{"id":452363,"date":"2022-03-16T13:34:47","date_gmt":"2022-03-16T10:34:47","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=452363"},"modified":"2022-03-16T13:34:47","modified_gmt":"2022-03-16T10:34:47","slug":"novruz-bayraminin-tarixi-v%c9%99-m%c9%99d%c9%99ni-aspektl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=452363","title":{"rendered":"Novruz bayram\u0131n\u0131n tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni aspektl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n sevimli bayramlar\u0131ndan biri olan Novruz yarad\u0131c\u0131l\u0131q r\u0259mzi, yeni h\u0259yat\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi q\u0259dim zamanlardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Novruz bayram\u0131 zaman\u0131 insanlar bir-birinin g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r, kas\u0131blara k\u00f6m\u0259k edir,\u00a0 k\u00fcsl\u00fcl\u0259r bar\u0131\u015f\u0131r. T\u0259bi\u0259tin oyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 dir\u00e7\u0259li\u015fini t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdir\u0259n Novruz bayram\u0131na haz\u0131rla\u015fan insanlar q\u0259dim zamanlardan evl\u0259rini v\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 h\u0259y\u0259tl\u0259rini s\u0259liq\u0259-sahmana salm\u0131\u015f, t\u0259mizlik i\u015fl\u0259ri aparm\u0131\u015fd\u0131r. Novruz bayram\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s olub. Novruz bayram\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox maraql\u0131 m\u0259rasiml\u0259ri, ayinl\u0259ri v\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Novruz yaz\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r ki, bu g\u00fcn onu bahar b\u0259rab\u0259rliyi adland\u0131r\u0131rlar. Novruz m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 m\u0259d\u0259ni irs v\u0259 milli bayram kimi xalq\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r il ke\u00e7irilir. Bu bayram \u00fc\u00e7 min ild\u0259n art\u0131q tarix\u0259 malikdir, t\u0259xmin\u0259n 3000 il \u0259vv\u0259l Novruz bayram\u0131 \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 ba\u011fl\u0131 idi v\u0259 sonralar daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdi. Novruz q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fcy\u00fcn dini bayram\u0131 kimi r\u0259smi status alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 r\u0259smi olaraq mart\u0131n 21-i Beyn\u0259lxalq Novruz G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Tonqal\u0131n v\u0259 suyun \u00fc\u0259rind\u0259n tullanmaq Novruz \u015f\u0259nlikl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm elementl\u0259rd\u0259n biridir. Novruz g\u00fcnl\u0259rind\u0259 xalq ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq tonqallar yand\u0131r\u0131l\u0131r, m\u00fcxt\u0259lif \u015firniyyatlar haz\u0131rlan\u0131r (\u015f\u0259k\u0259rbura, badambura, paxlava, qo\u011fal), xon\u00e7a b\u0259z\u0259nilir, s\u0259m\u0259ni \u0259kilir, qaynad\u0131lm\u0131\u015f yumurtan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 r\u0259ngl\u0259nir v\u0259 s. Bayram s\u00fcfr\u0259sin\u0259 \u015f\u0259k\u0259rbura, paxlava, badambura, qo\u011fal kimi \u015firniyyatlar daxildir. S\u00fcfr\u0259nin \u0259sas yem\u0259yi bayram plovudur. Ad\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 s\u00fcfr\u0259d\u0259 yeddi elementd\u0259n ibar\u0259t, ad\u0131 \u201cs\u201d h\u0259rfi il\u0259 ba\u015flayan yem\u0259kl\u0259r olmal\u0131d\u0131r. Semeni festival\u0131n \u0259v\u0259zolunmaz atributudur. Onun bec\u0259rilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bolluq v\u0259 firavanl\u0131q r\u0259mzi olan bir ovuc bu\u011fda g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb islad\u0131l\u0131r v\u0259 bu ritual \u201cS\u0259m\u0259ni, saxla m\u0259ni, s\u0259ni h\u0259r il b\u00f6y\u00fcd\u0259r\u0259m\u201d mahn\u0131s\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. Arpa v\u0259 bu\u011fda qablarda c\u00fcc\u0259r\u0259n \u201cS\u0259m\u0259ni\u201dl\u0259r Novruz s\u00fcfr\u0259l\u0259rini b\u0259z\u0259yir. Novruzu t\u0259z\u0259 paltar geyin\u0259r\u0259k qar\u015f\u0131layan insanlar bu bayramda h\u0259r \u015feyin yeni olmas\u0131na diqq\u0259t yetirirl\u0259r. Novruzda q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 ziyar\u0259t etm\u0259k d\u0259 \u00f6n\u0259mli bir m\u0259rasimdir. Bu ritual zaman\u0131 \u0259cdadlara ehtiram g\u00f6st\u0259rilir. Novruz \u015f\u0259nlikl\u0259rind\u0259 insanlar yumurta d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcr, \u00a0idman yar\u0131\u015flar\u0131 ke\u00e7irilir, mahn\u0131lar oxunur v\u0259 r\u0259qs edirl\u0259r. Xon\u00e7a \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Novruzun \u0259n\u0259n\u0259vi atributudur. O, iri g\u00fcm\u00fc\u015f v\u0259 ya mis nim\u00e7\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir, ortada ya\u015f\u0131l, s\u0259m\u0259ni v\u0259 \u0259traf\u0131na ail\u0259nin h\u0259r bir \u00fczv\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259ngl\u0259nmi\u015f yumurta qoyulur.