{"id":46261,"date":"2019-03-19T08:21:27","date_gmt":"2019-03-19T05:21:27","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=46261"},"modified":"2019-03-19T08:21:27","modified_gmt":"2019-03-19T05:21:27","slug":"bu-gun-ilaxir-c%c9%99rs%c9%99nb%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=46261","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259dir"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu g\u00fcn ilax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin sonuncusu, torpaq \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir. Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 yerin \u00fcst\u00fcnd\u0259 v\u0259 alt\u0131nda olanlar yenid\u0259n canlan\u0131r, dirilir. Torpaq \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sin\u0259 \u0259ks\u0259r hallarda ilin, ay\u0131n ax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si d\u0259 deyilir. Sonuncu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 \u0259vv\u0259lki \u00fc\u00e7 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259y\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha t\u0259mt\u0259raql\u0131 ke\u00e7irilir. Bu m\u0259rasiml\u0259r x\u00fcsus\u0259n, rayon v\u0259 k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 qeyd olunur.<\/strong><\/p>\n<p>Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259, y\u0259ni Yel \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259n sonra q\u0259birl\u0259ri ziyar\u0259t edir, il \u0259rzind\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Qara bayram deyil\u0259n bayram s\u00fcfr\u0259si a\u00e7\u0131r, ehsan paylay\u0131rlar. \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 art\u0131q bu i\u015fl\u0259r ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f olur v\u0259 ham\u0131 bayram\u0131 xo\u015f ovqatla qar\u015f\u0131lama\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Ham\u0131 t\u0259z\u0259 geyinir, ba\u015fa, \u0259l\u0259, aya\u011fa x\u0131na yax\u0131rlar. Ax\u0131r\u0131nc\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 n\u0259zir g\u00f6t\u00fcr\u0259n ail\u0259l\u0259r s\u0259m\u0259ni halvas\u0131 \u00e7al\u0131b, qap\u0131-qap\u0131 paylayar. Odla ba\u011fl\u0131 \u015f\u0259nlikl\u0259r \u015f\u0259r qar\u0131\u015fanda ke\u00e7iril\u0259r. Tonqal qalanar, ham\u0131 tonqal\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n atlanar. \u0130lin a\u011fr\u0131-ac\u0131s\u0131 sevincl\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259n\u0259r.<\/p>\n<p>Ax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 yumurtan\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 boyayarlar. S\u00fcfr\u0259nin \u00fc\u00e7t\u00fcn\u0259 xeyir-b\u0259r\u0259k\u0259t r\u0259mzi olan s\u0259m\u0259ni qoyular. S\u0259m\u0259ninin belin\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 lent ba\u011flayarlar. S\u0259h\u0259r tezd\u0259n \u00e7aydan \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 suyu g\u0259tirib ev\u0259 \u00e7il\u0259y\u0259r, i\u00e7\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>Ax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 Qodu-Qodu m\u0259rasimi, k\u0259ndirbaz oyunlar\u0131, xoruz d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259si, g\u00fcl\u0259\u015f, Xan-v\u0259zir oyunu, c\u0131d\u0131r, zorxana yar\u0131\u015flar\u0131 ke\u00e7iril\u0259r. S\u00fcfr\u0259y\u0259 \u015f\u0259rb\u0259tl\u0259r, paxlava, qo\u011fal, f\u0259s\u0259li, qatlama, \u015f\u0259k\u0259rbura qoyular, a\u015f qazan\u0131 as\u0131lar.<\/p>\n<p>Ax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 t\u0259kc\u0259 ev-e\u015fik yox, insanlar\u0131n q\u0259lbi d\u0259 t\u0259z\u0259l\u0259nir. K\u00fcs\u00fcl\u00fcl\u0259r bar\u0131\u015far, qulaq yax\u015f\u0131 s\u00f6z e\u015fitsin dey\u0259 ham\u0131 xo\u015f s\u00f6zl\u0259r s\u00f6yl\u0259y\u0259r. Qulaq fal\u0131na yaln\u0131z ax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 \u00e7\u0131xarlar. \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 ax\u015fam\u0131 s\u00f6y\u00fc\u015f, qar\u011f\u0131\u015f, \u00fcr\u0259kbuland\u0131ran s\u00f6z s\u00f6yl\u0259m\u0259zl\u0259r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcnd\u0259 kims\u0259siz insanlar da diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalmaz. Cavan q\u0131zlar evd\u0259n d\u00fcy\u00fc, ya\u011f, \u015firniyyat g\u0259tirib kims\u0259siz qocalardan birinin evin\u0259 y\u0131\u011fard\u0131. G\u0259tiril\u0259n \u015feyl\u0259r\u0259 c\u00fcrc\u0259n\u0259 deyirdil\u0259r. H\u0259min c\u00fcrc\u0259n\u0259d\u0259n bayram s\u00fcfr\u0259si a\u00e7\u0131lard\u0131.