{"id":472486,"date":"2022-05-09T11:15:26","date_gmt":"2022-05-09T08:15:26","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=472486"},"modified":"2022-05-09T11:15:26","modified_gmt":"2022-05-09T08:15:26","slug":"ulu-ond%c9%99rin-yeni-neft-strategiyasi-butun-ugurlarimizin-m%c9%99h%c9%99k-dasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=472486","title":{"rendered":"Ulu \u00d6nd\u0259rin yeni neft strategiyas\u0131: B\u00fct\u00fcn u\u011furlar\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin milli neft strategiyas\u0131n\u0131n \u0259saslar\u0131 XX \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259-dahi liderin Az\u0259rbaycana birinci d\u0259f\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qoyulmu\u015fdur. \u00d6t\u0259n \u0259srin 70-80-ci ill\u0259rind\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 neft s\u0259nayesinin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar umumilikd\u0259 respublika iqtisadiyyat\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131. 1971-ci ild\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda 1 milyard\u0131nc\u0131 ton neftin hasilat\u0131n\u0131n qeyd edildiyi t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasim ke\u00e7irilmi\u015fdir. \u00dcmummilli Liderin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 70-80-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131na t\u0259kan ver\u0259n 75\u00a0n\u00f6vd\u0259 400-d\u0259n \u00e7ox a\u011f\u0131r y\u00fck qald\u0131ran kran g\u0259misi, boru\u00e7\u0259k\u0259n g\u0259mil\u0259r, seysmik, s\u0259rni\u015fin v\u0259 s. g\u0259mi n\u00f6vl\u0259ri g\u0259tirildi. X\u0259z\u0259rd\u0259 2500 t g\u00fcc\u00fcnd\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u201d kran\u0131, \u201cX\u0259z\u0259r\u201d tipli \u00f6z\u00fcqalxan, sonralar is\u0259 d\u0259nizin 200 m d\u0259rinliyind\u0259ki sah\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n \u201c\u015eelf\u201d tipli yar\u0131mdalma \u00fcz\u0259n qazma qur\u011fular\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259nizin daha d\u0259rin sah\u0259l\u0259rind\u0259 z\u0259ngin neft v\u0259 qaz yataqlar\u0131n\u0131n k\u0259\u015ff olunmas\u0131na imkan yarand\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 60-c\u0131 ill\u0259rin sonu il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 yeni 8 neft v\u0259 qaz yataqlar\u0131 k\u0259\u015ff edildi, neft ehtiyatlar\u0131 iki, qaz ehtiyatlar\u0131 is\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131ld\u0131. 1975-ci ild\u0259 neft v\u0259 qaz\u0131n \u00fcmumi hasilat\u0131 27,1 milyon tona \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. 80-ci ill\u0259rd\u0259 \u00fcz\u0259n qazma qur\u011fular\u0131n\u0131n say\u0131 11-\u0259 \u00e7atd\u0131 v\u0259 onlardan istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259, haz\u0131rda Az\u0259rbaycan neftinin \u0259sas hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259n d\u0259nizin 80-350 m d\u0259rinlikd\u0259 yatan z\u0259ngin neft ehtiyatlar\u0131na malik olan yataqlar k\u0259\u015ff olundu (G\u00fcn\u0259\u015fli, \u00c7\u0131raq, Az\u0259ri v\u0259 b.).<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq Az\u0259rbaycanda neft emal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi proqram haz\u0131rlanm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min proqrama \u0259sas\u0259n yeni texnika v\u0259 texnologiyaya malik zavodlar yarad\u0131lm\u0131\u015f, t\u0259z\u0259 qur\u011fular in\u015fa olunmu\u015fdur. Eyni zamanda neftay\u0131rma zavodlar\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. \u201cAz\u0259rbaycanda neftay\u0131rma s\u0259nayesinin yenid\u0259n qurulmas\u0131\u201d plan\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 icra olunduqca, bu sah\u0259d\u0259 ba\u015flanan keyfiyy\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri d\u0259 geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k d\u0259rinl\u0259\u015firdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1976-c\u0131 ild\u0259 \u201cELOU-AVT-6\u201d, 1980-ci ild\u0259 \u201cKatalitik riforminq\u201d, 1986-c\u0131 ild\u0259 \u201cNeftin koksla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d, 1993-c\u00fc ild\u0259 \u201cKatalitik krekinq\u201d qur\u011fular\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131, h\u0259l\u0259 sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 \u00dcmummilli Liderin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 respublikam\u0131zda g\u00f6r\u00fcl\u0259n dig\u0259r i\u015fl\u0259r, yarad\u0131lan m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259l bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycanda d\u00fcnya standartlar\u0131na uy\u011fun neft s\u0259nayesinin formala\u015fmas\u0131na imkan yaratm\u0131\u015fd\u0131r. O d\u00f6vrd\u0259 d\u00fcnyada analoqu olmayan D\u0259rin D\u0259niz \u00d6z\u00fcll\u0259ri Zavodunun Az\u0259rbaycanda, Bak\u0131da tiklm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn o zaman Sovetl\u0259r m\u0259kan\u0131nda 450 mln. AB\u015e dollar\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn Moskvadan bel\u0259 bir icaz\u0259nin al\u0131nmas\u0131na nail olunmas\u0131 (bu zavodun H\u0259\u015ft\u0259rxanda tikilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu) ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00f6hk\u0259m irad\u0259sinin v\u0259 c\u0259sar\u0259tinin n\u0259tic\u0259si idi. Zavodun tikilm\u0259sin\u0259 1978-ci ild\u0259 ba\u015fland\u0131 v\u0259 1989-cu ild\u0259 istismara verildi. B\u00fct\u00fcn bunlar Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n v\u0259 m\u00fcdrik siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259si idi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan neft s\u0259nayesi \u00f6z\u00fcn\u00fcn 150 illik tarixi \u0259rzind\u0259 b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu ke\u00e7ib. Xalq\u0131m\u0131z yaln\u0131z Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fchas\u0131n\u0131n say\u0259sind\u0259 XX \u0259srin sonralar\u0131nda, Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini yenid\u0259n b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra bu s\u0259rv\u0259tl\u0259rd\u0259n tam b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259k imkan\u0131 qazan\u0131b. