{"id":440381,"date":"2022-02-17T18:18:30","date_gmt":"2022-02-17T15:18:30","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=440381"},"modified":"2022-02-17T18:18:30","modified_gmt":"2022-02-17T15:18:30","slug":"c%c9%99miyy%c9%99t-sosial-s%c9%99b%c9%99k%c9%99l%c9%99r-yoxsa-qadinlarin-artan-s%c9%99rb%c9%99stlik-ist%c9%99yi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=440381","title":{"rendered":"C\u0259miyy\u0259t, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r, yoxsa qad\u0131nlar\u0131n artan s\u0259rb\u0259stlik ist\u0259yi?"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Ail\u0259daxili cinay\u0259tl\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 n\u0259 dayan\u0131r?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Son d\u00f6vrl\u0259r ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t z\u0259minind\u0259 ba\u015f ver\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin, cinay\u0259tl\u0259rin say\u0131 art\u0131b. \u018fvv\u0259ll\u0259r nadir hallarda t\u0259sad\u00fcf olunan bu tip hadis\u0259l\u0259ri n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259 art\u0131q adi hal kimi q\u0259bul etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. B\u0259z\u0259n he\u00e7 reaksiya bel\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n sad\u0259c\u0259, s\u0259b\u0259b axtar\u0131r\u0131q. \u00a0\u018fn d\u0259h\u015f\u0259tlisi d\u0259 odur ki, art\u0131q z\u0259rif cinsin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 ail\u0259daxili cinay\u0259t\u0259 \u0259l at\u0131r, ail\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259si z\u0259minind\u0259 h\u0259yat yolda\u015flar\u0131n\u0131 m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rl\u0259 yaralay\u0131r, q\u0259tl\u0259 yetirirl\u0259r. H\u0259tta\u00a0 b\u0259z\u0259n el\u0259 \u201c\u00f6vladlar\u201d da olur ki, g\u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0131rpmadan valideynini \u00f6ld\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/02\/17\/\/-83decbc2164510547452938960110747317.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>B\u0259s ail\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259si z\u0259mnind\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli cinay\u0259tl\u0259rin say\u0131 niy\u0259 art\u0131b? Problemin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 duran s\u0259b\u0259bl\u0259r n\u0259dir? Bu tip q\u0259tll\u0259r c\u0259miyy\u0259t\u0259 hans\u0131 \u201cSOS\u201du verir?<\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d\u00a0<\/strong>olaraq m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar\u0131 cavabland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikirl\u0259rini \u00f6yr\u0259ndik:<\/p>\n<p><em><strong>Ail\u0259daxili a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259rin artmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi g\u0259rginliyin artmas\u0131d\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Sosioloq\u00a0<strong>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu \u201c\u0130ki sahil\u201d\u00a0<\/strong>a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki, bu a\u011fr\u0131l\u0131 m\u00f6vzu haqq\u0131nda \u00e7ox ciddi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 ehtiyac var: \u201c\u018fvv\u0259lki\u00a0 ill\u0259rin statistikas\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etdikd\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, indi bo\u015fanmalar\u0131n say\u0131 da olduqca y\u00fcks\u0259kdir. Bu g\u00fcn is\u0259 h\u0259r 100 evl\u0259n\u0259nd\u0259n 32-si bo\u015fanma d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fg\u0259r 100 evl\u0259n\u0259nd\u0259n 30-u bo\u015fanma il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nirs\u0259, bu o dem\u0259kdir ki, bundan iki qat art\u0131q da evd\u0259 g\u0259rginlik var. Sad\u0259 hesablamalara \u0259sas\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, Az\u0259rbaycan ail\u0259sinin \u0259n az\u0131 80 faizind\u0259 g\u0259rginlik var. Bu 80 faiz ail\u0259d\u0259 d\u0259 yeni n\u0259sil b\u00f6y\u00fcy\u00fcr.