<\/p>\n<p>H\u0259m beyn\u0259lxalq, h\u0259m d\u0259 milli bayram olan Novruzu m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin xalqlar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 edirl\u0259r. Xalq\u0131m\u0131z min ill\u0259rdir ki, Novruz bayram\u0131n\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn qoruyub saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Yadellil\u0259r Novruz bayram\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259yi qada\u011fan ets\u0259l\u0259r d\u0259 xalq\u0131m\u0131z bu \u0259ziz bayram\u0131 unutmam\u0131\u015fd\u0131r. C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Novruz t\u0259mt\u0259raqla qeyd olunsa da, sovet hakimiyy\u0259ti qurulandan sonra bu baayrama m\u00fcnasib\u0259t d\u0259yi\u015fdi. \u018fvv\u0259ll\u0259r bol\u015fevikl\u0259r xalq\u0131n d\u0259st\u0259yini qazanmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Novruz bayram\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verdil\u0259r. Lakin radikal y\u00f6n\u00fcml\u00fc bol\u015fevikl\u0259r 1928-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq dini v\u0259 milli bayramlarda qar\u015f\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259\u00a0 Novruz bayram\u0131na qar\u015f\u0131 k\u0259skin \u00e7\u0131x\u0131\u015flar etdil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 \u0259razisind\u0259 Novruz bayram\u0131 tamamil\u0259 qada\u011fan edildi. Lakin xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259dim tarix\u0259 malik olan ke\u00e7mi\u015f d\u0259y\u0259rl\u0259rini unutdurmaq he\u00e7 d\u0259 asan m\u0259s\u0259l\u0259 deyildi. H\u0259l\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 kommunistl\u0259rin bu qada\u011falar\u0131na qar\u015f\u0131 ciddi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar oldu.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev Novruzu milli birlik bayram\u0131 adland\u0131r\u0131rd\u0131. Bu bax\u0131mdan da ulu \u00f6nd\u0259r qeyd edirdi ki, \u201cNovruz bizim \u0259n q\u0259dim milli bayram\u0131m\u0131zd\u0131r. O, xalq bayram\u0131d\u0131r. Novruz bayram\u0131 insanlar\u0131, xalq\u0131m\u0131z\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 sevindirib, \u0259n \u00e7\u0259tin anlarda, \u0259n a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rd\u0259 d\u0259 onlarda xo\u015f, nikbin \u0259hval \u2013 ruhiyy\u0259 yarad\u0131bd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu bayram h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ziz bayramd\u0131r\u201d. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda\u00a0 Novruz bayram\u0131n\u0131n bizim \u201cmilli bayram\u0131m\u0131z, milli s\u0259rv\u0259timiz\u201d oldu\u011funu qeyd etmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq h\u0259r il Novruz bayram\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 t\u0259brik edir v\u0259 bayram t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak edir.<\/p>\n<p>UNESCO-nun xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi, AZ\u0259rbaycan\u0131n Birinci vitse-prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 Novruz bayram\u0131 UNESCO-nun qeyri-maddi m\u0259d\u0259ni irs siyah\u0131s\u0131na daxil edilmi\u015fdir. 2009-cu il sentyabr\u0131n 30-da Novruz\u00a0 bayram\u0131 UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00fcnyan\u0131n dig\u0259r 76 qeyri-maddi irs elementi il\u0259 birlikd\u0259 B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin Qeyri-Maddi M\u0259d\u0259ni \u0130rs \u00fczr\u0259 Reprezentativ Siyah\u0131s\u0131na daxil edilmi\u015fdir. Qeyri-maddi irsin bu 76 elementinin daxil edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar Qeyri-Maddi \u0130rsin Qorunmas\u0131 \u00fczr\u0259 H\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 Komit\u0259nin 24 \u00fczv d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilib. 23 fevral 2010-cu ild\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 64-c\u00fc sessiyas\u0131nda g\u00fcnd\u0259liyin 49-cu \u201cS\u00fclh m\u0259d\u0259niyy\u0259ti\u201d b\u0259ndin\u0259 \u0259sas\u0259n konsensusla \u201cBeyn\u0259lxalq Novruz G\u00fcn\u00fc\u201d adl\u0131 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda Novruz \u015f\u0259nlikl\u0259ri bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn davam edir. Bu bayramda insanlar bir-birl\u0259ri il\u0259 \u0259n xo\u015f arzular\u0131n\u0131 