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-ci ild\u0259 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 ikinci d\u0259f\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 respublikam\u0131z\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi h\u0259yat\u0131nda taley\u00fckl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 qoymaqla yana\u015f\u0131, neft m\u00fcqavil\u0259si \u00fczr\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259, dan\u0131\u015f\u0131qlara faktiki olaraq yenid\u0259n ba\u015flanmas\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, \u00e7\u0259tin dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n maraqlar\u0131na tamamil\u0259 cavab ver\u0259n m\u00fcqavil\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri \u0259ld\u0259 edildi. O d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidentinin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 \u201cAz\u0259ri\u201d, \u201c\u00c7\u0131raq\u201d \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d (d\u0259rin sulu hiss\u0259si) yataqlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fczr\u0259 xarici \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlara ba\u015fland\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131 lab\u00fcd f\u0259lak\u0259td\u0259n xilas ed\u0259n dahi r\u0259hb\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev onun iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. El\u0259 ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n o zaman ARDN\u015e-nin birinci vitse-prezidenti v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n \u0130lham \u018fliyev dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesin\u0259 c\u0259lb edildi, yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n v\u0259 u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin \u0259n f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndan oldu. 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131dak\u0131 \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d saray\u0131nda \u00f6z m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259 ba\u011fland\u0131. D\u0259nizin d\u0259rinliyind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cAz\u0259ri\u201d, \u201c\u00c7\u0131raq\u201d, \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yataqlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259si v\u0259 m\u0259hsulun pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda 400 s\u0259hif\u0259lik bu m\u00fcqavil\u0259 4 dild\u0259 t\u0259rtib edildi. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259 8 \u00f6lk\u0259d\u0259n (Az\u0259rbaycan, AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259, Norve\u00e7, Yaponiya, S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131) 13 \u015firk\u0259t (\u201cAmoko\u201d, \u201cbp\u201d, \u201cMakDermott\u201d, \u201cYunokal\u201d, \u201cARDN\u015e\u201d, \u201cLUKoyl\u201d, \u201cStatoyl\u201d, \u201cEkson\u201d, \u201cT\u00fcrkiy\u0259 petrollar\u0131\u201d, \u201cPenzoyl\u201d, \u201c\u0130to\u00e7u\u201d, \u201cRemko\u201d, \u201cDelta\u201d) i\u015ftirak edirdi. Bu m\u00fcqavil\u0259 sonralar d\u00fcnyan\u0131n 19 \u00f6lk\u0259sinin 41 neft \u015firk\u0259ti il\u0259 30-d\u0259k sazi\u015fin imzalanmas\u0131na yol a\u00e7araq, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n rifah\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d Az\u0259rbaycan\u0131n bir d\u00f6vl\u0259t kimi siyasi v\u0259 iqtisadi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131na, d\u00fcnya iqtisadi sistemin\u0259 qo\u015fulmas\u0131na v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 m\u00f6vqeyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratd\u0131. Bu tarxi s\u0259n\u0259din imzalanmas\u0131 il\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin tarixind\u0259 yeni milli neft strategiyas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>Neft strategiyas\u0131n\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq Az\u0259rbaycana daxil olan b\u00f6y\u00fck neft g\u0259lirl\u0259rinin toplanmas\u0131 v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259sini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 1999-cu ild\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin F\u0259rman\u0131 il\u0259 D\u00f6vl\u0259t Neft Fondu yarad\u0131ld\u0131. Neft Fondunun yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 neft s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin n\u0259sill\u0259r aras\u0131nda \u0259dal\u0259tli b\u00f6lg\u00fcs\u00fc, onlar\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 idar\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sasl\u0131 t\u0259minat quruldu.<\/p>\n<p>1999-cu ilin noyabr\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259nin \u0130stanbul \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f AT\u018fT-in Sammitind\u0259 AB\u015e, T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, Qazax\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n prezidentl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan (BTC) \u201c\u018fsas ixrac neft k\u0259m\u0259ri\u201dnin \u00e7\u0259kili\u015fi haqq\u0131nda d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 M\u00fcqavil\u0259 imzaland\u0131.