{"id":475841,"date":"2022-05-18T07:03:23","date_gmt":"2022-05-18T04:03:23","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=475841"},"modified":"2022-05-18T07:03:23","modified_gmt":"2022-05-18T04:03:23","slug":"qlobal-bohran-s%c9%99raitind%c9%99-inkisaf-tempini-qoruyan-olk%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=475841","title":{"rendered":"Qlobal b\u00f6hran \u015f\u0259raitind\u0259 inki\u015faf tempini qoruyan \u00f6lk\u0259"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Az\u0259rbaycan regionda \u00dcDM art\u0131m\u0131n\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k dinamika n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi yegan\u0259 \u00f6lk\u0259 olaraq qalmaqdad\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Qlobal iqtisadiyyat COVID-19 pandemiyas\u0131n\u0131n m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini \u00fcz\u0259rind\u0259n atmam\u0131\u015f yeni stresl\u0259rin t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc. S\u00f6hb\u0259t ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Rusiyan\u0131n Ukraynaya qar\u015f\u0131 ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n gedir. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar ba\u015flayana q\u0259d\u0259r qlobal miqyasda t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u0259klif aras\u0131nda k\u0259skin disbalans m\u00f6vcud idi. Bunun k\u00f6k\u00fcnd\u0259 is\u0259 pandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin qapanmalara getm\u0259si dururdu. B\u00fct\u00fcn bunlar n\u0259tic\u0259 etibar\u0131 il\u0259 qlobal inflyasiyan\u0131 t\u0259tikl\u0259y\u0259n amill\u0259r\u0259 \u00e7evrildi. H\u0259l\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n \u00f6nc\u0259 AB\u015e-da v\u0259 bir s\u0131ra Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 inflyasiya son 40 ilin maksimumlar\u0131na \u00e7atd\u0131. Qlobal iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf perspektivl\u0259rin\u0259 dair meyill\u0259r beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 institutlar\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rind\u0259 d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Bu il D\u00fcnya Bank\u0131 qlobal iqtisadiyyat\u0131n art\u0131m\u0131na dair proqnozunu iki d\u0259f\u0259 yenil\u0259m\u0259li oldu. Son olaraq art\u0131ma dair g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r 4,1 faizd\u0259n 3,2 faiz\u0259 endirilib. \u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcTT) is\u0259 proqnozunu bird\u0259n-bir\u0259 4,1 faizd\u0259n 2,8 faiz\u0259 sal\u0131b. Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu (IMF) bu il d\u00fcnya \u00fczr\u0259 iqtisadi art\u0131ma dair proqnozunu yanvarda elan etdiyi 4,4 faizlik s\u0259viyy\u0259d\u0259n 3,6 faiz\u0259 endirib.<\/p>\n<p><em><strong>Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 proqnozlar nikbindir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>D\u00fcnya \u00fczr\u0259 iqtisadi art\u0131m proqnozlar\u0131 g\u0259l\u0259n il \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcr\u0259ka\u00e7an olmasa da, bunlar\u0131n fonunda beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 institutlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanda iqtisadi art\u0131m perspektivl\u0259rin\u0259 dair g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri kifay\u0259t q\u0259d\u0259r nikbindir. El\u0259 IMF-in yenil\u0259nmi\u015f proqnozunda Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n art\u0131m\u0131na dair g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r 0,5 faiz b\u0259ndi artaraq 2,8 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu da t\u0259bii ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lan iqtisadi inki\u015faf modelinin xarici \u015foklara v\u0259 stresl\u0259r\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha s\u00fcbut edir. Bu ilin \u00f6t\u0259n aylar\u0131n\u0131n sosial-iqtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259ri bunu bir daha t\u0259sdiq edir. Bel\u0259 ki, cari ilin ilk 4 ay\u0131nda da \u00dcDM art\u0131m\u0131 7,2 faiz olub ki, bu da ciddi nailiyy\u0259tdir. \u00dcDM istehsal\u0131n\u0131n 54,8 faizi s\u0259naye, 7,7 faizi ticar\u0259t; n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin t\u0259miri, 6,0 faizi n\u0259qliyyat v\u0259 anbar t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, 4,0 faizi tikinti, 2,4 faizi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, me\u015f\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, 1,4 faizi informasiya v\u0259 rabit\u0259, 1,3 faizi turistl\u0259rin yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 ictimai ia\u015f\u0259 sah\u0259l\u0259rinin, 14,5 faizi dig\u0259r sah\u0259l\u0259rin pay\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, m\u0259hsula v\u0259 idxala xalis vergil\u0259r \u00dcDM-in 7,9 faizini t\u0259\u015fkil edib. \u018fhalinin h\u0259r n\u0259f\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n \u00dcDM 3938,4 manata b\u0259rab\u0259r olub.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259 sahibkarl\u0131qda \u00f6z\u0259l sektorun pay\u0131 art\u0131q 84 faiz\u0259 y\u00fcks\u0259lib. Art\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6kum\u0259t\u0259 sahibkarl\u0131q subyektl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 1 100-\u0259 yax\u0131n m\u00fcraci\u0259t daxil olub ki, onlar\u0131n 390-a yax\u0131n\u0131 xarici \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin iqtisadi d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 c\u0259lbi \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r d\u0259 Az\u0259rbaycana yeni \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r qazand\u0131r\u0131r. Burada k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, turizm, s\u0259naye, aqrar-emal, xalq s\u0259n\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 dig\u0259r bu kimi \u0259n\u0259n\u0259vi iqtisadi sektorlar\u0131n\u0131n yenid\u0259n canland\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 xarici bazarlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f t\u0259kc\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi rayonlar\u0131na yox, b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na yeni b\u00f6y\u00fck perspektivl\u0259r v\u0259d edir.