{"id":473477,"date":"2022-05-11T10:47:05","date_gmt":"2022-05-11T07:47:05","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=473477"},"modified":"2022-05-11T10:47:05","modified_gmt":"2022-05-11T07:47:05","slug":"yeniyetm%c9%99-intiharlarinin-p%c9%99rd%c9%99arxasi-valideyn-s%c9%99hl%c9%99nkarligi-musiqil%c9%99r-filml%c9%99r-yoxsa-bullinq-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=473477","title":{"rendered":"Yeniyetm\u0259 intiharlar\u0131n\u0131n p\u0259rd\u0259arxas\u0131: Valideyn s\u0259hl\u0259nkarl\u0131\u011f\u0131, musiqil\u0259r, filml\u0259r yoxsa bullinq? &#8211; ARA\u015eDIRMA"},"content":{"rendered":"<p>2022-ci il ba\u015flayandan \u00f6lk\u0259d\u0259 intihar hadis\u0259l\u0259rinin say\u0131 yenid\u0259n artma\u011fa ba\u015flay\u0131b. T\u0259\u0259ss\u00fcf hissi il\u0259 dem\u0259liy\u0259m ki, dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn \u0259n az bir intihar x\u0259b\u0259ri il\u0259 rastla\u015f\u0131r\u0131q. H\u0259tta m\u00fc\u0259yy\u0259n bir d\u00f6vrd\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n intihar hadis\u0259l\u0259rinin say\u0131 pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 COV\u0130D-19 virusu s\u0259b\u0259bi il\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259rin say\u0131na yax\u0131nla\u015f\u0131rd\u0131 des\u0259k, yalan olmaz.<\/p>\n<p>\u0130st\u0259nil\u0259n halda bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 c\u0259miyy\u0259t olaraq el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 \u00f6z \u00f6hd\u0259likl\u0259rini bilm\u0259li v\u0259 vaxt\u0131nda yerin\u0259 yetirm\u0259lidir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n probleml\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcvafiq qurumlar\u0131n maarifl\u0259ndirici, sosial video\u00e7arxlarlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 televiziyalarda m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0131xl\u0131qla yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si olduqca faydal\u0131 olard\u0131. Amma t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu maarifl\u0259ndirm\u0259l\u0259r\u0259 tez-tez rast g\u0259linmir.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDUvMTAvMTcvMTYvMzMvMjk2Nzk5ZDMtMWVjMS00YmUyLThjZTgtOWEwYTM1YmE1NDcwL2ludGloYXItNTAweDM1MC5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=f56d9cd87c3d728d\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n AB\u015e-\u0131n Milli U\u015faq \u00d6l\u00fcml\u0259ri M\u0259lumat Bazas\u0131 (NCMD) t\u0259r\u0259find\u0259n bu istiqam\u0259td\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131l\u0131r v\u0259 hesabat haz\u0131rlan\u0131r. Burada t\u0259hsil prosesinin \u00fczb\u0259\u00fcz formada ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 yaranan m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r, qay\u011f\u0131 v\u0259 d\u0259st\u0259k xidm\u0259tl\u0259rinin t\u0259qdim olunmas\u0131nda yaranan fasil\u0259l\u0259r u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259 intiharlar\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaran s\u0259b\u0259bl\u0259r siyah\u0131s\u0131nda qeyd edilir. B\u0259s bizd\u0259 aidiyy\u0259ti qurumlar intiharlar\u0131n statistikas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamaqdan savay\u0131 n\u0259 edirl\u0259r? \u0130lb\u0259il bu r\u0259q\u0259ml\u0259rin azalmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn at\u0131lan add\u0131mlar v\u0259 ya at\u0131lan add\u0131mlar\u0131n effektiv n\u0259tic\u0259l\u0259ri niy\u0259 g\u00f6z\u0259 d\u0259ymir?<\/p>\n<p>Cari ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r gerid\u0259 qoydu\u011fumuz iki ayda onlarla intihar hadis\u0259si ba\u015f verib. Bu g\u00fcn d\u0259 ba\u015f verm\u0259y\u0259 davam edir.