{"id":472694,"date":"2022-05-10T07:04:33","date_gmt":"2022-05-10T04:04:33","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=472694"},"modified":"2022-05-10T07:04:33","modified_gmt":"2022-05-10T04:04:33","slug":"alovlu-natiq-heyd%c9%99r-%c9%99liyevin-gur-s%c9%99si-zallari-titr%c9%99dirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=472694","title":{"rendered":"Alovlu natiq Heyd\u0259r \u018fliyevin gur s\u0259si zallar\u0131 titr\u0259dirdi&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Ulu \u00f6nd\u0259rimiz Heyd\u0259r \u018fliyev c\u0259miyy\u0259timizin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r, ana dilimizin inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verirdi. Bu bar\u0259d\u0259 \u00e7ox yazmaq, \u00e7ox dan\u0131\u015fmaq olar.<\/p>\n<p>1972-ci ilin ortalar\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131lardan birinin \u00a0\u201cYolda\u015f \u00a0\u018fliyev, Siz az\u0259rbaycanca n\u0259 g\u00f6z\u0259l dan\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z\u201d dey\u0259r\u0259k t\u0259\u0259cc\u00fcb\u00fcn\u00fc bildir\u0259nd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev g\u00fcl\u00fcms\u0259y\u0259r\u0259k ona \u00a0bel\u0259 cavab vermi\u015fdi: \u201cS\u0259n niy\u0259 m\u0259nim rusca g\u00f6z\u0259l dan\u0131\u015fma\u011f\u0131ma deyil, az\u0259rbaycanca dan\u0131\u015fma\u011f\u0131ma t\u0259\u0259cc\u00fcb edirs\u0259n? Bu dil m\u0259nim ana dilimdir, m\u0259n bu dili bilm\u0259liy\u0259m! El\u0259c\u0259 d\u0259 ham\u0131m\u0131z\u201d.<\/p>\n<p>Bu, sad\u0259c\u0259 g\u0259li\u015fig\u00f6z\u0259l s\u00f6zl\u0259r deyildi.\u00a0 B\u00f6y\u00fck r\u0259hb\u0259rin h\u0259min cavab\u0131 il\u0259\u00a0 Sovet d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259zyiqi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u00a0 dilin\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t davam ed\u0259n soyuq m\u00fcnasib\u0259t tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fdi. \u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259r\u0259hli idi ki, \u00dcmummilli Liderimiz s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda t\u0259kzibolunmaz faktlarla s\u0259lis v\u0259 m\u0259ntiqli dan\u0131\u015fan alovlu tribun idi. SSR\u0130-d\u0259 onun nitql\u0259rini heyranl\u0131qla dinl\u0259yirdil\u0259r. Gur s\u0259si, y\u00fcks\u0259k intonasiyas\u0131, r\u0259van nitqi b\u00f6y\u00fck zallar\u0131 bel\u0259 titr\u0259dirdi. H\u0259tta Kremld\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n ruslar v\u0259 qeyri-mill\u0259tl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri Heyd\u0259r \u018fliyevin natiqliyin\u0259 h\u0259s\u0259d apar\u0131rd\u0131lar. Milliy\u0259tc\u0259 rus olan partiya xadiml\u0259rind\u0259n biri etiraf etmi\u015fdi ki, Heyd\u0259r \u018fliyev rus dilini biz ruslardan yax\u015f\u0131 bilir v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>F\u0259xrl\u0259 xat\u0131rlamal\u0131y\u0131q ki,\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259r Az\u0259rbaycan dilini d\u0259 inc\u0259likl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r bilirdi. \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyev haql\u0131 olaraq bel\u0259 hesab edirdi ki, Az\u0259rbaycan\u0131n milli ruhunun y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 t\u0259kan ver\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biri ana dilind\u0259 t\u0259hsilin daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sidir. Bu prosesin inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 1969-1982-ci ill\u0259rd\u0259 respublikan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259, k\u0259nd v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131 v\u0259 m\u0259kt\u0259b tikilib istifad\u0259y\u0259 verildi. \u00d6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin say\u0131 bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259 12-d\u0259n 17-y\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. Ali t\u0259hsil alan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin say\u0131 is\u0259 70 min n\u0259f\u0259rd\u0259n 100 min n\u0259f\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259ldi.<\/p>\n<p>O zaman SSR\u0130-d\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili rus dili say\u0131lsa da Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u0259rgin dan\u0131\u015f\u0131qlar apararaq Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 nail oldu. \u00a01978-ci ild\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n m\u00fcqavim\u0259tin\u0259 baxmayaraq, Az\u0259rbaycan dilin\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili statusu verildi.\u00a0 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda respublikam\u0131zda Az\u0259rbaycan dili d\u00f6vl\u0259t dili olaraq t\u0259sbit edildi. SSR\u0130 kimi bir imperiyada bel\u0259 add\u0131m g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f hadis\u0259 hesab olunurdu.