{"id":480011,"date":"2022-05-28T08:38:58","date_gmt":"2022-05-28T05:38:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=480011"},"modified":"2022-05-28T08:38:58","modified_gmt":"2022-05-28T05:38:58","slug":"m%c9%99l%c9%99kl%c9%99rin-gulusund%c9%99n-yarandin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=480011","title":{"rendered":"M\u0259l\u0259kl\u0259rin g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n yarand\u0131n\u2026"},"content":{"rendered":"<p>XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 g\u00fccl\u0259ndi. Az\u0259rbaycan\u0131n demokratik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri, m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri, siyasi xadiml\u0259ri yurdumuzun m\u00fcst\u0259qilliyi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qo\u015fuldular. Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratd\u0131. 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) elan edildi. AXC-nin yarad\u0131lmas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131na b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259 kimi \u0259b\u0259di daxil oldu. H\u0259min tarix M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fc kimi t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edilir. M\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk demokratik respublikan\u0131n elan edilm\u0259si xalq\u0131m\u0131z\u0131n imperiya \u0259sar\u0259tind\u0259n qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn apard\u0131\u011f\u0131 milli azadl\u0131q m\u00fccadil\u0259sinin qanunauy\u011fun n\u0259tic\u0259si, d\u0259rin tarixi k\u00f6kl\u0259ri olan d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimizin b\u0259rpas\u0131 idi.<\/p>\n<p>\u0130stiqlal \u015fairi \u018fhm\u0259d Cavad xalq\u0131m\u0131z\u0131n istiqlaliyy\u0259t r\u0259mzi olan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yaranmas\u0131ndan ilham alaraq yaz\u0131rd\u0131: S\u0259n q\u00fcdr\u0259tin a\u015f\u0131b-co\u015fan vaxt\u0131nda<\/p>\n<p>M\u0259l\u0259kl\u0259rin g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n yarand\u0131n.<\/p>\n<p>Sehr dilli bir f\u0131r\u00e7an\u0131n \u0259liyl\u0259<\/p>\n<p>Ahular\u0131n duru\u015fundan yarand\u0131n.<\/p>\n<p>AXC-nin yaranmas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131q, istiqlaliyy\u0259t \u0259zminin parlaq n\u00fcmun\u0259si idi. 1918-ci il may\u0131n 27-d\u0259 M\u00fcs\u0259lman Fraksiyas\u0131n\u0131n, y\u0259ni Zaqafqaziya M\u00fcs\u0259lman \u015euras\u0131n\u0131n (Zaqafqaziya M\u00fcs\u0259lman Parlamentinin) \u00fczvl\u0259ri d\u0259 ayr\u0131ca iclas ke\u00e7irdil\u0259r v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini elan etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldil\u0259r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Zaqafqaziya M\u00fcs\u0259lman \u015euras\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131, daha do\u011frusu, Az\u0259rbaycan Parlamenti elan etdi. Bununla, \u0259slind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 ilk parlament yarand\u0131 v\u0259 ilk parlamentli respublikan\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qoyuldu. H\u0259min iclasda Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n r Ryas\u0259t Hey\u0259ti v\u0259 s\u0259dri se\u00e7ildi. M\u0259mm\u0259d\u0259min R\u0259sulzad\u0259 Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri oldu. May\u0131n 28-d\u0259 H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayevin s\u0259drliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n tarixi iclas\u0131 ke\u00e7irildi. \u0130clasda i\u015ftirak ed\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y A\u011fayev (s\u0259dr), Mustafa Mahmudov (katib), F\u0259t\u0259li xan Xoyski, X\u0259lil b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dov, N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259sini q\u0259bul etdil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131nda, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rqd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq Az\u0259rbaycanda \u0259n demokratik respublika idar\u0259 \u00fcsulunun- parlamentli respublikan\u0131n yarad\u0131laca\u011f\u0131ndan x\u0259b\u0259r verirdi. Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259sind\u0259 deyilirdi:<\/p>\n<p>1. Bu g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 hakimiyy\u0259t haqq\u0131na malik oldu\u011fu kimi, C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Zaqafqaziyan\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n Az\u0259rbaycan da tam h\u00fcquqlu m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259tdir.<\/p>\n<p>2. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin idar\u0259 formas\u0131 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tidir.<\/p>\n<p>3. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti b\u00fct\u00fcn mill\u0259tl\u0259rl\u0259, x\u00fcsusil\u0259 qon\u015fu oldu\u011fu mill\u0259tl\u0259r v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 mehriban m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r yaratmaq \u0259zmind\u0259dir.<\/p>\n<p>4. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti milliyy\u0259tind\u0259n, m\u0259zh\u0259bind\u0259n, sinfind\u0259n, silkind\u0259n v\u0259 cinsind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq \u00f6z s\u0259rh\u0259dl\u0259ri daxilind\u0259 ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na siyasi h\u00fcquqlar v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcququ t\u0259min edir.<\/p>\n<p>5. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u00f6z \u0259razisi daxilind\u0259 ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn mill\u0259tl\u0259rin s\u0259rb\u0259st inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar yarad\u0131r.<\/p>\n<p>6. M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisi toplanana q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f\u0131nda xalq\u0131n se\u00e7diyi Milli \u015eura v\u0259 Milli \u015eura qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131yan M\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6kum\u0259t durur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u00f6z d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik atributlar\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259si, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u0259rbi quruculuq, iqtisadiyyat v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t, t\u0259hsil v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 sah\u0259l\u0259rind\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn taley\u00fckl\u00fc \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etmi\u015fdir. C\u00fcmhuriyy\u0259tin b\u00f6y\u00fck u\u011furlar\u0131ndan biri Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda 1920-ci il yanvar\u0131n 11-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131nmas\u0131 olmu\u015fdur. Lakin \u00f6lk\u0259nin \u00f6z neftini xarici bazarlara \u00e7\u0131xarmaqdan t\u0259crid edilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial b\u00f6hran g\u00fccl\u0259nirdi. H\u0259m\u00e7inin parlament daxilind\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\u0259n h\u0259rc-m\u0259rclik, Qaraba\u011fda v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131durmalar g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015firdi. \u018fhalinin \u0259sas hiss\u0259sinin a\u011f\u0131r durumu is\u0259 bol\u015fevik t\u0259bli\u011fat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit z\u0259min yarad\u0131rd\u0131. \u0130r\u0259van\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 paytaxt kimi verilm\u0259sind\u0259n sonra \u0130r\u0259van mahal\u0131ndan qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f 150 mind\u0259n art\u0131q soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti olduqca g\u0259rgin idi. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 parlamentin son 8 iclas\u0131nda bol\u015fevik ultimatumunun q\u0259bul edilm\u0259si aprel i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti g\u0259rgin v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b ictimai-siyasi \u015f\u0259raitd\u0259 c\u0259mi 23 ay f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bildi.\u00a0M\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk parlamentli respublika olan AXC s\u00fcquta u\u011frasa da, onun \u015f\u00fcurlarda b\u0259rq\u0259rar etdiyi m\u00fcst\u0259qillik ideyas\u0131 unudulmad\u0131. Xalq\u0131m\u0131z \u00f6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik atributlar\u0131n\u0131n bir \u00e7oxunu qoruyub saxlaya bildi. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin respublikada u\u011furla ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdiyi siyas\u0259t xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi-m\u0259d\u0259ni yadda\u015f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytararaq milli m\u0259nlik \u015f\u00fcurunu inki\u015faf etdirdi, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si i\u015f\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcst\u0259qillik arzular\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si v\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yenid\u0259n h\u0259qiq\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 z\u0259min yaratd\u0131. \u00dcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyev \u00e7ox\u0259srlik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizd\u0259 m\u00fch\u00fcm yeri olan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin xidm\u0259tl\u0259rini h\u0259r zaman y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015f, C\u00fcmhuriyy\u0259t \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin ya\u015fad\u0131lmas\u0131na v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 daim b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t vermi\u015fdir. 1991-ci ild\u0259 \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa ed\u0259n m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 23 ay \u0259rzind\u0259 m\u00f6vcud olan v\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi, demokratik d\u00f6vl\u0259t kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin siyasi varisidir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn AXC-nin varisi-sabitlik adas\u0131 olan m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 inki\u015faf, t\u0259r\u0259qqi yolunda inamla ir\u0259lil\u0259yir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 g\u00fccl\u0259ndi. Az\u0259rbaycan\u0131n demokratik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri, m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri, siyasi xadiml\u0259ri yurdumuzun m\u00fcst\u0259qilliyi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qo\u015fuldular. Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratd\u0131. 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) elan edildi. AXC-nin yarad\u0131lmas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131na b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259 kimi \u0259b\u0259di daxil oldu. H\u0259min tarix M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fc kimi t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edilir. M\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk demokratik respublikan\u0131n elan edilm\u0259si xalq\u0131m\u0131z\u0131n imperiya \u0259sar\u0259tind\u0259n qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn apard\u0131\u011f\u0131 milli azadl\u0131q m\u00fccadil\u0259sinin qanunauy\u011fun n\u0259tic\u0259si, d\u0259rin tarixi k\u00f6kl\u0259ri olan d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimizin b\u0259rpas\u0131 idi. \u0130stiqlal&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":479398,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[8],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/912e79cd163350368725159899210244786.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/912e79cd163350368725159899210244786.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/912e79cd163350368725159899210244786.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/912e79cd163350368725159899210244786-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/912e79cd163350368725159899210244786-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/912e79cd163350368725159899210244786-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/912e79cd163350368725159899210244786.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/912e79cd163350368725159899210244786.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/912e79cd163350368725159899210244786-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/912e79cd163350368725159899210244786.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=8\" rel=\"category\">\u018fsas s\u0259hif\u0259<\/a>","rttpg_excerpt":"XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 g\u00fccl\u0259ndi. Az\u0259rbaycan\u0131n demokratik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri, m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri, siyasi xadiml\u0259ri yurdumuzun m\u00fcst\u0259qilliyi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qo\u015fuldular. Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratd\u0131. 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) elan edildi. AXC-nin yarad\u0131lmas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131na b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259 kimi \u0259b\u0259di daxil oldu. H\u0259min&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/480011"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=480011"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/480011\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/479398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=480011"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=480011"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=480011"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}