\u00a0 H\u0259min u\u015faqlar s\u0259h\u0259r g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7mam\u0131\u015f, ata-ana q\u0131\u015fq\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131n, t\u0259hqir v\u0259 s\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin, m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131n \u015fahidi olurlar. Bu, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 \u0259r v\u0259 arvad\u0131n b\u00f6y\u00fck faci\u0259sidir. \u00c7\u00fcnki\u00a0 h\u0259r k\u0259s arzulay\u0131r ki, g\u00f6z\u0259l bir ail\u0259si olsun, ail\u0259d\u0259n b\u00f6y\u00fck z\u00f6vq als\u0131n, ail\u0259 onun g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259yat\u0131n\u0131 g\u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirsin. Y\u0259ni, evl\u0259n\u0259nd\u0259n bir m\u00fcdd\u0259t sonra g\u00f6r\u0259nd\u0259ki bu arzular\u0131 pu\u00e7a\u00a0 \u00e7\u0131x\u0131r\u00a0 h\u0259min insan\u0131n h\u0259yat\u0131 tamamil\u0259 korlan\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/02\/17\/\/-894a200a164510551531802686610748385.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>H\u0259ms\u00f6hb\u0259timiz m\u00f6vcud problemin c\u0259miyy\u0259t\u0259 verdiyi \u201cSOS\u201ddan da\u00a0 b\u0259hs etdi: \u201cYeni n\u0259slin qay\u011f\u0131s\u0131na qalmal\u0131y\u0131q. G\u0259l\u0259c\u0259k o xalq\u0131nd\u0131r ki, onun yeni n\u0259sli daha keyfiyy\u0259tli b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. 20 ild\u0259n sonran\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259liyik. \u018fks halda, \u00f6lk\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259k taleyi g\u0259rginlik i\u00e7ind\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlar\u0131n \u00fcmidin\u0259 qalacaq.\u201d<\/p>\n<p>Sosioloqun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, zaman\u0131nda v\u0259 \u00e7evik g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r say\u0259sind\u0259 t\u0259bii ki, bu problemin h\u0259lli m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: \u201cB\u0259z\u0259n problemin mahiyy\u0259tini tam anlamayn \u015f\u0259xsl\u0259r s\u0259hv\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llinin m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. H\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r yan\u0131l\u0131rlar. \u018fn m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259\u00a0 odur ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7evik t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, h\u0259r m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259 3 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t sosial i\u015f\u00e7i olmal\u0131d\u0131r. H\u0259min i\u015f\u00e7il\u0259r \u0259razid\u0259 ya\u015fayan ail\u0259l\u0259ri n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda saxlay\u0131r. Ail\u0259d\u0259 h\u0259r hans\u0131 problem ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 zaman h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r sosial m\u00fcdafi\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131na, h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslara, psixoloqlara,\u00a0 h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131na m\u00fcraci\u0259t edir v\u0259 z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, eyni zamanda, maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fi apar\u0131rlar. Problemin h\u0259llinin geni\u015f yolu dedikd\u0259 is\u0259 ail\u0259d\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n d\u00fczg\u00fcn t\u0259rbiy\u0259si, ali t\u0259hsili, onun d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn add\u0131mlar atma\u011fa ba\u015flamal\u0131y\u0131q.\u201d<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/02\/17\/\/-3a20f62a164510588748088927710096470.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6z t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini d\u0259 bildirdi: \u201cAil\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 humanitar v\u0259 sosial siyas\u0259ti d\u0259yi\u015fm\u0259liyik. Bu g\u00fcn bizim s\u0259hvimiz ondad\u0131r ki, ham\u0131 g\u00f6z\u00fcn\u00fc\u00a0 \u00a0Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sin\u0259 tikib, el\u0259 bilirl\u0259r ki, b\u00fct\u00fcn probleml\u0259ri bir t\u0259k onlar d\u00fcz\u0259ld\u0259 bil\u0259r. H\u0259min qurum icra\u00e7\u0131\u00a0 strukturdur. Bu tip probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn bizim \u00e7ox geni\u015f elmi \u0259saslarla haz\u0131rlanm\u0131\u015f f\u0259aliyy\u0259t proqram\u0131m\u0131z olmal\u0131d\u0131r. El\u0259 bir mexanizml\u0259r i\u015fl\u0259m\u0259liyik ki, ail\u0259 \u00f6z funksiyas\u0131n\u0131 daha yax\u015f\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259 bilsin.