{"id":438709,"date":"2022-02-14T11:39:07","date_gmt":"2022-02-14T08:39:07","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=438709"},"modified":"2022-02-14T11:39:07","modified_gmt":"2022-02-14T08:39:07","slug":"insan-huquqlari-s%c9%99b%c9%99k%c9%99sinin-az%c9%99rbaycana-qarsi-f%c9%99aliyy%c9%99tind%c9%99-erm%c9%99ni-faktoru-t%c9%99hlil-edilib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=438709","title":{"rendered":"\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru t\u0259hlil edilib"},"content":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn ictimaiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin, m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rinin, mill\u0259t v\u0259kill\u0259rinin, siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin, beyin m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin, QHT t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin, jurnalistl\u0259rin v\u0259 sosial media f\u0259allar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin (STM) t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan \u201cQlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru\u201d analitik kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131na h\u0259sr edilmi\u015f konfrans ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,<\/strong>\u00a0Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan hesabatda \u201cQlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru\u201d \u0259sasl\u0131 v\u0259 \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 izah edilib.<\/p>\n<p>T\u0259dbiri giri\u015f nitqi il\u0259 a\u00e7an Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri, mill\u0259t v\u0259kili Zahid Oruc bildirib ki, informasiya meydan\u0131ndak\u0131 sava\u015f V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin t\u0259rkib hiss\u0259sidir: \u201cBu ideyaya xidm\u0259t ed\u0259n v\u0259 t\u0259qdimat\u0131na topla\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cQlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru\u201d kitab\u0131 yeni informasiya \u0259srind\u0259 v\u0259 postm\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 r\u0259q\u0259msal inqilab, texnoloji inki\u015faf v\u0259 s\u00fcni intellekt platformalar\u0131ndan \u00f6lk\u0259miz \u0259leyhin\u0259 sistemli informasiya terrorunu h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n qruplar\u0131n m\u0259qs\u0259dl\u0259rini t\u0259yin etm\u0259y\u0259 imkan verir, sifari\u015f\u00e7il\u0259ri, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131, maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rini v\u0259 co\u011frafiyas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n t\u0259hlil edir, yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f v\u0259 h\u0259ll yollar\u0131na i\u015f\u0131q sal\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259rk\u0259zin s\u0259dri qeyd edib ki, analitik hesabatda ilk d\u0259f\u0259 qlobal \u201cara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 son onillikd\u0259 ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r, \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 pozucu f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 yeni metodlar, meyll\u0259r, m\u0259qs\u0259dl\u0259r, aktorlar v\u0259 icra\u00e7\u0131lar, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru sistemli v\u0259 \u0259sasl\u0131 faktlarla t\u0259hlil edilib.<\/p>\n<p>STM s\u0259dri diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, apar\u0131lan t\u0259dqiqatda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ordu v\u0259 d\u00f6vl\u0259timizl\u0259 birliyini, parlaq Q\u0259l\u0259b\u0259mizi t\u0259msil ed\u0259n prezident \u0130lham \u018fliyevin qlobal \u201cara\u015fd\u0131rma\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin ard\u0131c\u0131l h\u0259d\u0259fin\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259 erm\u0259ni faktorunun yeri v\u0259 rolu pe\u015f\u0259karl\u0131qla t\u0259hlil edilir, 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 h\u0259rbi meydanda m\u0259\u011flub olan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin informasiya sava\u015f\u0131nda total h\u00fccuma ke\u00e7m\u0259sin\u0259 dair faktlara, \u201cs\u0259lib\u00e7i jurnalist\u201dl\u0259rin haker y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259rinin mahiyy\u0259tin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilir: \u201cB\u0259s n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan qlobal \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin h\u0259d\u0259fl\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r? Bu suala regional v\u0259 beyn\u0259lxalq