{"id":446397,"date":"2022-03-02T07:37:41","date_gmt":"2022-03-02T04:37:41","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=446397"},"modified":"2022-03-02T07:37:41","modified_gmt":"2022-03-02T04:37:41","slug":"d%c9%99rslikl%c9%99rd%c9%99-erm%c9%99ni-v%c9%99hsilikl%c9%99ri-haqda-yazilanlar-s%c9%99thidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=446397","title":{"rendered":"\u201cD\u0259rslikl\u0259rd\u0259 erm\u0259ni v\u0259h\u015filikl\u0259ri haqda yaz\u0131lanlar s\u0259thidir\u201d"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Tarix\u00e7i alim: \u201cOrta m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 bu, \u00e7ox vacibdir\u201d<\/strong><\/h3>\n<p>\u00d6t\u0259n h\u0259ft\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 tariximizin b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259si olan Xocal\u0131 faci\u0259sinin 30 illiyini qeyd etdi. Bir ay sonra is\u0259 xalq\u0131m\u0131z 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259c\u0259k. Ancaq erm\u0259nil\u0259rin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131mlar bununla bitmir.<\/p>\n<p>Soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tinin tarixi h\u0259l\u0259 18-ci \u0259srd\u0259n ba\u015flay\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131 C\u0259nubi Qafqaza do\u011fru geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kd\u0259 olan \u00e7ar Rusiyas\u0131 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n vasit\u0259 kimi istifad\u0259 edir, Qafqazda erm\u0259ni milli d\u00f6vl\u0259ti yaradaca\u011f\u0131 v\u0259di il\u0259 onlar\u0131 \u015firnikl\u0259ndirirdi. 1724-c\u00fc il noyabr\u0131n 10-da I Pyotrun ad\u0131ndan verilmi\u015f f\u0259rmanda \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f torpaqlarda &#8211; Bak\u0131da v\u0259 ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Erm\u0259nil\u0259r bu f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, \u00f6z m\u0259krli siyas\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k, \u00f6lk\u0259mizin tarixi \u0259razisind\u0259 erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti qurmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 d\u0259h\u015f\u0259tli q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dibl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rin fasil\u0259l\u0259rl\u0259, lakin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 davam ed\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib, evl\u0259ri yand\u0131r\u0131l\u0131b, \u0259mlaklar\u0131 qar\u0259t olub.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin XX \u0259srd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 ilk k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 1905-1907-ci ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. H\u0259min vaxt Bak\u0131da, Nax\u00e7\u0131vanda, Z\u0259ng\u0259zurda, \u0130r\u0259vanda v\u0259 dig\u0259r tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirilib. T\u0259kc\u0259 1917-ci ilin dekabr\u0131ndan 1918-ci ilin mart ay\u0131na q\u0259d\u0259r Andranikin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda erm\u0259ni qo\u015fun hiss\u0259l\u0259rinin f\u0259al i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u0130r\u0259van q\u0259zas\u0131nda 32 k\u0259nd, E\u00e7mi\u0259dzin q\u0259zas\u0131nda 84 k\u0259nd, Nor-B\u0259yazid q\u0259zas\u0131nda 7 k\u0259nd, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, 197 k\u0259nd da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, sakinl\u0259rin bir qismi q\u0259tl\u0259 yetirilib, dig\u0259r bir qismi is\u0259 \u00f6z do\u011fma ev-e\u015fikl\u0259rind\u0259n did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u00fcb, \u0259mlaklar\u0131 talan olunub, evl\u0259ri is\u0259 yerl\u0259 yeksan edilib.<\/p>\n<p>1918-ci ilin 30 mart &#8211; 3 aprel tarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van, \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131n\u0131n v\u0259 da\u015fnak erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n on minl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z m\u0259hz etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, tarixi abid\u0259l\u0259r, m\u0259scid v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar viran edilib.<\/p>\n<p>1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Dinc az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin 6 min silahl\u0131 \u0259sg\u0259ri, eyni zamanda \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n 4 minlik silahl\u0131 d\u0259st\u0259si i\u015ftirak etmi\u015fdir. \u00dc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131 bol\u015fevikl\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n basq\u0131nlar etmi\u015f, u\u015faqdan b\u00f6y\u00fcy\u0259d\u0259k h\u0259r k\u0259si q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fdirl\u0259r. H\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tli g\u00fcnl\u0259rin \u015fahidi olmu\u015f Kulner soyadl\u0131 bir alman, 1925-ci ild\u0259 Bak\u0131 hadis\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 yaz\u0131b: \u201cErm\u0259nil\u0259r m\u00fcs\u0259lman (az\u0259rbaycanl\u0131) m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin\u0259 soxularaq h\u0259r k\u0259si \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, q\u0131l\u0131ncla par\u00e7alay\u0131r, s\u00fcng\u00fc il\u0259 d\u0259lm\u0259-de\u015fik edirl\u0259r. Q\u0131r\u011f\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra bir \u00e7uxurdan \u00e7\u0131xar\u0131lan 87 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n c\u0259s\u0259dinin qulaqlar\u0131 v\u0259 burunlar\u0131 k\u0259silmi\u015f, qar\u0131nlar\u0131 y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f, cinsiyy\u0259t orqanlar\u0131 do\u011franm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r u\u015faqlara ac\u0131mad\u0131qlar\u0131 kimi, ya\u015fl\u0131lara da r\u0259hm etm\u0259mi\u015fdil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>1918-20-ci ill\u0259rd\u0259 is\u0259 erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 150 k\u0259ndi da\u011f\u0131tm\u0131\u015f v\u0259 \u0259halisini v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin bu soyq\u0131r\u0131m\u0131 20-ci \u0259srin sonlar\u0131nda Qaraba\u011fda davam etdirilmi\u015fdir. 21-ci \u0259srd\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 is\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnd\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259, T\u0259rt\u0259rd\u0259, B\u0259rd\u0259d\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131lar soyq\u0131r\u0131ma m\u0259rzu qald\u0131.