{"id":475001,"date":"2022-05-15T19:26:52","date_gmt":"2022-05-15T16:26:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=475001"},"modified":"2022-05-15T19:26:52","modified_gmt":"2022-05-15T16:26:52","slug":"azyasli-usaqlari-telefondan-uzaq-tutmaq-saglamliqdir-yoxsa-texnologiyadan-gerid%c9%99-qalmaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=475001","title":{"rendered":"Azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131 telefondan uzaq tutmaq sa\u011flaml\u0131qd\u0131r, yoxsa texnologiyadan gerid\u0259 qalmaq?"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r deyirl\u0259r ki, u\u015faqlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015fa q\u0259d\u0259r telefon, komp\u00fcterd\u0259n uzaq saxlanmas\u0131 onlar\u0131n texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n dig\u0259r u\u015faqlardan geri qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq faktor deyil. Amma \u0259v\u0259zind\u0259&#8230;<\/p>\n<p>Y\u0259qin ham\u0131m\u0131z azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n texnoloji \u0259\u015fyalara olan mara\u011f\u0131 il\u0259 rastla\u015fm\u0131\u015f\u0131q. Adi vaxt \u00fcz\u00fcm\u00fcz\u0259 baxmayan u\u015faqlar\u00a0telefon g\u00f6rd\u00fckd\u0259\u00a0biziml\u0259 dostla\u015f\u0131rlar. Amma ham\u0131m\u0131z bilirik ki, telefon \u015f\u00fcalanma m\u0259nb\u0259yidir. Bir \u00e7ox valideynl\u0259r d\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n u\u015faqlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015fa q\u0259d\u0259r texnologiyadan uzaq tutma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu add\u0131m\u0131n u\u015faqlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 namin\u0259 at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildirilir. Ancaq b\u0259zi valideynl\u0259r deyirl\u0259r ki, texnologiya \u0259srind\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q, qoy u\u015faqlar tez \u00f6yr\u0259nsinl\u0259r, uzaq tutsaq, texnologiyadan geri qalacaqlar. Burada h\u0259qiq\u0259t pay\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir? M\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015fa q\u0259d\u0259r u\u015faqlar\u0131n texnologiyadan uzaq saxlanmas\u0131 onlar\u0131n texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n dig\u0259r u\u015faqlardan geri qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259rmi? H\u0259min u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn texnologiya il\u0259 bird\u0259n-bir\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fmaq \u00e7\u0259tinlik yaradar?<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/kaspi.az\/texnologiya-ile-ayaqlasmaq-yoxsa-saglamliq?fbclid=IwAR2NXuPshp1h13UMKVfw0JrMG3WYd1icqktSQ99o7GG7I8ZOfkDiX3F0asE\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kaspi q\u0259zetinin<\/a><\/strong>\u00a0yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edirik.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u0259tin olmayacaq, \u00e7\u00fcnki\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Psixoloq Nuran\u0259 \u0130sg\u0259nd\u0259rova deyir ki, texnologiyadan uzaq qalan u\u015faqlar g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r:<\/p>\n<p>\u201c\u00c7\u00fcnki telefon v\u0259 texnologiyadan istifad\u0259ni \u00f6yr\u0259nm\u0259k u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox rahatd\u0131r. \u018fksin\u0259, 1-3 ya\u015f d\u00f6n\u0259mind\u0259 ekrandan uzaq qalan u\u015faqlar\u0131n diqq\u0259tl\u0259ri daha aktiv, sosiall\u0131\u011f\u0131 daha yax\u015f\u0131 v\u0259 aqressivliyi daha az olur\u201d.<\/p>\n<p>IT m\u00fct\u0259x\u0259ssisi R\u0259\u015fad \u018fliyev bildirir ki, u\u015faqlar\u0131n m\u0259ntiqi bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r, bu zaman texnologiyaya al\u0131\u015fmaq problemi ya\u015famazlar:<\/p>\n<p>\u201cSad\u0259c\u0259 h\u0259min u\u015faqlar\u0131n m\u0259ntiqini art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. M\u0259ntiq \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi proqramlar, oyuncaqlar var. Onlar m\u00fcxt\u0259lif r\u0259ngl\u0259rd\u0259 olan fiqurlar v\u0259 s. ola bil\u0259r. Y\u0259ni onlarla da u\u015faqlar\u0131n m\u0259ntiqini inki\u015faf etdir\u0259 bil\u0259rl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Ya\u015fa g\u00f6r\u0259 vaxt limiti<\/strong><\/p>\n<p>R.