<\/p>\n<p><em><strong>Logistika v\u0259 n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259ri \u00fczr\u0259 intensivlik art\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Asiya il\u0259 Avropan\u0131n k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259h\u0259miyy\u0259tli logistika kanallar\u0131n\u0131n v\u0259 n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin m\u00fch\u00fcm hiss\u0259sidir. Bura Bak\u0131-Tbilisi-Qars, Orta d\u0259hliz, \u015eimal-C\u0259nub kimi n\u0259qliyyat koridorlar\u0131 daxildir. Yeni reall\u0131qlar fonunda h\u0259min d\u0259hlizl\u0259r \u00fczr\u0259 intensivliyin artaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. M\u0259rk\u0259zi Asiyadan Avropaya Rusiya \u00fcz\u0259rind\u0259n da\u015f\u0131nan y\u00fckl\u0259rin t\u0259qrib\u0259n 10 faiz\u0259 q\u0259d\u0259rinin Az\u0259rbaycan, Qazax\u0131stan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259c\u0259yi ehtimal olunur. Bu is\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n \u0259n az\u0131 5-6 d\u0259f\u0259 artmas\u0131 dem\u0259kdir. Orta Asiya, Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u00fcz\u0259rind\u0259n y\u00fckda\u015f\u0131malarda 150 min konteyner\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131m g\u00f6zl\u0259nilir. H\u0259m\u00e7inin Avropa-Qafqaz-Asiya n\u04d9qliyyat d\u04d9hlizi (TRACECA) vasit\u0259sil\u0259 \u0259lav\u0259 35 min\u0259 yax\u0131n avtomobill\u0259 y\u00fckda\u015f\u0131ma n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bunun s\u0259b\u0259bi Rusiya v\u0259 Ukrayna \u00fcz\u0259rind\u0259n da\u015f\u0131malar\u0131n azalmas\u0131d\u0131r. \u00c7inin da\u015f\u0131ma \u015firk\u0259tl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq y\u00fckda\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n \u00e7oxu h\u0259l\u0259 ki, Rusiya \u00fcz\u0259rind\u0259n da\u015f\u0131malardan \u00e7\u0259kinir. N\u0259tic\u0259d\u0259 diqq\u0259t Az\u0259rbaycan mar\u015frutuna y\u00f6n\u0259lib.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda d\u0259hliz \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda infrastrukturun haz\u0131r olmas\u0131, g\u0259mil\u0259rin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r olmas\u0131, konteyner y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq prosedurlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r gedir. Bel\u0259likl\u0259, y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n h\u0259cminin artmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n tranzit g\u0259lirl\u0259rinin artmas\u0131 dem\u0259kdir. Maddi dividendl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 bu \u00f6lk\u0259miz\u0259 siyasi \u00e7\u0131xarlar da v\u0259d edir. Bu is\u0259 n\u0259tic\u0259 etibar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n C\u0259nubi Qafqaz\u0131n lideri statusunu daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan regionda \u00dcDM art\u0131m\u0131n\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k dinamika n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi yegan\u0259 \u00f6lk\u0259 olaraq qalmaqdad\u0131r Qlobal iqtisadiyyat COVID-19 pandemiyas\u0131n\u0131n m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini \u00fcz\u0259rind\u0259n atmam\u0131\u015f yeni stresl\u0259rin t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc. S\u00f6hb\u0259t ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Rusiyan\u0131n Ukraynaya qar\u015f\u0131 ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n gedir. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar ba\u015flayana q\u0259d\u0259r qlobal miqyasda t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u0259klif aras\u0131nda k\u0259skin disbalans m\u00f6vcud idi. Bunun k\u00f6k\u00fcnd\u0259 is\u0259 pandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin qapanmalara getm\u0259si dururdu. B\u00fct\u00fcn bunlar n\u0259tic\u0259 etibar\u0131 il\u0259 qlobal inflyasiyan\u0131 t\u0259tikl\u0259y\u0259n amill\u0259r\u0259 \u00e7evrildi. H\u0259l\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n \u00f6nc\u0259 AB\u015e-da v\u0259 bir s\u0131ra Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 inflyasiya son 40 ilin maksimumlar\u0131na \u00e7atd\u0131. Qlobal iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":475842,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/9e1bf344163074880496402220910705226-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/9e1bf344163074880496402220910705226-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/9e1bf344163074880496402220910705226-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/9e1bf344163074880496402220910705226-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/9e1bf344163074880496402220910705226-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/9e1bf344163074880496402220910705226-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/9e1bf344163074880496402220910705226-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/9e1bf344163074880496402220910705226-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/9e1bf344163074880496402220910705226-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/9e1bf344163074880496402220910705226-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan regionda \u00dcDM art\u0131m\u0131n\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k dinamika n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi yegan\u0259 \u00f6lk\u0259 olaraq qalmaqdad\u0131r Qlobal iqtisadiyyat COVID-19 pandemiyas\u0131n\u0131n m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini \u00fcz\u0259rind\u0259n atmam\u0131\u015f yeni stresl\u0259rin t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc. S\u00f6hb\u0259t ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Rusiyan\u0131n Ukraynaya qar\u015f\u0131 ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n gedir. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar ba\u015flayana q\u0259d\u0259r qlobal miqyasda t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u0259klif aras\u0131nda k\u0259skin disbalans m\u00f6vcud idi. Bunun k\u00f6k\u00fcnd\u0259 is\u0259 pandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/475841"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=475841"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/475841\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/475842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=475841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=475841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=475841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}