{"id":435294,"date":"2022-02-05T18:52:22","date_gmt":"2022-02-05T15:52:22","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=435294"},"modified":"2022-02-05T18:52:22","modified_gmt":"2022-02-05T15:52:22","slug":"az%c9%99rbaycan-torpaqlari-hiss%c9%99-hiss%c9%99-nec%c9%99-qoparilib-erm%c9%99nistana-verilirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=435294","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 hiss\u0259-hiss\u0259 nec\u0259 qopar\u0131l\u0131b Erm\u0259nistana verilirdi"},"content":{"rendered":"<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p>Erm\u0259nistan adland\u0131r\u0131lan d\u00f6vl\u0259t \u0259z\u0259li Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda &#8211; 104 il \u0259vv\u0259l erm\u0259nil\u0259r\u0259 ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015f 9 min kvadratkilometr \u0259razid\u0259 qurulub. SSR\u0130 vaxt\u0131 h\u0259min \u0259razi Az\u0259rbaycandan hiss\u0259-hiss\u0259 qopar\u0131lan torpaqlar hesab\u0131na \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilib. Onlar bu torpaqlardak\u0131 b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r, k\u0259nd v\u0259 yer adlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirs\u0259l\u0259r d\u0259, bu yerl\u0259rin \u0259sl sahibl\u0259rinin izini h\u0259r vasit\u0259 il\u0259 sils\u0259l\u0259r d\u0259, tarixi d\u0259yi\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Az\u0259rbaycan Prezidentinin f\u0259rman\u0131 il\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi zonas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 erm\u0259nil\u0259rd\u0259 isterika do\u011furub. Buna l\u00fczum varm\u0131? Ax\u0131 t\u0259kc\u0259 Z\u0259ng\u0259zur yox, \u0130r\u0259van da, G\u00f6y\u00e7\u0259 d\u0259, dig\u0259r \u0259razil\u0259r d\u0259 bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin dediyi kimi, biz tarixi unuda, kimins\u0259 siyasi maraqlar\u0131n\u0131n girovuna \u00e7evril\u0259 bilm\u0259rik.<\/p>\n<p>&#8220;\u0130ki sahil&#8221; AZ\u018fRTAC-a\u00a0istinad\u0259n Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n ill\u0259r boyu hiss\u0259-hiss\u0259 qopar\u0131lib Erm\u0259nistana verirm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259zi m\u0259qamlara n\u0259z\u0259r sal\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130r\u0259van\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u201cba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Absurd \u201ctorpaq teatr\u0131\u201d Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti elan edildikd\u0259n bir g\u00fcn sonra \u2013 1918-ci il may\u0131n 29-da \u0130r\u0259van\u0131n v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rin he\u00e7 bir s\u0259b\u0259b olmadan erm\u0259nil\u0259r\u0259 verilm\u0259si il\u0259 ba\u015flad\u0131. Bu, sonrak\u0131 b\u0259lalara yol a\u00e7an ba\u011f\u0131\u015flanmaz, haqq qazand\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan s\u0259hv idi. T\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti m\u0259hz erm\u0259nil\u0259r\u0259 pe\u015fk\u0259\u015f olunmu\u015f 9 min kvadratkilometr \u0259razid\u0259 quruldu.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 104 il \u0259vv\u0259l ba\u015f vermi\u015f bu hadis\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti birm\u0259nal\u0131d\u0131r: \u201cBiz 1918-ci ili he\u00e7 vaxt yaddan \u00e7\u0131xarmamal\u0131y\u0131q. O vaxt Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0130r\u0259van\u0131 &#8211; q\u0259dim Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259rini Erm\u0259nistana faktiki olaraq he\u00e7 bir s\u0259b\u0259b olmadan ba\u011f\u0131\u015flad\u0131. G\u00f6st\u0259ril\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r d\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, ke\u00e7\u0259rsizdir, y\u0259ni, onlar\u0131 s\u0259b\u0259b kimi adland\u0131rmaq olmaz v\u0259 bu cinay\u0259ti he\u00e7 vaxt ba\u011f\u0131\u015flamaq v\u0259 \u0259sasland\u0131rmaq olmaz. Halbuki, o vaxt \u0130r\u0259vandan olan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r buna q\u0259ti etiraz edirdi. Amma onlar\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u0259 baxmad\u0131lar\u201d.<\/p>\n<p>O vaxt bel\u0259 bir arqument g\u0259tirilirdi ki, erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycana \u0259razi iddialar\u0131ndan \u0259l c\u0259k\u0259c\u0259kl\u0259r. C\u0259kdil\u0259rmi? \u018fksin\u0259, Sovet imperiyas\u0131n\u0131n himay\u0259si alt\u0131nda Erm\u0259nistan \u0259razisi Az\u0259rbaycandan qopar\u0131lm\u0131\u015f torpaqlar\u0131n hesab\u0131na bir nec\u0259 d\u0259f\u0259 geni\u015fl\u0259ndi. \u018fsass\u0131z torpaq iddialar\u0131 h\u0259tta bu g\u00fcn d\u0259 davam edir.<\/p>\n<p>Bizim d\u0259d\u0259-baba torpa\u011f\u0131m\u0131z olan \u0130r\u0259van\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedilm\u0259si 1918-ci ild\u0259 ba\u015f verib. Uzun ill\u0259r sanki he\u00e7 n\u0259 olmam\u0131\u015f kimi ke\u00e7 kim bu m\u00f6vzuya toxunmay\u0131b. ilk d\u0259f\u0259 bu tarixi faktla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qald\u0131r\u0131l\u0131b. M\u00fcxt\u0259lif k\u00fcrs\u00fcl\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259rk\u0259n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n xaricd\u0259 olark\u0259n deyib ki, \u0130r\u0259van bizim \u015f\u0259h\u0259rimizdir, bizim torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Deyib ki, a\u00e7s\u0131nlar arxivl\u0259ri, o d\u00f6vr\u00fcn x\u0259rit\u0259l\u0259rin\u0259 baxs\u0131nlar. Y\u0259ni bu, yax\u0131n tarixdir, s\u0259n\u0259d-s\u00fcbutu ortada, g\u00f6z qaba\u011f\u0131nda olan bir tarixdir.<\/p>\n<p>Tarixi aray\u0131\u015f:\u00a01918-ci ilin fevral\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015f C\u0259nubi Qafqaz Seyminin \u00fcmumi \u0259razisi 210 min kvadratkilometr idi. Bu \u0259razinin 45 min kvadratkilometri Brest-Litovsk (mart 1918-ci il) v\u0259 Batum (iyun 1918-ci il) m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Osmanl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259sin\u0259 verildi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1918-ci il 29 may tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri daxil olmaqla 9 min kvadratkilometr \u0259razi erm\u0259nil\u0259r\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft edildi, 100,6 min kvadratkilometri Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259, 55,4 min kvadratkilometri is\u0259 G\u00fcrc\u00fcstana aid olundu.