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s erm\u0259nil\u0259rin tarix boyu xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131mlar haqda m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 yet\u0259rinc\u0259 t\u0259qdim olunurmu?<\/strong><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/moderator.az\/file\/articles\/2021\/10\/18\/1634569862_boran-eziz2.jpg\" alt=\"\u0130ran yaln\u0131z indi deyil, Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti zaman\u0131 da biz\u0259 qar\u015f\u0131 bel\u0259 m\u00f6vqe  tutub...\u201d\" \/><\/p>\n<p><strong>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f tarix\u00e7i Boran \u018fziz \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b:<\/strong>\u00a0\u201cB\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Milli Azadl\u0131q H\u0259r\u0259kat\u0131 tarixi geni\u015f v\u0259 h\u0259r t\u0259r\u0259fli \u00f6yr\u0259nilm\u0259lidir. Lakin t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 milli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si \u00e7ox s\u0259thi verilib, m\u0259lumatlar b\u0259sitdir. Milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 h\u0259l\u0259 1875-ci ild\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 1991-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b v\u0259 bu Az\u0259rbaycan tarixinin \u015fanl\u0131 bir s\u0259hif\u0259sidir. 1905-1907, 1915-17-18-ci ill\u0259r v\u0259 1980-ci ill\u0259rin sonunda xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n soqy\u0131r\u0131mlar, q\u0131r\u011f\u0131nlar \u0259slind\u0259 azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcst\u0259qil olmas\u0131na imkan verm\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. Hesab edir\u0259m ki, h\u0259m orta, h\u0259m d\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n t\u0259rkibi kimi bu q\u0131r\u011f\u0131nlar daha geni\u015f \u00f6yr\u0259nilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Do\u011frudur, biz ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 \u201cDifahi\u201d partiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 yaxud 1918-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015f mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 t\u0259dris edirik, amma bu, h\u0259rt\u0259r\u0259fli, t\u0259fsilatl\u0131 deyil. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 daha \u00e7ox iqtisadi tarixi \u00f6n\u0259 veririk.<br \/>\nBir daha qeyd edir\u0259m, ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131mlar haqq\u0131nda m\u0259lumatlar veririk, lakin orta m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 daha \u0259trafl\u0131 ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiyac var v\u0259 bu \u00e7ox vacibdir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarix\u00e7i alim: \u201cOrta m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 bu, \u00e7ox vacibdir\u201d \u00d6t\u0259n h\u0259ft\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 tariximizin b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259si olan Xocal\u0131 faci\u0259sinin 30 illiyini qeyd etdi. Bir ay sonra is\u0259 xalq\u0131m\u0131z 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259c\u0259k. Ancaq erm\u0259nil\u0259rin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131mlar bununla bitmir. Soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tinin tarixi h\u0259l\u0259 18-ci \u0259srd\u0259n ba\u015flay\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131 C\u0259nubi Qafqaza do\u011fru geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kd\u0259 olan \u00e7ar Rusiyas\u0131 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n vasit\u0259 kimi istifad\u0259 edir, Qafqazda erm\u0259ni milli d\u00f6vl\u0259ti yaradaca\u011f\u0131 v\u0259di il\u0259 onlar\u0131 \u015firnikl\u0259ndirirdi. 1724-c\u00fc il noyabr\u0131n 10-da I Pyotrun ad\u0131ndan verilmi\u015f f\u0259rmanda \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f torpaqlarda &#8211;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":446398,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/c9f0f4651971a2970a1ead2c1285b4bc.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/c9f0f4651971a2970a1ead2c1285b4bc.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/c9f0f4651971a2970a1ead2c1285b4bc.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/c9f0f4651971a2970a1ead2c1285b4bc-450x280.jpg",450,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/c9f0f4651971a2970a1ead2c1285b4bc.jpg",450,300,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/c9f0f4651971a2970a1ead2c1285b4bc.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/c9f0f4651971a2970a1ead2c1285b4bc.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/c9f0f4651971a2970a1ead2c1285b4bc.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/c9f0f4651971a2970a1ead2c1285b4bc-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/c9f0f4651971a2970a1ead2c1285b4bc.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Tarix\u00e7i alim: \u201cOrta m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 bu, \u00e7ox vacibdir\u201d \u00d6t\u0259n h\u0259ft\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 tariximizin b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n qanl\u0131 s\u0259hif\u0259si olan Xocal\u0131 faci\u0259sinin 30 illiyini qeyd etdi. Bir ay sonra is\u0259 xalq\u0131m\u0131z 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259c\u0259k. Ancaq erm\u0259nil\u0259rin xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131mlar bununla bitmir. Soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tinin tarixi h\u0259l\u0259 18-ci \u0259srd\u0259n ba\u015flay\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/446397"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=446397"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/446397\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/446398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=446397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=446397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=446397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}