{"id":441252,"date":"2022-02-19T20:25:27","date_gmt":"2022-02-19T17:25:27","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=441252"},"modified":"2022-02-19T20:25:27","modified_gmt":"2022-02-19T17:25:27","slug":"susmaq-v%c9%99-dili-qorumaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=441252","title":{"rendered":"Susmaq v\u0259 dili qorumaq"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nsana dilini qorumas\u0131n\u0131 v\u0259 batil s\u00f6zl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259sini \u0259mr etm\u0259k \u0130slam \u015f\u0259ri\u0259tinin kamilliyind\u0259ndir. \u00c7\u00fcnki dilin h\u0259cmi ki\u00e7ik, t\u0259hl\u00fck\u0259si is\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u0130slam, m\u00fcs\u0259lmana yaln\u0131z xeyir dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 \u0259mr etmi\u015fdir. Dan\u0131\u015fma\u011fa xeyirli s\u00f6z\u00fc olmad\u0131qda is\u0259 susma\u011f\u0131 ona \u0259mr etmi\u015fdir. Pey\u011f\u0259mb\u0259r (sav) buyurmu\u015fdur:<\/p>\n<p>&#8220;Kim Allaha v\u0259 axir\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u0259 iman g\u0259tirirs\u0259 xeyir s\u00f6yl\u0259sin v\u0259 ya sussun&#8221;(Buxari: 10\\ 445\\ ? 6018. M\u00fcslim: 1\\ 68\\ ? 47)<\/p>\n<p>Qurani K\u0259rimd\u0259 deyilir ki, kim n\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rsa onun \u0259m\u0259l kitab\u0131na yaz\u0131l\u0131r v\u0259 qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fc ona g\u00f6r\u0259 sor\u011fu-sual olunacaqd\u0131r.<br \/>\nAllah taala buyurur:<br \/>\n&#8220;Dediyi h\u0259r s\u00f6z\u00fc (yazmaq \u00fc\u00e7\u00fcn) onun yan\u0131nda haz\u0131r durub g\u00f6zl\u0259y\u0259n (iki m\u0259l\u0259k) vard\u0131r!&#8221; (Qaf: 18).<br \/>\nBu \u0130slam \u00fcslubu \u00e7ox \u0259z\u0259m\u0259tli \u00fcslubdur. O, dilin b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq onu qoruma\u011f\u0131 \u0259mr etmi\u015fdir. \u00c7\u00fcnki tarix boyu dil: ixtilaflar, q\u0131r\u011f\u0131nlar, nifr\u0259t, q\u0259z\u0259b, m\u00fcharib\u0259l\u0259r, qan ax\u0131tmaq v\u0259 .s bu kimi &#8211; \u00e7ox b\u0259lalar g\u0259tirmi\u015fdir.<br \/>\nOna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130slam \u015f\u0259ri\u0259ti dili yersiz i\u015fl\u0259tm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kindirmi\u015fdir. Buna misal olaraq a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 dem\u0259k olar:<br \/>\nYalan dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n qada\u011fan edilm\u0259si. Bu haqda sadiqlik haqda dan\u0131\u015fanda qeyd etmi\u015fdik.<br \/>\nQeyb\u0259tin qada\u011fan edilm\u0259si. Qeyb\u0259t, qarda\u015f\u0131n\u0131n xo\u015flamad\u0131\u011f\u0131 pis i\u015fl\u0259ri ba\u015fqalar\u0131n\u0131n h\u00fczurunda dan\u0131\u015fmaqd\u0131r. Qeyb\u0259t, m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda olan mehriban\u00e7\u0131l\u0131\u011fa son qoyur v\u0259 aralar\u0131na nifaq sal\u0131r. Bu, qeyb\u0259t ed\u0259nin pis \u0259m\u0259lini v\u0259 n\u0259fsi al\u00e7aql\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nPey\u011f\u0259mb\u0259r (sav) buyurmu\u015fdur:<br \/>\n&#8220;Bilirsinizmi qeyb\u0259t n\u0259dir?&#8221; S\u0259hab\u0259l\u0259r dedil\u0259r: Allah v\u0259 r\u0259sulu daha yax\u015f\u0131 bil\u0259rl\u0259r. O, buyurdu: &#8220;Qeyb\u0259t: qarda\u015f\u0131n\u0131n xo\u015flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 onun haqda dan\u0131\u015fmaqd\u0131r&#8221;. Orada olanlar dedil\u0259r: b\u0259s \u0259g\u0259r dediyim do\u011furdan da qarda\u015f\u0131mda olarsa, onda nec\u0259? O, buyurdu: &#8220;\u018fg\u0259r dediyin qarda\u015f\u0131nda varsa s\u0259n onun qeyb\u0259tini edirs\u0259n. \u018fg\u0259r s\u0259nin dediyin onda yoxdursa onda ona b\u00f6htan atm\u0131\u015f olursan&#8221;(M\u00fcslim: 4\\ 2001\\ ? 2589.)