{"id":461091,"date":"2022-04-10T10:59:49","date_gmt":"2022-04-10T07:59:49","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=461091"},"modified":"2022-04-10T10:59:49","modified_gmt":"2022-04-10T07:59:49","slug":"az%c9%99rbaycanda-quraqliq-t%c9%99hluk%c9%99si-yalniz-bizd%c9%99-yox-dunyada-ged%c9%99n-prosesdir-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=461091","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda quraql\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259si: \u201cYaln\u0131z bizd\u0259 yox, d\u00fcnyada ged\u0259n prosesdir\u201d &#8211; ARA\u015eDIRMA"},"content":{"rendered":"<p>Ekspertl\u0259r mart ay\u0131nda \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 \u0259lam\u0259t hesab edirl\u0259r. Amma onu da qeyd edirl\u0259r ki, bu ya\u011f\u0131nt\u0131 yayda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n quraql\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nisb\u0259t\u0259n alacaq. T\u0259hl\u00fck\u0259 var, \u00e7\u00fcnki bu, qlobal m\u0259s\u0259l\u0259dir, d\u00fcnyada ged\u0259n prosesdir. Yar\u0131mquraql\u0131q zonalarda problem \u00f6z\u00fcn\u00fc daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<a href=\"https:\/\/kaspi.az\/az\/quraqliqdan-xilas-edecek-yainti?fbclid=IwAR2CMGklG-DIdylyrVgejHxc2YbM6fVGoY4-IL0aN37rxAPRdnhO4uk2nLY\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><ins><strong>\u201cKaspi\u201d<\/strong><\/ins><\/a>\u00a0q\u0259zetinin m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edirik.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>\u00d6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 \u00f6t\u0259n ilin pay\u0131z aylar\u0131ndan ba\u015flayaraq havalar\u0131n m\u00fclayim ke\u00e7m\u0259si, ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n olmamas\u0131 bu ilin yay aylar\u0131nda quraql\u0131\u011f\u0131n k\u0259skin olaca\u011f\u0131n\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. H\u0259tta v\u0259ziyy\u0259t o h\u0259dd\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131 ki, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas su m\u0259nb\u0259yi hesab edil\u0259n K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n Neft\u00e7ala v\u0259 Salyan hiss\u0259si qurumu\u015fdu. \u00c7ay\u0131n X\u0259z\u0259r\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u0259n hiss\u0259sind\u0259 \u015firin suyu d\u0259niz suyu \u0259v\u0259zl\u0259mi\u015fdi. Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259ti bir s\u0131ra ekspertl\u0259r ekoloji problem kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirdi. H\u0259tta m\u00fcvafiq d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 haz\u0131rlay\u0131b, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>Lakin mart ay\u0131ndan ba\u015flayaraq \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 qar v\u0259 ya\u011f\u0131\u015f\u0131n h\u0259dd\u0259n art\u0131q ya\u011fmas\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 sel\u0259 v\u0259 da\u015fq\u0131nlara s\u0259b\u0259b oldu. Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyinin aparat r\u0259hb\u0259ri R\u0259fail Quliyev bildirib ki, son g\u00fcnl\u0259r Az\u0259rbaycanda havalar\u0131n ya\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 ke\u00e7m\u0259si, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259my\u0259 \u0259kinl\u0259r\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib:<\/p>\n<p>\u201c\u00c7aylarda sululuq art\u0131b, y\u00fcks\u0259k da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259r\u0259 qar ya\u011fmas\u0131 is\u0259 q\u0131zmar g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u00e7aylarda sululu\u011fun \u0259vv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 nisb\u0259t\u0259n artaca\u011f\u0131n\u0131 proqnozla\u015fd\u0131rma\u011fa imkan verir. Bu is\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 pamb\u0131q \u0259kilmi\u015f sah\u0259l\u0259rin suvar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 imkanlar yaradacaq\u201d.<\/p>\n<p>Nazirlik r\u0259smisi onu da deyib ki, aprelin ikinci ong\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259n ba\u015flayaraq pamb\u0131q sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7iyid s\u0259pinin\u0259 ba\u015flanacaq:<\/p>\n<p>\u201cFermerl\u0259rin \u0259kin\u0259 haz\u0131rl\u0131q prosesini d\u00fczg\u00fcn aparmas\u0131, sah\u0259l\u0259rin arata qoyulmas\u0131 vacibdir. Qlobal iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259r kimi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na da t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u00fcr. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n azalmas\u0131, \u00e7aylarda suyun s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si intensiv suvarma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat suyuna t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Arata qoyulmu\u015f sah\u0259l\u0259rd\u0259 suya t\u0259l\u0259bat dig\u0259r sah\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 nisb\u0259t\u0259n az olur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n fermerl\u0259r isti yay aylar\u0131nda suvarma il\u0259 ba\u011fl\u0131 yarana bil\u0259c\u0259k \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri s\u0131\u011fortalamaq \u00fc\u00e7\u00fcn sah\u0259l\u0259ri \u0259kin\u0259 d\u00fczg\u00fcn haz\u0131rlamal\u0131, torpaqlar arata qoyulmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Novruz bayram\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 miqdardan art\u0131q d\u00fc\u015f\u0259n ya\u011f\u0131nt\u0131 yayda quraql\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rlidirmi?<\/p>\n<p>Co\u011frafiya elml\u0259ri doktoru, professor \u00c7ingiz \u0130smay\u0131lov \u201cKaspi\u201d q\u0259zetin\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki, qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 prosesi getdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn quraql\u0131\u011f\u0131n olaca\u011f\u0131 ehtimal\u0131 var:<\/p>\n<p>\u201cAncaq \u00e7ox yax\u015f\u0131 oldu ki, mart ay\u0131nda bu ya\u011f\u0131nt\u0131lar d\u00fc\u015fd\u00fc. Y\u0259ni bu ya\u011f\u0131nt\u0131lar o quraql\u0131\u011f\u0131n k\u0259skin ke\u00e7m\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nisb\u0259t\u0259n alacaq. Amma qeyd etdiyim kimi t\u0259hl\u00fck\u0259 var. \u00c7\u00fcnki bu, qlobal m\u0259s\u0259l\u0259dir v\u0259 yaln\u0131z bizd\u0259 yox, d\u00fcnyada ged\u0259n prosesdir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, yar\u0131mquraql\u0131q zonalarda bu problem \u00f6z\u00fcn\u00fc daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bildirir. Hesab edir\u0259m ki, m\u0259s\u0259l\u0259ni birm\u0259nal\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k olmaz\u201d.<\/p>\n<p>\u00c7.\u0130smay\u0131lov \u0259lav\u0259 etdi ki, yay aylar\u0131nda istil\u0259rin nec\u0259 ke\u00e7m\u0259sinin \u0259kin-bi\u00e7in\u0259 t\u0259siri olacaq:<\/p>\n<p>\u201cAncaq mart ay\u0131nda olan ya\u011f\u0131nt\u0131lar m\u0259s\u0259l\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 xeyli ald\u0131. H\u0259l\u0259 yanvar ay\u0131nda verdiyim a\u00e7\u0131qlamada qeyd etmi\u015fdim ki, yaz ay\u0131nda ya\u011f\u0131nt\u0131lar olmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu, \u0259n\u0259n\u0259vidir. Onu da vur\u011fulay\u0131m ki, K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n qollar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si buzlaqlar\u0131n \u0259rim\u0259si il\u0259 qidalan\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n olmas\u0131, buzlaqlar\u0131n v\u0259 qar\u0131n \u0259rim\u0259si K\u00fcr \u00e7ay\u0131nda suyun artmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p>Ekoloq C\u0259m\u015fid Quliyev bildirdi ki, quraql\u0131q planetimizd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan v\u0259 son ill\u0259r daha da k\u0259skinl\u0259\u015f\u0259n iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cY\u0259ni quraql\u0131q iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin birba\u015fa f\u0259sad\u0131d\u0131r. \u00c7aylarda suyun miqdar\u0131 is\u0259 t\u0259bii ki, birba\u015fa ya\u011f\u0131nt\u0131larla \u0259laq\u0259lidir. Amma bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r ged\u0259n prosesl\u0259r \u2013 quraql\u0131q v\u0259 son vaxtlar ya\u011fan ya\u011f\u0131nt\u0131larla ba\u011fl\u0131 proqnoz verm\u0259k \u00e7\u0259tin olur. \u00c7\u00fcnki veril\u0259n proqnozlar b\u0259z\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldur, b\u0259z\u0259n d\u0259 yox. \u0130ndi d\u00fc\u015f\u0259n ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n yayda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n quraql\u0131q problemini h\u0259ll ed\u0259c\u0259yini d\u0259 iddia etm\u0259k olmaz. Ona g\u00f6r\u0259 ki, indi ya\u011fan ya\u011f\u0131\u015f m\u00fc\u0259yy\u0259n bir m\u00fcdd\u0259t torpa\u011f\u0131n n\u0259mi\u015fliyini qoruyub saxlaya bil\u0259c\u0259k. Qar\u015f\u0131dak\u0131 aylarda havalar\u0131n nec\u0259 olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq suyun buxarlanmas\u0131 v\u0259 da\u011flara ya\u011fan qar\u0131n \u0259rim\u0259si v\u0259 onun \u00e7aylara \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rm\u0259si kimi prosesl\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>C.Quliyev qeyd etdi ki, indi d\u00fc\u015f\u0259n ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259sirinin olaca\u011f\u0131 real deyil:<\/p>\n<p>\u201cOna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r \u015fey bundan sonra ya\u011facaq ya\u011f\u0131\u015flardan v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n miqdar\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. T\u0259bii ki, proqnozlar\u0131 da meteoroloji qurumlardan v\u0259 ya meteoroloqlardan almaq olar. Nec\u0259 olacaq, ya\u011f\u0131nt\u0131lar olacaqm\u0131, g\u00f6zl\u0259nilirmi-g\u00f6zl\u0259nilmirmi v\u0259 s. Amma ist\u0259nil\u0259n halda indiki ya\u011f\u0131\u015f\u0131 v\u0259 qar\u0131 quraql\u0131q probleminin h\u0259lli hesab el\u0259m\u0259k, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, do\u011fru olmaz\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspertl\u0259r mart ay\u0131nda \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 \u0259lam\u0259t hesab edirl\u0259r. Amma onu da qeyd edirl\u0259r ki, bu ya\u011f\u0131nt\u0131 yayda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n quraql\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nisb\u0259t\u0259n alacaq. T\u0259hl\u00fck\u0259 var, \u00e7\u00fcnki bu, qlobal m\u0259s\u0259l\u0259dir, d\u00fcnyada ged\u0259n prosesdir. Yar\u0131mquraql\u0131q zonalarda problem \u00f6z\u00fcn\u00fc daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0\u201cKaspi\u201d\u00a0q\u0259zetinin m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edirik. \u00d6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 \u00f6t\u0259n ilin pay\u0131z aylar\u0131ndan ba\u015flayaraq havalar\u0131n m\u00fclayim ke\u00e7m\u0259si, ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n olmamas\u0131 bu ilin yay aylar\u0131nda quraql\u0131\u011f\u0131n k\u0259skin olaca\u011f\u0131n\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. H\u0259tta v\u0259ziyy\u0259t o h\u0259dd\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131 ki, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas su m\u0259nb\u0259yi hesab edil\u0259n K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n Neft\u00e7ala v\u0259 Salyan hiss\u0259si qurumu\u015fdu. \u00c7ay\u0131n X\u0259z\u0259r\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":461092,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/62515a5a3071a.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/62515a5a3071a.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/62515a5a3071a.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/62515a5a3071a-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/62515a5a3071a-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/62515a5a3071a.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/62515a5a3071a.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/62515a5a3071a.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/62515a5a3071a-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/62515a5a3071a.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspertl\u0259r mart ay\u0131nda \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 \u0259lam\u0259t hesab edirl\u0259r. Amma onu da qeyd edirl\u0259r ki, bu ya\u011f\u0131nt\u0131 yayda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n quraql\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nisb\u0259t\u0259n alacaq. T\u0259hl\u00fck\u0259 var, \u00e7\u00fcnki bu, qlobal m\u0259s\u0259l\u0259dir, d\u00fcnyada ged\u0259n prosesdir. Yar\u0131mquraql\u0131q zonalarda problem \u00f6z\u00fcn\u00fc daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0\u201cKaspi\u201d\u00a0q\u0259zetinin m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edirik. \u00d6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 \u00f6t\u0259n ilin pay\u0131z aylar\u0131ndan ba\u015flayaraq&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/461091"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=461091"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/461091\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/461092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=461091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=461091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=461091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}