{"id":439689,"date":"2022-02-16T13:25:54","date_gmt":"2022-02-16T10:25:54","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=439689"},"modified":"2022-02-16T13:25:54","modified_gmt":"2022-02-16T10:25:54","slug":"az%c9%99rbaycan-turkiy%c9%99-mutt%c9%99fiqlik-munasib%c9%99tl%c9%99rind%c9%99-qarsiliqli-inkisafi-t%c9%99min-ed%c9%99n-amill%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=439689","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 t\u0259min ed\u0259n amill\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>S\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n, qloballa\u015fan d\u00fcnyada f\u0259rqli profill\u0259r \u00fczr\u0259 q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r getdikc\u0259 artd\u0131qca m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sah\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131q meydana \u00e7\u0131x\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259liyik ki, \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201csuperg\u00fcc\u201d sayan t\u0259r\u0259fl\u0259r g\u00fcc\u00fcn \u0259dal\u0259td\u0259n daha vacib olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olublar. M\u0259hz bu amil d\u00fcnyada \u00e7oxq\u00fctbl\u00fcl\u00fcy\u00fcn inki\u015faf\u0131na r\u0259vac verib. V\u0259ziyy\u0259t o q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir ki, h\u0259tta iqtisadi sah\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f olan \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda h\u0259rbi g\u0259rginlik v\u0259 yaxud bunun \u0259ksi m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 x\u00fcsusil\u0259 siyas\u0259t, iqtisadiyyat v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259 k\u0259si\u015f\u0259n maraqlar \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00fcnb\u0259g\u00fcn daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fcruz\u0259 verir.<\/p>\n<p>Bug\u00fcnk\u00fc d\u0259yi\u015f\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin xarici siyas\u0259tinin istiqam\u0259tl\u0259rin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 strategiyas\u0131na, bu strategiyan\u0131n ortaya \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 yenilikl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salaq.<\/p>\n<p>M\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlill\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc xarici siyas\u0259tl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri iki qarda\u015f \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf dinamikas\u0131na birba\u015fa t\u0259sir etm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyi T\u00fcrkiy\u0259nin beyn\u0259lxalq arenadak\u0131 yerini\u00a0v\u0259 rolunu g\u00fccl\u0259ndir\u0259n amil kimi<\/strong><\/p>\n<p>Qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259ki yerinin v\u0259 rolunun s\u00fcr\u0259tl\u0259 g\u00fccl\u0259nm\u0259sini t\u0259min ed\u0259n ba\u015fl\u0131ca amill\u0259rd\u0259n biri Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyidir. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi uzaqg\u00f6r\u0259n enerji strategiyas\u0131 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin d\u0259 \u00fcmumi h\u0259yat\u0131na \u0259lav\u0259 g\u00fcc qat\u0131b. Qeyd etm\u0259liyik ki, \u0259g\u0259r ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin s\u00fcqutu ill\u0259rind\u0259 t\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fctm\u0259s\u0259ydi v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 sa\u011flam diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r yolu tutsayd\u0131, \u00f6t\u0259n otuz ild\u0259 Qafqaz v\u0259 Anadolu co\u011frafiyas\u0131nda tamamil\u0259 ba\u015fqa bir dinamik inki\u015faf modeli ortaya \u00e7\u0131xa bil\u0259rdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131, ke\u00e7mi\u015f Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin m\u00f6vcudlu\u011funa baxmayaraq, \u00f6t\u0259n d\u00f6vrd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq v\u0259 regional iqtisadi layih\u0259l\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n haz\u0131rda u\u011furla f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu, Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft, Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri, TANAP v\u0259 TAP \u00fcmumi m\u0259nada t\u0259xmin\u0259n 20 il \u0259vv\u0259lki il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tinin 180 d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fcsb\u0259t\u0259 do\u011fru d\u0259yi\u015fmi\u015fdir. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi enerji strategiyas\u0131n\u0131n Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla davam etdirilm\u0259si say\u0259sind\u0259 X\u0259z\u0259rin v\u0259 x\u0259z\u0259rsahili b\u00f6lg\u0259l\u0259rin karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 v\u0259 oradan Avropaya n\u0259qli qarda\u015f \u00f6lk\u0259nin enerji siyas\u0259tin\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli g\u00fcc qat\u0131b. M\u0259hz bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, \u0259g\u0259r 15-20 il bundan \u0259vv\u0259l T\u00fcrkiy\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n neft v\u0259 qaz almaq \u00fc\u00e7\u00fcn daha uy\u011fun m\u0259nb\u0259 axtar\u0131rd\u0131sa, haz\u0131rda qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259bii enerji m\u0259hsullar\u0131n\u0131 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 daha ucuz qiym\u0259t\u0259 t\u0259klif etm\u0259kd\u0259 r\u0259qab\u0259t apar\u0131rlar. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, z\u0259ngin \u0259r\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259rinin T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u0259rmay\u0259 qoymaqdad\u0131rlar. XX \u0259sr boyu x\u00fcsusil\u0259 qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n enerji as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ya\u015fayan T\u00fcrkiy\u0259 haz\u0131rda tranzit n\u0259qliyyat v\u0259 enerji \u00f6lk\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kl\u0259 t\u0259hdidl\u0259ri birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259f ed\u0259r\u0259k xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini \u00f6z \u015f\u0259rtl\u0259ri \u0259sas\u0131nda formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259nin xarici siyas\u0259tinin istiqam\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Haz\u0131rda qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin xarici siyas\u0259tinin istiqam\u0259tl\u0259ri b\u00fct\u00fcn qit\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Bu istiqam\u0259tl\u0259rin m\u0259qs\u0259d v\u0259 mahiyy\u0259tini \u015f\u0259rti olaraq d\u00f6rd hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u0259 bil\u0259rik. Birinci hiss\u0259y\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri daxildir. Qafqaz regionu, Orta Asiya, Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi b\u00f6lg\u0259sin\u0259 aid olan b\u00fct\u00fcn prosesl\u0259r bu hiss\u0259y\u0259 daxildir. Xarici siyas\u0259tin dig\u0259r m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259ki prosesl\u0259rin h\u0259r biri m\u0259hz buradan qidalan\u0131r. Xarici siyas\u0259tini qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 maraqlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 inki\u015faf etdir\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259sasland\u0131\u011f\u0131 s\u00fclh, t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0259m\u0259r\u0259li maraqlar\u0131n qorunmas\u0131 prinsipl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n<p>-\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin m\u00fctt\u0259fiqlik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259si T\u00fcrkiy\u0259ni Qafqazdak\u0131 s\u00fclh v\u0259 inki\u015faf prosesl\u0259rind\u0259 \u0259sas aktorlardan birin\u0259 \u00e7evirib;<\/p>\n<p>-Suriya, Liviya v\u0259 Q\u0259t\u0259rd\u0259 h\u0259rbi m\u00f6vcudlu\u011funu qoruyan T\u00fcrkiy\u0259 bununla milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u0259rh\u0259d toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 \u0259sasl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t bazas\u0131 yarad\u0131b;<\/p>\n<p>-D\u0259qiq h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 hesablanm\u0131\u015f sosial siyas\u0259t v\u0259 \u0259dal\u0259t \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 T\u00fcrkiy\u0259nin d\u00fcnyadak\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00e7oxalmas\u0131 onun \u00e7ox\u0259srlik r\u0259qibl\u0259rini k\u0259skin q\u0131c\u0131qland\u0131rsa da, r\u0259smi Ankaran\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259ri il\u0259 hesabla\u015fmaq z\u0259rur\u0259ti yarad\u0131b. \u018fn az\u0131 ona g\u00f6r\u0259 ki, dikt\u0259 olunan \u015f\u0259rtl\u0259r real g\u00fcc\u0259 \u0259saslan\u0131r. Bu g\u00fcc\u00fcn t\u0259m\u0259lind\u0259 enerji resurslar\u0131, s\u0259rmay\u0259 ax\u0131n\u0131 v\u0259 z\u0259ruri ixracat dayan\u0131r. H\u0259r \u00fc\u00e7 amil bir-biri il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Faktlar g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n b\u0259rpaolunan enerji ehtiyatlar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259rd\u0259 regionda elektrik enerjisinin