{"id":440970,"date":"2022-02-19T08:32:25","date_gmt":"2022-02-19T05:32:25","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=440970"},"modified":"2022-02-19T08:32:25","modified_gmt":"2022-02-19T05:32:25","slug":"torpaga-basdirilan-milyardlar-az%c9%99rbaycanda-tullanti-biznesi-niy%c9%99-inkisaf-ed%c9%99-bilmir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=440970","title":{"rendered":"Torpa\u011fa basd\u0131r\u0131lan milyardlar: Az\u0259rbaycanda tullant\u0131 biznesi niy\u0259 inki\u015faf ed\u0259 bilmir?"},"content":{"rendered":"<h3><strong>D\u00fcnyada tullant\u0131lardan milyardlarla dollar g\u0259lir \u0259ld\u0259 olundu\u011fu he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil. X\u00fcsusil\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 zibilin toplanmas\u0131, x\u00fcsusi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7e\u015fidl\u0259nm\u0259si, utilizasiyas\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck bir biznes \u015f\u0259b\u0259k\u0259si m\u0259\u015f\u011ful olur v\u0259 n\u0259h\u0259ng g\u0259lirl\u0259r \u0259ld\u0259 edir.<\/strong><\/h3>\n<p><strong>R\u0259smi statistikaya \u0259sas\u0259n 2020-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda 3 milyon 486,5 min ton v\u0259 ya \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 6,4 faiz \u00e7ox tullant\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib ki, onun da 67,4 faizini b\u0259rk m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131, 32,6 faizini is\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin istehsal f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v tullant\u0131lar t\u0259\u015fkil edib. Yaranm\u0131\u015f 2 milyon 350,0 min ton b\u0259rk m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n 74,5 faizi z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 poliqonlara da\u015f\u0131n\u0131b, 25,0 faizi enerji \u0259ld\u0259 edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 olunub, 0,5 faizi is\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 sat\u0131l\u0131b. M\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131ndan istifad\u0259 hesab\u0131na 200,6 milyon kVt saat v\u0259 ya 2019-cu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2,4 faiz\u00a0 \u00e7ox elektrik enerjisi istehsal edilib.<\/strong><\/p>\n<p>\u018fks\u0259r ekspertl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, r\u0259smi statistika Az\u0259rbaycanda yaranan tullant\u0131lar\u0131n real h\u0259cmini ifad\u0259 etmir. Bel\u0259 ki, rayonlarda &#8211; k\u0259ndl\u0259rd\u0259 tullant\u0131lar\u0131n toplanmas\u0131 i\u015fi vahid m\u0259rk\u0259zd\u0259n idar\u0259 olunmur. \u0130nsanlar tullant\u0131lar\u0131 \u00f6zl\u0259ri qazd\u0131qlar\u0131 \u00e7alalara basd\u0131r\u0131r, yaxud n\u0259zar\u0259tsiz \u0259razil\u0259r\u0259 t\u00f6k\u00fcrl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 r\u0259smi statistika bu tullant\u0131lar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 qeyd\u0259 ala bilmir.<\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131-ekspert R\u00f6v\u015f\u0259n A\u011fayevin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6zba\u015f\u0131na at\u0131lan tullant\u0131lar b\u00f6y\u00fck probleml\u0259r yaratmaqdad\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201c\u00d6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259ri tullant\u0131lar i\u00e7\u0259risind\u0259 bo\u011fulur &#8211; h\u0259tta Sumqay\u0131t kimi iri \u015f\u0259h\u0259r bel\u0259. Son 20 ild\u0259 g\u00fcc-b\u0259la il\u0259 Bak\u0131da (Balaxan\u0131da) tullant\u0131lar\u0131 emal ed\u0259n madar bir t\u0259sis qurmu\u015fuq. \u00d6y\u00fcn\u0259 bildiyimiz d\u0259 t\u0259k el\u0259 odur. Amma T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 100 bel\u0259 emal m\u00fc\u0259ssis\u0259si var &#8211; ham\u0131s\u0131 da b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259tm\u0259sind\u0259. Bu m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r yaln\u0131z ekologiyan\u0131 t\u0259mizliyin\u0259 xidm\u0259t etmir, h\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259nin enerji sistemin d\u0259 b\u00f6y\u00fck qatq\u0131 verirl\u0259r. T\u0259kc\u0259 \u0130stanbulda 600 min insan\u0131n elektrik enerjisi t\u0259l\u0259bat\u0131 tullant\u0131 emal\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 al\u0131nan elektrik hesab\u0131na qar\u015f\u0131lan\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/toplum.tv\/images\/2021-01\/1610726616_jjjj.jpg\" alt=\"R\u00f6v\u015f\u0259n A\u011fayev: \u201cV\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n minimum ehtiyaclar\u0131n\u0131 acl\u0131q h\u0259ddiyl\u0259  m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiririk\u201d\" \/><\/p>\n<p><strong>R\u00f6v\u015f\u0259n A\u011fayev<\/strong><\/p>\n<p>Ekspert qeyd edir ki, tullant\u0131lar\u0131n toplanmas\u0131nda v\u0259 ondan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259nin t\u0259min olunmas\u0131nda yerli \u00f6z\u00fcn\u00fc idar\u0259etm\u0259 