{"id":488279,"date":"2022-06-23T06:14:28","date_gmt":"2022-06-23T03:14:28","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=488279"},"modified":"2022-06-23T06:14:28","modified_gmt":"2022-06-23T03:14:28","slug":"narkotikd%c9%99n-qorunmagin-%c9%99n-optimal-yolu-bunu-h%c9%99r-k%c9%99s-bilirmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=488279","title":{"rendered":"Narkotikd\u0259n qorunma\u011f\u0131n \u0259n optimal yolu: Bunu h\u0259r k\u0259s bilirmi?"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 ac\u0131nacaql\u0131 b\u0259lalar\u0131ndan biri d\u0259 narkomaniyad\u0131r. Dig\u0259r ad\u0131 il\u0259 d\u0259 \u201ca\u011f \u00f6l\u00fcm\u201d kimi tan\u0131nan bu b\u0259\u015f\u0259ri b\u0259laya d\u00fc\u00e7ar olanlar\u0131n say\u0131 ild\u0259n-il\u0259 artmaqdad\u0131r. Narkomaniya dinind\u0259n, dilind\u0259n, irqind\u0259n, sosial v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Hal-haz\u0131rda Yer k\u00fcr\u0259sinin 250 milyondan \u00e7ox sakini planetimizin \u0259n qlobal probleml\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259n \u201ca\u011f \u00f6l\u00fcm\u201d\u00fcn \u0259srin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Bu statistikan\u0131n 47 milyon n\u0259f\u0259ri Lat\u0131n Amerikas\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. T\u0259kc\u0259 Meksikada narkomaniyan\u0131n b\u0259las\u0131na d\u00fc\u00e7ar olmu\u015f insanlar\u0131n say\u0131 1 milyon 200 min n\u0259f\u0259ri \u00f6tm\u00fc\u015fd\u00fcr. Avropa Birliyi \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 orada 750 min\u0259 yax\u0131n insan narkotik madd\u0259 istifad\u0259\u00e7isidir. MDB v\u0259 Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 26 milyondan \u00e7oxdur. Lakin onu da qeyd ed\u0259k ki, ekspertl\u0259rin fikrinc\u0259, bu r\u0259q\u0259m tam real ger\u00e7\u0259kliyi \u0259ks etdirmir. \u00c7\u00fcnki narkomanlar\u0131n he\u00e7 d\u0259 ham\u0131s\u0131 qeydiyyata d\u00fc\u015fm\u00fcr.<\/p>\n<p>Narkomanl\u0131q insan\u0131 ruhi c\u0259h\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131, fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259 \u015fik\u0259st edir. Tibbi ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259, narkotik madd\u0259l\u0259r ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 orqanizmin immunitet s\u0259viyy\u0259sini a\u015fa\u011f\u0131 salaraq \u00fcr\u0259k-damar sistemin\u0259, qara ciy\u0259r v\u0259 b\u00f6yr\u0259k kimi daxili orqanlar\u0131n ciddi z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 yol a\u00e7\u0131r. Sonda \u00f6l\u00fcm hal\u0131 ba\u015f verir. Erk\u0259n ya\u015fdan narkotik q\u0259bul ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6mr\u00fc is\u0259 35-40 il aras\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildirirl\u0259r ki, narkotik madd\u0259 q\u0259bulunun \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri bu madd\u0259l\u0259r\u0259 olan maraq, a\u015f\u0131r\u0131 stress, k\u0259nar t\u0259zyiql\u0259r v\u0259 dig\u0259r psixi as\u0131l\u0131l\u0131qlard\u0131r.<\/p>\n<p>Narkotik madd\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n g\u0259ncl\u0259rin valideynl\u0259ri \u0259ks\u0259r hallarda laz\u0131mi q\u0259d\u0259r sevgi, diqq\u0259t, qay\u011f\u0131, n\u0259zar\u0259t v\u0259 ail\u0259daxili qaydalar\u0131 olmayan ana-atalard\u0131r. B\u0259zi ail\u0259l\u0259rin is\u0259 basq\u0131n xarakterli, avtoritar oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. Bo\u015fanm\u0131\u015f, ayr\u0131 ya\u015fayan, valideynl\u0259rd\u0259n birinin itirildiyi ail\u0259d\u0259n olan u\u015faqlar aras\u0131nda bu c\u00fcr madd\u0259l\u0259rin istifad\u0259si daha \u00e7ox yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ana-atan\u0131n d\u00fczg\u00fcn n\u00fcmun\u0259 v\u0259 model olmamas\u0131 da vacib amildir. Probleml\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qalan, yeni \u00fcsul v\u0259 yollar axtarmayan, bu c\u00fcr madd\u0259l\u0259r haqda yax\u015f\u0131 fikird\u0259 olan ail\u0259l\u0259rin u\u015faqlar\u0131 risk qrupuna daxildir. \u00a0Ail\u0259 daxilind\u0259 yeniyetm\u0259nin probleml\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259yi insan\u0131n olmamas\u0131 da problem yarad\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259ddind\u0259n art\u0131q qoruyuculuq v\u0259 n\u0259zar\u0259tin oldu\u011fu ail\u0259nin u\u015faqlar\u0131nda da narkotik madd\u0259y\u0259 meyillilik