{"id":438621,"date":"2022-02-14T09:44:22","date_gmt":"2022-02-14T06:44:22","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=438621"},"modified":"2022-02-14T09:44:22","modified_gmt":"2022-02-14T06:44:22","slug":"az%c9%99rbaycana-qarsi-f%c9%99aliyy%c9%99tind%c9%99-erm%c9%99ni-faktoru-analitik-kitabinin-t%c9%99qdimat-m%c9%99rasimi-bas-tutub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=438621","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru&#8221; analitik kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat m\u0259rasimi ba\u015f tutub."},"content":{"rendered":"<div class=\"kvgmc6g5 cxmmr5t8 oygrvhab hcukyx3x c1et5uql ii04i59q\">\n<div dir=\"auto\">Bu g\u00fcn Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan&#8221;Qlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru&#8221; analitik kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat m\u0259rasimi ba\u015f tutub.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u0259dbiri giri\u015f s\u00f6z\u00fc il\u0259 Qurumun idar\u0259 hey\u0259tinin s\u0259dri Zahid Oruc a\u00e7araq bildirib ki,<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u018fvv\u0259lc\u0259 t\u0259dbirimizin m\u0259qs\u0259dini bir c\u00fcml\u0259 il\u0259 ifad\u0259 etm\u0259li olsaq, dey\u0259rdik ki, \u201cinformasiya sava\u015f\u0131 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin t\u0259rkib hiss\u0259si\u201ddir.Bu ideyaya xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 t\u0259qdimat\u0131na topla\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cQlobal Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru\u201d kitab\u0131 yeni informasiya \u0259srind\u0259 v\u0259 post-m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 r\u0259q\u0259msal inqilab, texnoloji inki\u015faf v\u0259 s\u00fcni intellekt platfotmalar\u0131ndan \u00f6lk\u0259miz \u0259leyhin\u0259 sistemli informasiya terrorunu h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n qruplar\u0131 t\u0259yin etm\u0259y\u0259 imkan verir, sifari\u015f\u00e7il\u0259ri, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131, maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rini v\u0259 co\u011frafiyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir, yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f v\u0259 h\u0259ll yollar\u0131na i\u015f\u0131q sal\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Apar\u0131lan t\u0259dqiqatda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ordu v\u0259 d\u00f6vl\u0259timizl\u0259 birliyini, parlaq Q\u0259l\u0259b\u0259mizi t\u0259msil ed\u0259n prezident \u0130lham \u018fliyevin qlobal \u201cara\u015fd\u0131rma\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin ard\u0131c\u0131l h\u0259d\u0259fin\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259 erm\u0259ni faktorunun yeri v\u0259 rolu pe\u015f\u0259karl\u0131qla t\u0259hlil edilir, 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 h\u0259rbi meydanda m\u0259\u011flub olan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin informasiya sava\u015f\u0131nda total h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259sin\u0259 dair faktlara, \u201cs\u0259lib\u00e7i jurnalist\u201dl\u0259rin haker y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin mahiyy\u0259tin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u018fziz dostlar, yeni geosiyasi r\u0259qab\u0259tin v\u0259 informasiya \u0259srinin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 r\u0259q\u0259msal inqilab resurslar\u0131n\u0131 v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri hibrid m\u00fcharib\u0259nin \u0259sas al\u0259tin\u0259 \u00e7evirib.G\u0259lin bir daha xat\u0131rlayaq: m\u00fcst\u0259qil jurnalist Julian Assanj\u0131n Wikileaks hadis\u0259si yeni informasiya m\u00fcharib\u0259si kanallar\u0131na ehtiyac\u0131 daha da art\u0131rd\u0131.Qlobal informasiya m\u0259kan\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259y\u0259 