{"id":441559,"date":"2022-02-21T09:01:25","date_gmt":"2022-02-21T06:01:25","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=441559"},"modified":"2022-02-21T09:01:25","modified_gmt":"2022-02-21T06:01:25","slug":"fevralin-21-i-beyn%c9%99lxalq-ana-dili-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=441559","title":{"rendered":"Fevral\u0131n 21-i Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 21-i d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. 1999-cu ilin noyabr\u0131nda Banqlade\u015f s\u0259firinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n fevral\u0131n 21-i Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc elan edilib.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc 1952-ci il fevral\u0131n 21-d\u0259 Banqlade\u015fin Benqal \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00f6z ana dilinin r\u0259smi dil olmas\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan 4 t\u0259l\u0259b\u0259nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si hadis\u0259sini bir daha insanlar\u0131n xatir\u0259sind\u0259 canland\u0131r\u0131r. UNESCO-nun ba\u015f konfrans\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 bildirilib ki, h\u0259min g\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259, universitetl\u0259rd\u0259 ana dilinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r, konfranslar, seminarlar ke\u00e7irilsin.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n dill\u0259rin qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259r il ke\u00e7iril\u0259n Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc h\u0259r k\u0259s\u0259 \u00f6z do\u011fma dilinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss etm\u0259k, onunla q\u00fcrur duymaq, onu qorumaq, inki\u015faf etdirm\u0259k h\u00fcququ oldu\u011funu bir daha xat\u0131rlad\u0131r.<\/p>\n<p>Dil h\u0259r bir mill\u0259tin maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi irsini qoruyan v\u0259 inki\u015faf etdir\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259 g\u00fccl\u00fc vasit\u0259dir. Ana dili insan\u0131n m\u0259n\u0259vi al\u0259minin z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259, m\u00fck\u0259mm\u0259l t\u0259hsil almas\u0131nda, soyda\u015flar\u0131 il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t qurmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. \u0130nsan\u0131n t\u0259kam\u00fcl\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck rolu olan ana dilinin h\u0259r hans\u0131 b\u0259han\u0259 il\u0259 qada\u011fan olunmas\u0131 is\u0259 cinay\u0259tdir. Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc h\u0259r k\u0259si bu cinay\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 s\u0259sl\u0259yir.<\/p>\n<p>&#8220;\u0130ki sahil&#8221; BMT-nin sayt\u0131na istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, builki Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc \u201c\u00c7oxdilli \u00f6yr\u0259nm\u0259d\u0259 texnologiya: probleml\u0259r v\u0259 imkanlar\u201d m\u00f6vzusuna h\u0259sr edilib. Bu m\u00f6vzu alt\u0131nda \u00e7oxdilli t\u0259hsilin t\u0259\u015fviqind\u0259 v\u0259 ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn keyfiyy\u0259tli t\u0259dris v\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259nin inki\u015faf\u0131na d\u0259st\u0259kd\u0259 texnologiyan\u0131n potensial rolu m\u00fczakir\u0259 olunacaq. UNESCO davaml\u0131 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259d\u0259ni v\u0259 linqvistik m\u00fcxt\u0259lifliyin qorunmas\u0131n\u0131n vacibliyini q\u0259bul edir. S\u00fclh namin\u0259 mandat\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si olaraq UNESCO tolerantl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131na h\u00f6rm\u0259ti t\u0259\u015fviq ed\u0259n m\u0259d\u0259ni v\u0259 dil f\u0259rql\u0259rini qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Dill\u0259r v\u0259 \u00e7oxdillilik inkl\u00fcziv yana\u015fman\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vacib vasit\u0259dir. Ana dilinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 \u00f6yr\u0259dilm\u0259si erk\u0259n ya\u015flardan ba\u015flamal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki erk\u0259n u\u015faql\u0131qdan qay\u011f\u0131 v\u0259 t\u0259rbiy\u0259 t\u0259hsilin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259ri he\u00e7 kimi gerid\u0259 qoymamaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>COVID-19 pandemiyas\u0131 kontekstind\u0259 t\u0259hsil sektorunun u\u011furlu b\u0259rpas\u0131 t\u0259hsild\u0259 \u00e7oxdilliliyi v\u0259 inkl\u00fcziv yana\u015fman\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0259yl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, siyas\u0259t\u00e7il\u0259r\u0259, pedaqoqlara, m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 v\u0259 valideynl\u0259r\u0259 \u00fcnvanlan\u0131b. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r h\u0259m d\u0259 \u00e7oxdilliliyi yerli xalqlar\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zin\u0259 qoyan Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Yerli Dill\u0259rin Beyn\u0259lxalq Onilliyinin (2022-2032) h\u0259d\u0259fl\u0259ri il\u0259 s\u0259sl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 ana dilinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131, i\u015fl\u0259k dil\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemin\u0259 yol tapmas\u0131 dilimizin g\u00f6z\u0259l bilicisi, mahir natiq ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin dilin qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir. Bu siyas\u0259tin \u0259sas\u0131 h\u0259l\u0259 1969-cu ild\u0259 qoyulub: Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259min il Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin (indiki Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti) 50 illik yubileyind\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Az ke\u00e7m\u0259mi\u015f bu dil d\u00f6vl\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r\u0259 d\u0259 yol a\u00e7\u0131b. Az\u0259rbaycan SSR-in 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi q\u0259bul edilm\u0259si is\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259 olub.