istehsal\u0131nda v\u0259 ixracat\u0131nda tamamil\u0259 f\u0259rqli m\u00fchit yaranacaq. \u018fvv\u0259lc\u0259 bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259, Rusiya, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 \u0130rana enerji ixrac\u0131n\u0131 getdikc\u0259 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ran Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131ndan m\u00fch\u00fcm m\u0259qamlar\u0131 t\u0259qdim ed\u0259k: \u201cBiz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 bundan sonra \u0259n az\u0131 100 il \u0259rzind\u0259 t\u0259bii qazla t\u0259chiz ed\u0259 bil\u0259rik. Buna baxmayaraq, bu g\u00fcn b\u0259rpaolunan enerji n\u00f6vl\u0259rin\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyuruq. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn? \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, ona g\u00f6r\u0259 ki, bu, \u0259n t\u0259miz enerji n\u00f6v\u00fcd\u00fcr. D\u00fczd\u00fcr, t\u0259bii qaz da t\u0259miz enerji n\u00f6v\u00fcd\u00fcr v\u0259 biz Az\u0259rbaycanda elektrik enerjisini istehsal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rda ancaq t\u0259miz enerji n\u00f6vl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edirik&#8230;\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onda ki, xarici firmalar, b\u00f6y\u00fck \u015firk\u0259tl\u0259r bu sah\u0259y\u0259 investisiya qoyurlar. Ke\u00e7\u0259n ay bu sah\u0259d\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259n biri \u2013 \u201cACWA Power\u201d v\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f kontrakt \u0259sas\u0131nda t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi ke\u00e7irildi, 240 meqavatl\u0131q k\u00fcl\u0259k elektrik stansiyas\u0131 g\u0259l\u0259n il istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259lidir. Haz\u0131rda BP \u015firk\u0259ti il\u0259 C\u0259bray\u0131l rayonunda 200 meqavatdan \u00e7ox g\u00fcc\u0259 malik olan g\u00fcn\u0259\u015f elektrik stansiyas\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar gedir. G\u00fcn\u0259\u015f elektrik stansiyas\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rinin Mazdar \u015firk\u0259ti il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar gedir. H\u0259r iki layih\u0259 t\u0259qrib\u0259n 400-450 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259dir. \u00dcst\u0259lik qeyd etdiyim kimi \u201cACWA Power\u201d il\u0259 240 meqavat, ondan sonra \u201cXudaf\u0259rin\u201d v\u0259 \u201cQ\u0131z qalas\u0131\u201d su anbarlar\u0131nda \u0130ranla b\u0259rab\u0259r 280 meqavatl\u0131q elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n tikintisi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. O g\u00fcc\u00fcn yar\u0131s\u0131 biz\u0259 \u00e7atacaq, bu da \u0259lav\u0259 140 meqavat t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. \u201cAz\u0259renerji\u201dnin \u00f6z\u00fcn\u00fcn 50 meqavatl\u0131q k\u00fcl\u0259k elektrik stansiyas\u0131 var. Ondan sonra azad edilmi\u015f torpaqlarda ke\u00e7\u0259n il \u201cG\u00fcl\u0259bird\u201d, \u201cSuqovu\u015fan-1\u201d, \u201cSuqovu\u015fan-2\u201d, K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259 Lev \u00e7ay\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 4 su elektrik stansiyas\u0131 yenid\u0259n quruldu\u201d.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da sadalananlar\u0131 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin \u201cAkkuyu\u201d Atom Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n perspektivl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq bel\u0259 bir m\u00fchakim\u0259 y\u00fcr\u00fcd\u0259 bil\u0259rik ki, Anadolu yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 \u0259sas b\u00f6lg\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k. Bir s\u00f6zl\u0259 haz\u0131rda tranzit vasit\u0259l\u0259rl\u0259 Avropaya t\u0259bii qaz n\u0259ql ed\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259, eyni zamanda, elektrik enerjisi ixrac\u0131nda da liderlik qazanacaq.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259nin Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259tinin Az\u0259rbaycana t\u0259siri<\/strong><\/p>\n<p>\u018flam\u0259tdar hald\u0131r ki, xarici siyas\u0259tind\u0259 g\u00fcc\u0259 deyil, m\u0259hz do\u011fmal\u0131\u011f\u0131n b\u0259rpas\u0131 prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq, x\u00fcsusil\u0259 dil, din v\u0259 genetik ba\u011fl\u0131l\u0131q prinsipl\u0259ri il\u0259 yeni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi yaradan T\u00fcrkiy\u0259 b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r v\u0259 s\u0259mimi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha d\u00fczg\u00fcn yol oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 Suriya, Liviya, Livan, Q\u0259t\u0259r, \u0130raq v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 baxd\u0131qda ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131 \u00f6n plandad\u0131r v\u0259 bu strategiyan\u0131n real n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259nin iqtisadi inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259r a\u00e7\u0131b. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, t\u0259xmin\u0259n yar\u0131m \u0259sr\u0259 yax\u0131n zaman k\u0259siyind\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259r davaml\u0131 olaraq terror kabusundan T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259zyiq vasit\u0259si kimi istifad\u0259 edibl\u0259r. T\u00fcrkiy\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Suriya v\u0259 \u0130raq \u0259razisind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi antiterror \u0259m\u0259liyyatlar\u0131, \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 terrorizm\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan q\u0259tiyy\u0259tli m\u00fcbariz\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Liviyadak\u0131 h\u0259rbi m\u00f6vcudluq haz\u0131rda bir t\u0259r\u0259fd\u0259n terror riskimi aradan qald\u0131r\u0131rsa, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n qlobal t\u0259hdid v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 Suriya v\u0259 \u0130raq \u0259razisi daxil olmaqla d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dl\u0259ri boyunca terror\u00e7ulu\u011fa qar\u015f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik zonas\u0131 yaratmasayd\u0131, indi terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 xarici sifari\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259nin h\u0259r b\u00f6lg\u0259sind\u0259, k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 meydanlarda g\u00fcc n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259rdil\u0259r. \u00d6lk\u0259d\u0259 t\u0259min edil\u0259n sabitlik xarici s\u0259rmay\u0259darlar \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 imici yarad\u0131b.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259la qeyd etm\u0259liyik ki, T\u00fcrkiy\u0259nin neft-qaz siyas\u0259tind\u0259ki \u00e7ox\u015fax\u0259lilik bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm t\u0259sir qazan\u0131b, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 t\u0259chizat b\u00f6hran\u0131 riskini tam aradan qald\u0131r\u0131b, el\u0259c\u0259 d\u0259 neft v\u0259 qaz ixracat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda r\u0259qab\u0259t\u0259 girm\u0259sin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>Faktlara m\u00fcraci\u0259t ed\u0259k: Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 10 milyard AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 s\u0259rmay\u0259 ay\u0131r\u0131b. Haz\u0131rda B\u018f\u018f-d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n 150 d\u00f6vl\u0259t layih\u0259sini t\u00fcrk \u015firk\u0259tl\u0259ri icra edir. Onlar\u0131n \u00fcmumi m\u0259bl\u0259\u011fi t\u0259qrib\u0259n 18 milyard dollard\u0131r. Qeyd etm\u0259liyik ki, fevral\u0131n 14-d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan \u018fbu-Dabinin v\u0259li\u0259hd \u015fahzad\u0259si \u015eeyx M\u0259h\u0259mm\u0259d bin Zayed \u018fl N\u0259hyan\u0131n d\u0259v\u0259ti il\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rin\u0259 r\u0259smi s\u0259f\u0259r\u0259 yola d\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259-B\u018f\u018f m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni d\u00f6vr\u00fcn ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k deyib: \u201cB\u018f\u018f s\u0259kkiz milyard dollara \u00e7atan ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259mizd\u0259 \u0259sas t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zdan biridir. T\u00fcrkiy\u0259nin podrat\u00e7\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259ri indiy\u0259d\u0259k B\u018f\u018f-d\u0259 13 milyard dollar d\u0259y\u0259rind\u0259 141 layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irib. B\u018f\u018f d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 dinamik investisiya sah\u0259sin\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r verir. \u00d6lk\u0259l\u0259rimizin iqtisadiyyat\u0131n\u0131n potensial\u0131 indiki r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259n \u00e7ox y\u00fcks\u0259kdir. S\u0259f\u0259rin m\u0259qs\u0259di bu potensial\u0131 tez bir zamanda realla\u015fd\u0131rmaqd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>-T\u00fcrkiy\u0259-Q\u0259t\u0259r m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. 