sirl\u0259ri daha yax\u015f\u0131 bil\u0259n prezident \u0130lham \u018fliyev d\u0259qiq cavab verir. Sitat: \u201dBizi irad\u0259l\u0259rin\u0259 tabe etdirm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r\u201d. \u018flb\u0259tt\u0259, \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur ki, beyn\u0259lxalq \u015fantaj\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259ri \u00e7oxdur. \u0130nformasiya h\u00fccumlar\u0131 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 deyil, Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri, T\u00fcrkiy\u0259, Rusiya v\u0259 dig\u0259r paytaxtlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 daimi t\u0259hdidl\u0259r yarad\u0131r. Xat\u0131rlatmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, m\u0259hz 2016-c\u0131 ild\u0259 \u201cCambridge Analytica\u201d \u015firk\u0259tinin x\u00fcsusi alqoritml\u0259r vasit\u0259sil\u0259 milyonlarla insan\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259si r\u0259q\u0259msal h\u00fccumlar v\u0259 kiber t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r m\u00f6vzusunu xeyli ictimail\u0259\u015fdirdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 2016-c\u0131 ild\u0259 \u201cposth\u0259qiq\u0259t\u201d (posttruth) ifad\u0259si \u201cOxford dictionary\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n ilin s\u00f6z\u00fc elan olundu. \u0130ndi d\u00fcnyada d\u0259y\u0259rsizl\u0259\u015fdiril\u0259n siyasi ideallar-demokratiya v\u0259 azadl\u0131q haqda Bill\u0259r r\u0259q\u0259msal despotizmin v\u0259 fa\u015fizimin dekorasiyas\u0131na \u00e7evrilib\u201d.<\/p>\n<p>Daha sonra Z.Oruc bildirib ki, bu g\u00fcn, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259 \u00e7\u0131xan d\u00fcnya erm\u0259nil\u0259ri, Q\u0259rb medias\u0131n\u0131n siyasi korrupsiyaya u\u011frayan dair\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n yerli uzant\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 sistemli dezinformasiya daha da intensivl\u0259\u015fib: \u201cQaraba\u011f u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 art\u0131q kiberm\u0259kanda k\u00fctl\u0259vi v\u0259 siyasi beyinl\u0259ri \u0259l\u0259 almaq m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. Halbuki, informasiya m\u0259kan\u0131 co\u011frafi \u0259razimizin ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir. \u0130qtisadi-siyasi azadl\u0131\u011f\u0131m\u0131z kimi, informasiya m\u00fcst\u0259qilliyi d\u0259 suverenliyimizin ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131d\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Avropa Birliyi 500 milyona yax\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlarla qanun v\u0259 proqram q\u0259bul edib, s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 onlara \u0259m\u0259l edir\u201d.<\/p>\n<p>M\u00f6vcud yeni geosiyasi reall\u0131qda qlobal g\u00fccl\u0259rin t\u0259zyiq al\u0259ti kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin informasiya inqilab\u0131n\u0131n \u0259n son texnoloji imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini ba\u015fl\u0131ca h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259n biri kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259ri bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan STM r\u0259hb\u0259ri bildirib ki, son otuz ild\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n siyasi korrupsiya rejimin\u0259 milyardlar ay\u0131ran d\u00fcnya erm\u0259niliyinin Qaraba\u011fda m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259n sonra b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc qlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 insan h\u00fcquq-m\u00fcdafi\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131na s\u0131zmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259si hesabatda faktlarla \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>Milli M\u0259clis s\u0259drinin birinci m\u00fcavini \u018fli H\u00fcseynli \u201cDezinformasiya v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 t\u0259hdidl\u0259r: h\u00fcquqi-qanunvericilik sah\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u201d m\u00f6vzusunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k s\u00f6z\u00fc ged\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fcnyada v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 duruma diqq\u0259ti c\u0259lb edib.<\/p>\n<p>STM \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc, professor Tahir\u0259 Allahyarova \u201c\u00d6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 qlobal dezinformasiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 erm\u0259ni faktoru\u201dadl\u0131 m\u0259ruz\u0259 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib.<\/p>\n<p>Milli M\u0259clisin \u00fczv\u00fc, Komit\u0259 s\u0259drinin m\u00fcavini Q\u00fcdr\u0259t H\u0259s\u0259nquliyev bildirib ki, t\u0259qdim edil\u0259n s\u0259n\u0259d \u0130nformasiya m\u00fcharib\u0259sinin h\u0259d\u0259fl\u0259ri n\u0259l\u0259rdir: \u201cSTM-in yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n 3-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fc \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 yay\u0131mlanm\u0131\u015f v\u0259 \u00e7ox aktual m\u00f6vzuya h\u0259sr olunmu\u015f Analitik Hesabat d\u00f6vl\u0259timizi z\u0259ifl\u0259tm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f b\u0259zi qara i\u015fl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 i\u015f\u0131q salmaqla Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini xaricd\u0259n, x\u00fcsusil\u0259 d\u00fcnya erm\u0259nil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil olunan ideoloji v\u0259 informasiya t\u0259xribatlar\u0131ndan qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn xalq\u0131m\u0131z\u0131n sosial aktiv (passionar) hiss\u0259sinin s\u0259f\u0259rb\u0259r olunmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u00f6hf\u0259dir. Hesabat bel\u0259 bir q\u0259na\u0259timi d\u0259 g\u00fccl\u0259ndirdi ki, STM-in kadr potensial\u0131 imkan verir ki, bu m\u0259rk\u0259z ciddi bir elmi t\u0259dqiqat institutuna \u00e7evrilsin v\u0259 d\u00f6vl\u0259t institutlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 geni\u015f ictimaiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 t\u0259dqiqatlar aparmaqla yana\u015f\u0131 bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k magistrl\u0259r d\u0259 yeti\u015fdirsin. Hesabat h\u0259m\u00e7inin g\u0259ncl\u0259rimizin informasiya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 daha aktiv v\u0259 haz\u0131rl\u0131ql\u0131 olmalar\u0131 z\u0259rur\u0259tini ortaya qoyur\u201d.<\/p>\n<p>Daha sonra \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n r\u0259q\u0259msal inki\u015faf v\u0259 n\u0259qliyyat nazirinin m\u00fcavini R\u00f6v\u015f\u0259n R\u00fcst\u0259mov a\u00e7\u0131qlay\u0131b ki, bu g\u00fcn informasiya kommunikasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131, informasiya ax\u0131n\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si v\u0259 yeni informasiya ekosisteminin formala\u015fmas\u0131 dezinformasiyaya olduqca m\u00fcnbit \u015f\u0259rait yarad\u0131r. \u0130nternet vasit\u0259sil\u0259 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 beyn\u0259lxalq s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hdid yarad\u0131r: \u201cV\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 aktiv sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin hesablar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti \u0259sass\u0131z \u015fikay\u0259tl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bununla \u0259laq\u0259dar sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 inzibat\u00e7\u0131lar\u0131na edilmi\u015f m\u00fcraci\u0259tl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ks\u0259r hesablar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin b\u0259rpas\u0131 t\u0259min edilmi\u015fdir. Sevindirici hald\u0131r ki, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259miz kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik bax\u0131m\u0131ndan bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6nd\u0259dir. Bel\u0259 ki, Beyn\u0259lxalq Telekommunikasiya \u0130ttifaq\u0131n\u0131n sonuncu \u201cQlobal kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik indeksi\u201d hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan reytinqd\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini 15 pill\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131raraq 40-c\u0131 yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b\u201d.<\/p>\n<p>O, yekunda qeyd edib ki, \u201cDezinformasiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n dig\u0259r bir m\u00f6vzu onlayn x\u0259rit\u0259 platformalar\u0131nda \u00f6lk\u0259miz\u0259 m\u0259xsus m\u00fcxt\u0259lif co\u011frafi adlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin adlar\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si hallar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar bu platforma inzibat\u00e7\u0131lar\u0131na m\u00fcraci\u0259tl\u0259r edilmi\u015f, co\u011frafi adlar\u0131n b\u0259rpa edilm\u0259sin\u0259 nail olunmu\u015fdur. H\u0259m\u00e7inin, R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin\u0259 t\u0259hrif edilmi\u015f formada istinad ed\u0259n