{"id":453565,"date":"2022-03-19T10:06:46","date_gmt":"2022-03-19T07:06:46","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=453565"},"modified":"2022-03-19T10:06:46","modified_gmt":"2022-03-19T07:06:46","slug":"novruz-yurdumuza-xeyir-b%c9%99r%c9%99k%c9%99ti-il%c9%99-q%c9%99d%c9%99m-qoyur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=453565","title":{"rendered":"Novruz yurdumuza xeyir-b\u0259r\u0259k\u0259ti il\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur"},"content":{"rendered":"<p>Novruz Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n z\u0259ngin maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259sini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n bayramd\u0131r. Q\u0259rin\u0259l\u0259r \u0259vv\u0259l oldu\u011fu kimi, indi d\u0259 Novruz Az\u0259rbaycanda, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 (daha \u00e7ox \u015f\u0259rqi Anadolu b\u00f6lg\u0259sind\u0259) v\u0259 Orta Asiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 bahar bayram\u0131 kimi qeyd olunmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Novruzun \u0259sas\u0131nda xalq m\u0259rasiml\u0259ri dayan\u0131r. \u00a0Bu bayram \u015fimal yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259 20-21 martda ba\u015f ver\u0259n yaz b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. T\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131, canlanmas\u0131, bitkil\u0259rin yenid\u0259n \u00f6z ya\u015f\u0131l r\u0259ngin\u0259 b\u00fcr\u00fcnm\u0259si, yenil\u0259\u015fm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ilk ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 \u015f\u0259ms (g\u00fcn\u0259\u015f) t\u0259qviminin ilk ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Novruz yeni ilin ilk g\u00fcn\u00fcd\u00fcr v\u0259 farsca da yeni g\u00fcn dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, Novruzun tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir. Elmi ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259, Novruz bayram\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131 q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259r\u0259 &#8211; Z\u0259rd\u00fc\u015ft pey\u011f\u0259mb\u0259rin d\u00f6vr\u00fcn\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Bir s\u0131ra t\u0259dqiqatlarda is\u0259 Novruzla Z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fcy\u00fcn ox\u015far v\u0259 f\u0259rqli c\u0259h\u0259tl\u0259ri m\u00fcqayis\u0259 olunur . H\u0259min t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar is\u0259 bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259libl\u0259r ki, Novruzun tarixi Z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fckd\u0259n \u00e7ox q\u0259dimdir. \u00c7\u00fcnki g\u00fcn\u0259\u015fin m\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131lmas\u0131 odun m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab edilm\u0259sind\u0259n \u0259vv\u0259ldir. \u00a0Aliml\u0259r bayram\u0131n ya\u015f\u0131n\u0131 3700-5000 il m\u00fc\u0259yy\u0259n edirl\u0259r. Eyni zamanda, b\u0259zi ara\u015fd\u0131rmalarda t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 odun t\u0259mizl\u0259yici funksiyas\u0131n\u0131n, at\u0259\u015fp\u0259r\u0259stlikd\u0259ki m\u00fcq\u0259dd\u0259slikd\u0259n f\u0259rqli oldu\u011fu fikri ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, biz tonqal\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n atlanark\u0259n \u201ca\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m, u\u011furlu\u011fum, azar\u0131m-bezar\u0131m odlara\u201d v\u0259 s. bu kimi ifad\u0259l\u0259r s\u0259sl\u0259ndiririk ki, bunlar odun m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab olunmas\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 q\u0259tiyy\u0259n uzla\u015fm\u0131r. Bu da t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lara imkan verir ki, t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 odun m\u00fcq\u0259dd\u0259s deyil, t\u0259mizl\u0259yici, ar\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011fu q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259lsinl\u0259r.