2014-c\u00fc ild\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda h\u0259rbi, m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa dair d\u00f6vl\u0259t sazi\u015fl\u0259ri imzalan\u0131b. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, 2022-ci ild\u0259 futbol \u00fczr\u0259 d\u00fcnya \u00e7empionat\u0131na ev sahibliyi ed\u0259c\u0259k Q\u0259t\u0259r bu mat\u00e7lara haz\u0131rl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn in\u015faat i\u015fl\u0259rin\u0259 aid m\u0259hsul v\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n al\u0131r.<\/p>\n<p>-Liviyadan T\u00fcrkiy\u0259nin \u0130zmir Alsancak Liman\u0131na 107 s\u0259rni\u015fin g\u0259tir\u0259n \u201cKevalay Queen\u201d g\u0259misi 25 illik fasil\u0259d\u0259n sonra bu il \u015eimali Afrika il\u0259 Anadolu aras\u0131nda birba\u015fa \u0259laq\u0259l\u0259r bax\u0131m\u0131ndan canlanma yarad\u0131b. H\u0259r biri 550 yataql\u0131, 700 oturacaql\u0131, bundan ba\u015fqa, bortunda 500 y\u00fck v\u0259 minik avtomobili da\u015f\u0131maq imkan\u0131nda olan g\u0259mil\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259tinin b\u0259rpas\u0131 \u0259n q\u0131sa zamanda \u0130zmir, \u0130stanbul, Antalya, Marmaris kimi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 turizm v\u0259 ticar\u0259td\u0259 tamamil\u0259 yeni bir m\u0259nz\u0259r\u0259 ortaya \u00e7\u0131xaracaq. T\u0259klif olunan c\u0259mi ikig\u00fcnl\u00fck g\u0259mi s\u0259f\u0259rl\u0259rinin qiym\u0259ti \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259ki s\u0259rni\u015fin da\u015f\u0131malar\u0131 q\u0259d\u0259r ucuzdur.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fctt\u0259fiqliyind\u0259 yeni d\u00f6vr<\/strong><\/p>\n<p>\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 parlamentl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq olunmas\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanmas\u0131 il\u0259 iki qarda\u015f \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n yeni d\u00f6vr ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin n\u0259qliyyat-tranzit v\u0259 enerji da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131na dair layih\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 istehsal h\u0259cminin s\u00fcr\u0259tl\u0259 artmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck perspektivl\u0259r yarad\u0131b. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 il\u0259 Qars-Nax\u00e7\u0131van-Bak\u0131 yeni d\u0259mir yolu x\u0259tti Anadolunu \u00e7ox\u015fax\u0259li istehsal m\u0259kan\u0131na \u00e7evir\u0259c\u0259k. B\u0259zi hallarda bu yolu Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yoluna alternativ kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsalar da, qeyd etm\u0259liyik ki, d\u0259mir yollar\u0131 bir-birin\u0259 alternativ olmayan yegan\u0259 n\u0259qliyyat sistemidir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-Qars kimi, Qars-Nax\u00e7\u0131van-Bak\u0131 d\u0259mir yolu da m\u0259hz Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin layih\u0259sidir. H\u0259r iki d\u0259mir yollar\u0131 y\u00fck ax\u0131n\u0131n\u0131 art\u0131rmaqla bir-birinin i\u015find\u0259 dinamizmi y\u00fcks\u0259ltm\u0259y\u0259 t\u0259kan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Qars-Nax\u00e7\u0131van-Bak\u0131 d\u0259mir yolu x\u0259tti ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 m\u0259kan\u0131ndan k\u00f6m\u00fcr, filiz, pamb\u0131q, yun, me\u015f\u0259 m\u0259mulatlar\u0131, politren v\u0259 dig\u0259r xam m\u0259hsullar\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ax\u0131n\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k ki, bu da, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rinin bazarlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259zbedici olan tekstil, toxuculuq, \u0259l toxuculu\u011fu, mebel v\u0259 kimya m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ld\u0259c\u0259k. T\u00fcrkiy\u0259 bu m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131nda v\u0259 bazara \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda h\u0259m ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 m\u0259kan\u0131ndan, h\u0259m d\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n texnologiya v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 bax\u0131m\u0131ndan xeyli ir\u0259lid\u0259 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 co\u011frafi bax\u0131mdan oldu\u011fu kimi, istehsal m\u0259kan\u0131 kimi d\u0259 diqq\u0259t\u0259 m\u0259rk\u0259zind\u0259dir v\u0259 h\u0259r k\u0259s bunu q\u0259bul etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259dir.