{"id":489768,"date":"2022-06-27T16:01:32","date_gmt":"2022-06-27T13:01:32","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=489768"},"modified":"2022-06-27T16:01:32","modified_gmt":"2022-06-27T13:01:32","slug":"sah-ismayil-kurddur-dey%c9%99nl%c9%99rin-m%c9%99qs%c9%99di-n%c9%99dir-professordan-ilginc-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=489768","title":{"rendered":"\u201c\u015eah \u0130smay\u0131l k\u00fcrdd\u00fcr\u201d dey\u0259nl\u0259rin m\u0259qs\u0259di n\u0259dir? &#8211; professordan ilginc a\u00e7\u0131qlama"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bir s\u0131ra K\u0130V S\u0259f\u0259vi h\u00f6kmdar\u0131, Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259taini k\u00fcrd k\u00f6k\u0259nli t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Onlar israrla vur\u011fulay\u0131rlar ki, \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259lki 13-c\u00fc babas\u0131 k\u00fcrdd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu iddialar\u0131n \u0259sas\u0131 varm\u0131? X\u0259tai kimdir? Niy\u0259 onun Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc olmas\u0131 zaman-zaman \u0259n m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 inkar edilir?<br \/>\nTarix\u00e7il\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, \u015eah \u0130smay\u0131l v\u0259 \u0259cdadlar\u0131n\u0131n k\u00fcrd oldu\u011funa dair m\u0259lumata yaln\u0131z bir \u0259s\u0259rd\u0259, \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n \u0259cdadlar\u0131ndan olan \u015eeyx S\u0259dr\u0259ddinin ard\u0131c\u0131llar\u0131ndan \u0130bn B\u0259zzaz\u0131n \u201cS\u0259fv\u0259t \u0259s-s\u0259fa\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018fs\u0259rin bir \u00e7ox n\u00fcsx\u0259l\u0259ri var. B\u0259zi n\u00fcsx\u0259l\u0259rin tarixi b\u0259lli deyil. Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar bir \u00e7ox tarixi \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, \u201cS\u0259fv\u0259t \u0259s-s\u0259fa\u201dn\u0131n n\u00fcsx\u0259l\u0259ri aras\u0131nda da ciddi f\u0259rql\u0259r oldu\u011funu bildirirl\u0259r.\u018fn q\u0259dim n\u00fcsx\u0259d\u0259 (1491-ci il\u0259 aid)d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin, \u0259n az\u0131 \u0259lav\u0259l\u0259rin oldu\u011fu qeyd edilir. Burada \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n on d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc n\u0259sil babas\u0131 olan Firuzun k\u00fcrd oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131b. \u201c\u015eah \u0130smay\u0131l k\u00fcrdd\u00fcr\u201d fikri d\u0259 buradan qaynaqlan\u0131r. Lakin dig\u0259r n\u00fcsx\u0259l\u0259rd\u0259 bel\u0259 m\u0259lumat yoxdur. H\u0259tta Firuzun ad\u0131 \u00e7\u0259kilmir. S\u0259f\u0259vil\u0259r haqq\u0131nda onlarla m\u0259nb\u0259 var, lakin he\u00e7 birind\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 qeyd yoxdur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/yt3.ggpht.com\/5u0llHNQ0yXzpxfcSaFbed2wM4ZYnRNK4_QeWPEJuIAaiwFQlEJWGJaVrc7mxqvKHcG3KBZaiIE=s900-c-k-c0x00ffffff-no-rj\" alt=\"AL\u0130 RIZA \u00d6ZDEM\u0130R - \u015eAH TV - YouTube\" width=\"500\" \/><\/p>\n<p><strong>Yaz\u0131\u00e7\u0131 Ali R\u0131za \u00d6zdemir m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259n birind\u0259 qeyd edib ki,<\/strong>\u00a0T\u00fcrkiy\u0259 tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u0259z\u0259n t\u0259hrifl\u0259r edilib, siyasi, xan\u0259dan v\u0259 m\u0259zh\u0259b qay\u011f\u0131lar\u0131 elm v\u0259 \u0259xlaqdan \u00fcst\u00fcn olub: \u201cBunlar\u0131n \u0259n parlaq n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n birini \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n timsal\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u015eah \u0130smay\u0131l haqq\u0131nda a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n faktlar gizl\u0259dilir, t\u0259hrif uydurma m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir. Onlardan birin\u0259 g\u00f6r\u0259 sanki \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n \u0259cdadlar\u0131 t\u00fcrk deyil, k\u00fcrdd\u00fcr(m\u00fc\u015f)! \u015eah \u0130smay\u0131l da, onun \u0259cdadlar\u0131 da t\u00fcrk olub\u201d &#8211; dey\u0259, o yaz\u0131b.