v\u0259 milli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin r\u0259q\u0259msal-informasiya suverenliyini par\u00e7alama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u201cm\u00fcst\u0259qil virtual d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259\u201d \u00e7evril\u0259n \u0130T \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k yeni ideoloji kursu elan etdil\u0259r:q\u0259dim Romada \u201cpar\u00e7ala v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\u201d siyas\u0259ti 21-ci \u0259srin r\u0259q\u0259msal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na uy\u011funla\u015faraq, idar\u0259 olunan xaosun yeni \u015f\u00fcar\u0131 \u201cS\u0131nd\u0131r.S\u0131zd\u0131r.Par\u00e7ala\u201d \u015f\u0259klind\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Sadalanan prinsipl\u0259r\u0259 nail olan, d\u00fcnya g\u00fcnd\u0259mini formala\u015fd\u0131ran texnologiyalar\u0131n t\u0259minat\u00e7\u0131lar\u0131, Hi-Tech v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 n\u0259h\u0259ngl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda indi t\u0259kc\u0259 soroslar, NED-l\u0259r v\u0259 ND\u0130-lar deyil.Biz onlardan daha 3-n\u00fcn ad\u0131n\u0131 x\u00fcsusi \u00e7\u0259k\u0259c\u0259yik: ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalizmi qlobal miqyasda t\u0259\u015fkilatland\u0131ran, transmilli \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini yaradan e-bay elektron ticar\u0259t platfomas\u0131n\u0131n sahibi Pyer Omidiyar, Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 Jurnalistl\u0259rin Beyn\u0259lxalq Konsorsiumunun r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n biri Aleksandr Papaxristo, d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259ti qazanmas\u0131nda Bak\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259sna roluna qisasla cavab ver\u0259n \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Fondunun r\u0259hb\u0259ri Harri Kasparovdur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bel\u0259likl\u0259, yeni missiyas\u0131-\u201cX\u00fcsusi Tap\u015f\u0131r\u0131qla Ara\u015fd\u0131rma\u201d adlanan transmilli \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin \u201coff\u015for qalmaqallar\u0131\u201d silsil\u0259si, m\u0259lumatlar\u0131n s\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, s\u0131zd\u0131r\u0131lmas\u0131 bir vaxtlar Amerikada ilk ara\u015fd\u0131rma olan daxili \u201cPentagon papers\u201dd\u0259n xarici h\u0259d\u0259fli \u201cPandora papers\u201d-\u0259 q\u0259d\u0259r inki\u015faf etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalistika ad\u0131 alt\u0131nda 2006-c\u0131 ild\u0259 yaranan qlobal miqyasl\u0131 \u201cM\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil Cinay\u0259tkarl\u0131q v\u0259 Korrupsiya Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Layih\u0259si\u201d art\u0131q 80 \u00f6lk\u0259d\u0259 160 jurnalisti birl\u0259\u015fdirir v\u0259 8 direktordan biri d\u0259 X\u0259dic\u0259 \u0130smay\u0131ld\u0131r. Bu haqda t\u0259qdimatda daha \u0259trafl\u0131 b\u0259hs olunacaq.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"cxmmr5t8 oygrvhab hcukyx3x c1et5uql o9v6fnle ii04i59q\">\n<div dir=\"auto\">Ham\u0131s\u0131 \u201cP\u201d h\u0259rfi il\u0259 ba\u015flayan, m\u0259nb\u0259l\u0259ri he\u00e7 vaxt a\u00e7\u0131qlanmayan \u201coff\u015for dosyel\u0259ri\u201d yayanlar i\u00e7\u0259risind\u0259 adlar\u0131 jurnalist, reall\u0131qda is\u0259 developer-hakerl\u0259rin Panama, Paradise, Pandora s\u0259n\u0259dl\u0259ri, Pegasus adl\u0131 m\u0259lumat s\u0131zd\u0131rma f\u0259aliyy\u0259ti konkret \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259n iqtidarlara qar\u015f\u0131 t\u0259zyiq silah\u0131d\u0131r, \u0259sas xammal\u0131 saxta x\u0259b\u0259r olmaqla yaz\u0131\u00e7\u0131 Corc Oruelin \u201cb\u00f6y\u00fck televizor\u201dundan \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259sir dair\u0259l\u0259rind\u0259 saxlamaq vasit\u0259sidir.Siz hesabatda h\u0259min 4 P adl\u0131 planlar\u0131n hans\u0131 mexanizml\u0259 yalan\u0131 h\u0259qiq\u0259t kimi tirajlad\u0131\u011f\u0131na dair faktlar\u0131 g\u00f6r\u0259c\u0259ksiniz.