{"id":454306,"date":"2022-03-21T08:39:03","date_gmt":"2022-03-21T05:39:03","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=454306"},"modified":"2022-03-21T08:39:03","modified_gmt":"2022-03-21T05:39:03","slug":"21-mart-beyn%c9%99lxalq-novruz-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=454306","title":{"rendered":"21 mart Beyn\u0259lxalq Novruz G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Novruz bayram\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k t\u0259z\u0259 ili, bahar\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcn\u00fc qar\u015f\u0131lamaq dem\u0259kdir. Aliml\u0259rin fikrinc\u0259 bu bayram\u0131n tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir. Novruz bayram\u0131 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 qeyd edilir. 2009-cu ild\u0259 Novruz bayram\u0131 UNESCO-nun Qeyri-Maddi M\u0259d\u0259ni \u0130rs Siyah\u0131s\u0131na daxil edilib. 2010-cu ild\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 64-c\u00fc sessiyas\u0131nda mart\u0131n 21-i Beyn\u0259lxalq Novruz G\u00fcn\u00fc elan olunub.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,<\/strong>\u00a0\u00a0\u201cYeni g\u00fcn\u201d m\u0259nas\u0131 ver\u0259n Novruz b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada 300 milyondan art\u0131q adam t\u0259r\u0259find\u0259n yeni ilin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi q\u0259bul olunur. Bu bayram art\u0131q \u00fc\u00e7 min ildir ki, Balkanlarda, Qara d\u0259niz h\u00f6vz\u0259si regionunda, Qafqazda, M\u0259rk\u0259zi Asiya, Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 dig\u0259r regionlarda ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Novruzun q\u0259dim xalq bayram\u0131 olmas\u0131 haqq\u0131nda tarixi v\u0259 \u0259d\u0259bi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259lumat v\u0259 fikirl\u0259r\u0259 rast g\u0259linir. Novruz haqq\u0131nda geni\u015f v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 faktlarla z\u0259ngin m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Az\u0259rbaycan mifl\u0259ridir. El\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycanda olan s\u0259yyahlar \u00f6z qeydl\u0259rind\u0259 Novruzla ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259yibl\u0259r. Bu q\u0259dim bayramla ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlara Nizam \u0259l-M\u00fclk\u00fcn \u201cSiyas\u0259tnam\u0259\u201dsind\u0259 d\u0259 rast g\u0259lirik. Z\u0259rd\u00fc\u015ftilik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 qeyd edil\u0259n bayram\u0131n \u0259n maraql\u0131s\u0131 m\u0259hz Novruz idi. \u00d6m\u0259r X\u0259yyam (1048-1131) \u201cNovruznam\u0259\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 astronomik t\u0259dqiqatlara \u0259sas\u0259n elmi sur\u0259td\u0259 g\u00f6st\u0259rib ki, Novruzun yaranmas\u0131 G\u00fcn\u0259\u015f t\u0259qvimi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Novruz h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 ilin d\u0259yi\u015fm\u0259si dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>XVII \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f frans\u0131z s\u0259yyah\u0131 Jan \u015eard\u0259n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259yah\u0259t\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. G\u0259nc\u0259d\u0259, Nax\u00e7\u0131vanda, Tiflisd\u0259, \u0130r\u0259vanda, T\u0259brizd\u0259, \u0130sfahanda olur&#8230; V\u0259t\u0259nin\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra \u201cS\u0259yah\u0259tnam\u0259\u201d adl\u0131 kitab yaz\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, onun s\u0259f\u0259rl\u0259rind\u0259n biri mart ay\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcnd\u0259n o, Az\u0259rbaycanda qeyd edil\u0259n Novruz bayram\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olub. H\u0259min bayramla ba\u011fl\u0131 \u201cS\u0259yah\u0259tnam\u0259\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda yaz\u0131rd\u0131 ki, S\u0259f\u0259vil\u0259rd\u0259 dini v\u0259 m\u00fclki bayramlar lap \u00e7oxdur. Bu bayramlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fc t\u0259nt\u0259n\u0259li sur\u0259td\u0259 qeyd edilir: Orucluq, Qurban