m\u00fc\u015fahid\u0259 edilmi\u015fdir. \u00d6vladlar\u0131na qulaq asmayan, onlar\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259n, \u00f6z d\u0259y\u0259rl\u0259rini davaml\u0131 olaraq t\u0259lqin ed\u0259n, u\u015fa\u011f\u0131n \u015f\u0259xsi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131na imkan verm\u0259y\u0259n valideynl\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 u\u015faqlar\u0131 il\u0259 probleml\u0259r ya\u015fay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Spirtli i\u00e7ki v\u0259 narkotik madd\u0259 istifad\u0259si ki\u015fil\u0259rd\u0259 qad\u0131nlara nisb\u0259t\u0259n daha \u00e7ox t\u0259sad\u00fcf edilir. Bunun s\u0259b\u0259bi deviant davran\u0131\u015f\u0131n ki\u015fil\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259si ola bil\u0259r. Deviant davran\u0131\u015f davran\u0131\u015f pozuntular\u0131, qorxusuzluq, dig\u0259r insanlarla hesabla\u015fmamaq kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Psixoaktiv madd\u0259l\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan insanlardan dan\u0131\u015fark\u0259n \u201cyetkinl\u0259\u015fm\u0259y\u0259n\u201d, \u201cn\u0259fsinin qurban\u0131 olan\u201d, \u201c\u00f6z\u00fcn\u0259 inam\u0131 olmayan v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc oldu\u011fu kimi q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259y\u0259nl\u0259r\u201d, \u201c\u00fcsyankar\u201d, \u201cinsanlarla m\u00fcnasib\u0259t qurmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259n\u201d v\u0259 s. ifad\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259dilir.\u00a0 Psixoanaliz\u0259 g\u00f6r\u0259, psixoaktiv madd\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 bu c\u00fcr madd\u0259l\u0259rin beyin\u0259 t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 ist\u0259diyi vaxtda h\u0259zz almaq, bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 yetkinliyin m\u0259suliyy\u0259t v\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rind\u0259n qa\u00e7maq ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u201c\u0259n yax\u015f\u0131 yol v\u0259 h\u0259diyy\u0259dir\u201d.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bu b\u0259la \u00f6lk\u0259mizd\u0259n d\u0259 yan ke\u00e7m\u0259yib. Do\u011frudur, bir s\u0131ra d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda narkotizm o q\u0259d\u0259r geni\u015f yay\u0131lmasa da, m\u00f6vcuddur v\u0259 ciddi m\u00fcbariz\u0259l\u0259r\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n yen\u0259 d\u0259 artmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 narkomaniya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Narkomanl\u0131\u011fa v\u0259 Narkotik Vasit\u0259l\u0259rin Qanunsuz D\u00f6vriyy\u0259sin\u0259 Qar\u015f\u0131 M\u00fcbariz\u0259 \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131 yarad\u0131l\u0131b, bu m\u00fcbariz\u0259 \u00fcmumd\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259si kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Bu komissiya narkotik vasit\u0259l\u0259rin, psixotrop madd\u0259l\u0259rin v\u0259 onlar\u0131n prekursorlar\u0131n\u0131n qanunsuz d\u00f6vriyy\u0259sin\u0259 v\u0259 narkomanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 dair h\u0259r il geni\u015fmiqyasl\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irir. \u0130st\u0259r ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 otra m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \u201cNarkomaniyaya yox dey\u0259k!\u201d, \u201cNarkomaniya v\u0259 dig\u0259r z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparaq!\u201d devizi il\u0259 maarifl\u0259ndirici t\u0259dbirl\u0259r t\u0259\u015fkil olunur. T\u0259dbirl\u0259rd\u0259 narkomaniyan\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi f\u0259sadlara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin bu g\u00fcn x\u00fcsusil\u0259 aktual xarakter da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, narkomaniya \u0259leyhin\u0259 apar\u0131lan t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259r zaman \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyinin diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 oldu\u011fu v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irildiyi bildirilir.