{"id":464155,"date":"2022-04-16T19:49:01","date_gmt":"2022-04-16T16:49:01","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=464155"},"modified":"2022-04-16T19:49:01","modified_gmt":"2022-04-16T16:49:01","slug":"kolbasa-%c9%99td%c9%99n-hazirlanirsa-niy%c9%99-ondan-ucuzdur-ekspert-izah-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=464155","title":{"rendered":"Kolbasa \u0259td\u0259n haz\u0131rlan\u0131rsa, niy\u0259 ondan ucuzdur? \u2013 Ekspert izah edir"},"content":{"rendered":"<p>Otto fon Bismark deyirdi: &#8220;Kolbasa v\u0259 siyas\u0259t &#8211; \u0259g\u0259r onlardan h\u0259zz almaq ist\u0259yirsinizs\u0259, nec\u0259 haz\u0131rland\u0131qlar\u0131 il\u0259 maraqlanmay\u0131n&#8221;.<\/p>\n<p>S\u00f6hb\u0259t kolbasadan ged\u0259nd\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00e7ox da maraqlanm\u0131rd\u0131q, amma indi istehsal\u00e7\u0131 v\u0259 \u00e7e\u015fid o q\u0259d\u0259rdir ki, maraqlanmamaq olmur. Biz\u0259 f\u0259rqli qiym\u0259t\u0259, m\u00fcxt\u0259lif \u00e7e\u015fidd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n m\u0259hsullardan hans\u0131n\u0131 alaq? Nec\u0259 se\u00e7\u0259k? Bu kimi suallar \u0259traf\u0131nda Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin (UNEC) &#8220;M\u00fch\u0259ndislik v\u0259 t\u0259tbiqi elml\u0259r&#8221; kafedras\u0131n\u0131n Qida m\u00fch\u0259ndisliyi b\u00f6lm\u0259sinin dosenti, texnika elml\u0259ri namiz\u0259di Nat\u0259van Q\u0259dimova il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fdik.<\/p>\n<p>&#8211; Mal \u0259ti kolbasas\u0131d\u0131r, ancaq kiloqram\u0131 mal \u0259tinin qiym\u0259tind\u0259n ucuzdur. Kolbasa alark\u0259n vitrind\u0259ki m\u0259hsullara baxan \u00e7ox al\u0131c\u0131n\u0131 bu sual d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr: Kolbasa \u0259td\u0259n haz\u0131rlan\u0131rsa, qiym\u0259ti niy\u0259 \u0259td\u0259n ucuzdur?<\/p>\n<p>&#8211; Kolbasa m\u0259mulatlar\u0131 reseptura v\u0259 standartlar \u0259sas\u0131nda istehsal edilir. Resepturaya uy\u011fun olaraq 100 kq xammala \u0259td\u0259n \u0259lav\u0259 donuz piyi (yaxud ba\u015fqa heyvan piyi), un, duz, ni\u015fasta, sar\u0131msaq, yumurta melanj\u0131, m\u00fcxt\u0259lif \u0259dviyyatlar, nitrit v\u0259 s. qat\u0131l\u0131r. Haz\u0131rda bir kiloqram s\u00fcm\u00fcks\u00fcz \u0259tin qiym\u0259ti 14 manatd\u0131r. Kolbasada 1 kiloqrama yax\u0131n \u0259t istifad\u0259 edilirs\u0259, onun qiym\u0259tinin \u00fcz\u0259rin\u0259 sadalad\u0131\u011f\u0131m dig\u0259r m\u0259hsullar\u0131n qiym\u0259tini, istehsal x\u0259rcl\u0259rini, m\u00fc\u0259ssis\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rinin \u0259m\u0259k haqq\u0131n\u0131, sat\u0131\u015f m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin qoydu\u011fu 10-20 faiz r\u00fcsumu da \u0259lav\u0259 ets\u0259k, dem\u0259li, kolbasa \u0259tl\u0259 eyni qiym\u0259t\u0259 yox, ondan baha olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Onda ucuz kolbasa nec\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lir?<\/p>\n<p>&#8211; 100 faiz resepturaya uy\u011fun v\u0259 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli \u0259td\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 m\u0259hsul istehsal olunanda qiym\u0259ti baha, al\u0131c\u0131s\u0131 is\u0259 az olur. Bu is\u0259 istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rf\u0259li deyil. Orta s\u0259viyy\u0259li insanlar baha kolbasa m\u0259mulatlar\u0131n\u0131 ala bilmir. Ona g\u00f6r\u0259, ucuz variantlardan istifad\u0259 edib daha a\u015fa\u011f\u0131 qiym\u0259t\u0259 ba\u015fa g\u0259l\u0259n m\u0259hsullar\u0131 bazara \u00e7\u0131xaranlar \u00e7oxdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259ti