{"id":436609,"date":"2022-02-09T07:45:39","date_gmt":"2022-02-09T04:45:39","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=436609"},"modified":"2022-02-09T07:45:39","modified_gmt":"2022-02-09T04:45:39","slug":"s%c9%99hiyy%c9%99-nazirliyinin-mut%c9%99x%c9%99ssis-eksperti-endokrinoloq-s%c9%99bin%c9%99-m%c9%99s%c9%99diyeva-s%c9%99k%c9%99rli-diabet-x%c9%99st%c9%99l%c9%99ri-kompensasiya-dovrund%c9%99-covid-19","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=436609","title":{"rendered":"S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti, endokrinoloq S\u0259bin\u0259 M\u0259\u015f\u0259diyeva: \u015e\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259ri kompensasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 COVID-19 peyv\u0259ndi vurdurmal\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8211; S\u0259bin\u0259 xan\u0131m, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259si var?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Son 20-30 il \u0259rzind\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131 dayanmadan art\u0131r. Beyn\u0259lxalq Diabet Federasiyas\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u0259g\u0259r 2019-cu ild\u0259 d\u00fcnyada \u015f\u0259k\u0259r x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131 463 milyon n\u0259f\u0259r idis\u0259, haz\u0131rda bu r\u0259q\u0259m 537 milyondur. Statistik m\u0259lumatlar g\u00f6st\u0259rir ki, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycanda da diabet x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131n\u0131n artmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, 2017-ci ild\u0259 m\u00fcalic\u0259-profilaktika m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin qeydiyyat\u0131nda t\u0259qrib\u0259n 243 min diabet x\u0259st\u0259si oldu\u011fu halda, haz\u0131rda bu r\u0259q\u0259m 300 min\u0259 yax\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u015e\u0259k\u0259rli diabet insan\u0131n hans\u0131 orqanlar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; D\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u00e7oxunda \u015f\u0259k\u0259rli diabet bilavasit\u0259 \u00f6l\u00fcm s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda \u00fcr\u0259k-damar v\u0259 onkoloji x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yeri tutur. Bu x\u0259st\u0259lik vaxt\u0131nda m\u00fcalic\u0259 olunmayanda, vaxt\u0131nda profilaktiki t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259y\u0259nd\u0259, \u00e7ox ciddi f\u0259sadlar t\u00f6r\u0259dir. Sirr deyil ki, \u015f\u0259k\u0259rli diabet insan orqanizminin b\u00fct\u00fcn toxuma, orqanlar v\u0259 sisteml\u0259rin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bu fakt h\u0259m kompensasiyal\u0131 v\u0259 h\u0259m d\u0259 dekompensasiyal\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 aiddir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildiril\u0259r ki, koronavirus \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn daha t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. \u015e\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259rini a\u011f\u0131rla\u015fma hallar\u0131ndan nec\u0259 qorunmaq olar?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bildiyiniz kimi, art\u0131q iki ildir ki, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r koronavirus pandemiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r. \u0130lk ili bu problemin h\u0259llini peyv\u0259nd olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 h\u0259ll etm\u0259k daha \u00e7\u0259tin idi. Eyni zamanda, a\u011f\u0131rla\u015fm\u0131\u015f formalar\u0131n v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131 da \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tin idi. Bir ild\u0259n \u00e7oxdur ki, art\u0131q vaksinas\u0131ya ba\u015flay\u0131b. Apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, virusun yeni v\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lan t\u0259hl\u00fck\u0259li variantlar\u0131ndan qorunma\u011f\u0131n \u0259n effektiv yolu vaksinasiyad\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 proses aktiv getdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 art\u0131q vaksinasiyadan ke\u00e7\u0259nl\u0259rin aras\u0131nda yoluxma say\u0131, x\u0259st\u0259liyin a\u011f\u0131r gedi\u015fatl\u0131 formalar\u0131 v\u0259 \u00f6l\u00fcm say\u0131 azal\u0131b.<\/p>\n<p><strong>&#8211; COVID-19 diabet\u0259 nec\u0259 t\u0259sir edir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Statistik olaraq, h\u0259r 3-4 aydan bir COV\u0130D-19-un yeni \u015ftammlar\u0131 a\u015fkarlan\u0131r. T\u0259bii ki, b\u00fct\u00fcn sa\u011flam insarlar kimi, \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259ri d\u0259 yeni \u015ftammlara yoluxur. Ancaq \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259rinin immun sistemi z\u0259if oldu\u011funa g\u00f6r\u0259, onlar bu infeksiya il\u0259 aktiv m\u00fcbariz\u0259 apara bilmir. A\u011f\u0131r gedi\u015fli formalara v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131na h\u0259kiml\u0259r m\u0259hz yana\u015f\u0131 xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 rast