<\/p>\n<p>Yazar\u0131n \u201cT\u00fcrk xaqan\u0131 \u015eah \u0130smay\u0131l\u201d kitab\u0131na \u00f6n s\u00f6z yazan T\u00fcrkiy\u0259nin Kastamonu Universitetinin professoru Namiq Musal\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 son zamanlarda d\u0259rc edil\u0259n b\u0259zi n\u0259\u015frl\u0259rd\u0259 S\u0259f\u0259vi s\u00fclal\u0259sinin k\u00fcrd m\u0259n\u015f\u0259li g\u00f6st\u0259rilm\u0259sinin ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi ifrat m\u0259zh\u0259b t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyidir: \u201cBununla yana\u015f\u0131, b\u0259zi t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki etnik k\u00fcrdl\u0259r aras\u0131nda t\u0259bli\u011fat\u0131 apar\u0131lan separat\u00e7\u0131l\u0131q meyll\u0259rinin d\u0259 bu proses\u0259 t\u0259siri var. Y\u0259ni S\u0259f\u0259vil\u0259rin t\u00fcrkl\u00fcy\u00fc inkar olunaraq, bu s\u00fclal\u0259nin k\u00fcrd m\u0259n\u015f\u0259li elan edilm\u0259si tendensiyas\u0131 elmi \u0259saslara s\u00f6yk\u0259nm\u0259y\u0259n, tamamil\u0259 m\u0259zh\u0259bi v\u0259 siyasi faktorlardan ir\u0259li g\u0259l\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. H\u0259m d\u0259 bu kimi c\u0259f\u0259ng iddialar\u0131 ortaya atanlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti he\u00e7 bir elmi d\u0259r\u0259c\u0259 da\u015f\u0131mayan, h\u0259tta ixtisasca tarix\u00e7i olmayan, m\u0259nb\u0259\u015f\u00fcnasl\u0131q t\u0259dqiqat\u0131 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli potensial\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmayan qeyri-pe\u015f\u0259kar \u015f\u0259xsl\u0259rdir. X\u00fcsusi qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, son 20 il \u0259rzind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 S\u0259f\u0259vi tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n k\u0259miyy\u0259ti v\u0259 keyfiyy\u0259ti artmaqdad\u0131r. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, S\u0259f\u0259vi d\u00f6vl\u0259tinin bir t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti hesab edilm\u0259si konsepsiyas\u0131 da T\u00fcrkiy\u0259 tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259 getdikc\u0259 daha \u00e7ox yer tutmaqdad\u0131r. Lakin bu proses m\u00fc\u0259yy\u0259n dair\u0259l\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 b\u0259zi m\u0259zh\u0259b\u00e7i v\u0259 separat\u00e7\u0131 \u00fcns\u00fcrl\u0259ri b\u0259rk narahat edir. M\u0259hz bu amil s\u00f6z\u00fcged\u0259n dair\u0259l\u0259rd\u0259 narahatl\u0131q yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn S\u0259f\u0259vil\u0259ri t\u00fcrk tarixind\u0259n qoparma\u011fa y\u00f6n\u0259l\u0259n m\u00fcxt\u0259lif c\u0259hdl\u0259r\u0259 \u015fahid oluruq. M\u0259qs\u0259d is\u0259 ortaq t\u00fcrk tarix \u015f\u00fcurunun formala\u015fmas\u0131na \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tm\u0259kdir. Ancaq sevindirici hald\u0131r ki, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 S\u0259f\u0259vi tarixi sah\u0259sind\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f pe\u015f\u0259kar tarix\u00e7il\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu iddialar\u0131 q\u0259bul etmir. Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetirdyimiz zaman \u0130bn B\u0259zzaz\u0131n \u201cS\u0259fv\u0259t\u00fcs-s\u0259fa\u201d, \u0130brahim \u018fmininin \u201cF\u00fctuhati-\u015fahi\u201d, Bic\u0259nin \u201cCahang\u00fc\u015fayi-xaqani-sahibqiran\u201d, \u0130sg\u0259nd\u0259r b\u0259y M\u00fcn\u015finin \u201cTarixi-al\u0259marayi-Abbasi\u201d, M\u0259h\u0259mm\u0259d Yusif Valeh \u0130sfahaninin \u201cX\u00fcldi-b\u0259rin\u201d, \u015eeyx H\u00fcseyn Zahidinin \u201cSilsil\u0259t\u00fcn-n\u0259s\u0259bi-S\u0259f\u0259viyy\u0259\u201d, Mehmed Z\u0259imin \u201cCame\u00fct-t\u0259varix\u201d, anonim m\u00fc\u0259llifin \u201cTarixi-al\u0259marayi-\u015eah \u0130smay\u0131l\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259, Ni\u015fatinin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u201c\u015eeyx S\u0259fi t\u0259zkir\u0259si\u201d t\u0259rc\u00fcm\u0259sind\u0259 v\u0259 orta \u0259srl\u0259r\u0259 dair bir \u00e7ox dig\u0259r qaynaqlarda S\u0259f\u0259vi s\u00fclal\u0259sinin ulu \u0259cdad\u0131 olan \u015eeyx S\u0259fi\u0259ddin \u018frd\u0259bili t\u00fcrk kimi t\u0259qdim olunmu\u015fdur. D\u0259d\u0259 Sailin \u201cQ\u00fctbnam\u0259\u201d m\u0259nzum\u0259sind\u0259 is\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai \u201cT\u00fcrk\u00fcstan\u0131n piri\u201d dey\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirilib\u201d.<\/p>\n<p>Professor S\u0259f\u0259vi xan\u0259dan\u0131n\u0131n t\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn\u00fcn h\u0259m orta \u0259sr m\u0259nb\u0259l\u0259ri, h\u0259m d\u0259 m\u00fcasir t\u0259dqiqatlar vasit\u0259sil\u0259 isbat edilm\u0259kd\u0259 oldu\u011funu vur\u011fulad\u0131: \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131 aliml\u0259rd\u0259n Oqtay \u018ff\u0259ndiyev, Mirz\u0259 Abbasl\u0131, \u018fhm\u0259d C\u0259f\u0259ro\u011flu, Tofiq N\u0259c\u0259fli, Bilal D\u0259d\u0259yev v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 n\u0259\u015fr etdirdikl\u0259ri \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 S\u0259f\u0259vi xan\u0259dan\u0131n\u0131n t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li