<\/p>\n<p>Sonradan, x\u00fcsus\u0259n 1920-1929-cu ill\u0259rd\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 verilm\u0259si geni\u015f v\u00fcs\u0259t ald\u0131. Z\u0259ng\u0259zurun Az\u0259rbaycandan qopar\u0131lmas\u0131 buna \u0259n bariz s\u00fcbut ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana verilm\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>Bir q\u0259d\u0259r \u0259vv\u0259l qeyd etdiyimiz kimi, \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259r erm\u0259nil\u0259r\u0259 guya bir \u015f\u0259rtl\u0259 verilmi\u015fdi ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Qaraba\u011fa he\u00e7 bir \u0259razi iddias\u0131 ir\u0259li s\u00fcrm\u0259sinl\u0259r. B\u0259s sonra n\u0259l\u0259r ba\u015f verdi?<\/p>\n<p>Bol\u015fevikl\u0259r C\u0259nubi Qafqaz\u0131 i\u015f\u011fal etdikd\u0259n sonra \u0130osif Stalin bel\u0259 bir absurd t\u0259klifl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi: \u018fg\u0259r erm\u0259nil\u0259r sovetl\u0259\u015fm\u0259ni q\u0259bul ets\u0259, Z\u0259ng\u0259zur Erm\u0259nistana ver\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, sovet rejimi torpaqlar\u0131m\u0131z h\u0259rraca qoymu\u015fdu. Az\u0259rbaycan 1920-ci ilin aprelind\u0259 bol\u015fevik Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildikd\u0259n sonra h\u0259min ilin noyabr ay\u0131nda Z\u0259ng\u0259zurun bizim \u0259limizd\u0259n al\u0131n\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si prosesi ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r v\u0259 onlar\u0131n havadarlar\u0131 bu v\u0259 dig\u0259r tarixi faktlar\u0131 saxtala\u015fd\u0131r\u0131lma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsalar da ortada tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r, x\u0259rit\u0259l\u0259r var. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki real siyasi x\u0259rit\u0259si var v\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u0259 bunu bel\u0259 q\u0259bul edib. Sovet i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra d\u0259yi\u015f\u0259n x\u0259rit\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. \u018fg\u0259r erm\u0259nil\u0259r sovet tarixini inkar edirl\u0259rs\u0259, onda biz C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn tarixini v\u0259 \u0259razil\u0259rini beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ara\u015fd\u0131ra bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Tarixi aray\u0131\u015f:\u00a0\u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisin\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 \u201cm\u0259xfi\u201d qrifi qoyulmu\u015f q\u0259rarla xaricd\u0259n 500 min erm\u0259ni k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc. H\u0259min 500 min erm\u0259ni m\u0259hz Z\u0259ng\u0259zur \u0259razisin\u0259 yerl\u0259\u015fdirildi. 1921-ci ild\u0259n etibar\u0259n 1929-cu il fevral\u0131n 29-na q\u0259d\u0259r Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259si olmadan, he\u00e7 bir referendum ke\u00e7irilm\u0259d\u0259n hiss\u0259-hiss\u0259 Erm\u0259nistana verildi. Bununla da Nax\u00e7\u0131van il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u0259laq\u0259 d\u0259 k\u0259sildi. Hadis\u0259l\u0259rin sonrak\u0131 gedi\u015fi g\u00f6st\u0259rdi ki, bu, Nax\u00e7\u0131van\u0131 da i\u015f\u011fal etm\u0259k niyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi.<\/p>\n<p>Bax\u0131n, Prezident \u0130lham \u018fliyevin Z\u0259ng\u0259zur m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vqeyi d\u0259 tam a\u00e7\u0131q v\u0259 birm\u0259nal\u0131d\u0131r: \u201c\u015e\u0259rqi v\u0259 Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur bizim d\u0259d\u0259-baba torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Y\u0259ni, biz dey\u0259k ki, bu, olmay\u0131b? N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259? Biz h\u0259qiq\u0259ti deyirik. \u0130ndi Erm\u0259nistanda deyirl\u0259r ki, \u0130lham \u018fliyev \u0259razi iddias\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u018fg\u0259r \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur varsa, dem\u0259li Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur da var. B\u0259li, Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur bizim d\u0259d\u0259-baba torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Demi\u015f\u0259m ki, biz oraya qay\u0131tmal\u0131y\u0131q\u201d.<\/p>\n<p>Sovet imperiyas\u0131n\u0131n m\u00f6vcud oldu\u011fu 70 ild\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin Erm\u0259nistana verilm\u0259si m\u0259rh\u0259l\u0259-m\u0259rh\u0259l\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilirdi. Bu prosesin dig\u0259r \u0259sas hiss\u0259si 1922-1929-cu ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir.<\/p>\n<p><strong>1922-1929-cu ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistana veril\u0259n torpaqlar<\/strong><\/p>\n<p>Y\u00fcz il \u0259vv\u0259l -1922-ci ild\u0259 C\u0259nubi Qafqaz (Zaqafqaziya) Sovet Federativ Sosialist Respublikas\u0131 yarand\u0131qdan sonra bu torpaqlarda sovet rejiminin m\u0259nafel\u0259rin\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259k niyy\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun inzibati-\u0259razi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 start verildi. Sovet Rusiyas\u0131 Bak\u0131 neft rayonunu tam \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe etm\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259 C\u0259nubi Qafqaz regionunda m\u00fcr\u0259kk\u0259b iqtisadi rayonlar yaratmaq, respublikalar\u0131n iqtisadi imkanlar\u0131n\u0131 s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vr\u00fcn inzibati-\u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fcnd\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259r prioriter g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n<p>\u2013 \u0259sas s\u0259naye sah\u0259l\u0259rinin t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fdirilm\u0259si;<\/p>\n<p>\u2013 milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin maksimum s\u0259viyy\u0259d\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olmaqla g\u0259l\u0259c\u0259k vahid sovet m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u00f6z\u00fcl\u00fcn\u00fcn qoyulmas\u0131;<\/p>\n<p>\u2013 \u0259halinin s\u0259naye m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259 yax\u0131n \u0259razil\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259s\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si;<\/p>\n<p>\u2013 rabit\u0259 x\u0259tl\u0259rinin istiqam\u0259tl\u0259rinin v\u0259 xarakterinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si;<\/p>\n<p>\u2013 \u0259halinin say\u0131;<\/p>\n<p>\u2013 \u0259halinin milli t\u0259rkibi.