x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na dair T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131\u201d layih\u0259si haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t b\u00fct\u00fcn potensial v\u0259 resurslar\u0131n\u0131 y\u00fcz d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 art\u0131rmaqla revan\u015f g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259n m\u0259\u011flub q\u00fcvv\u0259l\u0259rin apard\u0131\u011f\u0131 v\u0259 planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yeni t\u0259hdidl\u0259r\u0259 bizim h\u0259r zaman haz\u0131r olma\u011f\u0131m\u0131z\u0131, \u00e7evik v\u0259 an\u0131nda veril\u0259c\u0259k cavab add\u0131mlar\u0131n\u0131n at\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259yimizi dikt\u0259 edir. Ara\u015fd\u0131rmada V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259n sonra b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc informasiya m\u00fcharib\u0259sin\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259n \u201cqlobal erm\u0259ni mill\u0259ti\u201d faktoru konkret \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar n\u00fcmun\u0259sind\u0259 \u0259ksini tap\u0131b. \u201cPandora s\u0259n\u0259dl\u0259ri\u201d \u00fcz\u0259rind\u0259n d\u00fcnya erm\u0259nil\u0259rinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u00e7ox\u015fax\u0259li f\u0259aliyy\u0259tinin daha da geni\u015fl\u0259nm\u0259si, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 \u00fczvl\u0259ri s\u0131ras\u0131na s\u0131zmalar\u0131 t\u0259hlil edilib.<\/p>\n<p>ADA Universitetinin prorektoru Fariz \u0130smay\u0131lzad\u0259 \u201cC\u0259miyy\u0259td\u0259 r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131q v\u0259 dezinformasiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 onun \u0259h\u0259miyy\u0259ti\u201d m\u00f6vzusuna toxunaraq qeyd edib ki, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 yalan x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 feyk m\u0259lumatlar sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 \u00e7ox s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131l\u0131r: \u201cOxucular b\u0259z\u0259n bu materiallar\u0131 do\u011fru m\u0259lumatlardan ay\u0131ra bilmirl\u0259r. Erm\u0259ni lobbisi bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259n \u00e7ox ustal\u0131qla istifad\u0259 edir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, x\u00fcsusil\u0259 g\u0259ncl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bu sah\u0259d\u0259 m\u0259xsusi i\u015fl\u0259r apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. STM x\u0259tti il\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n m\u00fcxt\u0259lif analitik materiallar g\u0259ncl\u0259rin siyasi fikrinin formala\u015fmas\u0131nda, informasiya il\u0259 d\u00fczg\u00fcn t\u0259minat\u0131nda m\u00fctl\u0259q n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki feyk m\u0259nb\u0259l\u0259rin a\u015fkar edilm\u0259sind\u0259 g\u0259ncl\u0259r x\u00fcsusi rol oynamaqla, bu proses\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r d\u0259 ver\u0259 bil\u0259rl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Siyasi \u015f\u0259rh\u00e7isi, tan\u0131nm\u0131\u015f jurnalist Nurani \u201cJurnalistika v\u0259 \u201cfake news\u201d \u2013 reall\u0131q v\u0259 media siyas\u0259tinin b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d m\u00f6vzusuna toxunaraq bildirib ki, t\u0259\u0259ss\u00fcf k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin ictimai institut olaraq formala\u015fmas\u0131 il\u0259 sinxron olaraq dezinformasiya da yaran\u0131b.<\/p>\n<p>Hesabatda \u201cinsan h\u00fcquqlar\u0131\u201d sah\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259leyhin\u0259 q\u0259r\u0259zli m\u00fcnasib\u0259tinin d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, erm\u0259ni faktorunun burada da k\u00f6k salmas\u0131, maskalanmas\u0131 v\u0259 olduqca f\u0259alla\u015fmas\u0131 faktlar \u0259sas\u0131nda g\u00f6st\u0259rilib. Erm\u0259nistan\u0131n yeni b\u0259yan etdiyi milli rebrendinq &#8211; \u201cErm\u0259nistan ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259t, qlobal mill\u0259tdir\u201d devizini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k y\u00f6n\u00fcnd\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n qlobal \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 sars\u0131d\u0131c\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259n sonra d\u00fcnya erm\u0259niliyinin: erm\u0259nil\u0259r; erm\u0259ni diasporu; \u00e7oxsayl\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki 2-3-c\u00fc n\u0259sil erm\u0259nil\u0259r; Erm\u0259nistan\u0131n