soya v\u0259 ya heyvan z\u00fclallar\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259z edir, heyvan c\u0259md\u0259yinin daha ucuz v\u0259 qidal\u0131l\u0131q d\u0259y\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131 olan hiss\u0259sind\u0259n &#8211; m\u0259d\u0259, ba\u011f\u0131rsaq, q\u0131\u011f\u0131rdaqdan istifad\u0259 edirl\u0259r. Bu \u00fcsullarla m\u0259hsulun maya d\u0259y\u0259rini a\u015fa\u011f\u0131 salmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ucuz m\u0259hsulun \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259sinin bir s\u0259b\u0259bi soyan\u0131n t\u0259tbiqidir. Soya adi a\u011f r\u0259ngli tozdur, suyu \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7\u0259kdiyind\u0259 \u015fi\u015fir v\u0259 h\u0259cmini d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 art\u0131r\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259hsul \u00e7\u0131x\u0131m\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ldir. 100 kiloqram kolbasaya 1-3 faiz miqdar\u0131nda soya \u0259lav\u0259 edil\u0259 bil\u0259r, ancaq istehsal olunan m\u0259hsulun \u00e7\u0131x\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 bu miqdar y\u00fcks\u0259ldilir. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 bu, \u0259t\u0259 q\u0259na\u0259t imkan\u0131 yarad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259g\u0259r 100 kiloqram qiym\u0259y\u0259 10 kiloqram soya \u0259lav\u0259 edil\u0259rs\u0259, o, \u00f6z\u00fcn\u0259 5-6 litr su birl\u0259\u015fdirir, h\u0259cmi art\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 60 kiloqram art\u0131ma s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>&#8211; Y\u0259ni \u0259sas narahat ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 soyan\u0131n miqdar\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>&#8211; Soya bitki z\u00fclal\u0131d\u0131r v\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli deyil. Etiketd\u0259 h\u0259r hans\u0131 m\u0259hsulun t\u0259rkibind\u0259 soya g\u00f6r\u0259nd\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 il\u0259 baxmas\u0131nlar. Soyan\u0131n miqdar\u0131na baxs\u0131nlar. \u018fslind\u0259, soyan\u0131n miqdar\u0131 etiketd\u0259 qeyd olunmal\u0131d\u0131r. Bir \u00e7oxu qeyd edir, amma etm\u0259y\u0259nl\u0259r d\u0259 var. Narahat ed\u0259n dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259 odur ki, kolbasaya \u0259lav\u0259 edil\u0259n soya Geni Modifikasiya Olunmu\u015f (GMO) m\u0259hsuldurmu? \u00c7\u00fcnki qida m\u0259hsullar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 \u0259n \u00e7ox geni d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f m\u0259hsullardan biri d\u0259 soyad\u0131r. GMO-lar is\u0259 orqanizm\u0259 ziyanl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Soyan\u0131 \u00e7ox istifad\u0259 ed\u0259n istehsal\u00e7\u0131 m\u0259hsulun \u00fcz\u0259rind\u0259 onun miqdar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn yazmaya bil\u0259r. B\u0259s al\u0131c\u0131lar bunu ev \u015f\u0259raitind\u0259 nec\u0259 t\u0259yin ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r?<\/p>\n<p>&#8211; T\u0259rkibind\u0259 \u0259tin miqdar\u0131 daha \u00e7ox olan kolbasa m\u0259mulat\u0131n\u0131 tavada q\u0131zardanda, onlar y\u0131\u011f\u0131l\u0131r, yumrulan\u0131r. T\u0259rkibind\u0259 \u00e7oxlu miqdarda soya olan kolbasa m\u0259mulatlar\u0131n\u0131 eyni \u015f\u0259raitd\u0259 q\u0131zartd\u0131qda, ya\u011fdan as\u0131l\u0131 olmayaraq, tavaya yap\u0131\u015f\u0131r. \u018fg\u0259r yap\u0131\u015f\u0131rsa, t\u0259rkibind\u0259 soya var, \u00f6z\u00fc d\u0259 art\u0131q miqdarda.