oldu\u011funa x\u00fcsusi diqq\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015fl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259n m\u0259\u015fhur t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131ndan Mehmed Fuad K\u00f6pr\u00fcl\u00fc, \u0130smail Hakk\u0131 Uzun\u00e7ar\u015f\u0131l\u0131, R\u0131za Nur, Y\u0131lmaz \u00d6ztuna, Erol G\u00fcng\u00f6r, Turan Yazgan, Yusuf K\u00fc\u00e7\u00fckda\u011f, Kenan Ziya Ta\u015f, Fehamettin Ba\u015far, Ali R\u0131za \u00d6zdemir v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 S\u0259f\u0259vil\u0259rin bir t\u00fcrk s\u00fclal\u0259si oldu\u011funu d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 vur\u011fulam\u0131\u015flar. Bir \u00e7ox \u0259cn\u0259bi \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnaslar (Vasili Vladimirovi\u00e7 Bartold, Aqafangel Yefimovi\u00e7 Kr\u0131mski, \u0130lya Pavlovi\u00e7 Petru\u015fevski, Vsevolod Mixaylovi\u00e7 Zummer, Yan Ripka, David Ayalon, Con R. Uol\u015f, Xavier de Planhol, Hamid Algar, Bernard Luis, Jan Luis Bake Qramon v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri) da apard\u0131qlar\u0131 t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259rin t\u00fcrk olduqlar\u0131 q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259libl\u0259r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bir s\u0131ra K\u0130V S\u0259f\u0259vi h\u00f6kmdar\u0131, Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259taini k\u00fcrd k\u00f6k\u0259nli t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Onlar israrla vur\u011fulay\u0131rlar ki, \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259lki 13-c\u00fc babas\u0131 k\u00fcrdd\u00fcr. Bu iddialar\u0131n \u0259sas\u0131 varm\u0131? X\u0259tai kimdir? Niy\u0259 onun Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc olmas\u0131 zaman-zaman \u0259n m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 inkar edilir? Tarix\u00e7il\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, \u015eah \u0130smay\u0131l v\u0259 \u0259cdadlar\u0131n\u0131n k\u00fcrd oldu\u011funa dair m\u0259lumata yaln\u0131z bir \u0259s\u0259rd\u0259, \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n \u0259cdadlar\u0131ndan olan \u015eeyx S\u0259dr\u0259ddinin ard\u0131c\u0131llar\u0131ndan \u0130bn B\u0259zzaz\u0131n \u201cS\u0259fv\u0259t \u0259s-s\u0259fa\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018fs\u0259rin bir \u00e7ox n\u00fcsx\u0259l\u0259ri var. B\u0259zi n\u00fcsx\u0259l\u0259rin tarixi b\u0259lli deyil. Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar bir \u00e7ox tarixi \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":489769,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/38415bc98a0788d074514ccb1880feca.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/38415bc98a0788d074514ccb1880feca.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/38415bc98a0788d074514ccb1880feca.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/38415bc98a0788d074514ccb1880feca-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/38415bc98a0788d074514ccb1880feca-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/38415bc98a0788d074514ccb1880feca-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/38415bc98a0788d074514ccb1880feca.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/38415bc98a0788d074514ccb1880feca.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/38415bc98a0788d074514ccb1880feca-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/38415bc98a0788d074514ccb1880feca.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bir s\u0131ra K\u0130V S\u0259f\u0259vi h\u00f6kmdar\u0131, Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259taini k\u00fcrd k\u00f6k\u0259nli t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Onlar israrla vur\u011fulay\u0131rlar ki, \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259lki 13-c\u00fc babas\u0131 k\u00fcrdd\u00fcr. Bu iddialar\u0131n \u0259sas\u0131 varm\u0131? X\u0259tai kimdir? Niy\u0259 onun Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc olmas\u0131 zaman-zaman \u0259n m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 inkar edilir? Tarix\u00e7il\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, \u015eah \u0130smay\u0131l v\u0259 \u0259cdadlar\u0131n\u0131n k\u00fcrd oldu\u011funa dair&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/489768"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=489768"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/489768\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/489769"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=489768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=489768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=489768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}