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Moskva t\u0259r\u0259find\u0259n C\u0259nubi Qafqazda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n s\u0259rh\u0259d b\u00f6lg\u00fcs\u00fc siyas\u0259tind\u0259 birinci yerd\u0259 Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n iqtisadi maraqlar\u0131, sonuncu yerd\u0259 is\u0259 region \u0259halisinin milli maraqlar\u0131 dayan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Tarixi aray\u0131\u015f:\u00a01922-ci il avqustun 22-d\u0259 C\u0259nubi Qafqaz F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259drinin imzas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR, Erm\u0259nistan SSR v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan SSR F\u00f6vq\u0259lad\u0259 komissiyalar\u0131na h\u0259min andan 24 saat \u0259rzind\u0259 s\u0259rh\u0259d m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin, g\u00f6z\u0259t\u00e7il\u0259rin v\u0259 n\u0259zar\u0259t m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam verildi. S\u0259r\u0259ncamda qeyd olunurdu ki, art\u0131q xarici s\u0259rh\u0259dl\u0259r T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ran\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259ri say\u0131l\u0131rd\u0131. Bu s\u0259r\u0259ncamla C\u0259nubi Qafqaz\u0131n \u00fc\u00e7 respublikas\u0131 aras\u0131ndak\u0131 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 yaranm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259dl\u0259r faktiki olaraq \u00f6z \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirdi.<\/p>\n<p>1921-ci ilin iyununda RKP (b) Qafqaz B\u00fcrosunun Plenumu C\u0259nubi Qafqaz respublikalar\u0131nda maldarl\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olan \u0259halinin otlaqlara s\u0259rb\u0259st \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi. Bu q\u0259rar\u0131n q\u0259bulu bir s\u0131ra anla\u015f\u0131lmazl\u0131qlar\u0131n yaranmas\u0131na v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz respublikas\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259d \u0259razil\u0259rind\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259 erm\u0259ni \u0259halisi aras\u0131nda qar\u015f\u0131durmalara s\u0259b\u0259b oldu.<\/p>\n<p>1922-ci il oktyabr\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Xalq Torpaq Komissarl\u0131\u011f\u0131 Xarici \u0130\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 Katibliy\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in \u0259razisi haqq\u0131nda t\u0259qdim olunan aray\u0131\u015fdan: Az\u0259rbaycan SSR-in b\u00fct\u00fcn \u0259razisi 7.989.105 desyatindir (1 desyatin = 1,09 hektar). \u00dc\u00e7 \u00f6lk\u0259nin raz\u0131l\u0131\u011fa \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259ki ke\u00e7mi\u015f Qazax q\u0259zas\u0131ndan Erm\u0259nistana 379.984 desyatin (4.151 kvadratkilometr), ke\u00e7mi\u015f Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131ndan Erm\u0259nistana 405.000 desyatin (4.424 kvadratkilometr) v\u0259 ke\u00e7mi\u015f Tbilisi q\u0259zas\u0131ndan Az\u0259rbaycana 79.600 desyatin (869 kvadratkilometr) \u0259razi verilir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, 1922-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan 7.989.105 desyatin olan \u0259razisind\u0259n (379.984; 405.000) 784.984 desyatin itirir, \u0259v\u0259zind\u0259 c\u0259mi 79.600 desyatin al\u0131r. Bununla da Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi \u00fcmumilikd\u0259 7.283.721 desyatin (79,577 kvadratkilometr) t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan SSR il\u0259 Erm\u0259nistan SSR-nin ayr\u0131-ayr\u0131 rayonlar\u0131 aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f s\u0259rh\u0259d m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri \u0259ks\u0259r hallarda erm\u0259ni t\u0259r\u0259finin xeyrin\u0259 h\u0259ll edilirdi. Bununla ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 fakt\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k kifay\u0259tdir:<\/p>\n<p>l Erm\u0259nistan SSR-nin Dilican q\u0259zas\u0131n\u0131n Qulp k\u0259ndi il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-nin Qazax q\u0259zas\u0131n\u0131n II \u015e\u0131xl\u0131 k\u0259ndi aras\u0131nda m\u00fcbahis\u0259li \u0259razisi 940 hektar olan \u00c7\u00f6m\u00e7\u0259 sah\u0259si Qulp k\u0259ndin\u0259 verildi.<\/p>\n<p>l Dilican q\u0259zas\u0131n\u0131n K\u00f6k\u0259nd k\u0259ndi il\u0259 Qazax q\u0259zas\u0131n\u0131n Da\u015fsalahl\u0131 k\u0259ndi aras\u0131nda m\u00fcbahis\u0259li \u0259razi olan 700 hektar Qara\u00e7\u00f6l \u0259razisi Erm\u0259nistan SSR-in K\u00f6k\u0259nd k\u0259ndin\u0259 verildi.