{"id":472127,"date":"2022-05-07T09:02:14","date_gmt":"2022-05-07T06:02:14","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=472127"},"modified":"2022-05-07T09:02:14","modified_gmt":"2022-05-07T06:02:14","slug":"milli-m%c9%99n%c9%99vi-d%c9%99y%c9%99rl%c9%99r%c9%99-heyd%c9%99r-%c9%99liyev-qaygisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=472127","title":{"rendered":"Milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev qay\u011f\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n memar\u0131, dahi qurucusu, b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixin\u0259 t\u0259kc\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t, ictimai-siyasi xadim kimi deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin ke\u015fiyind\u0259 duran, bu d\u0259y\u0259rl\u0259rin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan, b\u00fct\u00fcn i\u015f\u0131ql\u0131 h\u0259yat\u0131 boyu bu sah\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259n dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi daxil olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev q\u00fcdr\u0259tli v\u0259 eyni zamanda, milli d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kimi respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etdiyi b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyind\u0259 milli siyas\u0259tin, milli ideologiyan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi, xalq\u0131n m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t yetirmi\u015fdir. Tariximiz\u0259 b\u0259l\u0259d olanlar bilirl\u0259r ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00e7ox ke\u015fm\u0259ke\u015fli b\u00f6y\u00fck bir yol ke\u00e7mi\u015f, \u00f6t\u0259n \u0259srin 70 ilini Az\u0259rbaycan Sovet d\u00f6vl\u0259ti adlanan bir imperiyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur. Bu d\u00f6vrd\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi v\u0259 h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni irsimiz\u0259 birt\u0259r\u0259fli, qeyri-humanist, qeyri-b\u0259\u015f\u0259ri m\u00fcnasib\u0259t t\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011furmaya bilm\u0259z. Bel\u0259 m\u00fcnasib\u0259t xalq\u0131 \u00f6z tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131 itirm\u0259y\u0259, onu manqurtla\u015fmaya y\u00f6n\u0259ltm\u0259k m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev do\u011fma xalq\u0131na, dilin\u0259 v\u0259 dinin\u0259 d\u0259rind\u0259n ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus m\u0259rdan\u0259liyi, c\u0259sar\u0259ti, d\u00f6nm\u0259z irad\u0259si id\u0259 bariz \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bu da bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, Heyd\u0259r \u018fliyev milli oldu\u011fu q\u0259d\u0259r, h\u0259m d\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri idi. O bilirdi ki, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259ni s\u0259viyy\u0259sin\u0259 b\u0259l\u0259d olmadan milli-m\u0259d\u0259ni irs\u0259, dini ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 layiqinc\u0259, s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259m\u0259k c\u0259tindir.<\/p>\n<p>\u018fsl x\u0259lqi idraka, milli qay\u0259y\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev yeni n\u0259sl\u0259, g\u0259ncl\u0259r\u0259 \u00f6z soyuna, k\u00f6k\u00fcn\u0259 daimi ba\u011fl\u0131 olma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edirdi: \u201cH\u0259r bir g\u0259nc \u00f6z k\u00f6k\u00fcn\u0259 sadiq olmal\u0131d\u0131r&#8230; Bizim \u00f6z k\u00f6k\u00fcm\u00fcz \u00e7ox sa\u011flam k\u00f6kd\u00fcr v\u0259 biz onunla f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rik. H\u0259r bir g\u0259ncin h\u0259yatda u\u011furla ya\u015famas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6k\u00fcn\u0259 sadiqliyi \u0259n \u0259sas amildir&#8230; Eyni zamanda \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri, d\u00fcny\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259k, onlar\u0131 \u00f6z m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259k bizim \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rimizd\u0259n biridir&#8230; Bu, g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bizim strateji yolumuzdur\u201d.