<br \/>\nN\u0259mmaml\u0131\u011f\u0131n (s\u00f6z g\u0259zdirm\u0259yin) qada\u011fan edilm\u0259si. N\u0259mmaml\u0131q: insanlar\u0131n bir-birl\u0259rin\u0259 dedikl\u0259ri pis s\u00f6zl\u0259ri onlara \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r. Bu \u0259m\u0259l mehriban insanlar\u0131n aras\u0131n\u0131 vurur, bir-birl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik yarad\u0131r, m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 \u00fclf\u0259ti yox edir. \u018fm\u0259lin bel\u0259 pis n\u0259tic\u0259si onu ed\u0259n adam\u0131n \u015f\u0259r\u0259fsiz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tsiz oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Ona g\u00f6r\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259r (sav) buyurmu\u015fdur:<br \/>\n&#8220;N\u0259mmaml\u0131q ed\u0259n c\u0259nn\u0259t\u0259 daxil olmayacaqd\u0131r&#8221;(Buxari: 10\\ 472\\ ? 6056. M\u00fcslim: 1\\ 101\\ ? 105)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsana dilini qorumas\u0131n\u0131 v\u0259 batil s\u00f6zl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259sini \u0259mr etm\u0259k \u0130slam \u015f\u0259ri\u0259tinin kamilliyind\u0259ndir. \u00c7\u00fcnki dilin h\u0259cmi ki\u00e7ik, t\u0259hl\u00fck\u0259si is\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u0130slam, m\u00fcs\u0259lmana yaln\u0131z xeyir dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 \u0259mr etmi\u015fdir. Dan\u0131\u015fma\u011fa xeyirli s\u00f6z\u00fc olmad\u0131qda is\u0259 susma\u011f\u0131 ona \u0259mr etmi\u015fdir. Pey\u011f\u0259mb\u0259r (sav) buyurmu\u015fdur: &#8220;Kim Allaha v\u0259 axir\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u0259 iman g\u0259tirirs\u0259 xeyir s\u00f6yl\u0259sin v\u0259 ya sussun&#8221;(Buxari: 10\\ 445\\ ? 6018. M\u00fcslim: 1\\ 68\\ ? 47) Qurani K\u0259rimd\u0259 deyilir ki, kim n\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rsa onun \u0259m\u0259l kitab\u0131na yaz\u0131l\u0131r v\u0259 qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fc ona g\u00f6r\u0259 sor\u011fu-sual olunacaqd\u0131r. Allah taala buyurur: &#8220;Dediyi h\u0259r s\u00f6z\u00fc (yazmaq \u00fc\u00e7\u00fcn) onun yan\u0131nda haz\u0131r durub g\u00f6zl\u0259y\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":441253,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[27],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1018300.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1018300.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1018300.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1018300-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1018300-487x365.jpg",487,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1018300.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1018300.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1018300.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1018300-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/1018300.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=27\" rel=\"category\">\u0130SLAM<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130nsana dilini qorumas\u0131n\u0131 v\u0259 batil s\u00f6zl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259sini \u0259mr etm\u0259k \u0130slam \u015f\u0259ri\u0259tinin kamilliyind\u0259ndir. \u00c7\u00fcnki dilin h\u0259cmi ki\u00e7ik, t\u0259hl\u00fck\u0259si is\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u0130slam, m\u00fcs\u0259lmana yaln\u0131z xeyir dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 \u0259mr etmi\u015fdir. Dan\u0131\u015fma\u011fa xeyirli s\u00f6z\u00fc olmad\u0131qda is\u0259 susma\u011f\u0131 ona \u0259mr etmi\u015fdir. Pey\u011f\u0259mb\u0259r (sav) buyurmu\u015fdur: &#8220;Kim Allaha v\u0259 axir\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u0259 iman g\u0259tirirs\u0259 xeyir s\u00f6yl\u0259sin v\u0259 ya sussun&#8221;(Buxari: 10\\ 445\\ ? 6018. M\u00fcslim:&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/441252"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=441252"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/441252\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/441253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=441252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=441252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=441252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}