\u018fliyev bildirir ki, u\u015faqlara telefon istifad\u0259sind\u0259 vaxt limiti qoyulmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cElektron cihazlar t\u0259kc\u0259 telefon deyil, komp\u00fcter v\u0259 plan\u015fetl\u0259r d\u0259 ola bil\u0259r. Onlardan istifad\u0259y\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n vaxt \u0259rzind\u0259 icaz\u0259 verm\u0259k laz\u0131md\u0131r. U\u015fa\u011f\u0131 texnologiya il\u0259 ist\u0259nil\u0259n ya\u015fda tan\u0131\u015f etm\u0259k olar. Sad\u0259c\u0259 olaraq erk\u0259n ya\u015fda az m\u00fcdd\u0259td\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. Bu, 5-10 d\u0259qiq\u0259d\u0259n 2-3-4 saata q\u0259d\u0259r davam ed\u0259 bil\u0259r. Ya\u015f limitl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq m\u00fcxt\u0259lif qaydalar var. Onlara uy\u011fun olaraq icaz\u0259 verm\u0259k olar\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u0130nki\u015faf pozuntular\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir<\/strong><\/p>\n<p>N.\u0130sg\u0259nd\u0259rovan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259r ya\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn limit var. Onun fikrinc\u0259, azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n telefondan istifad\u0259si b\u0259zi f\u0259sadlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r:<\/p>\n<p>\u201c0-3 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda olan u\u015faqlar\u0131n telefon, televizorla vaxt ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fclm\u00fcr. 3-5 ya\u015f\u0131nda u\u015faqlar telefon, televizorla g\u00fcn \u0259rzind\u0259 yar\u0131m saat vaxt ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259rl\u0259r. 0-3 ya\u015f u\u015faqlar\u0131n \u015f\u00fcaya m\u0259ruz qalmalar\u0131 onlarda b\u0259zi inki\u015faf pozuntular\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir, nitq l\u0259ngim\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 qapanmalara, sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin olmamas\u0131na, aqressivliyin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. U\u015faqlar\u0131n telefon, televizorla vaxt ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri b\u00f6y\u00fcy\u0259nd\u0259 diqq\u0259t da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131qlar\u0131n\u0131 da \u00e7oxald\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Valideyn n\u0259zar\u0259ti<\/strong><\/p>\n<p>N.\u0130sg\u0259nd\u0259rova deyir ki, 1-3 ya\u015fdan sonra texnoloji cihazlardan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verils\u0259 d\u0259, valideynl\u0259r bu zaman onlar\u0131n telefondan istifad\u0259sin\u0259 m\u00fctl\u0259q n\u0259zar\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r:<\/p>\n<p>\u201cTelefonu u\u015faqlara asud\u0259 vaxt\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259kild\u0259 b\u00f6l\u00fcb, m\u00fc\u0259yy\u0259n aral\u0131qda verm\u0259k laz\u0131md\u0131r. U\u015faqlar\u0131n telefondan hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259 istifad\u0259 etdiyin\u0259 d\u0259 diqq\u0259t ay\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. Aqressiv oyunlar u\u015faqlarda c\u0259miyy\u0259t\u0259 d\u0259 aqressiyan\u0131n yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Eyni zamanda u\u015faqlarda gec\u0259 qorxular\u0131 da \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, valideyn daim u\u015faqlar\u0131n izl\u0259diyi videolara, oyunlara n\u0259zar\u0259t etm\u0259lidir\u201d.<\/p>\n<p><strong>U\u015faqlar\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yollar<\/strong><\/p>\n<p>R.\u018fliyev bildirir ki, u\u015faqlar\u0131 texnologiyan\u0131n z\u0259r\u0259rl\u0259rind\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif yollar m\u00f6vcuddur:<\/p>\n<p>\u201cValideynin telefona n\u0259zar\u0259t etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi proqramlar var. Bu proqramlar\u0131 y\u00fckl\u0259sinl\u0259r v\u0259 \u00f6vladlar\u0131n\u0131n telefonda n\u0259 etdikl\u0259rini n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlas\u0131nlar. Bu proqramlarla u\u015faqlar\u0131n\u0131n baxa bil\u0259c\u0259kl\u0259ri proqramlar\u0131 \u00f6zl\u0259ri t\u0259nziml\u0259y\u0259 bilirl\u0259r. Ya\u015f limitin\u0259 uy\u011fun olaraq m\u00fcxt\u0259lif proqramlar\u0131n istifad\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p><strong>Vaxt planl\u0131 olmayanda\u2026<\/strong><\/p>\n<p>N.