<\/p>\n<p>2002-ci il sentyabr\u0131n 30-da \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u201d Qanunun q\u0259bul edilm\u0259si Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi i\u015fl\u0259dilm\u0259si, onun t\u0259tbiqi, qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 milli-m\u0259d\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 daha bir add\u0131m olub. Bu s\u0259n\u0259d \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131m\u0131za v\u0259 onun dilin\u0259 t\u00fck\u0259nm\u0259z m\u0259h\u0259bb\u0259tinin, qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n parlaq n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Haz\u0131rda bu \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri Prezident \u0130lham \u018fliyev u\u011furla davam etdirm\u0259kd\u0259dir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u201cAz\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan Milli Ensiklopediyas\u0131n\u0131n n\u0259\u015fri haqq\u0131nda\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131n\u0131n yeni t\u0259rkibinin t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan dilinin elektron m\u0259kanda daha geni\u015f istifad\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d s\u0259r\u0259ncamlar\u0131, \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman\u0131 v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r dilimizin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min F\u0259rmandan ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259rin icras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetinin m\u00fcvafiq q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131 yan\u0131nda Monitorinq M\u0259rk\u0259zi yarad\u0131l\u0131b. M\u0259rk\u0259z altm\u0131\u015fdan \u00e7ox sayt\u0131n dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 monitorinq apar\u0131b v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rin \u0259ks olundu\u011fu hesabat\u0131 kitab \u015f\u0259klind\u0259 n\u0259\u015fr etdirib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 21-i d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. 1999-cu ilin noyabr\u0131nda Banqlade\u015f s\u0259firinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n fevral\u0131n 21-i Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc elan edilib. Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc 1952-ci il fevral\u0131n 21-d\u0259 Banqlade\u015fin Benqal \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00f6z ana dilinin r\u0259smi dil olmas\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan 4 t\u0259l\u0259b\u0259nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si hadis\u0259sini bir daha insanlar\u0131n xatir\u0259sind\u0259 canland\u0131r\u0131r. UNESCO-nun ba\u015f konfrans\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 bildirilib ki, h\u0259min g\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259, universitetl\u0259rd\u0259 ana dilinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r, konfranslar, seminarlar ke\u00e7irilsin. D\u00fcnyada m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n dill\u0259rin qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259r il ke\u00e7iril\u0259n Beyn\u0259lxalq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":441560,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/7a027419164542273788374621411112367.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/7a027419164542273788374621411112367.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/7a027419164542273788374621411112367.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/7a027419164542273788374621411112367-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/7a027419164542273788374621411112367-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/7a027419164542273788374621411112367-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/7a027419164542273788374621411112367.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/7a027419164542273788374621411112367.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/7a027419164542273788374621411112367-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/7a027419164542273788374621411112367.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Fevral\u0131n 21-i d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. 1999-cu ilin noyabr\u0131nda Banqlade\u015f s\u0259firinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n fevral\u0131n 21-i Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc elan edilib. Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc 1952-ci il fevral\u0131n 21-d\u0259 Banqlade\u015fin Benqal \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00f6z ana dilinin r\u0259smi dil olmas\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan 4 t\u0259l\u0259b\u0259nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si hadis\u0259sini bir daha insanlar\u0131n xatir\u0259sind\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/441559"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=441559"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/441559\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/441560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=441559"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=441559"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=441559"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}