<\/div>\n<div dir=\"auto\">El\u0259 is\u0259 sual olunur- b\u0259s n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan qlobal \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin h\u0259d\u0259find\u0259dir?<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bu suala regional v\u0259 beyn\u0259lxalq sirl\u0259ri daha yax\u015f\u0131 bil\u0259n prezident \u0130lham \u018fliyev d\u0259qiq cavab verir-sitat:\u201dbizi irad\u0259l\u0259rin\u0259 tabe etdirm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r\u201d.Media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 son m\u00fcsahib\u0259d\u0259 v\u0259 2 fevralda g\u0259ncl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259ri \u0259vv\u0259lki d\u00fcnya siyasi arxitekturas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kd\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 yenisin\u0259 \u00f6lk\u0259mizin haz\u0131r oldu\u011funu b\u0259yan etdi.Bir s\u00f6zl\u0259, beyn\u0259lxalq \u015fantaj\u0131n s\u0259b\u0259b v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259ri t\u0259kc\u0259 biz deyilik. \u0130nformasiya h\u00fccumlar\u0131 h\u0259m d\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, ke\u00e7mi\u015f sovet resublikalar\u0131na qar\u015f\u0131 da eyni t\u0259hdidl\u0259ri yarad\u0131r.Xat\u0131rlatmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, 2016-c\u0131 ild\u0259 Cambridge Analytica \u015firk\u0259tinin x\u00fcsusi alqoritml\u0259r vasit\u0259sil\u0259 milyonlarla insan\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259si r\u0259q\u0259msal h\u00fccumlar v\u0259 kiber t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r m\u00f6vzusunu xeyli ictimail\u0259\u015fdirdi.Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 2016-c\u0131 ild\u0259 \u201cpost-h\u0259qiq\u0259t\u201d (post-truth) ifad\u0259si Oxford dictionary t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cilin s\u00f6z\u00fc\u201d elan olundu. \u0130ndi d\u00fcnyada d\u0259y\u0259rsizl\u0259\u015fdiril\u0259n siyasi ideallar-demokratiya v\u0259 Azadl\u0131q haqda bill\u0259r r\u0259q\u0259msal despotizmin v\u0259 fa\u015fizimin dekorasiyas\u0131na \u00e7evrilib.<\/div>\n<div dir=\"auto\">B\u0259li, bu g\u00fcn, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259 \u00e7\u0131xan d\u00fcnya erm\u0259nil\u0259ri, Q\u0259rb medias\u0131n\u0131n siyasi korrupsiyaya u\u011frayan dair\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n yerli uzant\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 sistemli dezinformasiya daha da intensivl\u0259\u015fib.Qaraba\u011f\u0131 itir\u0259nl\u0259r kiberm\u0259kanda k\u00fctl\u0259l\u0259ri v\u0259 siyasi beyinl\u0259ri \u0259l\u0259 al\u0131r.Halbuki informasiya m\u0259kan\u0131 co\u011frafi \u0259razimizin ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259sidir.\u0130qtisadi-siyasi azadl\u0131\u011f\u0131m\u0131z kimi, informasiya m\u00fcst\u0259qilliyi d\u0259 suverenliyimizin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Avropa Birliyi 500 milyona yax\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlarla qanun v\u0259 proqram q\u0259bul edib, s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 onlara \u0259m\u0259l edir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Qlobal \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin saxta informasiya h\u00fccumuna fasil\u0259siz m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 haz\u0131rk\u0131 post-h\u0259qiq\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Prezidentin bir n\u00f6mr\u0259li informasiya x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131s\u0131 kimi apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 sistemli h\u00fccumlara, saxta x\u0259b\u0259r yayan q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 informasiya s\u0259ng\u0259rinin \u00f6n\u00fcnd\u0259 getm\u0259sinin parlaq s\u00fcbutu tarixi 33 m\u00fcsahib\u0259dir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u018fziz dostlar, indi c\u0259miyy\u0259tl\u0259r el\u0259 bir maskimall\u0131\u011fa \u00f6yr\u0259dilib ki, sensasiya v\u0259 \u015fok, qar\u015f\u0131durma v\u0259 k\u00fctl\u0259vi qaralama, lin\u00e7 v\u0259 siyasi l\u0259k\u0259l\u0259m\u0259 g\u00fcnd\u0259lik t\u0259l\u0259bat mal\u0131na \u00e7evrilir, real fakt v\u0259 x\u0259b\u0259rin q\u0259bulu get-ged\u0259 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir. Pandemiyan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 g\u0259rgin m\u00fchitd\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 f\u0259rdl\u0259r, sosial bax\u0131mdan h\u0259ssas v\u0259 naraz\u0131 qruplar daha t\u0259hl\u00fck\u0259li viruslara &#8211; infodemiyaya m\u0259ruz qal\u0131r.\u0130ctimai r\u0259yd\u0259 yarad\u0131lan saxta siyasi q\u0259na\u0259t v\u0259 emosional reaksiyalar dig\u0259r media kanallar\u0131 v\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n tirajlanaraq normala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 h\u0259d\u0259f k\u00fctl\u0259 faktlar v\u0259 reall\u0131q yerin\u0259, e\u015fitm\u0259k ist\u0259diyi abstrakt ger\u00e7\u0259kliyi se\u00e7ir. Qlobal \u015f\u0259b\u0259k\u0259 virtual Az\u0259rbaycan\u0131 real Az\u0259rbaycanla konflikt\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259yir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">G\u00f6bbelsin \u201cmin d\u0259f\u0259 t\u0259krarlanan yalan h\u0259qiq\u0259tdir\u201d devizi 21-ci \u0259srin reall\u0131\u011f\u0131nda r\u0259q\u0259msal fa\u015fizm v\u0259 despotizmin fonunda daha yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259yir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n qlobal tribunalarda \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 bu m\u00fcharib\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 a\u015fkar m\u00fcqavim\u0259tdir.M\u00fcnxen T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Konfrans\u0131nda Prezidentin nitqini yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131r\u0131q.Ondan sonra ba\u015f ver\u0259nl\u0259r p\u0259rd\u0259arxas\u0131 ssenarini g\u00f6rm\u0259y\u0259 imkan verir.Malta jurnalistinin i\u015find\u0259 \u00f6lk\u0259mizi g\u00fcnahland\u0131ranlar, onun \u00f6vladlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259b\u0259k\u0259 t\u0259sis ed\u0259nl\u0259r \u201cM\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil Cinay\u0259tkarl\u0131q v\u0259 Korrupsiya Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Layih\u0259si\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n planlard\u0131r. \u0130nformasiya m\u00fcharib\u0259sinin n\u00f6vb\u0259ti \u0259m\u0259liyyat\u0131-\u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 b\u00f6htan\u00e7\u0131 m\u00f6vqeyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Bak\u0131da q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli h\u0259bsd\u0259 olan, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 verdiyi adam \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131ca \u201cForbidden stories\u201d layih\u0259si d\u0259 bir g\u00fcc m\u0259rk\u0259zind\u0259n idar\u0259 olunan, saxta m\u0259lumatlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259b\u0259k\u0259 adlar\u0131 alt\u0131nda \u201cictimail\u0259\u015fdirilm\u0259si\u201ddir. Bel\u0259likl\u0259, qlobal informasiya h\u00fccumunun 4 \u201cP\u201d (Panama, Paradise, Pegasus v\u0259 Pandora) h\u0259rfind\u0259n sonuncu \u0259m\u0259liyyat\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 davam edir.D\u00fcnya erm\u0259niliyinin Qaraba\u011fdak\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259tin revan\u015f\u0131n\u0131 informasiya c\u0259bh\u0259sin\u0259 da\u015f\u0131mas\u0131 v\u0259 qlobal \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 s\u0131zmas\u0131, y\u00fcks\u0259k ranqlarda t\u0259msil\u00e7iliyi inkaredilm\u0259z faktd\u0131r.