<\/p>\n<p>l C\u0259nubi Qafqaz M\u0130K-nin x\u00fcsusi yerli komissiyas\u0131n\u0131n 1924-c\u00fc il 8 noyabr tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan SSR-nin Dilican q\u0259zas\u0131n\u0131n Nora\u015fen, Mosesk\u0259nd v\u0259 A\u015fa\u011f\u0131 Q\u0131z\u0131lbulaq k\u0259ndl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-nin Qazax q\u0259zas\u0131n\u0131n Qacal\u0131 v\u0259 \u018flib\u0259yli k\u0259ndl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcbahis\u0259li 753 desyatin (8,2 kvadratkilometr) \u201cG\u00fcn\u0259\u015f\u201d \u0259razisi iki hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n<p>l Az\u0259rbaycan SSR-nin Qazax q\u0259zas\u0131n\u0131n \u015e\u0131n\u0131x-Ayr\u0131m \u0259razisind\u0259ki 4000 desyatinlik (43,7 kvadratkilometr) torpaq sah\u0259si Erm\u0259nistan SSR-nin Dilican q\u0259zas\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>l C\u0259nubi Qafqaz M\u0130K-n\u0131n yerli komissiyas\u0131n\u0131n 1929-cu il iyulun 19-20-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n iclas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 Dilican q\u0259zas\u0131n\u0131n G\u00fcney-Xeyrimli k\u0259ndi Qazax q\u0259zas\u0131n\u0131n Xeyrimli k\u0259ndi il\u0259 birl\u0259\u015fdirildi v\u0259 Erm\u0259nistan SSR-nin Dilican q\u0259zas\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 verildi. Bununla da Qazax q\u0259zas\u0131n\u0131n \u0259halisi 50 faiz yaylaq torpaqlar\u0131ndan m\u0259rhum edildi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan SSR-in C\u0259nubi Qafqaz Federasiyas\u0131n\u0131n qon\u015fu respublikalar\u0131 il\u0259 s\u0259rh\u0259d m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 M\u0130K Torpaq Komissiyas\u0131n\u0131n 1928-ci il hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistan SSR-y\u0259 75904 desyatin (829,2 kvadratkilometr) m\u00fcnbit torpaq v\u0259 79208 desyatin (865,3 kvadratkilometr) \u0259 \u201cyarars\u0131z\u201d torpaq verilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>1921-ci ilin iyulunda Z\u0259ng\u0259zurun Q\u0259rb hiss\u0259sinin i\u015f\u011fal\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan SSR-y\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si, Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 s\u00fcni erm\u0259ni muxtariyy\u0259tinin s\u0259rh\u0259dl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 apar\u0131lan inzibati d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259ziyy\u0259ti daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdirirdi.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan SSR-nin D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z v\u0259 Novo-Bayazit q\u0259zalar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-nin K\u00fcrd\u00fcstan q\u0259zas\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259dind\u0259, t\u0259xmin\u0259n 12 min desyatin (131,1 km2) \u0259razisi olan Alag\u00f6l g\u00f6l\u00fcn\u00fcn \u0259traf\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Alag\u00f6l v\u0259 ya Alag\u00f6ll\u0259r yay otlaqlar\u0131 da Erm\u0259nistan\u0131n \u0259razi iddialar\u0131na daxil idi. Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi bu m\u0259s\u0259l\u0259ni 1923-c\u00fc ild\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nistan SSR M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259si (M\u0130K) 1926-c\u0131 il iyunun 23-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR M\u0130K s\u0259drin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda bildirirdi ki, \u0259razisi 13170 desyatin (143,8 km2) olan Alag\u00f6ll\u0259r otlaq sah\u0259si C\u0259nubi Qafqaz M\u0130K-in q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259l\u0259 1921-ci ild\u0259 D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zas\u0131na verib. Az\u0259rbaycan SSR M\u0130K R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin katibliyi 1926-c\u0131 il iyulun 5-d\u0259 v\u0259 dekabr\u0131n 25-d\u0259 Erm\u0259nistan SSR M\u0130K-in katibliyin\u0259 iki sor\u011fu g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k C\u0259nubi Qafqaz M\u0130K-in h\u0259min q\u0259rar\u0131n\u0131 t\u0259qdim etm\u0259sini ist\u0259di. Lakin bu sor\u011fulara Erm\u0259nistan SSR M\u0130K katibliyind\u0259n he\u00e7 bir cavab verilm\u0259di.<\/p>\n<p><strong>Nax\u00e7\u0131vandan qopar\u0131lan \u0259razil\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259n ayd\u0131n olur ki, sovet rejimin ilk ill\u0259rind\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n bir ne\u00e7\u0259 k\u0259ndi d\u0259 Erm\u0259nistan SSR-nin t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nistan SSR Qars m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan SSR t\u0259rkibind\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n muxtariyy\u0259tini r\u0259sm\u0259n tan\u0131sa da, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onu \u00f6z\u00fcn\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259k niyy\u0259tind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259mi\u015f v\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t sonra Nax\u00e7\u0131van MSSR torpaqlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini qopararaq \u00f6z \u0259razisin\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 nail omu\u015fdu.<\/p>\n<p>Tarixi aray\u0131\u015f:\u00a0C\u0259nubi Qafqaz M\u0130K-n\u0131n 1929-cu il 18 fevral tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 Nax\u00e7\u0131van MSSR-in Qurdqulaq, Horadiz, Xa\u00e7\u0131k, A\u011fb\u0131n, A\u011fa\u00e7, Almal\u0131, Da\u011falmal\u0131, \u0130tq\u0131ran, Sultanb\u0259y k\u0259ndl\u0259ri, ona biti\u015fik Suayr\u0131c\u0131 silsil\u0259si v\u0259 Q\u0259r\u00e7ivan k\u0259ndin\u0259 q\u0259d\u0259r olan otlaqlar, habel\u0259 Ordubad sah\u0259sinin Q\u0259r\u00e7ivan v\u0259 Kilid k\u0259ndinin torpaqlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si, C\u0259nubi Qafqaz M\u0130K-n\u0131n 1938-ci il 5 mart tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 is\u0259 S\u0259d\u0259r\u0259k v\u0259 K\u0259rki k\u0259ndl\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015e\u0259rur q\u0259zas\u0131n\u0131n k\u0259ndl\u0259ri \u0259traf\u0131ndak\u0131 torpaqlar\u0131n bir hiss\u0259si Sovet Erm\u0259nistan\u0131na verildi. Erm\u0259nistan SSR t\u0259rkibin\u0259 veril\u0259n k\u0259nd \u0259razil\u0259rinin \u00fcmumi sah\u0259si 658,4 kvadratkilometr idi. Bel\u0259likl\u0259,1933-c\u00fc il yanvar\u0131n 1-d\u0259n Nax\u00e7\u0131van Muxtar Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisi azalaraq 5.329,6 kvadratkilometr t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu add\u0131mlar Nax\u00e7\u0131van MSSR-in statusu v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259ri haqq\u0131nda Moskva v\u0259 Qars m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259rtl\u0259rinin kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 idi. Bel\u0259 ki, C\u0259nubi Qafqaz FSR t\u0259rkibin\u0259 daxil edildikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan SSR v\u0259 Erm\u0259nistan SSR aras\u0131nda s\u0259rh\u0259dl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 realla\u015fan \u0259razi-inzibati d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259halisinin iqtisadi h\u0259yat\u0131n\u0131n tarix\u0259n formala\u015fm\u0131\u015f t\u0259bii s\u0259rh\u0259dl\u0259ri v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan pozuldu v\u0259 SSR\u0130-nin birba\u015fa m\u00fcdaxil\u0259si Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 hesab\u0131na Erm\u0259nistan SSR-in s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ldi.