{"id":483814,"date":"2022-06-09T08:16:32","date_gmt":"2022-06-09T05:16:32","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=483814"},"modified":"2022-06-09T08:16:32","modified_gmt":"2022-06-09T05:16:32","slug":"yeni-qanun-orqan-alvercil%c9%99rinin-cinay%c9%99tl%c9%99rinin-qarsisini-alacaqmi-r%c9%99y","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=483814","title":{"rendered":"Yeni qanun orqan alver\u00e7il\u0259rinin cinay\u0259tl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alacaqm\u0131 &#8211; r\u0259y"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Ayd\u0131n \u018fliyev: \u201cSui-istifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r yen\u0259\u00a0 ola bil\u0259r, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259&#8230;\u201d<\/strong><\/h3>\n<p>Az\u0259rbaycanda orqan donorlu\u011fu k\u00f6n\u00fcll\u00fc v\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131zd\u0131r. Y\u0259ni sat\u0131\u015f m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bilm\u0259z. 2022-ci ilin yanvar\u0131nda q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259n \u201c\u0130nsan orqan v\u0259 toxumalar\u0131n\u0131n donorlu\u011fu v\u0259 transplantasiyas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Qanuna g\u00f6r\u0259, h\u0259m orqana ehtiyac\u0131 olanlar, h\u0259m orqan verm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r vahid bazada birl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. Yeni qanunda deyilir ki, h\u0259m canl\u0131 donordan, h\u0259m d\u0259 meyitd\u0259n orqan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r. Bu yeni qanun orqan mafiyas\u0131n\u0131n i\u015fini \u0259ng\u0259ll\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259kmi? Orqan transplantasiyas\u0131 il\u0259 qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u015f\u0259xsl\u0259rin, qruplar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini iflic ed\u0259c\u0259kmi? Az\u0259rbaycanda orqan mafiyas\u0131 haqda pe\u015f\u0259kar mediada \u00e7ox yaz\u0131l\u0131b. Yeni qanun q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 bu kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r aradan qald\u0131r\u0131lacaqm\u0131?<\/p>\n<p><strong>M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn bildir\u0259k ki, Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 orqan n\u0259qli akademik Mirm\u0259mm\u0259d Cavadzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n icra olunub. Onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 1971-ci il mart\u0131n 4-d\u0259 C\u0259nubi Qafqazda v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 canl\u0131 donordan b\u00f6yr\u0259k k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilib v\u0259 bu nailiyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 o, 1974-c\u00fc ild\u0259 SSR\u0130 d\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 m\u0259rhum akademikin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda 1983-c\u00fc il\u0259 kimi Az\u0259rbaycanda 30-a yax\u0131n canl\u0131dan b\u00f6yr\u0259k n\u0259qli \u0259m\u0259liyyat\u0131 apar\u0131l\u0131b. Sonradan bu i\u015f dayand\u0131r\u0131l\u0131b. Sovet hakimiyy\u0259tinin\u00a0 s\u00fcqutundan sonra yaranan dur\u011funluq, tibbi kadrlar\u0131n, avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 h\u00fcquqi bazan\u0131n olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n transplantasiya apar\u0131lmay\u0131b v\u0259 bu vacib sah\u0259 diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qal\u0131b. Bu sah\u0259d\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131 yaln\u0131z m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. Orqan transplantasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u00fcquqi bazan\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 1999-cu ild\u0259 \u201c\u0130nsan orqan v\u0259 ya toxumalar\u0131n\u0131n transplantasiyas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu q\u0259bul olunub, 2000-ci ild\u0259 is\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetinin q\u0259bul etdiyi q\u0259rara g\u00f6r\u0259, transplantasiyas\u0131na icaz\u0259 veril\u0259n orqan v\u0259 ya toxumalar\u0131n siyah\u0131s\u0131 tutulub.