u0259qiqi, a\u00e7\u0131q v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yici m\u00fcnasib\u0259tdir. Bu qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcsb\u0259t m\u00fcnasib\u0259t\u0259 m\u0259kt\u0259b iqlimi y\u00f6n verm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259b r\u0259hb\u0259rl\u0259ri m\u00fcsb\u0259t m\u0259kt\u0259b iqlimini t\u0259min etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259rs\u0259, m\u0259kt\u0259b, t\u0259hsilalan v\u0259 valideynl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 v\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti daim yax\u0131n tutmal\u0131d\u0131rlar. Eyni zamanda direktorlar yeniliy\u0259 a\u00e7\u0131q olmali, i\u015fbirliyini t\u0259min etm\u0259li v\u0259 i\u015f ba\u015f\u0131nda \u00f6yr\u0259nm\u0259yi t\u0259\u015fviq etm\u0259lidirl\u0259r. Valideynl\u0259r m\u0259kt\u0259b\u0259, sad\u0259c\u0259, \u00f6vladlar\u0131 il\u0259 ya\u015fanan probleml\u0259 \u0259laq\u0259dar onlar\u0131n fikir v\u0259 t\u0259klifl\u0259rini almaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 d\u0259v\u0259t edilm\u0259lidirl\u0259r. Y\u00fcks\u0259k t\u0259hsil nailiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 sahib Finlandiya m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 q\u0259rarlar veril\u0259rk\u0259n valideynl\u0259rin fikri m\u00fctl\u0259q n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. M\u0259kt\u0259b daxilind\u0259ki \u0259m\u0259l edilm\u0259li olan qaydalar a\u00e7\u0131q v\u0259 \u015fagirdl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn anla\u015f\u0131ql\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. Q\u0131saca, m\u0259kt\u0259b iqlimin\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259k amill\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r t\u0259r\u0259fl\u0259rin g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri v\u0259 m\u00fcvafiqliyi istiqam\u0259tind\u0259 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/strateq.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/ahmed-qeshem.jpg\" alt=\"Tan\u0131nm\u0131\u015f sosioloq \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu: &amp;quot;YER \u00dcZ\u00dcN\u00dc \u0130ND\u0130K\u0130 A\u011eIR DURUMDAN T\u00dcRK  B\u0130RL\u0130Y\u0130 QURTARA B\u0130L\u018fR&amp;quot;\" width=\"774\" height=\"633\" \/><\/p>\n<p><strong>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu: \u201cM\u0259kt\u0259bl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 qalmaqallar s\u0259ngim\u0259y\u0259c\u0259k, \u0259ksin\u0259, daha da artacaq, \u00e7\u00fcnki&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sosioloq \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flunun fikrinc\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yay\u0131lan\u00a0 qalmaqallar s\u0259ngim\u0259y\u0259c\u0259k, \u0259ksin\u0259, getdikc\u0259 artacaq:<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u00c7\u00fcnki bug\u00fcnk\u00fc t\u0259hsil sistemi \u00f6z mahiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 idar\u0259 olunmur. Onsuz da c\u0259miyy\u0259t h\u0259r ke\u00e7\u0259n g\u00fcn daha da m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fir, h\u0259ssasla\u015f\u0131r. Bu c\u0259miyy\u0259t 20-50 il \u0259vv\u0259lki c\u0259miyy\u0259t deyil. Haz\u0131rk\u0131 c\u0259miyy\u0259t yeni yana\u015fma metodlar\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Probleml\u0259r c\u0259miyy\u0259tin \u00f6z x\u00fcsusiyy\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k h\u0259ll olunmal\u0131d\u0131r, daha k\u00f6hn\u0259 metodlarla deyil.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, indi b\u0259zil\u0259rind\u0259 bel\u0259 bir fikir yaran\u0131b ki, kim xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 universitet bitirib, \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259lir, o, probleml\u0259ri ham\u0131dan yax\u015f\u0131 h\u0259ll edir. Bu da \u00e7ox yanl\u0131\u015f, s\u0259hv fikirdir. \u00c7\u00fcnki xarici universitetl\u0259rd\u0259 oxuyanlar\u0131n he\u00e7 d\u0259 ham\u0131s\u0131 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli t\u0259hsil almay\u0131b. Eyni zamanda \u00f6lk\u0259nin \u00f6z x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini d\u0259 bil\u0259n kadrlara ehtiyac var. Biz\u0259 \u0259lveri\u015fli kadr odur ki, h\u0259m savadl\u0131 olsun, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259ki x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri yax\u015f\u0131 bilsin. Bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259si xeyli probleml\u0259rimiz var. Yana\u015fma tamam ba\u015fqa c\u00fcr olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u0259lin t\u0259hsil sistemimiz\u0259 baxaq, g\u00f6r\u0259k n\u0259 ba\u015f verir. B\u0259li, m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259hsil sistemimiz var, yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259r tikilir, yeni kurikulumlar haz\u0131rlan\u0131r, d\u0259rslikl\u0259r d\u0259rc edilir, ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si \u00f6yr\u0259nilir v\u0259 sair\u0259. Bunlar struktur yana\u015fmad\u0131r. 20-ci \u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck sosioloqlar\u0131ndan biri, b\u0259lk\u0259 d\u0259 birincisi olan Parsons h\u0259r zaman deyirdi ki, strukturla funksiya bir-birini tamamlamal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni strukturda n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259yi\u015fiklik edirs\u0259n-et, \u0259g\u0259r n\u0259tic\u0259si yoxdursa, funksiyas\u0131nda, t\u0259yinat\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131rsa, dem\u0259li, m\u0259nas\u0131z bir \u015feydir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, biz\u0259 \u0259sas n\u0259tic\u0259 laz\u0131md\u0131r. Xat\u0131rlay\u0131ram ki, ibtidai sinifd\u0259 oxuyanda sinfimizin \u00fcst\u00fcnd\u0259n bir da\u015f\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259si var idi. H\u0259r g\u00fcn o da\u015f\u0131n d\u00fc\u015f\u0259c\u0259yi qorxusunu ya\u015fay\u0131rd\u0131q. Partalar\u0131 da el\u0259 qoymu\u015fdular ki, da\u015f d\u00fc\u015f\u0259rs\u0259 partan\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sin. \u0130ndi t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, o zamanlar bu c\u00fcr \u015f\u0259raitli sinifl\u0259r \u00e7ox idi v\u0259 bu sinifl\u0259rd\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259li kadrlar yeti\u015fdirildi. \u0130ndi d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 laz\u0131mi qaydada yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin g\u00fcnah\u0131 T\u0259hsil Nazirliyind\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 birba\u015fa T\u0259hsil Nazirliyindir. \u018fvv\u0259la \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259hsil siyas\u0259ti d\u0259yi\u015fm\u0259li, milli m\u00f6vqed\u0259n t\u0259hsil ver\u0259n bir sistem olmal\u0131d\u0131r. V\u0259 bu el\u0259 bir t\u0259hsil sistemi olmal\u0131d\u0131r ki, \u00f6lk\u0259nin, yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn t\u0259r\u0259qqisin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n kadrlar haz\u0131rlaya bilsin. Daha n\u0259l\u0259ris\u0259 \u0259zb\u0259rtl\u0259m\u0259k v\u0259 bunun say\u0259sind\u0259 universitet\u0259 girm\u0259kl\u0259 deyil. Bu \u00e7ox g\u00fcl\u00fcnc, ziyanl\u0131 bir metoddur.<\/p>\n<p><strong>\u00dc\u00e7 il \u0259vv\u0259l ADPU-nin akt zal\u0131nda milli t\u0259hsil konsepsiyas\u0131n\u0131 t\u0259qdim etdim. M\u0259sul t\u0259\u015fkilatlar\u0131n he\u00e7 biri bununla maraqlanmad\u0131, h\u0259tta nazirlik m\u0259niml\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259laq\u0259l\u0259rini k\u0259sdi.<\/strong><\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bu g\u00fcn T\u0259hsil Nazirliyinin birba\u015fa g\u00fcnah\u0131 az deyil&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Sosioloq qeyd edib ki, haz\u0131rda m\u0259kt\u0259b m\u00fc\u0259lliml\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6z\u00fclm\u0259z bir \u015f\u0259rait var:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cM\u0259kt\u0259bd\u0259 m\u0259kt\u0259b m\u00fchiti yoxdur. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n m\u00fc\u0259llim\u0259 deyirl\u0259r ki, u\u015faqlara \u201dg\u00f6z\u00fcn \u00fcst\u0259 qa\u015f\u0131n var&#8221; dem\u0259k olmaz, g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n d\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 videolar yay\u0131lmaqdad\u0131r v\u0259 u\u015faqlarda m\u00fc\u0259llim\u0259 qar\u015f\u0131 sanki bir oyun yarad\u0131l\u0131b, m\u00fc\u0259lliml\u0259ri ki\u00e7iltsinl\u0259r, onlar\u0131 saymas\u0131nlar dey\u0259, \u00f6zl\u0259rini q\u0259hr\u0259man kimi g\u00f6st\u0259rsinl\u0259r v\u0259 sair\u0259. Bel\u0259 m\u0259kt\u0259b m\u00fchiti olmaz ax\u0131.<\/p>\n<p>B\u0259zil\u0259ri yax\u0131n vaxtlara q\u0259d\u0259r el\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck problem pul y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131, m\u00fc\u0259lliml\u0259rin maa\u015f\u0131n\u0131n az olmas\u0131d\u0131r. Ayd\u0131n oldu ki, bunlar problemdir, amma \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 deyil&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim-\u015fagird m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri, qalmaqallar n\u0259d\u0259n s\u0259ngimir? Bu m\u0259s\u0259l\u0259 niy\u0259 yoluna d\u00fc\u015fm\u00fcr? Buna nazir, nazirlik g\u00fcnahkard\u0131r, yoxsa c\u0259miyy\u0259t \u00f6z\u00fc? M\u0259lum oldu\u011fu kimi, son 10 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin videosu yay\u0131l\u0131r, \u015fagirdl\u0259r\u0259 \u015fidd\u0259t hallar\u0131 s\u0259ngimir. T\u0259hsil Nazirliyi is\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni sanki c\u0259miyy\u0259tin ixtiyar\u0131na burax\u0131b. T\u0259hsilin keyfiyy\u0259ti qal\u0131b bir k\u0259narda, bu, az qals\u0131n yada bel\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr, ham\u0131 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin qanunsuz davran\u0131\u015f\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131r. B\u0259zil\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, bu qalmaqallar \u0259slind\u0259 m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 yarad\u0131l\u0131r, t\u0259hsilin keyfiyy\u0259ti haqda m\u00fczakir\u0259 dayans\u0131n dey\u0259. B\u0259zil\u0259ri is\u0259 bunu nazirliy\u0259 qar\u015f\u0131 kampaniya kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir. Amma \u0259sas sual ortadad\u0131r: Orta&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":433462,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c932bfde621c2bea1206015be1dc8b46.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c932bfde621c2bea1206015be1dc8b46.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c932bfde621c2bea1206015be1dc8b46.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c932bfde621c2bea1206015be1dc8b46-450x280.jpg",450,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c932bfde621c2bea1206015be1dc8b46.jpg",450,300,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c932bfde621c2bea1206015be1dc8b46.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c932bfde621c2bea1206015be1dc8b46.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c932bfde621c2bea1206015be1dc8b46.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c932bfde621c2bea1206015be1dc8b46-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c932bfde621c2bea1206015be1dc8b46.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim-\u015fagird m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri, qalmaqallar n\u0259d\u0259n s\u0259ngimir? Bu m\u0259s\u0259l\u0259 niy\u0259 yoluna d\u00fc\u015fm\u00fcr? Buna nazir, nazirlik g\u00fcnahkard\u0131r, yoxsa c\u0259miyy\u0259t \u00f6z\u00fc? M\u0259lum oldu\u011fu kimi, son 10 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin videosu yay\u0131l\u0131r, \u015fagirdl\u0259r\u0259 \u015fidd\u0259t hallar\u0131 s\u0259ngimir. T\u0259hsil Nazirliyi is\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni sanki c\u0259miyy\u0259tin ixtiyar\u0131na burax\u0131b. T\u0259hsilin keyfiyy\u0259ti qal\u0131b bir k\u0259narda, bu, az qals\u0131n yada bel\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/433461"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=433461"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/433461\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/433462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=433461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=433461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=433461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}