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n intihar etm\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259rini \u0259sas\u0259n depressiya, \u015fizofreniya, ail\u0259 probleml\u0259ri, u\u011fursuz m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, zorbal\u0131q, \u015f\u0259xsiyy\u0259t poz\u011funlu\u011fu v\u0259 s. il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. H\u0259r halda bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda intihar hadis\u0259l\u0259rinin g\u00f6r\u00fclm\u0259mi\u015f s\u0131xl\u0131qda ba\u015f verm\u0259si, x\u00fcsusil\u0259 m\u0259kt\u0259blil\u0259rin intihar hallar\u0131n\u0131n artmas\u0131 ciddi narahatl\u0131q do\u011furur.<\/p>\n<p>U\u015faqlar\u0131n dinl\u0259diyi musiqil\u0259rin s\u0259tiralt\u0131 onlar\u0131 depressiyaya salmas\u0131, izl\u0259dikl\u0259ri filml\u0259rd\u0259 m\u00f6vzular\u0131n onlar\u0131n ya\u015f h\u0259ddin\u0259 uy\u011fun olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n pessimistliy\u0259 qap\u0131lma, pis v\u0259rdi\u015fl\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259ri v\u0259 intihara meyil etm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n fikirl\u0259r do\u011fru ola bil\u0259rmi?<\/p>\n<p><strong>\u018fg\u0259r bunlar sad\u0259c\u0259 \u0259sass\u0131z iddialard\u0131rsa, b\u0259s m\u0259kt\u0259blil\u0259r niy\u0259 intihar edir?<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>Oxu.Az<\/strong>-a dan\u0131\u015fan psixoloq T\u0259ran\u0259 Kaz\u0131ml\u0131 bildirib ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259r zaman olub:<\/p>\n<p>\u201cT\u0259bii ki, biz bu hallar\u0131 \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 oxuyuruq. H\u0259min q\u0131z m\u0259nim q\u0131z\u0131mla h\u0259mya\u015f\u0131d olub. Biz m\u00fct\u0259x\u0259ssis olmaqdan \u0259lav\u0259 h\u0259m d\u0259 valideynik. Yeniyetm\u0259lik d\u00f6vr\u00fc q\u0131zlarda 13 ya\u015fdan 9 ya\u015fa q\u0259d\u0259r enib, bu da erk\u0259n ba\u015flay\u0131r dem\u0259kdir. Bel\u0259 ki, hormonal balans, erk\u0259n h\u0259dd\u0259 bulu\u011fa \u00e7atma, \u0259traf\u0131n \u00e7ox tez sosialla\u015fmas\u0131 &#8211; bu m\u0259qamlara t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n n\u00fcanslardand\u0131r. O\u011flanlarda h\u0259ddi-bulu\u011f\u00a0d\u00f6vr\u00fc 11 ya\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Yeniyetm\u0259lik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kilm\u0259lidir ki, valideynl\u0259r bu d\u00f6vrd\u0259 u\u015faqlarla s\u00f6hb\u0259t etsinl\u0259r, 13-15 ya\u015f\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259sinl\u0259r. Bu ya\u015flarda x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r &#8211; naraz\u0131l\u0131q, yaln\u0131zl\u0131q ist\u0259yi, \u00f6z\u00fcn\u0259, \u0259\u015fyalar\u0131na qulluq etm\u0259k ist\u0259m\u0259m\u0259k, valideynl\u0259rl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin pozulmas\u0131, c\u0259miyy\u0259tl\u0259 ziddiyy\u0259t, qaydalara qar\u015f\u0131 dir\u0259ni\u015f g\u00f6st\u0259rm\u0259k v\u0259 s. Eyni zamanda bu qar\u015f\u0131 cins\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n ziddiyy\u0259tl\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir, \u00f6z\u00fcn\u0259g\u00fcv\u0259nin itirilm\u0259si v\u0259 s. il\u0259 ba\u011fl\u0131 da valideynl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcraci\u0259tl\u0259r daxil olub. Bu x\u0259st\u0259lik deyil, bu yeniyetm\u0259lik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn simptomlar\u0131d\u0131r. Yeniyetm\u0259 valideyni olmaq \u00e7\u0259tindir, biz bu durumlarda valideynl\u0259rl\u0259 da s\u00f6hb\u0259t apar\u0131r\u0131q\u201d.<\/p>\n<p><strong>Ani aqressiya, h\u0259ssasl\u0131q, t\u0259klik ist\u0259yi&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Ail\u0259l\u0259rin maddi, m\u0259n\u0259vi durumlar\u0131n\u0131n f\u0259rqli oldu\u011funu vur\u011fulayan psixoloq ail\u0259l\u0259r\u0259 yaln\u0131z psixoloji yard\u0131mla ba\u011fl\u0131 m\u00fcraci\u0259t etdikl\u0259rind\u0259 k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259r\u0259 bildikl\u0259rini deyir:<\/p>\n<p>\u201cBu x\u0259st\u0259lik deyil, yeniyetm\u0259lik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn b\u00f6hran m\u0259rh\u0259l\u0259sidir. Bu d\u00f6vrd\u0259 \u0259sas m\u0259qam \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 inams\u0131zl\u0131q yaranmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqd\u0131r. U\u015faqlarda 3-5 ya\u015flar\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259g\u00fcv\u0259nsizlik varsa, yeniyetm\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu hiss \u00f6z\u00fcn\u00fc intihar hallar\u0131na q\u0259d\u0259r g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bilir. Burada s\u0131rf ail\u0259l\u0259ri g\u00fcnahland\u0131rmaq olmaz, m\u0259kt\u0259bl\u0259r d\u0259 rol oynay\u0131r. U\u015faqlar \u2013 ail\u0259, m\u0259kt\u0259b, c\u0259miyy\u0259t \u00e7evr\u0259sind\u0259 formala\u015f\u0131r v\u0259 h\u0259r \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fin u\u015fa\u011fa t\u0259siri var. T\u0259bii ki, pedaqoqlar\u0131n da m\u00fch\u00fcm rolu var, onlar valideyn\u0259 u\u015fa\u011f\u0131 psixoloqa aparma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir. H\u0259min m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcr, \u00e7\u00fcnki onlar dem\u0259s\u0259 valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n\u0131 psixoloqa aparm\u0131rlar. Valideyn m\u0259cbur olur psixoloqa g\u0259lir. Bu u\u015fa\u011f\u0131n ruh hal\u0131n\u0131n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si dem\u0259kdir. 5-ci sinifd\u0259n u\u015fa\u011f\u0131n yeniyetm\u0259lik d\u00f6vr\u00fc ba\u015flay\u0131r, m\u0259nd\u0259n olsa h\u0259r sinifd\u0259 bir psixoloq olmal\u0131d\u0131r. Onlar\u0131 d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259li v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 ail\u0259l\u0259r\u0259 d\u00fczg\u00fcn m\u0259lumatlar verilm\u0259lidir\u201d.<\/p>\n<p><strong>18 ya\u015fa q\u0259d\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n psixoloqa \u015f\u0259xsi m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k imkan\u0131 yoxdur&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259ran\u0259 Kaz\u0131ml\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 18 ya\u015fdan yuxar\u0131 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259r aras\u0131nda ni\u015fanl\u0131, yeni ail\u0259 quran insanlar var:<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDUvMTAvMTcvMTYvMzMvMDUyZTZjNjAtZTI1Yi00NjMzLTlmNDUtOTM0YjExZTlmYjZhL2Rlc3Rlay5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=04cdc855aeee8b04\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u201c\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 18 ya\u015fdan yuxar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda \u00f6z irad\u0259si il\u0259 psixoloqa m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 \u00e7ox azd\u0131r. H\u0259tta el\u0259 bir t\u0259b\u0259q\u0259 var ki, psixoloqa get deyil\u0259nd\u0259 \u201cm\u0259n d\u0259li deyil\u0259m ki, h\u0259kim\u0259 gedim\u201d cavab\u0131n\u0131 verir. \u0130nsanlar h\u0259l\u0259 d\u0259 psixoloqla\u00a0psixiatr f\u0259rqini bilmir.<\/p>\n<p>C\u0259miyy\u0259tin yeniyetm\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fc b\u00f6hranl\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 ke\u00e7irdiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq ail\u0259 modelin\u0259 uy\u011fun, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fchit\u0259 uy\u011fun yol se\u00e7ilm\u0259lidir. Yeniyetm\u0259 il\u0259 t\u0259k i\u015fl\u0259m\u0259k effekt ver\u0259 bilm\u0259z, ancaq yeniyetm\u0259nin ail\u0259si il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda \u00fcnsiyy\u0259t s\u0259viyy\u0259si analiz edilm\u0259lidir ki, \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu tap\u0131ls\u0131n. B\u0259z\u0259n ail\u0259nin \u00f6z\u00fcnd\u0259 problem olur, yeniyetm\u0259nin he\u00e7 bir g\u00fcnah\u0131 olmur. Z\u0259ruri olar ki ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri psixoloqa m\u00fcraci\u0259t etsin. Yeniyetm\u0259l\u0259rin h\u0259yat\u0131n \u0259n \u015firin \u00e7a\u011f\u0131nda can\u0131na q\u0131ymas\u0131n dey\u0259, intihar etm\u0259sin dey\u0259 bu d\u00f6vrd\u0259 onlarla uy\u011fun dil tap\u0131b, sevgi il\u0259 yana\u015fmal\u0131y\u0131q. Valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131 \u00f6z