<\/p>\n<p>Ke\u00e7mi\u015fl\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin \u0259laq\u0259sini g\u00f6z\u0259l bil\u0259n, duyan b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyev bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t verir, insanlar\u0131 dinin m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rind\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131: \u201c&#8230; M\u0259hz bu d\u00f6vrd\u0259 h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131, h\u0259r bir m\u00fcs\u0259lman ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u0130slam dininin t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00f6z m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ltm\u0259lidir\u201d. Dahi \u00f6nd\u0259r bildirirdi: \u201cM\u0259n\u0259viyyat\u0131m\u0131z n\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k olarsa, biz insanlarda, h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131da, m\u00fcs\u0259lmanda v\u0259t\u0259n\u0259, \u00f6z amallar\u0131na s\u0259daq\u0259t, m\u0259n\u0259vi safl\u0131q \u0259hval-ruhiyy\u0259si t\u0259rbiy\u0259 ed\u0259 bils\u0259k, Az\u0259rbaycan bu a\u011f\u0131r b\u00f6hran d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n, \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n tezlikl\u0259 v\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 \u00e7\u0131xacaqd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Bu da bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, xalq\u0131m\u0131z\u0131n dinin\u0259, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259, dilin\u0259 v\u0259 milli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259n \u00e7ox \u00f6t\u0259n \u0259srd\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259cav\u00fcz olunmu\u015f, \u00f6gey m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Bol\u015fevikl\u0259r dinsiz bir c\u0259miyy\u0259t yaratmaq, xalqlar\u0131n min ill\u0259rl\u0259 qoruyub saxlad\u0131\u011f\u0131, n\u0259sild\u0259n-n\u0259sil\u0259 \u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc milli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259, milli qaydalar v\u0259 \u0259lam\u0259tl\u0259r\u0259, h\u0259tta musiqisin\u0259 d\u0259 \u201ck\u00f6hn\u0259lik\u201d dam\u011fas\u0131 vuraraq \u00fcst\u00fcnd\u0259n q\u0259l\u0259m \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259dil\u0259r. Totalitar Sovet rejimi s\u00f6zd\u0259 \u0259n humanist, \u0259n demokratik qurulu\u015f yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ets\u0259 d\u0259, h\u0259qiq\u0259td\u0259 is\u0259 humanizmd\u0259n, demokratiyadan tamam yan ke\u00e7irdi.<\/p>\n<p>Sovet ideoloqlar\u0131 ke\u00e7mi\u015fd\u0259n qalma bayramlara qar\u015f\u0131 d\u0131 ilk g\u00fcnd\u0259n m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. \u0130\u015f o yer\u0259 \u00e7atd\u0131 ki, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rqd\u0259 qeyd olunan Novruz bayram\u0131n\u0131 \u201cke\u00e7mi\u015fin qal\u0131\u011f\u0131\u201d, \u201cm\u00f6vhumat bayram\u0131\u201d, \u201cx\u00fcrafat\u00e7\u0131lar\u0131n uydurma fantaziyas\u0131\u201d hesab etdil\u0259r, ona dam\u011fa vuraraq dini bayramlar s\u0131ras\u0131na qatd\u0131lar. Unudulurdu ki, Novruz \u2013 Bahar bayram\u0131, \u0130slamdan \u00e7ox-\u00e7ox \u0259vv\u0259l \u015e\u0259rq xalqlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd olunurdu.<\/p>\n<p>Burada bir m\u0259s\u0259l\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rmaq olmaz. Sovet ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 ki\u00e7ik xalqlar\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fcs\u0259lman xalqlar\u0131n\u0131n xristian xalqlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 \u0259riyib getm\u0259sin\u0259, assimliasiya olmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratmaq t\u0259\u015fkil edirdi. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259sas\u0259n iki \u015f\u0259rt vard\u0131: xalqlar\u0131n dilini v\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259sini unutdurmaq. Onlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar ki, milli hissl\u0259rin, dini duy\u011fular\u0131n oyanmas\u0131q\u0131q qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131ns\u0131n.<\/p>\n<p>Bu oyan\u0131\u015f, bu \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk Heyd\u0259r \u018fliyevin 1969-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259n sonra yeni bir v\u00fcs\u0259t ald\u0131 des\u0259k he\u00e7 d\u0259 yan\u0131lmar\u0131q. Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z\u00fcyl\u0259 bir yenilik, t\u0259z\u0259 abi-hava g\u0259tirdi. \u00c7ox tez hiss olunaraq g\u00f6r\u00fcnd\u00fc ki, yeni r\u0259hb\u0259r ba\u015fdan-aya\u011fa milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 malik \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. Respublikan\u0131n ictima-siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda bir d\u00f6n\u00fc\u015f yarand\u0131. Az\u0259rbaycan dilin\u0259, \u0259d\u0259biyyat\u0131na, inc\u0259s\u0259n\u0259tin\u0259 qay\u011f\u0131, diqq\u0259t artd\u0131.<\/p>\n<p>SSR\u0130-d\u0259 adamlar\u0131n \u201csovet xalq\u0131\u201d, \u201csovet mill\u0259ti\u201d ruhunda t\u0259rbiy\u0259 edilm\u0259y\u0259 s\u0259y g\u00f6st\u0259rildiyi bir zamanda Az\u0259rbaycan SSR-in 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dili \u201cd\u00f6vl\u0259t dili\u201d kimi yaz\u0131ld\u0131. Onu da dey\u0259k ki, m\u00fcs\u0259lman respublikalardan yaln\u0131z Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t dili yerli xalq\u0131n milli dili q\u0259bul edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ilk g\u00fcnd\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin t\u0259r\u0259qqisi, inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fc. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 abid\u0259l\u0259r, heyk\u0259ll\u0259r ucaltd\u0131. N\u0259riman N\u0259rimanova, N\u0259simiy\u0259, \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259taiy\u0259, H\u00fcseyn Cavid\u0259, C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131ya v\u0259 ba\u015fqalar\u0131na qoyulmu\u015f m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m heyk\u0259l v\u0259 abid\u0259l\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev yadigarlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n \u0259srin 70-80-ci ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda n\u0259 q\u0259d\u0259r \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n yubileyl\u0259ri ke\u00e7irildi. H\u0259m d\u0259 bu yubileyl\u0259r respublika \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 deyil, \u00fcmumittifaq, \u00fcmumd\u00fcnya miqyas\u0131nda ke\u00e7irilirdi. Heyd\u0259r \u018fliyevin ke\u00e7irdiyi h\u0259r bir yubiley \u0259sl m\u0259d\u0259niyy\u0259t, bayram hadis\u0259sin\u0259 \u00e7evrilirdi. Bed\u0259 m\u0259rasiml\u0259r xalq\u0131 t\u0259kc\u0259 tan\u0131tm\u0131r, onu h\u0259m d\u0259 ucald\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra da dilimizin, xalq\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sin\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u0259nfur, qara q\u00fcvv\u0259l\u0259rin, m\u0259krli c\u0259hdl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 yen\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ald\u0131. Onun d\u00f6nm\u0259z irad\u0259si, c\u0259sar\u0259tli m\u0259ntiqi \u0259n \u00e7ox sevdiyi, h\u00f6rm\u0259t etdiyi adamlara da g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259di.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik m\u0259har\u0259ti, \u00f6z v\u0259t\u0259nin\u0259, xalq\u0131na, dinin\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yax\u0131n-uzaq ell\u0259r\u0259, \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7oxdan b\u0259lli idi. Ona g\u00f6r\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 h\u0259r yerd\u0259 x\u00fcsusi h\u00f6rm\u0259t, diqq\u0259t h\u0259mi\u015f\u0259 olmu\u015fdur. Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n da b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t b\u0259sl\u0259diyi, sevdiyi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olmu\u015fdur v\u0259 olaraq da qal\u0131r.<\/p>\n<p>1998-ci ild\u0259 Bak\u0131da iki b\u00f6y\u00fck \u0130slam toplant\u0131s\u0131 ke\u00e7irildi. Onlardan birincisi h\u0259min ilin sentyabr\u0131n ax\u0131r\u0131 oktyabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ba\u015f tutdu. \u201cBeyn\u0259lxalq \u0130slam konfrans\u0131 v\u0259 Qafqaz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n X qurultay\u0131\u201d adlanan bu toplant\u0131 dini m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdu. Toplant\u0131da Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev parlaq bir nitq s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k \u0130slam dininin tarixin\u0259 v\u0259 bu dinin m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d oldu\u011funu bir daha g\u00f6st\u0259rdi. \u201cB\u00fct\u00fcn dinl\u0259r d\u00fcnyada y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259viyyat\u0131 t\u0259bli\u011f edirl\u0259r. O da m\u0259lumdur ki, b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 insanlar \u00f6z \u015f\u00fcurunu, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri v\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 yaranan qayda-qanunlar\u0131 \u0259sas\u0259n dini d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n, dinin insanlara b\u0259x\u015f etdiyi keyfiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r.