<\/p>\n<p>Tarixin b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z iddialar\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 erm\u0259ni dair\u0259l\u0259rini daha da \u015firnikl\u0259\u015fdirir, onlar\u0131n \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d yaratmaq x\u00fclyalar\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn real imkanlar yarad\u0131rd\u0131. Bu s\u0131raya amans\u0131zcas\u0131na h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n, \u00f6l\u00fcm\u0259 b\u0259rab\u0259r deportasiya da daxildir.<\/p>\n<p><strong>\u00d6l\u00fcm\u0259 b\u0259rab\u0259r deportasiya<\/strong><\/p>\n<p>Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin himay\u0259si il\u0259 \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131na nail olan erm\u0259nil\u0259r bununla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259dil\u0259r. Eyni zamanda, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 tarixi torpaqlar\u0131ndan m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259, zorla k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n indiki Erm\u0259nistandan etnik t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 deportasiyalar\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi \u00f6lk\u0259nin milli t\u0259rkibinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si idi.<\/p>\n<p>Tarixi aray\u0131\u015f:\u00a0Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n deportasiyas\u0131 \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 apar\u0131l\u0131b. Birinci m\u0259rh\u0259l\u0259 1905\u20131920-ci ill\u0259ri, ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259 1948\u20131953-ci ill\u0259ri, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259 is\u0259 1988\u20131992-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p>Bu prosesl\u0259r zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259r Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n y\u00fczl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini yerl\u0259-yeksan edib, 30 min\u0259 yax\u0131n evi da\u011f\u0131d\u0131b v\u0259 yand\u0131r\u0131b, qoca, u\u015faq v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n da daxil oldu\u011fu 140 min insan\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirib, 750 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan did\u0259rgin sal\u0131n\u0131b. Sonuncu deportasiyada &#8211; 1988-ci ild\u0259 is\u0259 220 mind\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259ni v\u0259h\u015filiyin\u0259 tab g\u0259tir\u0259 bilm\u0259diyind\u0259n do\u011fma yurd-yuvalar\u0131n\u0131 t\u0259rk edib. Bundan sonra erm\u0259nil\u0259r Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n izini itirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 buradak\u0131 q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131, tarixi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 dini abid\u0259l\u0259ri, m\u0259kt\u0259b, x\u0259st\u0259xana v\u0259 dig\u0259r binalar\u0131 darmada\u011f\u0131n edib. T\u0259kc\u0259 1988-ci ild\u0259n sonra Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus 2000-d\u0259n art\u0131q q\u0259biristanl\u0131q da\u011f\u0131d\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131 Stalinin g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi. M\u0259qs\u0259d Erm\u0259nistan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lardan &#8220;t\u0259mizl\u0259nm\u0259si&#8221; idi. Erm\u0259nil\u0259r deportasiya plan\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l bunun \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u00fcr, \u00f6z m\u0259nfur niyy\u0259tl\u0259rini h\u0259r v\u0259chl\u0259 p\u0259rd\u0259l\u0259yirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev deportasiyan\u0131n f\u0259lak\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n deyib: \u201c1940-1950-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar deportasiyaya m\u0259ruz qald\u0131lar v\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z do\u011fma torpa\u011f\u0131ndan K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc. Onlar, da\u011f yerl\u0259rind\u0259 ya\u015fama\u011fa \u00f6yr\u0259\u015fmi\u015f insanlar Aran zonas\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc, \u00f6z\u00fc d\u0259 o vaxt orada he\u00e7 kim ya\u015fam\u0131rd\u0131 &#8211; n\u0259 su var idi, n\u0259 ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait var idi &#8211; bir \u00e7oxlar\u0131 da orada h\u0259lak oldular. Bunun da b\u0259han\u0259si o idi ki, guya xaricd\u0259, Avropada ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r qay\u0131dacaq. Amma birincisi, onlar\u0131n bir \u00e7oxu he\u00e7 qay\u0131tmad\u0131, ikincisi, \u0259sas m\u0259qs\u0259d yen\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin salmaq idi\u201d.<\/p>\n<p><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev torpaq \u201cba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131\u201d prosesin\u0259 nec\u0259 son qoydu<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi \u0259razil\u0259rinin ill\u0259r ke\u00e7dikd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si prosesinin qar\u015f\u0131s\u0131 1969-cu ild\u0259 al\u0131nd\u0131. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycana birinci d\u0259f\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 Erm\u0259nistana bir qar\u0131\u015f bel\u0259 torpaq verilm\u0259di.<\/p>\n<p>Bu el\u0259 bir d\u00f6vr idi ki, erm\u0259nil\u0259r indi d\u0259 G\u0259d\u0259b\u0259y rayonundak\u0131 b\u0259zi torpaqlara g\u00f6z dikmi\u015fdil\u0259r v\u0259 sovet r\u0259hb\u0259rliyinin m\u00fcvafiq q\u0259rar \u00e7\u0131xarmas\u0131na nail olmu\u015fdular. 