d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259m\u0259lidir. Bu d\u00fczg\u00fcn yana\u015fma deyil. Bel\u0259 olan halda u\u015fa\u011fa \u201cniy\u0259 arzu-ist\u0259kl\u0259rin bitmir\u201d, \u201cbizim vaxt\u0131m\u0131zda bel\u0259 \u015feyl\u0259r yox idi\u201d, \u201cniy\u0259 \u0259trafdak\u0131larla yola getmirs\u0259n\u201d v\u0259 s. kimi neqativ yana\u015fma il\u0259 dan\u0131\u015fmaq olmaz. Onsuzda yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda bir-birini q\u0259bul etm\u0259m\u0259k, bullinq onlar\u0131 intihara s\u00fcr\u00fckl\u0259y\u0259 bilir. \u0130ntihar m\u0259s\u0259l\u0259si bird\u0259n-bir\u0259 olmur bu k\u00f6rp\u0259likd\u0259n, m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r ya\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n y\u0131\u011f\u0131laraq g\u0259l\u0259n probleml\u0259rin n\u0259tic\u0259sidir\u201d.<\/p>\n<p>Sosioloq\u00a0<strong>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu<\/strong>\u00a0is\u0259 intiharla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259rk\u0259n analiz etm\u0259d\u0259n, a\u011fl\u0131na g\u0259l\u0259n fantaziyalar\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u0259nl\u0259r\u0259 irad bildirib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, intiharlarla ba\u011fl\u0131 m\u00f6vzu o q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, o bar\u0259d\u0259 m\u00fc\u011f\u0259nnil\u0259rin, deputatlar\u0131n, \u00f6z\u00fcn\u0259 psixoloq, sosioloq dey\u0259n b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259rin fikir bildirm\u0259si do\u011fru deyil:<\/p>\n<p>\u201cC\u0259miyy\u0259t g\u00fcnb\u0259g\u00fcn \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir, bel\u0259 bir vaxtda ciddi elmi \u0259saslar olmadan dan\u0131\u015fmaq olmaz. Bu i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi proqramlar haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. \u0130ntihar \u00f6z\u00fc bir davran\u0131\u015f formas\u0131d\u0131r. Elmi c\u0259h\u0259td\u0259n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131b ki, davran\u0131\u015f\u00a0\u2013 \u015f\u0259xsi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r, m\u00fchit, informasiya intensivliyi v\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdiyi d\u0259y\u0259rl\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131r. \u018fg\u0259r intihar hallar\u0131 art\u0131bsa, dem\u0259li insanlar\u0131n bir qismi\u00a0anadang\u0259lm\u0259 psixoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 intihara meyilli olurlar. Bu n\u0259sillikc\u0259 g\u0259l\u0259n psixoloji x\u00fcsusiyy\u0259t ola bil\u0259r. Amma m\u00fchit var ki, bu meyilliliyi bloklay\u0131r, b\u0259z\u0259n is\u0259 inki\u015faf etdirir. H\u0259min g\u0259ncl\u0259rin m\u00fchiti bloklansayd\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r intihara meyil etm\u0259zdi.<\/p>\n<p>M\u00fchit biri var c\u0259miyy\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r biri d\u0259 var ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri, valideynl\u0259r. M\u0259n h\u0259r zaman deyir\u0259m ki, b\u0259zi valideynl\u0259r var ki, onlar\u0131n \u00f6z\u00fc il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. Son 30 ild\u0259 yeti\u015f\u0259n valideynl\u0259r normal h\u0259yat \u015f\u0259raitind\u0259 formala\u015fmad\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn psixoloji, m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n\u00a0inki\u015faf etm\u0259yibl\u0259r. Son 30 ild\u0259 formala\u015fan valideynl\u0259rl\u0259, onlardan 10 il daha \u0259vv\u0259l formala\u015fan valideynl\u0259rin durumu b\u0259rab\u0259r deyil. Onlarla ayr\u0131ca i\u015fl\u0259r apar\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Ali t\u0259hsilin\u00a0kultla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00fclm\u0259lidir&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Sosioloq deyir ki, \u00e7ox insan Almaniyada, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259\u00a0ali t\u0259hsil alma\u011fa can