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan H\u0259kiml\u0259ri \u0130ctimai Birliyinin t\u0259sis\u00e7il\u0259rind\u0259n biri, h\u0259kim-radioloq Ayd\u0131n \u018fliyev m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bunlar\u0131 \u015f\u0259rh etdi: \u201cBel\u0259 bir qanunun q\u0259bulu orqan ticar\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alacaq. Cinay\u0259tkarlar h\u0259r zaman m\u00fcxt\u0259lif yollar axtar\u0131rlar. Ola bilsin ki, kimis\u0259 c\u0259lb ed\u0259rl\u0259r, o adamlar k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 donor olma\u011fa raz\u0131l\u0131q ver\u0259rl\u0259r. Amma bel\u0259 bir qanunun q\u0259bul olunmas\u0131 t\u0259qdir\u0259layiqdir. \u00c7\u00fcnki \u0259g\u0259r qanun orqan\u0131n pulla sat\u0131lmas\u0131na icaz\u0259 vers\u0259, o zaman \u00e7ox ciddi probleml\u0259r yarana bil\u0259r. Tutaq ki, insan hans\u0131sa ehtiyac \u00fcz\u00fcnd\u0259n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259 kimi f\u0259sad\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmir. Hans\u0131sa maddi ehtiyac\u0131na g\u00f6r\u0259 bu add\u0131m\u0131 ata bil\u0259r. Amma sonradan onda problem yaranarsa, f\u0259sad\u0131 olarsa, onu geri qaytarmaq art\u0131q m\u00fcmk\u00fcn deyil. Nec\u0259 deyirl\u0259r, sonrak\u0131 pe\u015fman\u00e7\u0131l\u0131q fayda vermir\u201d.<\/p>\n<p><strong>H\u0259kim qeyd edib ki, donoru ver\u0259n v\u0259 q\u0259bul ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r \u00e7ox ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcayin\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7m\u0259lidirl\u0259r:<\/strong>\u00a0\u201cOnlar\u0131n orqanizmi d\u0259qiqlikl\u0259 yoxlanmal\u0131d\u0131r. Genetik uy\u011funluq yoxlan\u0131l\u0131r, ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Orqan ver\u0259n \u015f\u0259xsin orqanizmind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklik sonradan onun \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259sad yaradarm\u0131-yaratmazm\u0131, bunlar ham\u0131s\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. Kor-koran\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 edilm\u0259si yolverilm\u0259zdir\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/azadqadin.az\/uploads\/posts\/2020-07\/1593551653_33243622_135495193978647_6591420716430655488_o.jpg\" alt=\"H\u0259kim Ayd\u0131n \u018fliyev: B\u00fct\u00fcn dig\u0259r karantin rejiml\u0259ri l\u0259\u011fv edilm\u0259lidir, m\u00fctl\u0259q  \u015f\u0259kild\u0259! \u0130nsanlar\u0131n rayonlara... \u00bb AzadQadin.Az - Qad\u0131n \u0130nformasiya Portal\u0131\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0Ayd\u0131n \u018fliyev<\/strong><\/p>\n<p>A.\u018fliyev \u201cOrqan transplantasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u0259lumatlar\u0131n vahid bazada birl\u0259\u015fm\u0259si qeyri-\u015f\u0259ffaf yana\u015fmaya s\u0259b\u0259b olmayacaq ki\u201d sual\u0131na bel\u0259 cavab verib: \u201cBunun m\u0259rk\u0259zd\u0259n idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131n m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fi odur ki, orada x\u0259st\u0259l\u0259r &#8211; hans\u0131 ki, orqan \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sini g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r &#8211; bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n haqq\u0131nda \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u0259lumat olmurdu. Kimd\u0259n kim\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k olar-olmaz, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin bir portaldan idar\u0259 olmas\u0131n\u0131n m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fi budur. H\u0259r iki t\u0259r\u0259f &#8211; donor ver\u0259n d\u0259, q\u0259bul ed\u0259n d\u0259 bir-birind\u0259n x\u0259b\u0259rdar olurlar. O i\u015fi idar\u0259 ed\u0259n insanlar m\u0259lumatl\u0131 olurlar ki, hans\u0131 x\u0259st\u0259y\u0259 bunu k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k olar, olmaz. Yaxud da q\u0259za oldu, kims\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi, m\u0259lumat verilir, ora g\u0259tirilir v\u0259 sair\u0259. Bu, m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259ridir. Amma dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, bunun m\u0259nfi t\u0259r\u0259fi odur ki, bundan sui-istifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r ola bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, hans\u0131sa x\u0259st\u0259d\u0259n gizl\u0259dib kimis\u0259 \u00f6n\u0259 sala bil\u0259rl\u0259r, kimis\u0259 gecikdir\u0259 bil\u0259rl\u0259r. M\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin adlar\u0131, m\u00fcraci\u0259t etdikl\u0259ri tarix portalda qeyd edil\u0259rs\u0259, m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r n\u0259zar\u0259t oluna bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 2013-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan 60, d\u00f6vl\u0259t x\u0259st\u0259xanalar\u0131nda 57 b\u00f6yr\u0259k k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131 icra olunub. 