<\/p>\n<p>Sonda daha bir m\u00fch\u00fcm m\u0259qam\u0131 vur\u011fulayaq ki, T\u00fcrkiy\u0259nin Yax\u0131n \u015e\u0259rq siyas\u0259ti Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra Qars-Nax\u00e7\u0131van-Bak\u0131 yeni d\u0259mir yolu vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycanda turizm sektorunu s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fla inki\u015faf etdir\u0259c\u0259k. \u018fn az\u0131 ona g\u00f6r\u0259 ki, T\u00fcrkiy\u0259 \u201cqatar turizmi\u201d il\u0259 bu sah\u0259d\u0259 yenilik yaradan nadir \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p><strong>Sabir \u015eahtaxt\u0131<\/strong><\/p>\n<p><em>AZ\u018fRTAC-\u0131n x\u00fcsusi m\u00fcxbiri<\/em><\/p>\n<p><em>Ankara<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n, qloballa\u015fan d\u00fcnyada f\u0259rqli profill\u0259r \u00fczr\u0259 q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r getdikc\u0259 artd\u0131qca m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sah\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131q meydana \u00e7\u0131x\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259liyik ki, \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201csuperg\u00fcc\u201d sayan t\u0259r\u0259fl\u0259r g\u00fcc\u00fcn \u0259dal\u0259td\u0259n daha vacib olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olublar. M\u0259hz bu amil d\u00fcnyada \u00e7oxq\u00fctbl\u00fcl\u00fcy\u00fcn inki\u015faf\u0131na r\u0259vac verib. V\u0259ziyy\u0259t o q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir ki, h\u0259tta iqtisadi sah\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f olan \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda h\u0259rbi g\u0259rginlik v\u0259 yaxud bunun \u0259ksi m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 x\u00fcsusil\u0259 siyas\u0259t, iqtisadiyyat v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259 k\u0259si\u015f\u0259n maraqlar \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00fcnb\u0259g\u00fcn daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fcruz\u0259 verir. Bug\u00fcnk\u00fc d\u0259yi\u015f\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin xarici&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":439690,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/a0128693164500501975112264711026472.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/a0128693164500501975112264711026472.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/a0128693164500501975112264711026472.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/a0128693164500501975112264711026472-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/a0128693164500501975112264711026472-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/a0128693164500501975112264711026472-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/a0128693164500501975112264711026472.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/a0128693164500501975112264711026472.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/a0128693164500501975112264711026472-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/a0128693164500501975112264711026472.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"S\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n, qloballa\u015fan d\u00fcnyada f\u0259rqli profill\u0259r \u00fczr\u0259 q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r getdikc\u0259 artd\u0131qca m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sah\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131q meydana \u00e7\u0131x\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259liyik ki, \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201csuperg\u00fcc\u201d sayan t\u0259r\u0259fl\u0259r g\u00fcc\u00fcn \u0259dal\u0259td\u0259n daha vacib olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olublar. M\u0259hz bu amil d\u00fcnyada \u00e7oxq\u00fctbl\u00fcl\u00fcy\u00fcn inki\u015faf\u0131na r\u0259vac verib. V\u0259ziyy\u0259t o q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir ki, h\u0259tta iqtisadi sah\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f olan \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda h\u0259rbi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/439689"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=439689"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/439689\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/439690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=439689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=439689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=439689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}