\u201d<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n g\u0259lmi\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 sonsuz maraqla qulaq as\u0131rd\u0131lar. Qonaqlar\u0131n mara\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b bir d\u0259 o idi ki, Ulu \u00d6nd\u0259r he\u00e7 n\u0259y\u0259 baxmadan, sin\u0259d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131. H\u0259m d\u0259 \u0259sl tribun, \u0259sl natiq kimi dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev konfrans v\u0259 qurultay n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 ke\u00e7mi\u015f Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik qazanandan sonra xalq\u0131n dinin\u0259 v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcnasib\u0259tini m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259r\u0259k demi\u015fdir: \u201cBu g\u00fcn d\u00f6vl\u0259timiz, konstitusiyam\u0131z insanlara b\u00fct\u00fcn azadl\u0131qlar\u0131 ver\u0259r\u0259k, o c\u00fcml\u0259d\u0259n vicdan azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131, din azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z siyas\u0259tinini \u0259sas hiss\u0259si hesab edir.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 kommunist ideologiyas\u0131n\u0131n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 vurdu\u011fu z\u0259rb\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fcy\u00fc 70 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 din\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan t\u0259bli\u011fat v\u0259 x\u00fcsus\u0259n dinin qada\u011fan olunmas\u0131 v\u0259 dinin t\u0259hrif edilm\u0259si olmu\u015fdur. Ancaq din, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bizim m\u0259nsub oldu\u011fumuz \u0130slam dini o q\u0259d\u0259r q\u00fcdr\u0259t\u0259 malikdir ki, he\u00e7 bir ideologiya, he\u00e7 bir hakimiyy\u0259t \u2013 he\u00e7 bir h\u00f6kmdar onunla bacara bilm\u0259z v\u0259 70 illik tarix d\u0259 g\u00f6st\u0259rdi ki, bunu bacara bilm\u0259di\u201d.<\/p>\n<p>1998-ci ilin dekabr\u0131n 9-da Bak\u0131da n\u00f6vb\u0259ti bel\u0259 bir toplant\u0131 &#8211; \u201c\u0130slam sivilizasiyas\u0131 Qafqazda\u201d m\u00f6vzusunda ilk Beyn\u0259lxalq Simpozium ke\u00e7irildi.<\/p>\n<p>Simpoziumda Heyd\u0259r \u018fliyev g\u00f6st\u0259rdi ki, m\u00fcasirlik v\u0259 dini-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r bir-birin\u0259 ba\u011flanmal\u0131, bir-birini tamamlamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Liderimiz din xadiml\u0259rin\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 ver\u0259r\u0259k bildirdi ki, onlar \u0130slam dininin \u00e7ox yax\u015f\u0131, d\u00fcny\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini, onun he\u00e7 zaman \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259y\u0259n m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 etsinl\u0259r, bu d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n insanlar\u0131n b\u0259hr\u0259lnm\u0259sin\u0259, onlar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131nda istifad\u0259 etsinl\u0259r.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259kc\u0259 \u0130slam dinin\u0259 yox, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycanda qeyri-dinl\u0259r\u0259 &#8211; xristian v\u0259 y\u0259hudi dinl\u0259rin\u0259 d\u0259 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 diqq\u0259t yetirirdi. O, \u0130slam din xadiml\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r xristian v\u0259 y\u0259hudi din xadiml\u0259rini d\u0259 \u00f6z g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 d\u0259v\u0259t edirdi. O, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 xristian kils\u0259sind\u0259, y\u0259hudi sinaqoqlar\u0131nda dindarlarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259r, onlar\u0131n dini bayramlar\u0131nda h\u0259min dinl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini t\u0259brik ed\u0259rdi. Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259mi\u015f\u0259 f\u0259xrl\u0259 dey\u0259rdi ki, Az\u0259rbaycanda dini d\u00f6z\u00fcml\u00fck vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n h\u0259yata v\u0259siq\u0259 almas\u0131nda \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rinin rolu dan\u0131lmazd\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>F\u0259xrl\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik siyas\u0259tini v\u0259 ictimai siyasi kursunu layiqinc\u0259 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n, d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d olan, bu t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 yeni milli \u00e7alarlar \u0259lav\u0259 ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inamla, geni\u015f add\u0131mlarla gedir.<\/p>\n<p><strong>Musa Quluzad\u0259,<\/strong><br \/>\n<u>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda\u00a0D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n professoru,<br \/>\ntarix elml\u0259ri doktoru, \u018fm\u0259kdar m\u00fc\u0259llim,\u00a0Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc<\/u><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n memar\u0131, dahi qurucusu, b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixin\u0259 t\u0259kc\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t, ictimai-siyasi xadim kimi deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin ke\u015fiyind\u0259 duran, bu d\u0259y\u0259rl\u0259rin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan, b\u00fct\u00fcn i\u015f\u0131ql\u0131 h\u0259yat\u0131 boyu bu sah\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259n dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi daxil olmu\u015fdur. Heyd\u0259r \u018fliyev q\u00fcdr\u0259tli v\u0259 eyni zamanda, milli d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kimi respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etdiyi b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyind\u0259 milli siyas\u0259tin, milli ideologiyan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi, xalq\u0131n m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t yetirmi\u015fdir. Tariximiz\u0259 b\u0259l\u0259d olanlar bilirl\u0259r ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00e7ox ke\u015fm\u0259ke\u015fli b\u00f6y\u00fck&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":472128,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/b93e78c6160775244782658852110123796.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/b93e78c6160775244782658852110123796.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/b93e78c6160775244782658852110123796.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/b93e78c6160775244782658852110123796-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/b93e78c6160775244782658852110123796-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/b93e78c6160775244782658852110123796-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/b93e78c6160775244782658852110123796.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/b93e78c6160775244782658852110123796.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/b93e78c6160775244782658852110123796-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/b93e78c6160775244782658852110123796.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n memar\u0131, dahi qurucusu, b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixin\u0259 t\u0259kc\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t, ictimai-siyasi xadim kimi deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin ke\u015fiyind\u0259 duran, bu d\u0259y\u0259rl\u0259rin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan, b\u00fct\u00fcn i\u015f\u0131ql\u0131 h\u0259yat\u0131 boyu bu sah\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259n dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi daxil olmu\u015fdur. Heyd\u0259r \u018fliyev q\u00fcdr\u0259tli v\u0259 eyni&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/472127"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=472127"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/472127\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/472128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=472127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=472127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=472127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}