bildirirl\u0259r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n Novruz \u015f\u0259nlikl\u0259rind\u0259\u00a0 insanlar\u00a0 torba atmaq, qulaq fal\u0131na \u00e7\u0131xmaq, tonqaldan tullanmaq, \u00fcz\u00fck fal\u0131na baxmaq, s\u0259m\u0259ni yeti\u015fdirm\u0259k, yumurta d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k,\u00a0 qonaq getm\u0259k, ya\u015fl\u0131lar\u0131 ziyar\u0259t etm\u0259k, \u015fam yand\u0131rmaq, k\u00fcs\u00fcl\u00fcl\u0259rin bar\u0131\u015fmas\u0131, yall\u0131 getm\u0259k, xoruz d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k kimi ad\u0259tl\u0259ri yerin\u0259 yetirirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Tural Qas\u0131ml\u0131,<\/strong><\/p>\n<p><em>YAP \u015eamax\u0131 rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dri<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n sevimli bayramlar\u0131ndan biri olan Novruz yarad\u0131c\u0131l\u0131q r\u0259mzi, yeni h\u0259yat\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi q\u0259dim zamanlardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Novruz bayram\u0131 zaman\u0131 insanlar bir-birinin g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r, kas\u0131blara k\u00f6m\u0259k edir,\u00a0 k\u00fcsl\u00fcl\u0259r bar\u0131\u015f\u0131r. T\u0259bi\u0259tin oyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 dir\u00e7\u0259li\u015fini t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdir\u0259n Novruz bayram\u0131na haz\u0131rla\u015fan insanlar q\u0259dim zamanlardan evl\u0259rini v\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 h\u0259y\u0259tl\u0259rini s\u0259liq\u0259-sahmana salm\u0131\u015f, t\u0259mizlik i\u015fl\u0259ri aparm\u0131\u015fd\u0131r. Novruz bayram\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s olub. Novruz bayram\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox maraql\u0131 m\u0259rasiml\u0259ri, ayinl\u0259ri v\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri ke\u00e7irilir. Novruz yaz\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r ki, bu g\u00fcn onu bahar b\u0259rab\u0259rliyi adland\u0131r\u0131rlar. Novruz m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 m\u0259d\u0259ni irs v\u0259 milli bayram kimi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":452364,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[2],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1f5e7f2716474247656140232911103247.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1f5e7f2716474247656140232911103247.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1f5e7f2716474247656140232911103247.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1f5e7f2716474247656140232911103247-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1f5e7f2716474247656140232911103247-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1f5e7f2716474247656140232911103247-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1f5e7f2716474247656140232911103247.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1f5e7f2716474247656140232911103247.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1f5e7f2716474247656140232911103247-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/1f5e7f2716474247656140232911103247.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=2\" rel=\"category\">Region X\u0259b\u0259rl\u0259ri<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n sevimli bayramlar\u0131ndan biri olan Novruz yarad\u0131c\u0131l\u0131q r\u0259mzi, yeni h\u0259yat\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi q\u0259dim zamanlardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Novruz bayram\u0131 zaman\u0131 insanlar bir-birinin g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r, kas\u0131blara k\u00f6m\u0259k edir,\u00a0 k\u00fcsl\u00fcl\u0259r bar\u0131\u015f\u0131r. T\u0259bi\u0259tin oyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 dir\u00e7\u0259li\u015fini t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdir\u0259n Novruz bayram\u0131na haz\u0131rla\u015fan insanlar q\u0259dim zamanlardan evl\u0259rini v\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 h\u0259y\u0259tl\u0259rini s\u0259liq\u0259-sahmana salm\u0131\u015f, t\u0259mizlik i\u015fl\u0259ri aparm\u0131\u015fd\u0131r. Novruz bayram\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/452363"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=452363"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/452363\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/452364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=452363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=452363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=452363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}