{"id":460731,"date":"2022-04-06T20:28:34","date_gmt":"2022-04-06T17:28:34","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=460731"},"modified":"2022-04-06T20:28:34","modified_gmt":"2022-04-06T17:28:34","slug":"dagdaganin-bilinm%c9%99y%c9%99n-faydalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=460731","title":{"rendered":"Da\u011fda\u011fan\u0131n bilinm\u0259y\u0259n faydalar\u0131&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Xalq aras\u0131nda da\u011fda\u011fan\u0131 b\u0259dn\u0259z\u0259rd\u0259n qoruyan bitki kimi tan\u0131y\u0131rlar. Lakin da\u011fda\u011fan\u0131n bizim bilm\u0259diyimiz bir \u00e7ox faydal\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri vard\u0131r. Da\u011fda\u011fan\u0131n Az\u0259rbaycan v\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 floras\u0131nda 3 n\u00f6v\u00fc yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bu bitkiy\u0259 Karaa\u011fa\u00e7, \u00e7itlenbik a\u011fac\u0131, ahlat a\u011fac\u0131 da deyilir.<\/p>\n<p>Da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131 da\u011fda v\u0259 qayalarda bitir. A\u011fac da\u011f v\u0259 qayalar\u0131n s\u0259thini\u00a0 par\u00e7alay\u0131b, yar\u0131b \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 ona da\u011f da\u011f\u0131dan da deyirl\u0259r. A\u011fac\u0131n k\u00f6kl\u0259ri \u00e7ox d\u0259rin\u0259 getdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 quraq yerl\u0259rd\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t susuz ya\u015faya bilir. Da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131 m\u00fcqq\u0259d\u0259s hesab edilir. Balak\u0259n rayonunun Katex k\u0259ndi \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n magistral yolun k\u0259nar\u0131nda bit\u0259n, ya\u015f\u0131 min y\u00fcz ild\u0259n art\u0131q olan da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131na bu g\u00fcn d\u0259 inam v\u0259 etiqad edirl\u0259r. Yerli \u0259hali il\u0259 yana\u015f\u0131, ba\u015fqa b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259 bu a\u011faca niyy\u0259t edib, ziyar\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259r vard\u0131r. B\u0259dn\u0259z\u0259rd\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn budaqlar\u0131ndan d\u00fcz\u0259ldil\u0259n t\u0259sbeh v\u0259 muncuqlar u\u015faqlar\u0131n bo\u011faz\u0131ndan as\u0131l\u0131r v\u0259 ya qollar\u0131na tax\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Yunan co\u011frafiya\u00e7\u0131s\u0131 Strabonun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 qeyd olunur ki, Albanlar da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131n\u0131 m\u00fcqq\u0259d\u0259s hesab edirl\u0259r. Aya inam d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 onlar g\u00fcman edirdil\u0259r ki, ay\u0131n kosmik enerjisini da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131 udur v\u0259 bu da insanlardak\u0131 m\u0259nfi enerjiy\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar x\u0259st\u0259l\u0259ri da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u0259tirir v\u0259 a\u011facdan \u015f\u0259fa dil\u0259yirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131n\u0131n meyv\u0259l\u0259ri m\u0259rcim\u0259kd\u0259n b\u00f6y\u00fck olur. \u0130lk vaxtlarda meyv\u0259si dads\u0131z, yeti\u015fdikd\u0259n sonra is\u0259 \u00e7ox l\u0259zz\u0259tli v\u0259 \u0259tli olur. Meyv\u0259si, yarpaqlar\u0131, toxumlar\u0131 tibbd\u0259 istifad\u0259 edilir. Bitki E v\u0259 B qrupu vitaminl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. T\u0259rkibind\u0259 kalsium, natrium, maqnezium, fosfor, sink, manqan v\u0259.s minerallar vard\u0131r.<\/p>\n<p>Yaralar\u0131n sa\u011falmas\u0131na, b\u00f6yr\u0259k qumlar\u0131n\u0131n t\u00f6k\u00fclm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259klik edir, sidikqovucudur. A\u011f\u0131zdan axan sular\u0131 k\u0259sir, i\u015ftah art\u0131r\u0131r. Dalaq \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131d\u0131r,\u00a0 ayaq t\u0259rl\u0259m\u0259sini azald\u0131r. Da\u011fda\u011fan a\u011fr\u0131k\u0259sici t\u0259sir\u0259 malikdir. M\u0259d\u0259d\u0259ki a\u011fr\u0131lar\u0131 sakitl\u0259\u015fdirir. Bitkinin toxumlar\u0131 \u0259zilib, s\u00fczm\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259k bal\u0131 il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, al\u0131nan m\u0259cun h\u0259r g\u00fcn sabah ac qarn\u0131na bir \u00e7ay qa\u015f\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul edilir. Bu qar\u0131\u015f\u0131m tezlikl\u0259 m\u0259d\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259dir v\u0259 yox edir.