v\u0259 Yaz bayram\u0131. Yaz bayram\u0131, \u0259slind\u0259, Yeni il dem\u0259kdir. H\u0259min g\u00fcn gec\u0259 il\u0259 g\u00fcnd\u00fcz b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fir. Frans\u0131z s\u0259yyah\u0131n\u0131 heyr\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259n yumurtalar\u0131n q\u0131z\u0131l suyuna boyanmas\u0131 v\u0259 insanlar\u0131n bir-birin\u0259 nadir tap\u0131lan, h\u0259m d\u0259 bahal\u0131 \u0259\u015fyalardan \u2013 c\u0259vahiratdan, q\u0131z\u0131ldan, g\u00fcm\u00fc\u015fd\u0259n, par\u00e7adan, \u0259triyyatdan, qa\u015f-da\u015fdan h\u0259diyy\u0259 verm\u0259si olub. Bu c\u00fcr bayramla\u015fman\u0131n \u0259kin\u00e7id\u0259n \u015faha q\u0259d\u0259r davam etm\u0259si avropal\u0131 s\u0259yyah\u0131 daha \u00e7ox heyr\u0259tl\u0259ndirib. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u0130r\u0259van b\u0259yl\u0259rb\u0259yliyind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Novruz bayram\u0131 Jan \u015eard\u0259ni valeh edib. S\u0259yyah\u0131 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndir\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri d\u0259 insanlar\u0131n bayram\u0131n birinci g\u00fcn\u00fc Allaha dua etm\u0259l\u0259ri olub. S\u0259yyah yaz\u0131rd\u0131: \u201cOnlar s\u00fcbh \u00e7a\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn b\u0259d\u0259nl\u0259rini su il\u0259 yuyurlar. Sonra t\u0259rt\u0259miz paltar geyinirl\u0259r, xo\u015f s\u00f6zl\u0259r dan\u0131\u015f\u0131rlar, bir-birl\u0259ri il\u0259 mehriban\u00e7\u0131l\u0131q edirl\u0259r. Bu ovqat onlarda Yeni ilin xo\u015f ke\u00e7\u0259c\u0259yin\u0259, xo\u015fb\u0259xtlik g\u0259tir\u0259c\u0259yin\u0259 inam yarad\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n c\u0259fake\u015fi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi \u201cQuyruq do\u011fdu, \u00e7ill\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cT\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fcd\u00fcr ki, bizim he\u00e7 bir yerd\u0259 oxumam\u0131\u015f k\u0259ndli n\u0259 filan ay\u0131n ne\u00e7\u0259si oldu\u011funu, h\u0259tta aylar\u0131n adlar\u0131n\u0131 bel\u0259 bilm\u0259yib. Amma onunla bel\u0259, t\u0259sbehini alaraq Novruzdan tutub hesab \u00e7\u0259kib ki, quyruq do\u011fma\u011fa ne\u00e7\u0259 g\u00fcn qal\u0131b v\u0259 filan g\u00fcn \u00e7ill\u0259 \u00e7\u0131xacaqd\u0131r. Bundan bel\u0259 m\u0259lum olur ki, bu hesab \u00e7ox do\u011fru v\u0259 asan hesabd\u0131r v\u0259 bunun bel\u0259 olma\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b hesab\u0131n Novruzdan \u00e7\u0259kilm\u0259yidir. Novruz ki o vaxt g\u00fcn &#8211; bahar n\u00f6qt\u0259sind\u0259n ke\u00e7ir, he\u00e7 vaxt d\u0259yi\u015fmir\u201d.<\/p>\n<p>Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda x\u00fcsusi \u015f\u0259xsl\u0259r &#8211; astroloqlar G\u00fcn\u0259\u015fin h\u0259r\u0259k\u0259tini izl\u0259y\u0259r, bu bar\u0259d\u0259 \u0259haliy\u0259 m\u0259lumat ver\u0259rdil\u0259r. 1637-ci ild\u0259 alman s\u0259yyah\u0131 Adam Oleari \u015eamax\u0131da az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Yeni il m\u0259rasimini &#8211; Novruzu nec\u0259 qar\u015f\u0131lamalar\u0131n\u0131n \u015fahidi olub v\u0259 bu bar\u0259d\u0259 yaz\u0131b: \u201cAstroloq tez-tez stolun arxas\u0131nda durur, x\u00fcsusi al\u0259tl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 G\u00fcn\u0259\u015fi m\u00fc\u015fahid\u0259 edir, G\u00fcn\u0259\u015fin gec\u0259 il\u0259 g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn b\u0259rab\u0259rlik n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7ataca\u011f\u0131 an\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirdi. El\u0259 ki, g\u00f6zl\u0259nil\u0259n m\u0259qam \u00e7atd\u0131, astroloqun x\u0259b\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 yayl\u0131m at\u0259\u015fl\u0259ri a\u00e7\u0131ld\u0131. \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin Qala divarlar\u0131 boyunca t\u0259bill\u0259r d\u00f6y\u00fcld\u00fc, xalq \u015f\u0259nliy\u0259 ba\u015flad\u0131\u201d.