<\/p>\n<div>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<\/div>\n<p>&#8211; Kolbasa sa\u011flam qida adland\u0131r\u0131lm\u0131r. \u0130stehsalda sa\u011flaml\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 yana\u015fma nec\u0259dir?<\/p>\n<p>&#8211; H\u0259r bir qida m\u0259hsulu kimi kolbasa m\u0259mulatlar\u0131 da keyfiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 standartlar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab verm\u0259lidir. O, keyfiyy\u0259tli olmal\u0131, t\u0259rkibind\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir ed\u0259n madd\u0259l\u0259r olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 el\u0259 keyfiyy\u0259ti t\u0259yin etm\u0259kdir&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li, kolbasa m\u0259hsullar\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259tini t\u0259yin etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6nc\u0259 m\u0259hsulun etiketin\u0259 fikir verilm\u0259lidir. Etiketd\u0259 m\u0259hsulun ad\u0131, onun n\u00f6v\u00fc, t\u0259rkibi, standart\u0131n n\u00f6mr\u0259si, istehsal tarixi, saxlanma \u015f\u0259raiti, yararl\u0131l\u0131q m\u00fcdd\u0259ti kimi vacib m\u0259lumatlar g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. Etiketind\u0259 vacib m\u0259lumatlar qeyd olunmayan m\u0259hsullar\u0131 almaq olmaz. Sat\u0131\u015f yerind\u0259 kolbasa m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n saxlanma \u015f\u0259raitin\u0259 diqq\u0259t edilm\u0259lidir. Ald\u0131qlar\u0131 kolbasa m\u0259mulatlar\u0131nda he\u00e7 bir bo\u015fluq olmamal\u0131, \u00f6rt\u00fcy\u00fc quru olmal\u0131, r\u0259ngi h\u0259dd\u0259n art\u0131q parlaq olmamal\u0131, iyind\u0259 \u0259t\u0259 v\u0259 \u0259dviyyatlara xas iy hiss olunmal\u0131, dad\u0131nda tur\u015fuma, xarab olma hiss edilm\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p>&#8211; Kolbasa m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n istehsal\u0131nda natrium nitrit istifad\u0259 edilir. Bunun x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 s\u0259b\u0259b olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259r d\u0259 s\u0259sl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>&#8211; Bu madd\u0259nin kolbasa m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n istehsal\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif funksiyalar\u0131 var. Birincisi, natrium nitrit \u0259sas konservant kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir, m\u0259hsullarda botulizm t\u00f6r\u0259dicil\u0259rinin inki\u015faf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. Dig\u0259r funksiyas\u0131 kolbasa m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n r\u0259ngl\u0259nm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynamas\u0131d\u0131r. Kolbasa m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 zaman\u0131 onlar m\u00fcxt\u0259lif istilikl\u0259 emal prosesl\u0259rind\u0259n ke\u00e7ir v\u0259 nitrit \u0259lav\u0259 edilm\u0259zs\u0259, kolbasa boz r\u0259ngd\u0259 al\u0131n\u0131r. Nitritin \u0259lav\u0259 edilm\u0259si il\u0259 haz\u0131r m\u0259hsul \u00e7\u0259hray\u0131 r\u0259ng al\u0131r. D\u00fczd\u00fcr, nitrit z\u0259h\u0259rli madd\u0259dir, orqanizm\u0259 m\u0259nfi t\u0259siri d\u0259 var, bilavasit\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Ancaq nitritin miqdar\u0131 standartlarla m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, miqdar\u0131 \u00f6n\u0259mlidir. Kolbasa m\u0259mulatlar\u0131nda 100 kiloqram qiym\u0259d\u0259 5-7 qrama q\u0259d\u0259r natrium nitrit istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. T\u0259rkibind\u0259ki nitritl\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 yoluxmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xmin\u0259n g\u00fcnd\u0259 100 kiloqrama q\u0259d\u0259r kolbasa yeyilm\u0259lidir. Bu c\u0259h\u0259td\u0259n nitrit o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 z\u0259h\u0259rli deyil. \u0130stehsal\u00e7\u0131lar normal r\u0259ngin al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259tta 3 qram nitrit istifad\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Otto fon Bismark deyirdi: &#8220;Kolbasa v\u0259 siyas\u0259t &#8211; \u0259g\u0259r onlardan h\u0259zz almaq ist\u0259yirsinizs\u0259, nec\u0259 haz\u0131rland\u0131qlar\u0131 il\u0259 maraqlanmay\u0131n&#8221;. S\u00f6hb\u0259t kolbasadan ged\u0259nd\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00e7ox da maraqlanm\u0131rd\u0131q, amma indi istehsal\u00e7\u0131 v\u0259 \u00e7e\u015fid o q\u0259d\u0259rdir ki, maraqlanmamaq olmur. Biz\u0259 f\u0259rqli qiym\u0259t\u0259, m\u00fcxt\u0259lif \u00e7e\u015fidd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n m\u0259hsullardan hans\u0131n\u0131 alaq? Nec\u0259 se\u00e7\u0259k? Bu kimi suallar \u0259traf\u0131nda Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin (UNEC) &#8220;M\u00fch\u0259ndislik v\u0259 t\u0259tbiqi elml\u0259r&#8221; kafedras\u0131n\u0131n Qida m\u00fch\u0259ndisliyi b\u00f6lm\u0259sinin dosenti, texnika elml\u0259ri namiz\u0259di Nat\u0259van Q\u0259dimova il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fdik. &#8211; Mal \u0259ti kolbasas\u0131d\u0131r, ancaq kiloqram\u0131 mal \u0259tinin qiym\u0259tind\u0259n ucuzdur. Kolbasa alark\u0259n vitrind\u0259ki m\u0259hsullara baxan \u00e7ox al\u0131c\u0131n\u0131 bu sual&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":464156,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kolbasa_0874.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kolbasa_0874.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kolbasa_0874.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kolbasa_0874-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kolbasa_0874-487x365.jpg",487,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kolbasa_0874.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kolbasa_0874.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kolbasa_0874.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kolbasa_0874-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/kolbasa_0874.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Otto fon Bismark deyirdi: &#8220;Kolbasa v\u0259 siyas\u0259t &#8211; \u0259g\u0259r onlardan h\u0259zz almaq ist\u0259yirsinizs\u0259, nec\u0259 haz\u0131rland\u0131qlar\u0131 il\u0259 maraqlanmay\u0131n&#8221;. S\u00f6hb\u0259t kolbasadan ged\u0259nd\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00e7ox da maraqlanm\u0131rd\u0131q, amma indi istehsal\u00e7\u0131 v\u0259 \u00e7e\u015fid o q\u0259d\u0259rdir ki, maraqlanmamaq olmur. Biz\u0259 f\u0259rqli qiym\u0259t\u0259, m\u00fcxt\u0259lif \u00e7e\u015fidd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n m\u0259hsullardan hans\u0131n\u0131 alaq? Nec\u0259 se\u00e7\u0259k? Bu kimi suallar \u0259traf\u0131nda Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin (UNEC)&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/464155"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=464155"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/464155\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/464156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=464155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=464155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=464155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}