\u00a0 Eyni zamanda narkotik as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0259tin olmas\u0131na baxmayaraq, bunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu v\u0259 narkotikl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin erk\u0259n m\u00fcraci\u0259ti m\u00fcalic\u0259nin \u0259ks\u0259r hallarda u\u011furlu olmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edildiyi x\u00fcsusi vur\u011fulan\u0131r.<\/p>\n<p>Narkotik as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00e7\u0259tin olsa da, bu, m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Narkotikl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin erk\u0259n m\u00fcraci\u0259ti \u00e7ox hallarda u\u011furlu m\u00fcalic\u0259 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Narkotik istifad\u0259\u00e7il\u0259ri (narkomanlar) \u00e7ox vaxt q\u0131sa zamanda ail\u0259sini, dostlar\u0131n\u0131, i\u015fini, \u0259mlak\u0131n\u0131, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015f olurlar. Bu u\u00e7uruma s\u00fcr\u00fckl\u0259nm\u0259yi saxlamaq h\u0259r bir g\u0259ncin \u00f6z \u0259lind\u0259dir v\u0259 bu i\u015fd\u0259 d\u0259 onlar t\u0259k deyill\u0259r. Bel\u0259 problemli g\u0259ncl\u0259r\u0259 yard\u0131m etm\u0259y\u0259 haz\u0131r olan bir \u00e7ox t\u0259\u015fkilat v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r var.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 ac\u0131nacaql\u0131 b\u0259lalar\u0131ndan biri d\u0259 narkomaniyad\u0131r. Dig\u0259r ad\u0131 il\u0259 d\u0259 \u201ca\u011f \u00f6l\u00fcm\u201d kimi tan\u0131nan bu b\u0259\u015f\u0259ri b\u0259laya d\u00fc\u00e7ar olanlar\u0131n say\u0131 ild\u0259n-il\u0259 artmaqdad\u0131r. Narkomaniya dinind\u0259n, dilind\u0259n, irqind\u0259n, sosial v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Hal-haz\u0131rda Yer k\u00fcr\u0259sinin 250 milyondan \u00e7ox sakini planetimizin \u0259n qlobal probleml\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259n \u201ca\u011f \u00f6l\u00fcm\u201d\u00fcn \u0259srin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Bu statistikan\u0131n 47 milyon n\u0259f\u0259ri Lat\u0131n Amerikas\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. T\u0259kc\u0259 Meksikada narkomaniyan\u0131n b\u0259las\u0131na d\u00fc\u00e7ar olmu\u015f insanlar\u0131n say\u0131 1 milyon 200 min n\u0259f\u0259ri \u00f6tm\u00fc\u015fd\u00fcr. Avropa Birliyi \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 orada 750 min\u0259 yax\u0131n insan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":488280,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/b05b57f6159384623343963485710143970-2.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/b05b57f6159384623343963485710143970-2.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/b05b57f6159384623343963485710143970-2.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/b05b57f6159384623343963485710143970-2-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/b05b57f6159384623343963485710143970-2-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/b05b57f6159384623343963485710143970-2-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/b05b57f6159384623343963485710143970-2.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/b05b57f6159384623343963485710143970-2.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/b05b57f6159384623343963485710143970-2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/b05b57f6159384623343963485710143970-2.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 ac\u0131nacaql\u0131 b\u0259lalar\u0131ndan biri d\u0259 narkomaniyad\u0131r. Dig\u0259r ad\u0131 il\u0259 d\u0259 \u201ca\u011f \u00f6l\u00fcm\u201d kimi tan\u0131nan bu b\u0259\u015f\u0259ri b\u0259laya d\u00fc\u00e7ar olanlar\u0131n say\u0131 ild\u0259n-il\u0259 artmaqdad\u0131r. Narkomaniya dinind\u0259n, dilind\u0259n, irqind\u0259n, sosial v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Hal-haz\u0131rda Yer k\u00fcr\u0259sinin 250 milyondan \u00e7ox sakini planetimizin \u0259n qlobal probleml\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259n \u201ca\u011f \u00f6l\u00fcm\u201d\u00fcn \u0259srin\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/488279"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=488279"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/488279\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/488280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=488279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=488279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=488279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}