dostu olan \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 erm\u0259ni diasporu muzdlular\u0131n\u0131n revan\u015fizm strategiyas\u0131 \u0259traf\u0131nda s\u0259f\u0259rb\u0259r olmas\u0131 plan\u0131n\u0131n olduqca intensiv fazaya daxil olmas\u0131 \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Top\u00e7uba\u015fov M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri Rusif H\u00fcseynov a\u00e7\u0131qlay\u0131b ki, hibrid t\u0259hdidl\u0259r \u0259srind\u0259 informasiya il\u0259 davran\u0131\u015f beyin m\u0259rk\u0259zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259si m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir: \u201cKommunikasiya siyas\u0259ti bu \u015f\u0259raitd\u0259 daxili v\u0259 xarici istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. \u0130nformasiya m\u0259nb\u0259l\u0259ri il\u0259 i\u015f prinsipl\u0259ri m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir ki, m\u00fctl\u0259q burada daxili v\u0259 xarici auditoriyaya d\u00fczg\u00fcn m\u0259lumatlar\u0131n \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, mif v\u0259 stereotipl\u0259rin ziyanlar\u0131n\u0131 hesablamaq vacib m\u0259s\u0259l\u0259 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir\u201d.<\/p>\n<p>T\u0259dbir \u00e7\u0131x\u0131\u015flarla davam edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn ictimaiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin, m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rinin, mill\u0259t v\u0259kill\u0259rinin, siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin, beyin m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin, QHT t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin, jurnalistl\u0259rin v\u0259 sosial media f\u0259allar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin (STM) t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan \u201cQlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru\u201d analitik kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131na h\u0259sr edilmi\u015f konfrans ke\u00e7irilib. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan hesabatda \u201cQlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru\u201d \u0259sasl\u0131 v\u0259 \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 izah edilib. T\u0259dbiri giri\u015f nitqi il\u0259 a\u00e7an Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri, mill\u0259t v\u0259kili Zahid Oruc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":438710,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/77ab7864164482550623745421210139765.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/77ab7864164482550623745421210139765.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/77ab7864164482550623745421210139765.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/77ab7864164482550623745421210139765-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/77ab7864164482550623745421210139765-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/77ab7864164482550623745421210139765-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/77ab7864164482550623745421210139765.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/77ab7864164482550623745421210139765.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/77ab7864164482550623745421210139765-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/77ab7864164482550623745421210139765.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn ictimaiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin, m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rinin, mill\u0259t v\u0259kill\u0259rinin, siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin, beyin m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin, QHT t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin, jurnalistl\u0259rin v\u0259 sosial media f\u0259allar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin (STM) t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan \u201cQlobal ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 erm\u0259ni faktoru\u201d analitik kitab\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131na h\u0259sr edilmi\u015f konfrans ke\u00e7irilib. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/438709"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=438709"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/438709\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/438710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=438709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=438709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=438709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}