<\/p>\n<p>Q\u0259dim v\u0259 orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid bir \u00e7ox yaz\u0131l\u0131 qaynaqlarda Novruzla ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlara rast g\u0259linir. Amma Novruzun ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 XIX \u0259srd\u0259n ba\u015flan\u0131r. Novruz haqq\u0131nda m\u0259lumatlara Biruni \u018fbu Reyhan\u0131n \u201cAsarul Baqiye\u201d, Mahmud Ka\u015f\u011fari \u201cDivan\u00fc lu\u011fat-it- T\u00fcrk\u201d, \u00d6m\u0259r X\u0259yyam\u0131n \u201cNovruznam\u0259\u201d, Nizam\u00fclm\u00fclk\u00fcn \u201cSiyas\u0259tnam\u0259\u201d, Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u201c\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259\u201d v\u0259 ba\u015fqa \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 rast g\u0259linir. Bu \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 t\u0259kc\u0259 Novruzun t\u0259bi\u0259tl\u0259 v\u0259 onun qanunauy\u011funluqlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259sind\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 onunla ba\u011fl\u0131 m\u0259rasiml\u0259r, s\u0131namalar v\u0259 rituallar haq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat verilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Biruni m\u0259lumat verir ki, \u0259g\u0259r Novruzun ilk g\u00fcn\u00fc g\u00fcn do\u011fan vaxt h\u0259l\u0259 he\u00e7 bir s\u00f6z dem\u0259d\u0259n \u00fc\u00e7 qa\u015f\u0131q bal yes\u0259n v\u0259 \u00fc\u00e7 par\u00e7a mum (\u015fam) yand\u0131rsan b\u00fct\u00fcn x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n xilas olarsan. Dig\u0259r inanc is\u0259 bel\u0259dir: \u201cH\u0259r kim s\u0259h\u0259r ibad\u0259td\u0259n \u0259vv\u0259l bir az \u015f\u0259k\u0259r yes\u0259 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc zeytun ya\u011f\u0131 il\u0259 ya\u011flasa b\u00fct\u00fcn il \u0259rzind\u0259 ona he\u00e7 bir x\u0259st\u0259lik d\u0259ym\u0259z\u201d. \u00d6m\u0259r X\u0259yyam\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Novruz bayram\u0131nda m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r dayand\u0131r\u0131l\u0131r, s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ba\u011flanarm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>\u0130ld\u0259n-il\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259mizin h\u0259r b\u00f6lg\u0259sind\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 Novruzun b\u00fct\u00fcn atributlar\u0131, inanclar\u0131, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri saxlan\u0131l\u0131b. \u00a0Xat\u0131rlatmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rdi ki, bu bayram t\u0259kc\u0259 onu qeyd ed\u0259n t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n deyil, \u00fcmumilikd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259ri hesab edilir. X\u00fcsusil\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259, b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 sadiq olub, onu ya\u015fad\u0131b, n\u0259sill\u0259rd\u0259n n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcb. Ata-babalar\u0131m\u0131zdan, \u0259cdadlar\u0131m\u0131zdan biz\u0259 yadigar qalan bayramda xon\u00e7alar b\u0259z\u0259nir, s\u0259m\u0259nil\u0259r qoyulur, k\u00fcs\u00fcl\u00fcl\u0259r bar\u0131\u015f\u0131r, s\u00fcfr\u0259l\u0259rimizi \u00e7e\u015fid-\u00e7e\u015fid naz-nem\u0259t, m\u00fcxt\u0259lif milli yem\u0259kl\u0259r b\u0259z\u0259yir. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n\u00a0 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 Novruz bayram\u0131nda k\u00fcs\u00fcl\u00fcl\u0259r bar\u0131\u015fmal\u0131, qohumlar bir-birini ziyar\u0259t edib bayramla\u015fmal\u0131d\u0131rlar. \u201cPapaq atmaq\u201d, \u201cqulaq fal\u0131\u201d, \u201ctonqaldan tullanmaq\u201d, \u201c\u00fcz\u00fck fal\u0131\u201d, \u201cs\u0259m\u0259ni \u0259km\u0259k\u201d, \u201cyumurta b\u0259z\u0259m\u0259k, d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k\u201d v\u0259 Novruz bayram\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndiril\u0259n dig\u0259r m\u0259\u015fhur ad\u0259tl\u0259r, inanclar Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixini, onun z\u0259ngin folklorunu v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259sini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir.<\/p>\n<p>Novruzda bayram masas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 s\u0259m\u0259ni olan xon\u00e7an\u0131n olmas\u0131 vacibdir. S\u0259m\u0259ninin \u0259traf\u0131na milli \u015firniyyatlar: paxlava &#8211; yer k\u00fcr\u0259sinin 4 istiqam\u0259tini, qo\u011fal &#8211; g\u00fcn\u0259\u015fi, \u015f\u0259k\u0259rbura &#8211; ay\u0131, r\u0259ngl\u0259nmi\u015f yumurta &#8211; h\u0259yat\u0131 simvoliz\u0259 edir. Ad\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 s\u00fcfr\u0259d\u0259 \u201cS\u201d h\u0259rfi il\u0259 ba\u015flayan 8 m\u0259hsulun &#8211; s\u0259bzi, sumaq, sirk\u0259, s\u0259m\u0259ni, s\u00fcd, su, s\u00fcnb\u00fcl v\u0259 s\u00fczm\u0259 olmas\u0131 vacib \u015f\u0259rtdir. Novruz bayram\u0131 \u015f\u0259nlikl\u0259rind\u0259 k\u00fctl\u0259vi g\u0259zintil\u0259r, xalq oyunlar\u0131, yar\u0131\u015flar, r\u0259qs v\u0259 n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r oxunur, t\u0259lx\u0259kl\u0259rin v\u0259 k\u0259ndirbazlar\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 olur.