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin yenilm\u0259z \u0259zmi, prinsipiall\u0131\u011f\u0131 v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck mane\u0259l\u0259r\u0259 baxmayaraq, 2002-ci il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 Bak\u0131da Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 prezidentl\u0259rinin, AB\u015e-\u0131n energetika nazirinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan \u0259sas ixrac neft boru k\u0259m\u0259rinin t\u0259m\u0259li qoyuldu. T\u0259xmin\u0259n, \u00fc\u00e7 il sonra, 2005-ci ilin may\u0131nda k\u0259m\u0259rin Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n hiss\u0259sinin istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si m\u0259rasimi ke\u00e7irildi v\u0259 boru x\u0259ttin\u0259 ilk neft vuruld\u0131. H\u0259min ilin oktyabr\u0131nda is\u0259 k\u0259m\u0259rin G\u00fcrc\u00fcstan hiss\u0259si istifad\u0259y\u0259 verildi. 2006-c\u0131 il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan nefti Ceyhan liman\u0131na \u00e7atd\u0131. H\u0259min il iyulun 4-d\u0259 neftl\u0259 y\u00fckl\u0259nmi\u015f ilk tanker limandan sal\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131ndan ke\u00e7\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n \u00e7ox b\u00f6y\u00fck u\u011furla realla\u015fmas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn reall\u0131\u011f\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdir. Son ill\u0259rd\u0259 \u00f6z geosiyasi v\u0259 iqtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259ti il\u0259 se\u00e7il\u0259n, XXI \u0259srin layih\u0259si adland\u0131r\u0131lan C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin, TANAP, TAP kimi iri transmilli layih\u0259l\u0259rin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n s\u00f6z sahibin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli paya malik olmas\u0131, \u201cXXI \u0259srin layih\u0259si\u201d hesab edil\u0259n \u201c\u015eahd\u0259niz-2\u201d layih\u0259sinin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 da \u0259sas\u0131 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d il\u0259 qoyulan b\u00f6y\u00fck neft strategiyas\u0131n\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin neft strategiyas\u0131n\u0131n u\u011furlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq Az\u0259rbaycan\u0131n regionun lider d\u00f6vl\u0259ti, el\u0259c\u0259 d\u0259 regional v\u0259 qlobal iqtisadi layih\u0259l\u0259rin apar\u0131c\u0131 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri kimi tan\u0131nmas\u0131na \u015f\u0259rait yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n b\u00fct\u00fcn iqtisadi u\u011furlar\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda m\u0259hz milli neft strategiyas\u0131, bu strategiyan\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131 olan \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d dayan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin milli neft strategiyas\u0131n\u0131n \u0259saslar\u0131 XX \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259-dahi liderin Az\u0259rbaycana birinci d\u0259f\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qoyulmu\u015fdur. \u00d6t\u0259n \u0259srin 70-80-ci ill\u0259rind\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 neft s\u0259nayesinin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar umumilikd\u0259 respublika iqtisadiyyat\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131. 1971-ci ild\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda 1 milyard\u0131nc\u0131 ton neftin hasilat\u0131n\u0131n qeyd edildiyi t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasim ke\u00e7irilmi\u015fdir. \u00dcmummilli Liderin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 70-80-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131na t\u0259kan ver\u0259n 75\u00a0n\u00f6vd\u0259 400-d\u0259n \u00e7ox a\u011f\u0131r y\u00fck qald\u0131ran kran g\u0259misi, boru\u00e7\u0259k\u0259n g\u0259mil\u0259r, seysmik, s\u0259rni\u015fin v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":472487,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/aa97d584165186146024654549710874601.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/aa97d584165186146024654549710874601.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/aa97d584165186146024654549710874601.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/aa97d584165186146024654549710874601-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/aa97d584165186146024654549710874601-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/aa97d584165186146024654549710874601-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/aa97d584165186146024654549710874601.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/aa97d584165186146024654549710874601.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/aa97d584165186146024654549710874601-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/aa97d584165186146024654549710874601.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin milli neft strategiyas\u0131n\u0131n \u0259saslar\u0131 XX \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259-dahi liderin Az\u0259rbaycana birinci d\u0259f\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qoyulmu\u015fdur. \u00d6t\u0259n \u0259srin 70-80-ci ill\u0259rind\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 neft s\u0259nayesinin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar umumilikd\u0259 respublika iqtisadiyyat\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131. 1971-ci ild\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda 1 milyard\u0131nc\u0131 ton&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/472486"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=472486"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/472486\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/472487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=472486"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=472486"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=472486"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}