\u0130sg\u0259nd\u0259rova vur\u011fulad\u0131 ki, u\u015faqlar\u0131n asud\u0259 vaxtlar\u0131 d\u00fczg\u00fcn planlanmad\u0131qda, onlar texnologiyaya meyil edirl\u0259r:<\/p>\n<p>\u201cValideyn u\u015fa\u011f\u0131n asud\u0259 vaxt\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn planlamal\u0131, maraq dair\u0259sin\u0259 uy\u011fun qurmal\u0131d\u0131r. Komp\u00fcter v\u0259 telefondan \u00e7ox istifad\u0259 ed\u0259n u\u015faqlar asud\u0259 vaxt\u0131 d\u00fczg\u00fcn planla\u015fd\u0131r\u0131lmayan, evd\u0259 \u00e7ox vaxt ke\u00e7ir\u0259n u\u015faqlard\u0131r. Dig\u0259r s\u0259b\u0259b u\u015faqlar\u0131n diqq\u0259td\u0259n k\u0259nar qalmalar\u0131d\u0131r. Ad\u0259t\u0259n diqq\u0259td\u0259n k\u0259nar qalan u\u015faqlar vaxtlar\u0131n\u0131 telefonda oyunlarla ke\u00e7irm\u0259yi se\u00e7irl\u0259r. Valideynl\u0259rin u\u015faqlar\u0131na vaxt ay\u0131rmalar\u0131, onlarla oynamalar\u0131 \u00f6n\u0259mlidir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r deyirl\u0259r ki, u\u015faqlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015fa q\u0259d\u0259r telefon, komp\u00fcterd\u0259n uzaq saxlanmas\u0131 onlar\u0131n texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n dig\u0259r u\u015faqlardan geri qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq faktor deyil. Amma \u0259v\u0259zind\u0259&#8230; Y\u0259qin ham\u0131m\u0131z azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n texnoloji \u0259\u015fyalara olan mara\u011f\u0131 il\u0259 rastla\u015fm\u0131\u015f\u0131q. Adi vaxt \u00fcz\u00fcm\u00fcz\u0259 baxmayan u\u015faqlar\u00a0telefon g\u00f6rd\u00fckd\u0259\u00a0biziml\u0259 dostla\u015f\u0131rlar. Amma ham\u0131m\u0131z bilirik ki, telefon \u015f\u00fcalanma m\u0259nb\u0259yidir. Bir \u00e7ox valideynl\u0259r d\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n u\u015faqlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015fa q\u0259d\u0259r texnologiyadan uzaq tutma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu add\u0131m\u0131n u\u015faqlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 namin\u0259 at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildirilir. Ancaq b\u0259zi valideynl\u0259r deyirl\u0259r ki, texnologiya \u0259srind\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q, qoy u\u015faqlar tez \u00f6yr\u0259nsinl\u0259r, uzaq tutsaq, texnologiyadan geri qalacaqlar. Burada h\u0259qiq\u0259t pay\u0131 n\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":475002,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/FotoJet-2022-05-15T121401.825.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/FotoJet-2022-05-15T121401.825.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/FotoJet-2022-05-15T121401.825.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/FotoJet-2022-05-15T121401.825-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/FotoJet-2022-05-15T121401.825-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/FotoJet-2022-05-15T121401.825.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/FotoJet-2022-05-15T121401.825.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/FotoJet-2022-05-15T121401.825.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/FotoJet-2022-05-15T121401.825-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/FotoJet-2022-05-15T121401.825.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r deyirl\u0259r ki, u\u015faqlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015fa q\u0259d\u0259r telefon, komp\u00fcterd\u0259n uzaq saxlanmas\u0131 onlar\u0131n texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n dig\u0259r u\u015faqlardan geri qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq faktor deyil. Amma \u0259v\u0259zind\u0259&#8230; Y\u0259qin ham\u0131m\u0131z azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n texnoloji \u0259\u015fyalara olan mara\u011f\u0131 il\u0259 rastla\u015fm\u0131\u015f\u0131q. Adi vaxt \u00fcz\u00fcm\u00fcz\u0259 baxmayan u\u015faqlar\u00a0telefon g\u00f6rd\u00fckd\u0259\u00a0biziml\u0259 dostla\u015f\u0131rlar. Amma ham\u0131m\u0131z bilirik ki, telefon \u015f\u00fcalanma m\u0259nb\u0259yidir. Bir \u00e7ox valideynl\u0259r d\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n u\u015faqlar\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/475001"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=475001"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/475001\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/475002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=475001"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=475001"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=475001"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}