g\u0259lirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u015e\u0259k\u0259r x\u0259st\u0259l\u0259ri COVID-19 vaksini vurdura bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u015e\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259ri COV\u0130D-19-a qar\u015f\u0131 peyv\u0259ndl\u0259m\u0259 kampaniyas\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak etm\u0259lidirl\u0259r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 endokrinoloqun q\u0259bulundan ke\u00e7ib, tam m\u00fcayin\u0259 olunub v\u0259 kompensasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 COVID-19 peyv\u0259ndi vurdurmal\u0131d\u0131r. Planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259r \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259ri 6 aydan bir h\u0259kim-endokrinoloqun q\u0259bulunda olmal\u0131d\u0131rlar. \u201cCheck-Up\u201d m\u00fcayin\u0259 ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra h\u0259kim q\u0259rar verir ki, pasient ikinci dozan\u0131 v\u0259 yaxud \u201cbuster\u201d dozan\u0131 vura bil\u0259r, yoxsa yox.<\/p>\n<p>COVID-19-un \u201cOmicron\u201d variant\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada yay\u0131l\u0131r. Bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, kompensasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 olan \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259ri m\u00fctl\u0259q ikinci dozadan v\u0259 yaxud x\u0259st\u0259l\u0259nib sa\u011fald\u0131qdan 5 ay sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc doza il\u0259 peyv\u0259nd olunmal\u0131d\u0131rlar. Qeyd edim ki, peyv\u0259ndin ikinci dozas\u0131ndan sonra 6 aydan \u00e7ox ke\u00e7mi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin \u201cPeyv\u0259nd sertifikat\u0131\u201d fevral ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259n sonra etibarl\u0131 hesab edilm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8211; S\u0259bin\u0259 xan\u0131m, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259si var? &#8211; Son 20-30 il \u0259rzind\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131 dayanmadan art\u0131r. Beyn\u0259lxalq Diabet Federasiyas\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u0259g\u0259r 2019-cu ild\u0259 d\u00fcnyada \u015f\u0259k\u0259r x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131 463 milyon n\u0259f\u0259r idis\u0259, haz\u0131rda bu r\u0259q\u0259m 537 milyondur. Statistik m\u0259lumatlar g\u00f6st\u0259rir ki, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycanda da diabet x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131n\u0131n artmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, 2017-ci ild\u0259 m\u00fcalic\u0259-profilaktika m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin qeydiyyat\u0131nda t\u0259qrib\u0259n 243 min diabet x\u0259st\u0259si oldu\u011fu halda, haz\u0131rda bu r\u0259q\u0259m 300 min\u0259 yax\u0131nd\u0131r. &#8211; \u015e\u0259k\u0259rli diabet insan\u0131n hans\u0131 orqanlar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir? &#8211; D\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u00e7oxunda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":436610,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sabine_endokrinoloq-1.jpg",810,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sabine_endokrinoloq-1.jpg",810,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sabine_endokrinoloq-1.jpg",810,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sabine_endokrinoloq-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sabine_endokrinoloq-1-591x365.jpg",591,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sabine_endokrinoloq-1.jpg",640,395,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sabine_endokrinoloq-1.jpg",810,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sabine_endokrinoloq-1.jpg",810,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sabine_endokrinoloq-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/sabine_endokrinoloq-1.jpg",810,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8211; S\u0259bin\u0259 xan\u0131m, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259si var? &#8211; Son 20-30 il \u0259rzind\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131 dayanmadan art\u0131r. Beyn\u0259lxalq Diabet Federasiyas\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u0259g\u0259r 2019-cu ild\u0259 d\u00fcnyada \u015f\u0259k\u0259r x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131 463 milyon n\u0259f\u0259r idis\u0259, haz\u0131rda bu r\u0259q\u0259m 537 milyondur. Statistik m\u0259lumatlar g\u00f6st\u0259rir ki, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycanda da diabet x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131n\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/436609"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=436609"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/436609\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/436610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=436609"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=436609"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=436609"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}