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"cxmmr5t8 oygrvhab hcukyx3x c1et5uql o9v6fnle ii04i59q\">\n<div dir=\"auto\">Bel\u0259likl\u0259, 30 il \u0259vv\u0259l oldu\u011fu kimi zori balayanlar\u0131, yaxud abel aqenbekyanlar\u0131 daha t\u0259hl\u00fck\u0259li aleksandr papaxristolar, pyer omidyarlar, harri kasparovlar \u0259v\u0259zl\u0259yib.Sabiq prezident Armen Sarkisyan\u0131n dediyi \u201cerm\u0259nil\u0259r ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259t, d\u00fcny\u0259vi mill\u0259tdir\u201d devizi alt\u0131nda saxta x\u0259b\u0259r s\u0259nayesi bum d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131r.B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t omikronla yana\u015f\u0131, infodemiyadan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bir beyn\u0259lxalq sosioloji r\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 respondentl\u0259rin 37.3 faizi sosial mediadan ald\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n do\u011frulu\u011funu yoxlam\u0131r v\u0259 bel\u0259 c\u0259miyy\u0259tin potensial riskl\u0259r\u0259 haz\u0131rl\u0131qs\u0131z oldu\u011fu \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmur.\u0130nformasiya h\u00fccumlar\u0131nda ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n ittiham v\u0259 \u201cfaktlar\u201d\u0131n m\u0259nb\u0259yinin etibarl\u0131 olmamas\u0131na dair \u0130sve\u00e7r\u0259 Texnologiya \u0130nstitutunun t\u0259dqiqat\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 Twitter platformas\u0131nda trend\u0259 \u00e7evril\u0259n informasiyalar\u0131n 47%-nin, qlobal g\u00fcnd\u0259min 20%-nin saxta hesablar v\u0259 ya botlar t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0131f\u0131rdan uyduruldu\u011fu t\u0259sdiql\u0259nib.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bel\u0259likl\u0259, h\u0259rbi meydanla m\u00fcqayisid\u0259 daha amans\u0131z v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 xarakter\u0259 malik hibrid m\u00fcharib\u0259si gedir.Ger\u00e7\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda oldu\u011fu kimi onlar\u0131n h\u0259d\u0259fi ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 identikl\u0259\u015f\u0259n Birinci \u015f\u0259xsdir, q\u0259l\u0259b\u0259nin simvolu olan Ali Ba\u015f Komandand\u0131r.\u0130lham \u018fliyevin n\u00fcfuzu 8 noyabrdan sonra region xalqlar\u0131 aras\u0131nda da, d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 art\u0131b.Ham\u0131 yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr ki, siyasi n\u00fcfuz b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi, iqtisadi, maliyy\u0259 g\u00fcc\u00fc v\u0259 t\u0259sir dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si dem\u0259kdir.\u015e\u00fcbh\u0259siz, m\u0259\u011flub \u00f6lk\u0259ni son iki il\u0259d\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259 kimi g\u00f6rm\u00fcrd\u00fcl\u0259r, lakin qalib d\u00f6vl\u0259t qlobal erm\u0259niliyi, onlar\u0131 milli m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 deyil, maraqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 idar\u0259 ed\u0259n g\u00fccl\u0259rin arzulanan m\u00fctt\u0259fiqin\u0259 \u00e7evirir. Bel\u0259 qlobal m\u00fctt\u0259fiqlik fonunda, i\u015f\u011fal\u0131 t\u0259kc\u0259 h\u0259rbi meydanda deyil, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 siyasi lobbi qruplar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259 etdiyi \u015f\u0259raitd\u0259 Z\u0259f\u0259ri qazanma\u011f\u0131n n\u0259 dem\u0259k oldu\u011funu ham\u0131 daha yax\u015f\u0131 anlay\u0131r!