\u201d<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis qeyd etdi ki, davran\u0131\u015fa t\u0259sir ed\u0259n 4 m\u00fch\u00fcm amil var: \u201c\u015e\u0259xsin \u00f6z\u00fcn\u00fcn x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, m\u00fchit, \u00a0informasiya intensivliyi v\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck veril\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259r. M\u0259hz\u00a0 bu 4 amilin hesab\u0131na davran\u0131\u015f formala\u015f\u0131r. Bunlar\u0131n \u0259sas\u0131nda da f\u0259aliyy\u0259t proqram\u0131n\u0131 qurmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><em><strong>Ail\u0259d\u0259 psixoloji b\u00f6hranlar fiziki zorak\u0131l\u0131\u011fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131, psixoloq\u00a0<strong>R\u00f6v\u015f\u0259n N\u0259c\u0259fov<\/strong>\u00a0is\u0259 m\u00f6vzunu bel\u0259 \u015f\u0259rh etdi:\u00a0\u201cAil\u0259daxili cinay\u0259tl\u0259rin ba\u015f verm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaran m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259r ifad\u0259 etm\u0259k olar. H\u0259r bir ail\u0259d\u0259 problem f\u0259rqli t\u0259zah\u00fcr edir. Cinay\u0259t hallar\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri ail\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rin m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evrilm\u0259sind\u0259n sonra ba\u015f verir. Ail\u0259d\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 psixoloji uy\u011funsuzlu\u011fun olmas\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t probleml\u0259rin\u0259, valideyn-\u00f6vlad m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259, davran\u0131\u015f d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259, depressiyaya, yuxu pozuntusuna, cinsi probleml\u0259r\u0259 v\u0259 alkoqol-madd\u0259 istifad\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r. M\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u015fidd\u0259t, cinay\u0259t v\u0259 dig\u0259r fiziki-psixoloji zorak\u0131l\u0131q davran\u0131\u015flar\u0131 erk\u0259n nikaha t\u0259hrik edilmi\u015f ail\u0259l\u0259rd\u0259, qohum evliliyind\u0259 v\u0259 m\u0259cburi evlilikl\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Ail\u0259d\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t emosional ifad\u0259nin bo\u011fulmas\u0131 v\u0259 f\u0259rdin ail\u0259y\u0259 asosial yana\u015fmas\u0131 probleml\u0259rin yaranmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259han\u0259l\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131r. Probleml\u0259rin maddiyata ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoxdur . Maddiyat he\u00e7 bir cinay\u0259t\u0259 haqq qazand\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 kimi, s\u0259b\u0259b d\u0259 ola bilm\u0259z.\u201d<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/02\/17\/\/-8744cf92164510558419398898611077008.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><em><strong>Ail\u0259l\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131 m\u00fcsb\u0259t hal deyil, amma cinay\u0259tl\u0259rin ba\u015f verm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fru q\u0259rard\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>R.N\u0259c\u0259fov xat\u0131rlatd\u0131 ki, fiziki v\u0259 psixoloji zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131 ba\u015f verdiyi zaman aidiyyat\u0131 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131na, f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cqaynar-x\u0259tt\u201dl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r: \u201cCinay\u0259t faktoru olan b\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259r\u0259 h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259lidir. Ail\u0259nin b\u00fct\u00fcn \u00fczvl\u0259ri bilm\u0259lidirl\u0259r ki, hans\u0131sa psixoloji v\u0259 fiziki zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131nda do\u011fmal\u0131q qanundan \u00fcst\u00fcn ola bilm\u0259z. Ail\u0259d\u0259 cinay\u0259tin ba\u015f verm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r zaman m\u00fcbahis\u0259siz m\u00fczakir\u0259y\u0259 ehtiyac var. T\u0259r\u0259fl\u0259r \u00fczl\u0259\u015fdiyi probleml\u0259ri h\u0259ll ed\u0259 bilm\u0259y\u0259nd\u0259 psixoloqa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/02\/17\/\/-808e22af164510606361715987010345837.