<\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259n dilimizin inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirildi. Tan\u0131nm\u0131\u015f dil\u00e7i aliml\u0259r sanball\u0131 elmi-t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri yazd\u0131lar, d\u0259rslikl\u0259r, d\u0259rs v\u0259saitl\u0259ri n\u0259\u015fr olundu, Az\u0259rbaycan dilinin t\u0259drisi geni\u015fl\u0259ndirildi. Radioda v\u0259 televiziyada ana dilimizd\u0259 verili\u015fl\u0259r \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdi.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259miz ikinci d\u0259f\u0259 m\u00fcst\u0259qillik qazanandan sonra xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259rimiz Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 daha da z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 bir s\u0131ra b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik\u00a0 add\u0131mlar atd\u0131. Biz indi h\u0259min add\u0131mlar\u0131n s\u0259m\u0259sini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bu g\u00fcn dahi r\u0259hb\u0259rin siyasi kursunu layiqinc\u0259 davam etdir\u0259n Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev ana dilimizin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman\u0131 buna \u0259n yax\u015f\u0131 s\u00fcbutdur. F\u0259rmanda deyilir ki, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan dili m\u00fck\u0259mm\u0259l qrammatik qurulu\u015fa, z\u0259ngin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibin\u0259 v\u0259 ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259rin\u0259 malikdir. Bununla yana\u015f\u0131, dilimizin h\u00fcdudsuz imkanlar\u0131ndan yet\u0259rinc\u0259 v\u0259 d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259m\u0259si hallar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Televiziya v\u0259 radio kanallar\u0131nda, internet resurslar\u0131nda, m\u0259tbu n\u0259\u015frl\u0259rd\u0259 v\u0259 reklam da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131nda \u0259d\u0259bi dilin normalar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131, leksik v\u0259 qrammatik qaydalara \u0259m\u0259l edilm\u0259m\u0259si, m\u0259i\u015f\u0259t dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan istifad\u0259 olunmas\u0131, \u0259cn\u0259bi s\u00f6z v\u0259 ifad\u0259l\u0259rin yersiz i\u015fl\u0259dilm\u0259si az qala adi hala \u00e7evrilmi\u015fdir. Bu sah\u0259d\u0259 h\u00fcquqi t\u0259nziml\u0259m\u0259nin v\u0259 daimi n\u0259zar\u0259tin olmamas\u0131 dil pozuntular\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259li, bu g\u00fcn h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 dilimizin z\u0259nginliyi radio v\u0259 televiziya kanallar\u0131nda \u00a0az g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. S\u0259viyy\u0259siz verili\u015fl\u0259rd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 apar\u0131c\u0131lar dilimizin qayda-qanunlar\u0131n\u0131 kobud sur\u0259td\u0259 pozur, bununla da c\u0259miyy\u0259t\u0259 z\u0259rb\u0259 vurmu\u015f olurlar. Onlar n\u0259inki \u201cs\u00f6z\u00fcn su kimi l\u0259taf\u0259tind\u0259n\u201d istifad\u0259 etmir, \u0259ksin\u0259 bulaq suyu kimi billur dilimizi korlay\u0131rlar. \u0130\u015f o yer\u0259 \u00e7at\u0131b ki, d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bu sah\u0259d\u0259 \u00a0ba\u015f al\u0131b ged\u0259n q\u00fcsurlar\u0131n v\u0259 pozuntular\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi F\u0259rman imzalamal\u0131 olub.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox telekanallarda dil v\u0259 ya nitq q\u00fcsuru olan apar\u0131c\u0131lara rast g\u0259lirik. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, g\u00f6r\u0259s\u0259n bu boyda \u00f6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 s\u0259lis, r\u0259van dan\u0131\u015fan, dilimizin qayda-qanunlar\u0131n\u0131 bil\u0259n bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r tap\u0131lm\u0131rm\u0131 ki, ekran\u0131 savads\u0131z na\u015f\u0131lara tap\u015f\u0131r\u0131rlar? B\u0259zi apar\u0131c\u0131lar xarici s\u00f6zl\u0259ri yersiz i\u015fl\u0259d\u0259r\u0259k guya \u00a0intellektinin y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirir, bununla da dilimizi korlay\u0131r, dilin qayda-qanunlar\u0131n\u0131 kobud sur\u0259td\u0259 pozurlar. Xarici dill\u0259rd\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259 edil\u0259n b\u0259zi\u00a0 reklamlar\u0131n mahiyy\u0259ti d\u00fczg\u00fcn ifad\u0259 edilmir. \u201cAcl\u0131q g\u00fcc g\u0259l\u0259nd\u0259 s\u0259n o s\u0259n deyils\u0259n\u201d v\u0259 ya \u201cAcm\u0131san? Dayanma, snikersl\u0259\u201d kimi m\u00fcc\u0259rr\u0259d ifad\u0259l\u0259r ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u00fcr, dinl\u0259yicid\u0259 v\u0259 ya tama\u015fa\u00e7\u0131da ikrah hissi \u00a0do\u011furur. Sual olunur: Bir xalq\u0131n dili il\u0259 bel\u0259 m\u0259suliyy\u0259tsiz davranmaq olarm\u0131? Onlara bu ixtiyar\u0131 kim verib?