1969-cu ilin iyul ay\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259r se\u00e7il\u0259n kimi bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 yenid\u0259n baxma\u011f\u0131 Moskva qar\u015f\u0131s\u0131nda qald\u0131rd\u0131. Sov.\u0130KP MK 1969-cu il 5 avqust tarixli iclas\u0131nda \u201cErm\u0259nistan SSR \u015e\u0259m\u015f\u0259ddin rayonunun v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR G\u0259d\u0259b\u0259y rayonunun b\u0259zi kolxozlar\u0131 aras\u0131nda qeyri-normal qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda\u201d q\u0259rar q\u0259bul etdi.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 Az\u0259rbaycan KP MK B\u00fcrosunun 1969-cu il 12 avqust tarixli iclas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edildi v\u0259 \u0130ki b\u0259ndd\u0259n ibar\u0259t q\u0259rar q\u0259bul olundu. Birinci b\u0259ndd\u0259 iki respublikan\u0131n m\u00fcvafiq kolxozlar\u0131 aras\u0131nda m\u00fcbahis\u0259li torpaqlardan istifad\u0259 haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bir ay m\u00fcdd\u0259tin\u0259 baxmaq v\u0259 m\u00fcbahis\u0259ni h\u0259ll etm\u0259k bar\u0259d\u0259 Sov.\u0130KP MK katibliyinin Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan KP MK-ya, Nazirl\u0259r Sovetin\u0259 v\u0259 SSR\u0130 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q verdiyi vur\u011fulan\u0131rd\u0131. \u0130kinci b\u0259ndd\u0259 is\u0259 Erm\u0259nistan KP MK-n\u0131n ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u00e7i komissiya il\u0259 birlikd\u0259 m\u00fcbahis\u0259ni h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f layih\u0259ni i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlamaq v\u0259 iki h\u0259ft\u0259 m\u00fcdd\u0259tin\u0259 Az\u0259rbaycan KP MK-ya t\u0259qdim etm\u0259k tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u0130ki qon\u015fu xalq aras\u0131nda normal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259ruri say\u0131ld\u0131. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra Qazax rayonu il\u0259 \u0130cevan rayonunun s\u0259rh\u0259dind\u0259 Erm\u0259nistan KP MK-n\u0131n birinci katibi A.E.Ko\u00e7inyanla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev 1903-c\u00fc ild\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ap edilmi\u015f, az\u0259rbaycanl\u0131lara v\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u0259xsus torpaqlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n x\u0259rit\u0259ni ona t\u0259qdim etdi. Fakt qar\u015f\u0131s\u0131nda qalan Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi geri \u00e7\u0259kildi. T\u0259r\u0259fl\u0259r bundan sonra he\u00e7 bir \u0259razi m\u0259s\u0259l\u0259sini ir\u0259li s\u00fcrm\u0259m\u0259k haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldil\u0259r.<\/p>\n<p>Torpaqlar\u0131n verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131n icras\u0131n\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 qat\u0131 mill\u0259t\u00e7i erm\u0259ni dair\u0259l\u0259rind\u0259 \u00fcmidsizlik yaratsa da, onlar imkan d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na \u0259sass\u0131z iddialar ir\u0259li s\u00fcrm\u0259kd\u0259n \u0259l \u00e7\u0259kmirdil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>K\u0259m\u0259rli hadis\u0259si: Absurd \u201ctorpaq teatr\u0131\u201dna qar\u015f\u0131 ilk k\u00fctl\u0259vi m\u00fcqavim\u0259t<\/strong><\/p>\n<p>N\u00f6vb\u0259ti iddialardan biri 1983-c\u00fc ild\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131. Bu, Qazax rayonunun K\u0259m\u0259rli k\u0259ndinin 1675 hektar torpaq sah\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Bu \u0259razi Erm\u0259nistan SSR Noyemberyan rayonunun Dovex k\u0259ndi il\u0259 K\u0259m\u0259rli k\u0259ndi aras\u0131nda yerl\u0259\u015firdi.<\/p>\n<p>K\u0259m\u0259rli k\u0259ndinin sakinl\u0259ri h\u0259min \u0259sass\u0131z iddiaya etiraz olaraq rayon Partiya Komit\u0259sin\u0259, \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sin\u0259 v\u0259 respublika Nazirl\u0259r Sovetin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdil\u0259r, lakin qaneedici cavab almad\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn pul toplayaraq k\u0259nd n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tini 1984-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda Moskvaya \u015fikay\u0259t\u0259 g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. M\u0259rk\u0259zin m\u00fcvafiq tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan KP MK v\u0259ziyy\u0259ti diqq\u0259tl\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259 normalla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259k haqq\u0131nda Qazax rayon Partiya Komit\u0259sin\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verdi.<\/p>\n<p>Lakin m\u0259s\u0259l\u0259 yen\u0259 d\u0259 h\u0259llini tapmad\u0131. S\u0259b\u0259b o idi ki, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi Az\u0259rbaycandan \u0259razinin Erm\u0259nistana verilm\u0259sini israrla t\u0259l\u0259b edirdi. Moskvan\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rini yerin\u0259 yetir\u0259n respublika r\u0259hb\u0259rliyi Qazax rayonuna n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti g\u00f6nd\u0259rdi. 1984-c\u00fc il oktyabr\u0131n 23-d\u0259 \u201cm\u00fcbahis\u0259li \u0259razi\u201dy\u0259 bax\u0131\u015f ke\u00e7irildi. Naraz\u0131 sakinl\u0259r bildirildi ki, son q\u0259rar iki respublika n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t komissiya t\u0259r\u0259find\u0259n oktyabr\u0131n 24-d\u0259 q\u0259bul edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan SSR Nazirl\u0259r Sovetinin s\u0259dr m\u00fcavini \u015e.Rasizad\u0259, Qazax rayon Partiya Komit\u0259sinin birinci katibi A.S\u00fcleymanov, rayon \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259sinin s\u0259dri B.Eyyubov, Erm\u0259nistan SSR Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini V.Movsesyan, Noyemberyan rayon Partiya Komit\u0259sinin katibi R.Mamyan v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 (c\u0259mi 8 n\u0259f\u0259r) \u00fc\u00e7 \u201cNiva\u201d v\u0259 \u201cUAZ-69\u201d