<\/p>\n<p>Ilin-ay\u0131n ax\u0131r\u0131nda (Novruz bayram\u0131ndan iki g\u00fcn \u0259vv\u0259l) bulaqdan, yaxud \u00e7aydan axar sudan \u201clal su\u201d g\u0259tirilir. Buna ona g\u00f6r\u0259 \u201clal su\u201d deyirl\u0259r ki, bu suyu g\u0259tirm\u0259y\u0259 ged\u0259n \u015f\u0259xs su g\u0259tir\u0259c\u0259yi qab\u0131 \u0259lin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259n ta suyu g\u0259tirib evd\u0259, iyn\u0259 sal\u0131nacaq qaba t\u00f6k\u0259n\u0259c\u0259n dinm\u0259m\u0259lidir. H\u0259min su \u015f\u0259r qar\u0131\u015fandan sonra g\u0259tirilir v\u0259 bu suyu g\u0259tir\u0259n \u015f\u0259xs bir ne\u00e7\u0259 adam t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u015fayi\u0259t oluna bil\u0259r.<br \/>\nSuyu qaba t\u00f6k\u0259nd\u0259n sonra iki iyn\u0259nin ulduzlu t\u0259r\u0259fin\u0259 bir azca pamb\u0131q dolay\u0131r, birini q\u0131z, birini o\u011flan dey\u0259 fikird\u0259 tutur (fal\u0131 a\u00e7\u0131lan \u015f\u0259xsl\u0259r) v\u0259 h\u0259r\u0259sini bir t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00fcsulluca suya qoyurlar. Sonra h\u0259min iyn\u0259l\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259ti il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fclahiz\u0259l\u0259r s\u00f6yl\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n<p>Qovu\u015facaq adamlarda iyn\u0259l\u0259r m\u00fcxt\u0259lif s\u0259mtl\u0259r\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ets\u0259l\u0259r d\u0259 ax\u0131rda bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131b biti\u015f\u0259rl\u0259r. \u018fksin\u0259 olanda is\u0259 iyn\u0259l\u0259r o t\u0259r\u0259f-bu t\u0259r\u0259f\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edir v\u0259 bir-birin\u0259 qovu\u015furlar. Iyn\u0259 suyun dibin\u0259 \u00e7\u00f6k\u00fcrs\u0259 &#8211; el\u0259 ilk d\u0259f\u0259 qoyulanda, dem\u0259li, su \u201clal su\u201d deyil. Su g\u0259tir\u0259n adam \u00fcst\u00fcnd\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Ax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 g\u00fcn\u00fc t\u00f6vl\u0259nin p\u0259nc\u0259r\u0259sinin qaba\u011f\u0131na bir yumurta, iki \u2013 qara v\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 karanda\u015flar qoyulur. S\u0259h\u0259r h\u0259min yumurtan\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 x\u0259tt olur. Bel\u0259 inanc var ki, h\u0259min x\u0259tti X\u0131d\u0131r \u00e7\u0259kir. \u018fg\u0259r q\u0131rm\u0131z\u0131 karanda\u015fla x\u0259tt \u00e7\u0259kilibs\u0259, yumurta kimin b\u0259xtin\u0259 qoyulubsa, o, xo\u015fb\u0259xt olacaq. Qara karanda\u015fla x\u0259tt \u00e7\u0259kilibs\u0259, \u0259ksin\u0259 olacaq.<\/p>\n<p>Cavan q\u0131zlar, o\u011flanlar yell\u0259nc\u0259kd\u0259 yell\u0259nir, su fal\u0131na bax\u0131r, qap\u0131 pusurlar. Yell\u0259nc\u0259kd\u0259 yell\u0259n\u0259n q\u0131zlar ist\u0259dikl\u0259ri o\u011flan\u0131n ad\u0131n\u0131 a\u011faca yazar, bir-birini yell\u0259ndir\u0259rl\u0259r. Kimin ba\u015f\u0131 yaz\u0131l\u0131 a\u011faca d\u0259ys\u0259, niyy\u0259ti yerin\u0259 yet\u0259r.<\/p>\n<p>Folklor\u015f\u00fcnas \u015eakir Albal\u0131yev deyir ki, sonuncu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 yarad\u0131c\u0131 \u00fcns\u00fcr olan torpaqla ba\u011fl\u0131d\u0131r v\u0259 ax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 d\u00f6rd ilahi ba\u015flan\u011f\u0131c birl\u0259\u015fir. Suya, Oda, Yel\u0259 v\u0259 Torpa\u011fa tap\u0131nan insan torpa\u011f\u0131n v\u0259 torpaqdan x\u0259lq olunanlar\u0131n oyan\u0131\u015f\u0131na sevinir. Bu da Novruz \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rinin b\u00fct\u00fcn dinl\u0259rd\u0259n daha \u0259vv\u0259l yaranm\u0131\u015f v\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f inamlar\u0131n, \u0259ski d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 mifoloji t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rin c\u0259mi oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>\u201cSu, od, yeld\u0259n f\u0259rqli olaraq ad\u0131 reall\u0131\u011fa \u0259n yax\u0131n olan \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 torpaqd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 ki, insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si daha \u0259zizdir. \u00c7\u00fcnki bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259nin simvolu olan torpaq g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n, \u0259ll\u0259 tutuland\u0131r v\u0259 onun yarad\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc daha \u00e7oxdur. T\u0259kc\u0259 real h\u0259yatda deyil, din v\u0259 mifologiyada da torpa\u011fa olan m\u00fcq\u0259dd\u0259s bax\u0131\u015flar \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki h\u0259m din, h\u0259m d\u0259 mifologiya b\u00fct\u00fcn canl\u0131 varl\u0131qlar\u0131n, Ad\u0259m v\u0259 H\u0259vvan\u0131n torpaqdan yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Torpaq \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259n sonra art\u0131q yeni il, yeni g\u00fcn-Novruza haz\u0131rl\u0131q ba\u015flay\u0131r. Bu d\u00f6rd \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 tamamlan\u0131r v\u0259 yeni h\u0259yat &#8211; Novruz do\u011fulur. Yenid\u0259n bitkil\u0259r al\u0259mi cana g\u0259lir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn ilax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin sonuncusu, torpaq \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir. Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 yerin \u00fcst\u00fcnd\u0259 v\u0259 alt\u0131nda olanlar yenid\u0259n canlan\u0131r, dirilir. Torpaq \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sin\u0259 \u0259ks\u0259r hallarda ilin, ay\u0131n ax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si d\u0259 deyilir. Sonuncu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 \u0259vv\u0259lki \u00fc\u00e7 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259y\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha t\u0259mt\u0259raql\u0131 ke\u00e7irilir. Bu m\u0259rasiml\u0259r x\u00fcsus\u0259n, rayon v\u0259 k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 qeyd olunur. Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259, y\u0259ni Yel \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259n sonra q\u0259birl\u0259ri ziyar\u0259t edir, il \u0259rzind\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Qara bayram deyil\u0259n bayram s\u00fcfr\u0259si a\u00e7\u0131r, ehsan paylay\u0131rlar. \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 art\u0131q bu i\u015fl\u0259r ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f olur v\u0259 ham\u0131 bayram\u0131 xo\u015f ovqatla qar\u015f\u0131lama\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131r. Ham\u0131 t\u0259z\u0259 geyinir, ba\u015fa, \u0259l\u0259, aya\u011fa&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":46262,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[11],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/0g7exx.gif",800,450,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/0g7exx.gif",800,450,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/0g7exx.gif",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/0g7exx-150x150.gif",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/0g7exx-300x169.gif",300,169,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/0g7exx.gif",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/0g7exx.gif",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/0g7exx.gif",800,450,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/0g7exx-240x172.gif",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/0g7exx.gif",800,450,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=11\" rel=\"category\">Manset<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn ilax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin sonuncusu, torpaq \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir. Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 yerin \u00fcst\u00fcnd\u0259 v\u0259 alt\u0131nda olanlar yenid\u0259n canlan\u0131r, dirilir. Torpaq \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sin\u0259 \u0259ks\u0259r hallarda ilin, ay\u0131n ax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si d\u0259 deyilir. Sonuncu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 \u0259vv\u0259lki \u00fc\u00e7 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259y\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha t\u0259mt\u0259raql\u0131 ke\u00e7irilir. Bu m\u0259rasiml\u0259r x\u00fcsus\u0259n, rayon v\u0259 k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 qeyd olunur. Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259, y\u0259ni Yel \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259n sonra q\u0259birl\u0259ri&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46261"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46261"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46261\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/46262"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}