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Birinci vitse-prezidenti, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti, UNESCO-nun v\u0259 \u0130SESCO-nun xo\u015fm\u0259raml\u0131 s\u0259firi Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n b\u00f6y\u00fck s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 Novruz bayram\u0131 UNESCO-nun Qeyri-Maddi M\u0259d\u0259ni \u0130rs Reprezentativ Siyah\u0131s\u0131na daxil edilib.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131 Novruzu ikiqat sevinc v\u0259 q\u00fcrurla qeyd edir. \u00c7\u00fcnki art\u0131q Qaraba\u011fl\u0131, \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurlu Az\u0259rbaycan\u0131n Novruz tonqallar\u0131 Ali Ba\u015f Komandan, Prezident \u0130lham \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259ti, \u0259zmi, \u00a0Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rimizin pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131, q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f yurd yerl\u0259rimizd\u0259 alovlan\u0131r. Art\u0131q iki ildir ki, i\u015f\u011faldan azad edil\u0259n torpaqlar\u0131m\u0131zda bahar n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri oxuyub, h\u0259r otun, \u00e7i\u00e7\u0259yin qoxusunu ciy\u0259rl\u0259rimiz\u0259 \u00e7\u0259k\u0259 bilirik.<\/p>\n<p><em><strong>Bahar bayram\u0131n\u0131z m\u00fcbar\u0259k!<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Novruz Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n z\u0259ngin maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259sini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n bayramd\u0131r. Q\u0259rin\u0259l\u0259r \u0259vv\u0259l oldu\u011fu kimi, indi d\u0259 Novruz Az\u0259rbaycanda, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 (daha \u00e7ox \u015f\u0259rqi Anadolu b\u00f6lg\u0259sind\u0259) v\u0259 Orta Asiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 bahar bayram\u0131 kimi qeyd olunmaqdad\u0131r. Novruzun \u0259sas\u0131nda xalq m\u0259rasiml\u0259ri dayan\u0131r. \u00a0Bu bayram \u015fimal yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259 20-21 martda ba\u015f ver\u0259n yaz b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. T\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131, canlanmas\u0131, bitkil\u0259rin yenid\u0259n \u00f6z ya\u015f\u0131l r\u0259ngin\u0259 b\u00fcr\u00fcnm\u0259si, yenil\u0259\u015fm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ilk ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 \u015f\u0259ms (g\u00fcn\u0259\u015f) t\u0259qviminin ilk ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Novruz yeni ilin ilk g\u00fcn\u00fcd\u00fcr v\u0259 farsca da yeni g\u00fcn dem\u0259kdir. Aliml\u0259rin fikrinc\u0259,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":453566,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/583cf6a4159177084129669591510028885.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/583cf6a4159177084129669591510028885.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/583cf6a4159177084129669591510028885.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/583cf6a4159177084129669591510028885-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/583cf6a4159177084129669591510028885-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/583cf6a4159177084129669591510028885-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/583cf6a4159177084129669591510028885.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/583cf6a4159177084129669591510028885.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/583cf6a4159177084129669591510028885-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/583cf6a4159177084129669591510028885.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Novruz Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n z\u0259ngin maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259sini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n bayramd\u0131r. Q\u0259rin\u0259l\u0259r \u0259vv\u0259l oldu\u011fu kimi, indi d\u0259 Novruz Az\u0259rbaycanda, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 (daha \u00e7ox \u015f\u0259rqi Anadolu b\u00f6lg\u0259sind\u0259) v\u0259 Orta Asiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 bahar bayram\u0131 kimi qeyd olunmaqdad\u0131r. Novruzun \u0259sas\u0131nda xalq m\u0259rasiml\u0259ri dayan\u0131r. \u00a0Bu bayram \u015fimal yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259 20-21 martda ba\u015f ver\u0259n yaz b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/453565"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=453565"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/453565\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/453566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=453565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=453565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=453565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}