<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"cxmmr5t8 oygrvhab hcukyx3x c1et5uql o9v6fnle ii04i59q\">\n<div dir=\"auto\">Biz \u0259lb\u0259tt\u0259, erm\u0259ni\u00e7ilyi d\u00fcnya g\u00fcc\u00fc elan etm\u0259y\u0259 topla\u015fmam\u0131\u015f\u0131q, \u0259sla, lakin bir s\u0131ra Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri, onlar\u0131n qlobal siyas\u0259t al\u0259tl\u0259rini bilm\u0259liyik.Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 hibrid h\u00fccum aparanlar\u0131n s\u0259ng\u0259rin\u0259 ke\u00e7ib hakimiyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 vuru\u015fan q\u00fcvv\u0259l\u0259r silahl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda mil\u0259timiz\u0259 qar\u015f\u0131 at\u0259\u015f a\u00e7anlarla eyni i\u015fi g\u00f6r\u00fcrl\u0259r.27 ild\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z at\u0259\u015fk\u0259sd\u0259n f\u0259rqli olaraq, informasiya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 he\u00e7 vaxt at\u0259\u015fk\u0259s olmay\u0131b.Halbuki indi d\u00f6vl\u0259t r\u0259hb\u0259ri n\u0259inki Erm\u0259nistana, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn erm\u0259ni\u00e7iliy\u0259 s\u00fclh t\u0259klif edib, lakin qlobal \u015f\u0259b\u0259k\u0259ni bar\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fcr.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"cxmmr5t8 oygrvhab hcukyx3x c1et5uql o9v6fnle ii04i59q\">\n<div dir=\"auto\">Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bizim reaksiyam\u0131z assimetrik, s\u0259rt v\u0259 d\u0259qiq olmal\u0131d\u0131r.Onlar\u0131n n\u0259h\u0259ng s\u0259rv\u0259tl\u0259ri, a\u011flas\u0131\u011fmaz m\u0259xfi v\u0259 hibrid texnologiyalar\u0131, qlobal informasiya m\u0259kan\u0131na diqt\u0259 ed\u0259n m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v k\u00fctl\u0259vi media resurslar\u0131 olsa da, qlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lara qlobal Q\u0259l\u0259b\u0259mizd\u0259ki birlik n\u00fcmun\u0259si il\u0259 cavab verm\u0259liyik.\u018frazi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz u\u011frundak\u0131 birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259yliyi informasiya suverenliyind\u0259, kiber-v\u0259t\u0259nin m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 d\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259liyik.Biz \u00fcmidvar\u0131q ki, yeni milli t\u0259hl\u00fck\u0259silzik konsepsiyas\u0131nda hibrid t\u0259hdidl\u0259rin dair\u0259si daha da gei\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259kdir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yekunda, bir daha \u201cQlobal Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar\u0131\u201d if\u015fa ed\u0259n kitab\u0131n ba\u015fl\u0131ca ideyas\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ekspertl\u0259r, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 media sah\u0259sind\u0259 analitikl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t \u201cDezinformasiya il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zi\u201dnin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif edirik. Xalq\u0131m\u0131za d\u00fczg\u00fcn, obyektiv v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yini qurma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259n informasiya m\u0259kan\u0131 hava-su kimi laz\u0131md\u0131r.Post-h\u0259qiq\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00fcmummilli h\u0259d\u0259f dezinformasiyalar\u0131 neytralla\u015fd\u0131rmaq, b\u00fct\u00fcn saxta faktlara h\u0259qiq\u0259ti qar\u015f\u0131 qoymaqd\u0131r.T\u0259kc\u0259 media m\u0259kan\u0131m\u0131zda qeyd olunan hal\u0131n daim vur\u011fulanmas\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259timizin, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n, s\u0259firlik v\u0259 diplomatik korpuslar\u0131n bu sava\u015f\u0131n mahiyy\u0259tini d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259si \u00f6z m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259rini ver\u0259c\u0259k.44 g\u00fcnl\u00fck sava\u015fda oldu\u011fu kimi V\u0259t\u0259ninin m\u00fcdafi\u0259sini geni\u015fl\u0259ndirib, hava v\u0259 d\u0259niz m\u0259kan\u0131 kimi r\u0259q\u0259msal co\u011frafiyam\u0131z\u0131, \u201ckiberv\u0259t\u0259ni\u201d d\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck Z\u0259f\u0259rd\u0259ki kimi qorumal\u0131y\u0131q.Bu h\u0259m d\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u015eu\u015fan\u0131n m\u00fcdafi\u0259si dem\u0259kdir!