atmaqdansa, pe\u015f\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259, istedad\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cAli t\u0259hsil d\u0259 se\u00e7imdir. Az\u0259rbaycanda ali m\u0259kt\u0259b diplomlar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti qondarmad\u0131r. Niy\u0259? \u00c7\u00fcnki u\u015faqlar oxumur \u00f6d\u0259ni\u015f edib, diplom al\u0131rlar. M\u0259n o \u201cdiplomlara\u201d 4, 7 illik \u00f6d\u0259ni\u015fin q\u0259bzi deyir\u0259m. Ali m\u0259kt\u0259b\u0259 girm\u0259dim dey\u0259r\u0259k h\u0259yat\u0131n\u0131 korlama\u011fa d\u0259ym\u0259z v\u0259 insan\u0131 bu neqativ\u0259 y\u00fckl\u0259y\u0259c\u0259k davran\u0131\u015flara da yol verm\u0259k olmaz. \u00d6lk\u0259d\u0259 humanitar siyas\u0259t bir q\u0259d\u0259r d\u0259yi\u015film\u0259lidir dey\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m.<\/p>\n<p>Al\u0131nan informasiyalar\u0131n effektivliyi, m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 da a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 proqram haz\u0131rlay\u0131b, sosial layih\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bel\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 zaman u\u015faqlar, yeniyetm\u0259l\u0259r gedir \u201cmavi balina\u201d v\u0259 dig\u0259r \u015f\u00fcuralt\u0131\u00a0psixoloji t\u0259sir ed\u0259n komp\u00fcter oyunlar\u0131na qur\u015fan\u0131rlar\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u0130ntihara s\u0259b\u0259b olan iki g\u00fccl\u00fc faktor: \u015e\u0259xsiyy\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq etm\u0259si v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDUvMTAvMTcvMTYvMzMvYWZmYTVjMTYtNmE0OS00MjIwLTkxMmItZmZhNDFhYmUzOGMyL2ludGloYXItZXRtZWsuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=b1dfb640ccd6892d\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Valideynl\u0259r v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r yeniyetm\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yini qurmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlara motivasiya m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r aparmal\u0131d\u0131r dey\u0259n sosioloq bununla onlar\u0131n beynind\u0259 yaranan intihara meyilliliyin bloklanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<p>\u201cBunu aidiyy\u0259ti qurumlar d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259lidir. H\u00f6km\u0259n elmi t\u0259hlill\u0259r apar\u0131lan, ciddi aliml\u0259rin, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 m\u0259rk\u0259zl\u0259r yaranmal\u0131d\u0131r. Bu m\u0259rk\u0259zl\u0259r c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r. H\u0259r bir m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259 polis &#8211; sah\u0259 m\u00fcf\u0259tti\u015fi oldu\u011fu kimi sosial i\u015f\u00e7il\u0259r d\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Onlar vaxt\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 edib, t\u0259dbir g\u00f6rs\u0259l\u0259r intihar hallar\u0131 ba\u015f verm\u0259z. \u00c7\u00fcnki m\u0259murlar, aidiyy\u0259ti qurumlar bu m\u0259s\u0259l\u0259nin vacibliyini h\u0259l\u0259 d\u0259 d\u0259rk etmir\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u00d6lk\u0259d\u0259 8 universitet sosial i\u015f\u00e7il\u0259r yeti\u015fdirir, amma g\u00f6z\u0259 d\u0259y\u0259ni yoxdur&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu deyir ki, yeti\u015fdiril\u0259n sosial i\u015f\u00e7il\u0259rin i\u015f\u0259 q\u0259bulu \u00fc\u00e7\u00fcn qurumlar yoxdur:<\/p>\n<p>\u201cT\u0259s\u0259vv\u00fcr edirsiniz, i\u015f\u00e7i haz\u0131rlan\u0131r amma i\u015f yeri yox. Onlar\u0131n t\u0259bii ki, haz\u0131rlanma prosesinin d\u0259 keyfiyy\u0259tini \u00f6l\u00e7s\u0259k \u0259skik m\u0259qamlar g\u00f6z\u0259 \u00e7arpar. Universitetl\u0259r sad\u0259c\u0259 e\u015fidib ki, sosial i\u015f\u00e7i prestijli ixtisasd\u0131r, tez proqramlara \u0259lav\u0259 edilib amma n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u0259yib\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, d\u00fcnyadak\u0131 \u00f6l\u00fcml\u0259rin 1%-ni intiharlar t\u0259\u015fkil edir, \u00f6l\u00fcm