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Art\u0131q aqressiya idar\u0259 olunmaz hala g\u0259libs\u0259 m\u00fctl\u0259q qanunla t\u0259nziml\u0259m\u0259lidirl\u0259r. Ail\u0259l\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131 m\u00fcsb\u0259t ifad\u0259 olunacaq hal deyil, amma cinay\u0259tl\u0259rin ba\u015f verm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fru q\u0259rard\u0131r. Ail\u0259d\u0259 sa\u011flam m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ail\u0259 institutlar\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si \u0259sas meyard\u0131r. Ail\u0259 institutunun ana x\u0259tti \u00f6vlad \u00fc\u00e7\u00fcn, y\u0259ni g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sa\u011flam m\u00fchitin formala\u015fd\u0131rmaqd\u0131r. Biz \u00f6vladlar\u0131m\u0131z\u0131 sa\u011flam t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259 b\u00f6y\u00fctm\u0259liyik ki, ilk olaraq \u00f6z\u00fcn\u0259, sonra is\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 faydal\u0131 insan ola bilsin.\u201d<\/p>\n<p><em><strong>\u015eidd\u0259tl\u0259 b\u00f6y\u00fctd\u00fcy\u00fcm\u00fcz u\u015faqlar g\u0259l\u0259c\u0259yin potensial cinay\u0259tkarlar\u0131d\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>M\u00fcsahibimizin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, ail\u0259daxili cinay\u0259tl\u0259rin ba\u015f verm\u0259si u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn travmalar\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u015eidd\u0259t g\u00f6r\u0259n \u015fidd\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k, \u015fidd\u0259ti \u00f6yr\u0259n\u0259c\u0259k, \u015fidd\u0259ti \u00f6yr\u0259n\u0259n d\u0259 ba\u015fqalar\u0131na da \u015fidd\u0259ti \u00f6yr\u0259d\u0259c\u0259k. \u015eidd\u0259tin normal hal oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259c\u0259k. \u015eidd\u0259tl\u0259 b\u00f6y\u00fctd\u00fcy\u00fcm\u00fcz u\u015faqlar g\u0259l\u0259c\u0259yin potensial cinay\u0259tkarlar\u0131d\u0131r. \u0130st\u0259r ail\u0259d\u0259, ist\u0259r ba\u015fqa m\u00fchitd\u0259 cinay\u0259t t\u00f6r\u0259tmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r psixoloji olaraq posttravmatik stress pozuntusundan (PTSP) \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r. Posttravmatik stress pozuntusu (PTSP) fiziki v\u0259 m\u0259n\u0259vi b\u00f6hranlar\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p><strong>Biz susduqca&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Psixoloq vur\u011fulad\u0131 ki, \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, fiziki v\u0259 m\u0259n\u0259vi b\u00f6hranlardan uzaq sa\u011flam m\u00fchitin yaranmas\u0131na \u00f6z t\u00f6fh\u0259mizi ver\u0259k: \u201c\u018ftraf\u0131m\u0131zda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 bigan\u0259 qalmayaq. Qon\u015fuda \u015fidd\u0259tin oldu\u011funu m\u00fc\u015fahid\u0259 ediriks\u0259, buna bigan\u0259 qalmamal\u0131y\u0131q. Bigan\u0259 qald\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u0259r \u015fey v\u0259 h\u0259r k\u0259s bizim olmasa da, \u00f6vladlar\u0131m\u0131z\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xacaq. B\u0259z\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, ba\u015fqas\u0131n\u0131n evind\u0259 ba\u015f vermi\u015f cinay\u0259t bizd\u0259n uzaqd\u0131r. Biz susduqca, cinay\u0259t\u0259 c\u0259m \u015f\u0259kil\u00e7isi \u0259lav\u0259 etmi\u015f oluruq. Sa\u011flam t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259traf\u0131m\u0131z\u0131 fiziki v\u0259 psixoloji b\u00f6hranlardan xilas etm\u0259liyik.\u201d<\/p>\n<p><em><strong>C\u0259miyy\u0259t, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r, yoxsa qad\u0131nlar\u0131n artan s\u0259rb\u0259stlik ist\u0259yi?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/02\/17\/\/-178b0113164510582613012338610224173.jpg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Psixoloq Ayt\u0259n \u018fl\u0259kb\u0259rova<\/strong>\u00a0is\u0259\u00a0<strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd etdi ki, ail\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n cinay\u0259tl\u0259r bir ne\u00e7\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259r \u0259sas\u0131nda yaran\u0131r: \u201c\u0130lk olaraq, qad\u0131nlar\u0131n \u00a0h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00e7ox t\u0259l\u0259b etm\u0259kl\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259, gender b\u0259rab\u0259rliyini qabardaraq b\u0259yl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 amans\u0131z soyuq silahla g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri davran\u0131\u015flar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n ba\u015flay\u0131r. Bu g\u00fcn i\u015f\u0259 getm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn da\u011f\u0131lan\u00a0 ail\u0259nin daxilind\u0259 psixoloji zorak\u0131l\u0131qlar\u0131n olmas\u0131 bu hal\u0131n m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131na, el\u0259c\u0259 d\u0259 ail\u0259daxili q\u0259tll\u0259r\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Kimi q\u0131nayaq: C\u0259miyy\u0259timi, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rimi, yoxsa g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 inki\u015faf ed\u0259n s\u0259rb\u0259stlik ist\u0259yinimi?