markal\u0131 ma\u015f\u0131nlarda oktyabr\u0131n 24-d\u0259 K\u0259m\u0259rli k\u0259ndinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 Bataql\u0131 bulaq deyil\u0259n yer\u0259 g\u0259ldil\u0259r. V\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin g\u0259li\u015find\u0259n x\u0259b\u0259r tutan v\u0259 h\u0259yati m\u0259nafel\u0259rin\u0259 toxunan m\u0259s\u0259l\u0259nin bel\u0259 qoyulu\u015fundan naraz\u0131 olan 150 n\u0259f\u0259r sakini onlarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 getdi. K\u0259ndd\u0259n t\u0259qrib\u0259n 3,5 kilometr aral\u0131da komissiya \u00fczvl\u0259rinin oldu\u011fu ma\u015f\u0131nlar\u0131 qar\u015f\u0131layan q\u0259z\u0259bli \u0259hali \u0259razinin erm\u0259nil\u0259r\u0259 verilm\u0259si q\u0259rar\u0131na k\u0259skin etiraz\u0131n\u0131 bildirdi. Onlar komissiya \u00fczvl\u0259rinin ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131rd\u0131lar, h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n olan v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259ri zorla k\u0259nd klubuna g\u0259tirdil\u0259r. Burada Torpa\u011f\u0131n K\u0259m\u0259rli k\u0259ndin\u0259 m\u0259xsus olmas\u0131 v\u0259 al\u0131nmayaca\u011f\u0131na dair akt t\u0259rtib ed\u0259r\u0259k imzalamalar\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdil\u0259r. Yaln\u0131z t\u0259l\u0259bl\u0259ri yerin\u0259 yetirildikd\u0259n sonra onlar\u0131 klubdan bay\u0131ra buraxd\u0131lar.<\/p>\n<p>Sov.\u0130KP MK yaranm\u0131\u015f \u015f\u0259raiti ara\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Qazax rayonuna \u00f6z n\u00fcmay\u0259nd\u0259sini g\u00f6nd\u0259rdi. Az\u0259rbaycan KP MK-n\u0131n birinci katibi Kamran Ba\u011f\u0131rovun tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259 birlikd\u0259 Az\u0259rbaycan KP MK katibl\u0259ri V.Konovalov v\u0259 \u0130.M\u0259mm\u0259dov da Qazax rayonuna g\u0259ldil\u0259r. Moskvadan g\u0259l\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dair aray\u0131\u015f haz\u0131rlad\u0131. Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259t Sov.\u0130KP MK katibliyind\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunduqdan sonra q\u0259bul edil\u0259n q\u0259rar Az\u0259rbaycana v\u0259 Erm\u0259nistana g\u00f6nd\u0259rildi. Ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259nin s\u0259b\u0259bl\u0259rini v\u0259 \u015f\u0259raiti \u00f6yr\u0259nm\u0259k, v\u0259ziyy\u0259ti normalla\u015fd\u0131rmaq, g\u00fcnahkarlar\u0131 m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Qazax rayonuna respublika prokurorlu\u011funun, D\u0130N v\u0259 DTK-n\u0131n r\u0259hb\u0259r i\u015f\u00e7il\u0259ri ezam olundu. Az\u0259rbaycan SSR v\u0259 Erm\u0259nistan SSR prokurorluqlar\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131qlar\u0131 cinay\u0259t i\u015fi birl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k bir icraata verildi. SSR\u0130 prokurorlu\u011fu ba\u015f istintaq idar\u0259sinin prokuroru B.Asta\u015finin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi v\u0259 h\u0259r iki respublika prokurorlu\u011funun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n daxil oldu\u011fu istintaq qrupu t\u0259\u015fkil edildi. H\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan KP MK t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi komissiya yarad\u0131ld\u0131. Haz\u0131rlanan aray\u0131\u015flar, m\u0259s\u0259l\u0259nin \u0259sl mahiyy\u0259tini \u0259ks etdirmirdi. Bu c\u00fcr yana\u015fma m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin s\u0259b\u0259bl\u0259rini, y\u0259ni Erm\u0259nistan\u0131n \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131n\u0131 \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259k v\u0259 t\u0259qsiri b\u0259zi az\u0259rbaycanl\u0131 i\u015f\u00e7il\u0259rin \u00fcst\u00fcn\u0259 y\u0131xmaq c\u0259hdind\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyildi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan KP MK B\u00fcrosunun 1984-c\u00fc il 12 noyabr tarixli iclas\u0131nda \u201cQazax rayonunun K\u0259m\u0259rli k\u0259ndind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 haqq\u0131nda\u201d m\u0259s\u0259l\u0259 m\u00fczakir\u0259 edildi. MK B\u00fcrosu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dair 10 b\u0259ndd\u0259n ibar\u0259t q\u0259rar q\u0259bul etdi v\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 b\u0259zi sakinl\u0259rin c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u00f6qt\u0259 qoyuldu.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259nin mahiyy\u0259tin\u0259 g\u0259linc\u0259, K\u0259m\u0259rlid\u0259 ba\u015f vermi\u015f h\u0259min hadis\u0259 \u0259slind\u0259 \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131na ilk k\u00fctl\u0259vi etiraz, haql\u0131 m\u00fcqavim\u0259ti idi. \u018fg\u0259r Az\u0259rbaycan SSR r\u0259hb\u0259rliyi xalq il\u0259 bir yerd\u0259 olsayd\u0131, erm\u0259nil\u0259r torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 bu q\u0259d\u0259r asanl\u0131qla z\u0259bt ed\u0259 bilm\u0259zdil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Tariximizd\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m ilk: azadl\u0131\u011fa qovu\u015fmu\u015f Qaraba\u011f<\/strong><\/p>\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan yen\u0259 sovet imperiyas\u0131n\u0131n himay\u0259si il\u0259 \u0259razil\u0259rimizin daha 20 faizini \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi. \u018fvv\u0259lkil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, bu d\u0259f\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259, d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc qaba\u011f\u0131nda, silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259.<\/p>\n<p>Torpaqlar\u0131m\u0131z 30 il i\u015f\u011fal alt\u0131nda qald\u0131, \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rimiz yerl\u0259-yeksan edildi. N\u0259hay\u0259t, 2020-ci sentyabr\u0131n 27-d\u0259 xalq\u0131m\u0131z M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qalxd\u0131. C\u0259mi 44 g\u00fcn \u00e7\u0259k\u0259n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si \u015fanl\u0131 Q\u0259l\u0259b\u0259mizl\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131, \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc b\u0259rpa olundu. Xalq\u0131m\u0131z \u00e7ox\u0259srlik tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 idi ki, itirilmi\u015f torpaqlar\u0131n\u0131 geri qaytara bildi. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si tariximiz\u0259 q\u0131z\u0131l h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yaz\u0131ld\u0131, kimin kim oldu\u011funu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirdi.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da s\u00f6hb\u0259t ged\u0259n tarixi faktlardan, s\u0259n\u0259d-s\u00fcbutlardan g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Erm\u0259nistan\u0131n yox, \u0259slind\u0259 bizim ona \u0259razi iddias\u0131 qald\u0131rma\u011fa h\u0259r c\u00fcr \u0259sas\u0131m\u0131z var. Amma beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fan Az\u0259rbaycan bu iddia il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmir. Bununla bel\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259ni haql\u0131 olaraq bel\u0259 qoyur ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpa\u011f\u0131 olan Z\u0259ng\u0259zura, eyni zamanda, \u0130r\u0259vana, G\u00f6y\u00e7\u0259y\u0259 v\u0259 dig\u0259r torpaqlara qay\u0131tmal\u0131d\u0131rlar v\u0259 qay\u0131dacaqlar. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n siyas\u0259ti d\u0259 m\u0259hz buna istiqam\u0259tl\u0259nib.<\/p>\n<div class=\"clearfix\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama--hidden\"><\/div>\n<div id=\"galleryList\" class=\"fotorama fotorama1644076265000\" data-nav=\"thumbs\" data-width=\"100%\" data-thumbwidth=\"90\" data-thumbheight=\"60\" data-allowfullscreen=\"true\" data-autoplay=\"3000\" data-ratio=\"1.5\" data-keyboard=\"true\" data-fit=\"contain\">\n<div class=\"fotorama__wrap fotorama__wrap--css3 fotorama__wrap--slide fotorama__wrap--toggle-arrows fotorama__wrap--no-controls\">\n<div class=\"fotorama__stage\">\n<div class=\"fotorama__fullscreen-icon\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__shaft\">\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img fotorama__active\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2022\/02\/05\/-d582ac40164406903177661572211084328.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__video-close\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sharing my-2 row no-gutters d-print-none\">\n<div class=\"col-md-3\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259nistan adland\u0131r\u0131lan d\u00f6vl\u0259t \u0259z\u0259li Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda &#8211; 104 il \u0259vv\u0259l erm\u0259nil\u0259r\u0259 ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015f 9 min kvadratkilometr \u0259razid\u0259 qurulub. SSR\u0130 vaxt\u0131 h\u0259min \u0259razi Az\u0259rbaycandan hiss\u0259-hiss\u0259 qopar\u0131lan torpaqlar hesab\u0131na \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilib. Onlar bu torpaqlardak\u0131 b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r, k\u0259nd v\u0259 yer adlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirs\u0259l\u0259r d\u0259, bu yerl\u0259rin \u0259sl sahibl\u0259rinin izini h\u0259r vasit\u0259 il\u0259 sils\u0259l\u0259r d\u0259, tarixi d\u0259yi\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Az\u0259rbaycan Prezidentinin f\u0259rman\u0131 il\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi zonas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 erm\u0259nil\u0259rd\u0259 isterika do\u011furub. Buna l\u00fczum varm\u0131? Ax\u0131 t\u0259kc\u0259 Z\u0259ng\u0259zur yox, \u0130r\u0259van da, G\u00f6y\u00e7\u0259 d\u0259, dig\u0259r \u0259razil\u0259r d\u0259 bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin dediyi kimi, biz tarixi unuda,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":435296,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[8],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/adb0e2c416440690139469466881043794.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/adb0e2c416440690139469466881043794.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/adb0e2c416440690139469466881043794.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/adb0e2c416440690139469466881043794-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/adb0e2c416440690139469466881043794-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/adb0e2c416440690139469466881043794-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/adb0e2c416440690139469466881043794.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/adb0e2c416440690139469466881043794.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/adb0e2c416440690139469466881043794-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/adb0e2c416440690139469466881043794.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=8\" rel=\"category\">\u018fsas s\u0259hif\u0259<\/a>","rttpg_excerpt":"Erm\u0259nistan adland\u0131r\u0131lan d\u00f6vl\u0259t \u0259z\u0259li Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda &#8211; 104 il \u0259vv\u0259l erm\u0259nil\u0259r\u0259 ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015f 9 min kvadratkilometr \u0259razid\u0259 qurulub. SSR\u0130 vaxt\u0131 h\u0259min \u0259razi Az\u0259rbaycandan hiss\u0259-hiss\u0259 qopar\u0131lan torpaqlar hesab\u0131na \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilib. Onlar bu torpaqlardak\u0131 b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r, k\u0259nd v\u0259 yer adlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirs\u0259l\u0259r d\u0259, bu yerl\u0259rin \u0259sl sahibl\u0259rinin izini h\u0259r vasit\u0259 il\u0259 sils\u0259l\u0259r d\u0259, tarixi d\u0259yi\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Az\u0259rbaycan Prezidentinin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/435294"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=435294"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/435294\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/435296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=435294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=435294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=435294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}