qurumlar\u0131 vacib rol oynay\u0131r: \u201cAz\u0259rbaycanda yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259 g\u00fccl\u0259nm\u0259y\u0259, yerli inki\u015faf probleml\u0259ri onlar\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 ke\u00e7m\u0259y\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r tullant\u0131llar bizi bo\u011facaq &#8211; x\u00fcsus\u0259n k\u0259ndl\u0259rd\u0259\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k, Az\u0259rbaycanda yegan\u0259 zibilyand\u0131rma zavodu D\u00fcnya Bank\u0131 il\u0259 d\u00f6vl\u0259tin birg\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdiyi layih\u0259 \u0259sas\u0131nda 2012-ci ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilib. Zavodun tabe oldu\u011fu \u201cT\u0259miz \u015e\u0259h\u0259r\u201d ASC t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 il \u0259rzind\u0259 750-800 min tona q\u0259d\u0259r tullant\u0131 q\u0259bul edilir. Q\u0259bul edil\u0259n tullant\u0131lar \u00e7e\u015fidl\u0259ndikd\u0259n sonra t\u0259krar emala yararl\u0131 k\u00fctl\u0259 ayr\u0131laraq Balaxan\u0131 S\u0259naye Park\u0131na v\u0259 dig\u0259r istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. \u00c7e\u015fidl\u0259m\u0259 prosesind\u0259n sonra ayr\u0131lm\u0131\u015f istehsala yarars\u0131z, amma yanma\u011fa yararl\u0131 qalan hiss\u0259 is\u0259 Bak\u0131 b\u0259rk m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n yand\u0131r\u0131lmas\u0131 zavodunda yand\u0131r\u0131laraq elektrik enerjisi \u0259ld\u0259 edilir. T\u0259krar emal v\u0259 istehsala yarars\u0131z, qabaritli tullant\u0131lar is\u0259 Balaxan\u0131 \u015f\u0259h\u0259r tullant\u0131lar\u0131n\u0131n z\u0259r\u0259sizl\u0259\u015fdirilm\u0259si poliqonunda basd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Qeyd ed\u0259k ki, zavod istehsal g\u00fcc\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015e\u0259rqi Avropa v\u0259 MDB m\u0259kan\u0131nda bu tipli \u0259n iri m\u00fc\u0259ssis\u0259 hesab olunur. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc n\u0259sil (4G) texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiq edildiyi bu zavod \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si sah\u0259sind\u0259 Avropa Birliyinin \u0259n s\u0259rt normativl\u0259rin\u0259 tam cavab ver\u0259c\u0259k \u015f\u0259kild\u0259 qurulub. R\u0259smi m\u0259lumata \u0259sas\u0259n zavod f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayandan 2021-ci ilin sonuna kimi 4 milyon tondan \u00e7ox tullant\u0131 z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilib, n\u0259tic\u0259d\u0259 1 milyard 586 milyon 394 min Kvt\/saat elektrik enerjisi istehsal edilib.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/cbg.az\/photos\/gallery\/2021\/large\/20211207114021-79651-1.jpg\" alt=\"Balaxan\u0131 b\u0259rk m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fidl\u0259nm\u0259si zavodunun istilik  x\u0259ttl\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 i\u015fl\u0259ri\" width=\"732\" height=\"412\" \/><\/strong><\/p>\n<p>2012-ci ild\u0259 h\u0259m\u00e7inin \u201cT\u0259miz \u015e\u0259h\u0259r\u201d ASC-nin Balaxan\u0131 b\u0259rk m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fidl\u0259nm\u0259si zavodu istifad\u0259y\u0259 verilib. Alman texnologiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda qurulan zavod il \u0259rzind\u0259 200 min ton tullant\u0131 q\u0259bul etm\u0259k g\u00fcc\u00fcnd\u0259dir. \u018frazid\u0259 yarad\u0131lan v\u0259 tullant\u0131lar\u0131n t\u0259krar emal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi Balaxan\u0131 S\u0259naye Park\u0131n\u0131n haz\u0131rda 23 rezidenti (26 f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259si \u00fczr\u0259) qeydiyyata al\u0131n\u0131b. 16 rezident art\u0131q f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131 , dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 istehsalat sah\u0259l\u0259rinin qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 davam etdirirl\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/marja.az\/storage\/thumbnail\/cover\/cdn\/2018\/november\/01\/1541095133.jpg\" alt=\"B\u00fcdc\u0259d\u0259n yard\u0131m azald\u0131lacaq, &amp;quot;zibil pulu&amp;quot; ciddi y\u0131\u011f\u0131lacaq - M\u0130LL\u0130  STRATEG\u0130YA | marja.az\" \/><\/p>\n<p>Ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, bir tullant\u0131 \u00e7e\u015fidl\u0259y\u0259n, bir yand\u0131ran zavodla n\u0259inki Az\u0259rbaycanda, he\u00e7 Bak\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 tullant\u0131 problemini h\u0259ll etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bel\u0259 ki, hesablamalara g\u00f6r\u0259, il \u0259rzind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri \u0259razisind\u0259 1,2 milyon tona q\u0259d\u0259r b\u0259rk m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131s\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir v\u0259 bu tullant\u0131lar\u0131n c\u0259mi 770 min tona q\u0259d\u0259ri \u201cT\u0259miz \u015e\u0259h\u0259r\u201d A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tin\u0259 t\u0259hvil verilir. Qalan tullant\u0131lar is\u0259 qanunsuz f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n poliqonlara at\u0131l\u0131r. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 sanitar t\u0259mizliyi m\u0259qs\u0259di il\u0259\u00a0 \u201cT\u0259miz \u015e\u0259h\u0259r\u201d ASC v\u0259 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin\u00a0 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin birg\u0259 i\u015f\u00e7i qrupu f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. \u0130\u015f\u00e7i qrup Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri \u0259razisind\u0259 qanunsuz tullant\u0131 poliqonlar\u0131nda reydl\u0259r apar\u0131r. Qrupun f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 2010-cu ilin yanvar ay\u0131ndan 2021-ci ilin iyul ay\u0131n\u0131n sonunad\u0259k 170 qeyri-qanuni tullant\u0131 sah\u0259si t\u0259mizl\u0259nmi\u015f v\u0259 h\u0259min sah\u0259l\u0259rd\u0259n 845 min tondan art\u0131q tullant\u0131 z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cT\u0259miz\u015e\u0259h\u0259r\u201d ASC-nin m\u00fcvafiq t\u0259s\u0259rr\u00fcfat sah\u0259l\u0259rin\u0259 da\u015f\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 boyu qalaqlanan tullant\u0131 probleminin h\u0259lli h\u0259l\u0259lik n\u0259 h\u00f6kum\u0259ti narahat, n\u0259 d\u0259 qazanmaq ist\u0259y\u0259n biznesi c\u0259lb ed\u0259 bilir&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada tullant\u0131lardan milyardlarla dollar g\u0259lir \u0259ld\u0259 olundu\u011fu he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil. X\u00fcsusil\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 zibilin toplanmas\u0131, x\u00fcsusi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7e\u015fidl\u0259nm\u0259si, utilizasiyas\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck bir biznes \u015f\u0259b\u0259k\u0259si m\u0259\u015f\u011ful olur v\u0259 n\u0259h\u0259ng g\u0259lirl\u0259r \u0259ld\u0259 edir. R\u0259smi statistikaya \u0259sas\u0259n 2020-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda 3 milyon 486,5 min ton v\u0259 ya \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 6,4 faiz \u00e7ox tullant\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib ki, onun da 67,4 faizini b\u0259rk m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131, 32,6 faizini is\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin istehsal f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v tullant\u0131lar t\u0259\u015fkil edib. Yaranm\u0131\u015f 2 milyon 350,0 min ton b\u0259rk m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n 74,5 faizi z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 poliqonlara&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":440971,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/e93befd2ccf64f1c1d0a583240eec60e.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/e93befd2ccf64f1c1d0a583240eec60e.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/e93befd2ccf64f1c1d0a583240eec60e.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/e93befd2ccf64f1c1d0a583240eec60e-450x280.jpg",450,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/e93befd2ccf64f1c1d0a583240eec60e.jpg",450,300,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/e93befd2ccf64f1c1d0a583240eec60e.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/e93befd2ccf64f1c1d0a583240eec60e.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/e93befd2ccf64f1c1d0a583240eec60e.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/e93befd2ccf64f1c1d0a583240eec60e-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/e93befd2ccf64f1c1d0a583240eec60e.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyada tullant\u0131lardan milyardlarla dollar g\u0259lir \u0259ld\u0259 olundu\u011fu he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil. X\u00fcsusil\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 zibilin toplanmas\u0131, x\u00fcsusi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7e\u015fidl\u0259nm\u0259si, utilizasiyas\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck bir biznes \u015f\u0259b\u0259k\u0259si m\u0259\u015f\u011ful olur v\u0259 n\u0259h\u0259ng g\u0259lirl\u0259r \u0259ld\u0259 edir. R\u0259smi statistikaya \u0259sas\u0259n 2020-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda 3 milyon 486,5 min ton v\u0259 ya \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 6,4 faiz \u00e7ox tullant\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/440970"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=440970"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/440970\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/440971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=440970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=440970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=440970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}