<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan&#8221;Qlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru&#8221; analitik kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat m\u0259rasimi ba\u015f tutub. T\u0259dbiri giri\u015f s\u00f6z\u00fc il\u0259 Qurumun idar\u0259 hey\u0259tinin s\u0259dri Zahid Oruc a\u00e7araq bildirib ki, \u018fvv\u0259lc\u0259 t\u0259dbirimizin m\u0259qs\u0259dini bir c\u00fcml\u0259 il\u0259 ifad\u0259 etm\u0259li olsaq, dey\u0259rdik ki, \u201cinformasiya sava\u015f\u0131 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin t\u0259rkib hiss\u0259si\u201ddir.Bu ideyaya xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 t\u0259qdimat\u0131na topla\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cQlobal Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru\u201d kitab\u0131 yeni informasiya \u0259srind\u0259 v\u0259 post-m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 r\u0259q\u0259msal inqilab, texnoloji inki\u015faf v\u0259 s\u00fcni intellekt platfotmalar\u0131ndan \u00f6lk\u0259miz \u0259leyhin\u0259 sistemli&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":438622,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/273675457_424680656095528_4935799082472997078_n.jpg",1440,1081,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/273675457_424680656095528_4935799082472997078_n.jpg",1440,1081,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/273675457_424680656095528_4935799082472997078_n.jpg",1440,1081,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/273675457_424680656095528_4935799082472997078_n-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/273675457_424680656095528_4935799082472997078_n-486x365.jpg",486,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/273675457_424680656095528_4935799082472997078_n-840x631.jpg",640,481,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/273675457_424680656095528_4935799082472997078_n.jpg",1440,1081,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/273675457_424680656095528_4935799082472997078_n.jpg",1440,1081,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/273675457_424680656095528_4935799082472997078_n-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/273675457_424680656095528_4935799082472997078_n-1200x620.jpg",1200,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan&#8221;Qlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru&#8221; analitik kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat m\u0259rasimi ba\u015f tutub. T\u0259dbiri giri\u015f s\u00f6z\u00fc il\u0259 Qurumun idar\u0259 hey\u0259tinin s\u0259dri Zahid Oruc a\u00e7araq bildirib ki, \u018fvv\u0259lc\u0259 t\u0259dbirimizin m\u0259qs\u0259dini bir c\u00fcml\u0259 il\u0259 ifad\u0259 etm\u0259li olsaq, dey\u0259rdik ki, \u201cinformasiya sava\u015f\u0131 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin t\u0259rkib hiss\u0259si\u201ddir.Bu ideyaya&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/438621"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=438621"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/438621\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/438622"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=438621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=438621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=438621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}