<\/p>\n<p>M\u0259n\u0259vi x\u0259zin\u0259miz olan dilimiz biz\u0259 ulu babalar\u0131m\u0131z\u0131n biz\u0259 qoyub getdikl\u0259ri \u0259n qiym\u0259tli mirasd\u0131r. Biz do\u011fma ana dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qeydin\u0259 qalmal\u0131, onu g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 yad t\u0259sirl\u0259rd\u0259n uzaq, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus z\u0259nginliyi il\u0259 \u00e7atd\u0131rmal\u0131y\u0131q. Bu, bizim h\u0259r birimizin \u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcumuzdur. Bu g\u00fcn f\u0259xrl\u0259 deyirik ki, do\u011fma dilimiz bizim varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 kimliyimizdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ulu \u00f6nd\u0259rimiz Heyd\u0259r \u018fliyev c\u0259miyy\u0259timizin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r, ana dilimizin inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verirdi. Bu bar\u0259d\u0259 \u00e7ox yazmaq, \u00e7ox dan\u0131\u015fmaq olar. 1972-ci ilin ortalar\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131lardan birinin \u00a0\u201cYolda\u015f \u00a0\u018fliyev, Siz az\u0259rbaycanca n\u0259 g\u00f6z\u0259l dan\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z\u201d dey\u0259r\u0259k t\u0259\u0259cc\u00fcb\u00fcn\u00fc bildir\u0259nd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev g\u00fcl\u00fcms\u0259y\u0259r\u0259k ona \u00a0bel\u0259 cavab vermi\u015fdi: \u201cS\u0259n niy\u0259 m\u0259nim rusca g\u00f6z\u0259l dan\u0131\u015fma\u011f\u0131ma deyil, az\u0259rbaycanca dan\u0131\u015fma\u011f\u0131ma t\u0259\u0259cc\u00fcb edirs\u0259n? Bu dil m\u0259nim ana dilimdir, m\u0259n bu dili bilm\u0259liy\u0259m! El\u0259c\u0259 d\u0259 ham\u0131m\u0131z\u201d. Bu, sad\u0259c\u0259 g\u0259li\u015fig\u00f6z\u0259l s\u00f6zl\u0259r deyildi.\u00a0 B\u00f6y\u00fck r\u0259hb\u0259rin h\u0259min cavab\u0131 il\u0259\u00a0 Sovet d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259zyiqi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u00a0 dilin\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t davam ed\u0259n soyuq m\u00fcnasib\u0259t&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":472695,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/7d0a9bd0165210720275938642410182279.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/7d0a9bd0165210720275938642410182279.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/7d0a9bd0165210720275938642410182279.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/7d0a9bd0165210720275938642410182279-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/7d0a9bd0165210720275938642410182279-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/7d0a9bd0165210720275938642410182279-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/7d0a9bd0165210720275938642410182279.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/7d0a9bd0165210720275938642410182279.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/7d0a9bd0165210720275938642410182279-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/7d0a9bd0165210720275938642410182279.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Ulu \u00f6nd\u0259rimiz Heyd\u0259r \u018fliyev c\u0259miyy\u0259timizin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r, ana dilimizin inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verirdi. Bu bar\u0259d\u0259 \u00e7ox yazmaq, \u00e7ox dan\u0131\u015fmaq olar. 1972-ci ilin ortalar\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131lardan birinin \u00a0\u201cYolda\u015f \u00a0\u018fliyev, Siz az\u0259rbaycanca n\u0259 g\u00f6z\u0259l dan\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z\u201d dey\u0259r\u0259k t\u0259\u0259cc\u00fcb\u00fcn\u00fc bildir\u0259nd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev g\u00fcl\u00fcms\u0259y\u0259r\u0259k ona \u00a0bel\u0259 cavab vermi\u015fdi: \u201cS\u0259n niy\u0259 m\u0259nim rusca g\u00f6z\u0259l dan\u0131\u015fma\u011f\u0131ma deyil, az\u0259rbaycanca dan\u0131\u015fma\u011f\u0131ma t\u0259\u0259cc\u00fcb&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/472694"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=472694"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/472694\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/472695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=472694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=472694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=472694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}