\u201d<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/02\/17\/\/-cae82d43164510567029588981311031036.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Psixoloq \u0259lav\u0259 etdi ki, b\u0259z\u0259n qad\u0131nlar ail\u0259daxili m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 \u00a0s\u0259b\u0259b olaraq qaynana, bald\u0131z, el\u0259c\u0259 maddi probleml\u0259ri g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. T\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn qurulmamas\u0131, onlar\u0131n psixoloji uyu\u015fma olaraq bir-birini anlamamas\u0131, aqressiyan\u0131n yaranmas\u0131na\u00a0 z\u0259min yarad\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 yaranan emosiya v\u0259 hissl\u0259r bu c\u00fcr cinay\u0259tl\u0259rin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.\u00a0 M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 hans\u0131 prizmadan yana\u015fsaq g\u00f6r\u0259c\u0259yik ki, \u0259sas s\u0259b\u0259b s\u0259rb\u0259stliyi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259 aparmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259rin fikirl\u0259rini d\u00fczg\u00fcn \u00e7atd\u0131ra bilm\u0259m\u0259sidir.<\/p>\n<p><em><strong>T\u00f6vsiy\u0259 edirik ki, ail\u0259daxili q\u0259tll\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259r bu q\u0259d\u0259r ictimail\u0259\u015fdirilm\u0259sin<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Psixoloq Orxan Orucun<\/strong>\u00a0s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, insanlar aras\u0131nda aqressiya, g\u0259rginlik\u00a0 art\u0131b. Burada\u00a0 kompleks s\u0259b\u0259bl\u0259r var. Onlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 ail\u0259 modelinin d\u0259yi\u015fm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin, d\u00fcnyaya\u00a0 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n artmas\u0131n\u0131n, \u0259traf-m\u00fchitin t\u0259siri var. Y\u0259ni, ayr\u0131-ayr\u0131 elementl\u0259rd\u0259 yaranan bo\u015fluq v\u0259 q\u00fcsurlar birl\u0259\u015fib bu g\u0259rgin m\u0259nz\u0259rini yarad\u0131b.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/02\/17\/\/-a4d41b83164510573716356634811025773.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>H\u0259ms\u00f6hb\u0259timizin \u201cb\u0259s bu kimi hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nec\u0259 ala bil\u0259rik\u201d sual\u0131na cavab\u0131 bel\u0259 oldu: \u201cBel\u0259 hallar h\u0259mi\u015f\u0259 olub, amma \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00e7ox ictimail\u0259\u015fmirdi. Z\u0259nnimc\u0259, bu problemin h\u0259llind\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n rolu var. Dem\u0259k olar ki, h\u0259r k\u0259s ail\u0259daxili q\u0259tll\u0259rl\u0259 haqq\u0131nda yaz\u0131lan m\u00fcxt\u0259lif x\u0259b\u0259rl\u0259rl\u0259 rastla\u015f\u0131r. Bu tip x\u0259b\u0259rl\u0259rin ictimail\u0259\u015fm\u0259si bu informasiyan\u0131 oxuyan, \u00a0bununla sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259ki h\u0259r hans\u0131 payla\u015f\u0131m\u0131, videonu g\u00f6r\u0259n insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min hadis\u0259l\u0259r, davran\u0131\u015flar adil\u0259\u015fir. Adil\u0259\u015fdikc\u0259 d\u0259 g\u0259rginliyimiz aqressiyam\u0131z\u0131 ifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn se\u00e7diyimiz \u00fcsullar da q\u0259ddarla\u015f\u0131r. H\u0259min m\u0259lumatlar insanlara \u201cget, s\u0259n d\u0259 el\u0259 demir\u201d ancaq bu kimi olaylar o q\u0259d\u0259r primitivl\u0259\u015fir ki, n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 insanlar g\u0259rginliy\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259, psixoloji sars\u0131nt\u0131ya m\u0259ruz qalanda qeyri-iradi \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259min hadis\u0259l\u0259ri xat\u0131rlay\u0131rlar v\u0259 oxudu\u011fu x\u0259b\u0259rd\u0259ki davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6z\u00fc d\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 cinay\u0259tl\u0259rin say\u0131 \u00e7oxal\u0131r. \u00a0Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu tip x\u0259b\u0259rl\u0259ri payla\u015fmamaq daha do\u011fru olar. Bu zaman h\u0259r bir K\u0130V n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, c\u0259miyy\u0259t \u00fczv\u00fc, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7isi bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli davranmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ail\u0259daxili cinay\u0259tl\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 n\u0259 dayan\u0131r? Son d\u00f6vrl\u0259r ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t z\u0259minind\u0259 ba\u015f ver\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin, cinay\u0259tl\u0259rin say\u0131 art\u0131b. \u018fvv\u0259ll\u0259r nadir hallarda t\u0259sad\u00fcf olunan bu tip hadis\u0259l\u0259ri n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259 art\u0131q adi hal kimi q\u0259bul etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. B\u0259z\u0259n he\u00e7 reaksiya bel\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n sad\u0259c\u0259, s\u0259b\u0259b axtar\u0131r\u0131q. \u00a0\u018fn d\u0259h\u015f\u0259tlisi d\u0259 odur ki, art\u0131q z\u0259rif cinsin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 ail\u0259daxili cinay\u0259t\u0259 \u0259l at\u0131r, ail\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259si z\u0259minind\u0259 h\u0259yat yolda\u015flar\u0131n\u0131 m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rl\u0259 yaralay\u0131r, q\u0259tl\u0259 yetirirl\u0259r. H\u0259tta\u00a0 b\u0259z\u0259n el\u0259 \u201c\u00f6vladlar\u201d da olur ki, g\u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0131rpmadan valideynini \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. B\u0259s ail\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259si z\u0259mnind\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli cinay\u0259tl\u0259rin say\u0131 niy\u0259 art\u0131b? Problemin k\u00f6k\u00fcnd\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":440382,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c3395dd4164510476376581796410907295.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c3395dd4164510476376581796410907295.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c3395dd4164510476376581796410907295.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c3395dd4164510476376581796410907295-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c3395dd4164510476376581796410907295-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c3395dd4164510476376581796410907295-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c3395dd4164510476376581796410907295.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c3395dd4164510476376581796410907295.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c3395dd4164510476376581796410907295-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/c3395dd4164510476376581796410907295.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ail\u0259daxili cinay\u0259tl\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 n\u0259 dayan\u0131r? Son d\u00f6vrl\u0259r ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t z\u0259minind\u0259 ba\u015f ver\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin, cinay\u0259tl\u0259rin say\u0131 art\u0131b. \u018fvv\u0259ll\u0259r nadir hallarda t\u0259sad\u00fcf olunan bu tip hadis\u0259l\u0259ri n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259 art\u0131q adi hal kimi q\u0259bul etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. B\u0259z\u0259n he\u00e7 reaksiya bel\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n sad\u0259c\u0259, s\u0259b\u0259b axtar\u0131r\u0131q. \u00a0\u018fn d\u0259h\u015f\u0259tlisi d\u0259 odur ki, art\u0131q z\u0259rif cinsin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 ail\u0259daxili cinay\u0259t\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/440381"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=440381"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/440381\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/440382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=440381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=440381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=440381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}