<\/p>\n<p>\u00d6sk\u00fcr\u0259k v\u0259 bronxitin m\u00fcalic\u0259sind\u0259 d\u0259 toxumlar\u0131 balla qat\u0131laraq yeyilir. H\u0259m\u00e7inin bitkinin yarpaqlar\u0131 suda qaynad\u0131l\u0131b bala qat\u0131laraq q\u0259bul edildikd\u0259 yax\u015f\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Da\u011fda\u011fan\u0131n yarpaq v\u0259 meyv\u0259 qar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan ishal v\u0259 dezinteriyan\u0131n m\u00fcalic\u0259sind\u0259 istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Da\u011fda\u011fan\u0131n i\u015ftaha\u00e7\u0131c\u0131 t\u0259siri b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00a0h\u0259r g\u00fcn bir \u00e7ay qa\u015f\u0131\u011f\u0131 toxumu \u0259zib s\u00fczm\u0259 bal il\u0259 birlikd\u0259 qar\u0131\u015ft\u0131raraq ac qarn\u0131na g\u00fcnd\u0259 bir d\u0259f\u0259 yeyilm\u0259si m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. \u00c7\u0259kisi az olan insanlar da\u011fda\u011fan\u0131n yarpaqlar\u0131n\u0131 q\u0259r\u0259nfil v\u0259 dar\u00e7\u0131nla suda bir q\u0259d\u0259r qaynadaraq yem\u0259kd\u0259n sonra \u00e7ay \u015f\u0259klind\u0259 q\u0259bulu etdikd\u0259 q\u0131sa bir zamanda \u00e7\u0259ki al\u0131rlar.<\/p>\n<p>Yapraqlar\u0131n\u0131 saf su il\u0259 15-20 qaynad\u0131b, al\u0131nan suyu sa\u00e7a masaj etdikd\u0259 sa\u00e7 r\u0259ngini olduqca t\u00fcndl\u0259\u015fdirir. Bu \u00fcsuldan \u0259sas\u0259n sa\u00e7 boyas\u0131 istifad\u0259 etm\u0259y\u0259n, t\u0259bii r\u0259ng almaq ist\u0259y\u0259n qad\u0131nlar istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Da\u011fda\u011fan\u0131n toxumlar\u0131n\u0131 v\u0259 saqq\u0131z\u0131n\u0131 \u0259z\u0259r\u0259k m\u0259cun hal\u0131na g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131laraq yaralar\u0131n m\u00fcalic\u0259sind\u0259 istifad\u0259 edirl\u0259r. Bu m\u0259lh\u0259mi yara olan hiss\u0259y\u0259 g\u00fcnd\u0259 3-4 d\u0259f\u0259 s\u00fcrtd\u00fckd\u0259 yara tez bir zamanda qapan\u0131r v\u0259 izi qalm\u0131r.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7inin tibbi bilikl\u0259ri\u201d kitab\u0131na g\u00f6r\u0259 da\u011fda\u011fan a\u011f\u0131r menstrual v\u0259 u\u015faql\u0131q qanaxmalar\u0131n\u0131n m\u00fcalic\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259dilir. Amerika \u0259halisi bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n, d\u0259ri-z\u00f6hr\u0259vi x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259sind\u0259 da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131n\u0131n qab\u0131\u011f\u0131ndan istifad\u0259 edirl\u0259r. Misirli elm adamlar\u0131 da\u011fda\u011fan yarpaqlar\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 antioksidant v\u0259 sitotoksik madd\u0259l\u0259r oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin da\u011fda\u011fan yarpaqlar\u0131n ya\u015flanmaya qar\u015f\u0131 v\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq x\u00fcsusiyy\u0259ti oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>Erroziya \u0259leyhin\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n qiym\u0259tli bitkidir. \u0130ntroduksiya edil\u0259n n\u00f6vl\u0259ri vard\u0131r. Odunaca\u011f\u0131 qiym\u0259tlidir, quraq iqlim rayonlar\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda istifad\u0259 edil\u0259n faydal\u0131 bitkidir. G\u00f6vd\u0259si b\u0259rk oldu\u011fundan \u0259t d\u00f6ym\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn toxmaq haz\u0131rlay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 floras\u0131nda Bab\u0259k rayonun \u018fshabi-K\u0259hf da\u011f\u0131nda, Culfa rayonun D\u0259r\u0259\u015fam \u0259razisind\u0259 v\u0259 Ordubad rayonun G\u0259nz\u0259 k\u0259ndi \u0259traf\u0131nda yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259hdud \u0259razid\u0259 t\u0259k-t\u0259k bitdiyind\u0259n bitkinin ehtiyat\u0131 azd\u0131r. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 Kitab\u0131\u201dna daxil edilmi\u015fdir. Haz\u0131rda da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131 AMEA Nax\u00e7\u0131van B\u00f6lm\u0259si Bioresurslar \u0130nstitutunun Nabatat ba\u011f\u0131nda bec\u0259rilir.<\/p>\n<p><strong>Z\u00fclfiyy\u0259 Salayeva,<\/strong><br \/>\n<u>AMEA Nax\u00e7\u0131van B\u00f6lm\u0259si Bioresurslar \u0130nstitutu,<br \/>\nBiologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/u><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xalq aras\u0131nda da\u011fda\u011fan\u0131 b\u0259dn\u0259z\u0259rd\u0259n qoruyan bitki kimi tan\u0131y\u0131rlar. Lakin da\u011fda\u011fan\u0131n bizim bilm\u0259diyimiz bir \u00e7ox faydal\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri vard\u0131r. Da\u011fda\u011fan\u0131n Az\u0259rbaycan v\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 floras\u0131nda 3 n\u00f6v\u00fc yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bu bitkiy\u0259 Karaa\u011fa\u00e7, \u00e7itlenbik a\u011fac\u0131, ahlat a\u011fac\u0131 da deyilir. Da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131 da\u011fda v\u0259 qayalarda bitir. A\u011fac da\u011f v\u0259 qayalar\u0131n s\u0259thini\u00a0 par\u00e7alay\u0131b, yar\u0131b \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 ona da\u011f da\u011f\u0131dan da deyirl\u0259r. A\u011fac\u0131n k\u00f6kl\u0259ri \u00e7ox d\u0259rin\u0259 getdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 quraq yerl\u0259rd\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t susuz ya\u015faya bilir. Da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131 m\u00fcqq\u0259d\u0259s hesab edilir. Balak\u0259n rayonunun Katex k\u0259ndi \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n magistral yolun k\u0259nar\u0131nda bit\u0259n, ya\u015f\u0131 min y\u00fcz ild\u0259n art\u0131q&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":460732,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/95323660164924412324843531210275014.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/95323660164924412324843531210275014.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/95323660164924412324843531210275014.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/95323660164924412324843531210275014-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/95323660164924412324843531210275014-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/95323660164924412324843531210275014-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/95323660164924412324843531210275014.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/95323660164924412324843531210275014.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/95323660164924412324843531210275014-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/95323660164924412324843531210275014.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Xalq aras\u0131nda da\u011fda\u011fan\u0131 b\u0259dn\u0259z\u0259rd\u0259n qoruyan bitki kimi tan\u0131y\u0131rlar. Lakin da\u011fda\u011fan\u0131n bizim bilm\u0259diyimiz bir \u00e7ox faydal\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri vard\u0131r. Da\u011fda\u011fan\u0131n Az\u0259rbaycan v\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 floras\u0131nda 3 n\u00f6v\u00fc yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bu bitkiy\u0259 Karaa\u011fa\u00e7, \u00e7itlenbik a\u011fac\u0131, ahlat a\u011fac\u0131 da deyilir. Da\u011fda\u011fan a\u011fac\u0131 da\u011fda v\u0259 qayalarda bitir. A\u011fac da\u011f v\u0259 qayalar\u0131n s\u0259thini\u00a0 par\u00e7alay\u0131b, yar\u0131b \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 ona da\u011f da\u011f\u0131dan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/460731"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=460731"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/460731\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/460732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=460731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=460731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=460731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}