s\u0259b\u0259bl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 is\u0259 ilk 10 s\u0259b\u0259bd\u0259n biri intihar olaraq qeyd edilir. D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (WHO) statistikas\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259r il intihar n\u0259tic\u0259sind\u0259 800 000-\u0259 yax\u0131n insan \u00f6l\u00fcr, bu da h\u0259r 40 saniy\u0259d\u0259 bir \u00f6l\u00fcm dem\u0259kdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2022-ci il ba\u015flayandan \u00f6lk\u0259d\u0259 intihar hadis\u0259l\u0259rinin say\u0131 yenid\u0259n artma\u011fa ba\u015flay\u0131b. T\u0259\u0259ss\u00fcf hissi il\u0259 dem\u0259liy\u0259m ki, dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn \u0259n az bir intihar x\u0259b\u0259ri il\u0259 rastla\u015f\u0131r\u0131q. H\u0259tta m\u00fc\u0259yy\u0259n bir d\u00f6vrd\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n intihar hadis\u0259l\u0259rinin say\u0131 pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 COV\u0130D-19 virusu s\u0259b\u0259bi il\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259rin say\u0131na yax\u0131nla\u015f\u0131rd\u0131 des\u0259k, yalan olmaz. \u0130st\u0259nil\u0259n halda bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 c\u0259miyy\u0259t olaraq el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 \u00f6z \u00f6hd\u0259likl\u0259rini bilm\u0259li v\u0259 vaxt\u0131nda yerin\u0259 yetirm\u0259lidir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n probleml\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcvafiq qurumlar\u0131n maarifl\u0259ndirici, sosial video\u00e7arxlarlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 televiziyalarda m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0131xl\u0131qla yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si olduqca faydal\u0131 olard\u0131. Amma t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu maarifl\u0259ndirm\u0259l\u0259r\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":439318,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/intihar_atmaq_0985.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/intihar_atmaq_0985.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/intihar_atmaq_0985.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/intihar_atmaq_0985-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/intihar_atmaq_0985-487x365.jpg",487,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/intihar_atmaq_0985.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/intihar_atmaq_0985.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/intihar_atmaq_0985.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/intihar_atmaq_0985-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/intihar_atmaq_0985.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"2022-ci il ba\u015flayandan \u00f6lk\u0259d\u0259 intihar hadis\u0259l\u0259rinin say\u0131 yenid\u0259n artma\u011fa ba\u015flay\u0131b. T\u0259\u0259ss\u00fcf hissi il\u0259 dem\u0259liy\u0259m ki, dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn \u0259n az bir intihar x\u0259b\u0259ri il\u0259 rastla\u015f\u0131r\u0131q. H\u0259tta m\u00fc\u0259yy\u0259n bir d\u00f6vrd\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n intihar hadis\u0259l\u0259rinin say\u0131 pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 COV\u0130D-19 virusu s\u0259b\u0259bi il\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259nl\u0259rin say\u0131na yax\u0131nla\u015f\u0131rd\u0131 des\u0259k, yalan olmaz. \u0130st\u0259nil\u0259n halda bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 c\u0259miyy\u0259t olaraq&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/473477"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=473477"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/473477\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/439318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=473477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=473477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=473477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}