<\/p>\n<p>Bu fakt g\u00f6st\u0259rir ki, Novruz kor-koran\u0259 q\u0259bul edilm\u0259yib. Onun k\u00f6k\u00fcnd\u0259 elmi \u0259saslar dayan\u0131b. Yeni ilin m\u0259hz mart\u0131n 21-d\u0259 ba\u015flanmas\u0131 tam elmi t\u0259sdiqini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Novruzun he\u00e7 bir dinl\u0259 \u0259laq\u0259si yoxdur. O, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259i\u015f\u0259ti, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259si, g\u00fcn-g\u00fcz\u0259ran\u0131, h\u0259yat t\u0259rzi, t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc, intellektual s\u0259viyy\u0259si il\u0259 q\u0131r\u0131lmaz tell\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 olub. Novruz n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259, \u0259srd\u0259n-\u0259sr\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k milli bayram v\u0259 xalq m\u0259rasimi kimi ya\u015famaqdad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Novruz bayram\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k t\u0259z\u0259 ili, bahar\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcn\u00fc qar\u015f\u0131lamaq dem\u0259kdir. Aliml\u0259rin fikrinc\u0259 bu bayram\u0131n tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir. Novruz bayram\u0131 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 qeyd edilir. 2009-cu ild\u0259 Novruz bayram\u0131 UNESCO-nun Qeyri-Maddi M\u0259d\u0259ni \u0130rs Siyah\u0131s\u0131na daxil edilib. 2010-cu ild\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 64-c\u00fc sessiyas\u0131nda mart\u0131n 21-i Beyn\u0259lxalq Novruz G\u00fcn\u00fc elan olunub. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0\u00a0\u201cYeni g\u00fcn\u201d m\u0259nas\u0131 ver\u0259n Novruz b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada 300 milyondan art\u0131q adam t\u0259r\u0259find\u0259n yeni ilin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi q\u0259bul olunur. Bu bayram art\u0131q \u00fc\u00e7 min ildir ki, Balkanlarda, Qara d\u0259niz h\u00f6vz\u0259si regionunda, Qafqazda, M\u0259rk\u0259zi Asiya, Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 dig\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":454307,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/4928e75116478379184010381261038587.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/4928e75116478379184010381261038587.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/4928e75116478379184010381261038587.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/4928e75116478379184010381261038587-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/4928e75116478379184010381261038587-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/4928e75116478379184010381261038587-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/4928e75116478379184010381261038587.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/4928e75116478379184010381261038587.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/4928e75116478379184010381261038587-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/4928e75116478379184010381261038587.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Novruz bayram\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k t\u0259z\u0259 ili, bahar\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcn\u00fc qar\u015f\u0131lamaq dem\u0259kdir. Aliml\u0259rin fikrinc\u0259 bu bayram\u0131n tarixi \u00e7ox q\u0259dimdir. Novruz bayram\u0131 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 qeyd edilir. 2009-cu ild\u0259 Novruz bayram\u0131 UNESCO-nun Qeyri-Maddi M\u0259d\u0259ni \u0130rs Siyah\u0131s\u0131na daxil edilib. 2010-cu ild\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 64-c\u00fc sessiyas\u0131nda mart\u0131n 21-i Beyn\u0259lxalq Novruz G\u00fcn\u00fc elan olunub. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0\u00a0\u201cYeni g\u00fcn\u201d&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/454306"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=454306"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/454306\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/454307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=454306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=454306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=454306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}