2014-c\u00fc ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycanda Respublika Talassemiya M\u0259rk\u0259zind\u0259 s\u00fcm\u00fck iliyinin transplantasiya \u0259m\u0259liyyat\u0131 apar\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycanda 2013-2018-ci ill\u0259rd\u0259 min\u0259 yax\u0131n orqan v\u0259 onun hiss\u0259l\u0259rinin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si \u0259m\u0259liyyat\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilib. \u00dcmumi orqan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n 70 faizini b\u00f6yr\u0259k transplantasiyas\u0131 t\u0259\u015fkil edir. \u0130kinci yerd\u0259 qaraciy\u0259r v\u0259 onun seqmentl\u0259rinin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si g\u0259lir. 10 faizini is\u0259 s\u00fcm\u00fck iliyinin n\u0259qli tutur. Az\u0259rbaycanda orqan transplantasiyas\u0131nda b\u00f6yr\u0259k n\u0259qli \u0259m\u0259liyyat\u0131 ona g\u00f6r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir. M\u0259rk\u0259zi Neft\u00e7il\u0259r X\u0259st\u0259xanas\u0131nda 2014-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r 128 x\u0259st\u0259y\u0259 b\u00f6yr\u0259k k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb,\u00a0 2018-ci ild\u0259 is\u0259 bu say 600-\u0259 \u00e7at\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ayd\u0131n \u018fliyev: \u201cSui-istifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r yen\u0259\u00a0 ola bil\u0259r, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259&#8230;\u201d Az\u0259rbaycanda orqan donorlu\u011fu k\u00f6n\u00fcll\u00fc v\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131zd\u0131r. Y\u0259ni sat\u0131\u015f m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bilm\u0259z. 2022-ci ilin yanvar\u0131nda q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259n \u201c\u0130nsan orqan v\u0259 toxumalar\u0131n\u0131n donorlu\u011fu v\u0259 transplantasiyas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Qanuna g\u00f6r\u0259, h\u0259m orqana ehtiyac\u0131 olanlar, h\u0259m orqan verm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r vahid bazada birl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. Yeni qanunda deyilir ki, h\u0259m canl\u0131 donordan, h\u0259m d\u0259 meyitd\u0259n orqan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r. Bu yeni qanun orqan mafiyas\u0131n\u0131n i\u015fini \u0259ng\u0259ll\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259kmi? Orqan transplantasiyas\u0131 il\u0259 qanunsuz \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u015f\u0259xsl\u0259rin, qruplar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini iflic ed\u0259c\u0259kmi? Az\u0259rbaycanda orqan mafiyas\u0131 haqda pe\u015f\u0259kar mediada \u00e7ox&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":483815,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/697db7caa45d9d8155c5b789c00fd28d.jpg",554,360,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/697db7caa45d9d8155c5b789c00fd28d.jpg",554,360,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/697db7caa45d9d8155c5b789c00fd28d.jpg",554,360,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/697db7caa45d9d8155c5b789c00fd28d-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/697db7caa45d9d8155c5b789c00fd28d.jpg",554,360,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/697db7caa45d9d8155c5b789c00fd28d.jpg",554,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/697db7caa45d9d8155c5b789c00fd28d.jpg",554,360,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/697db7caa45d9d8155c5b789c00fd28d.jpg",554,360,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/697db7caa45d9d8155c5b789c00fd28d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/697db7caa45d9d8155c5b789c00fd28d.jpg",554,360,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ayd\u0131n \u018fliyev: \u201cSui-istifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r yen\u0259\u00a0 ola bil\u0259r, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259&#8230;\u201d Az\u0259rbaycanda orqan donorlu\u011fu k\u00f6n\u00fcll\u00fc v\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131zd\u0131r. Y\u0259ni sat\u0131\u015f m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bilm\u0259z. 2022-ci ilin yanvar\u0131nda q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259n \u201c\u0130nsan orqan v\u0259 toxumalar\u0131n\u0131n donorlu\u011fu v\u0259 transplantasiyas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Qanuna g\u00f6r\u0259, h\u0259m orqana ehtiyac\u0131 olanlar, h\u0259m orqan verm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r vahid bazada birl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. Yeni qanunda deyilir ki, h\u0259m&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/483814"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=483814"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/483814\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/483815"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=483814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=483814"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=483814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}