{"id":489926,"date":"2022-06-28T11:08:43","date_gmt":"2022-06-28T08:08:43","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=489926"},"modified":"2022-06-28T11:08:43","modified_gmt":"2022-06-28T08:08:43","slug":"bu-gun-milli-m%c9%99tbuatimizin-banisi-h%c9%99s%c9%99n-b%c9%99y-z%c9%99rdabinin-dogum-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=489926","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n banisi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n banisi, g\u00f6rk\u0259mli maarif\u00e7i H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov (Z\u0259rdabi) 28 iyun 1837-ci ild\u0259 ke\u00e7mi\u015f G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zas\u0131n\u0131n Z\u0259rdab k\u0259ndind\u0259 anadan olub.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>O, ilk t\u0259hsilini Z\u0259rdab k\u0259ndind\u0259ki m\u0259dr\u0259s\u0259d\u0259 al\u0131b. Burada \u0259r\u0259bc\u0259 v\u0259 farsca \u00f6yr\u0259n\u0259n Z\u0259rdabi 1852-ci ild\u0259 \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 a\u00e7\u0131lan rusca d\u00fcny\u0259vi t\u0259hsil ver\u0259n m\u0259kt\u0259b\u0259 yaz\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Daha sonra 1861-ci ild\u0259 m\u0259kt\u0259bi u\u011furla bitir\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t t\u0259qa\u00fcd\u00fc il\u0259 Moskva Universiteti Fizika-Riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259bi\u0259t elml\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rilib.\u00a01865-ci ild\u0259 bu universiteti f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitirib. Ali t\u0259hsil oca\u011f\u0131n\u0131 \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u015fa vurdu\u011funa g\u00f6r\u0259\u00a0elmi i\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn universitetd\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 q\u0259rar\u0131 q\u0259bul edilib. Lakin xalq\u0131na, mill\u0259tin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k arzusu onu Az\u0259rbaycana g\u0259tirib.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabi universiteti bitirdikd\u0259n sonra Bak\u0131da m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259bi\u0259t elml\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u00fc\u0259llim kimi i\u015f\u0259 d\u00fcz\u0259lib.<\/p>\n<p>Bununla da onun h\u0259yat\u0131nda yeni d\u00f6vr &#8211;\u00a0maarif\u00e7ilik, xalq\u0131n savadlanmas\u0131, ana dilind\u0259 t\u0259hsil u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015flay\u0131r. Lakin problemin \u00e7\u0259tinliyi onda idi ki, H\u0259s\u0259n b\u0259y Qafqazda o zaman f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n 10 gimnaziyada \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fc\u0259lliml\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 ali t\u0259hsilli yegan\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 idi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 burada az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fagirdl\u0259r d\u0259 yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259 idi. Bununla da\u00a0H\u0259s\u0259n b\u0259y az\u0259rbaycanl\u0131 u\u015faqlar\u0131 m\u0259kt\u0259b\u0259 c\u0259lb etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xalq i\u00e7\u0259risind\u0259 t\u0259bli\u011fat aparma\u011f\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyur. O,\u00a0m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 1872-ci ild\u0259 Bak\u0131da \u201cC\u0259miyy\u0259ti-xeyriyy\u0259\u201d yarad\u0131b. H\u0259min ilin b\u00fct\u00fcn yay\u0131n\u0131 H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi gimnaziyada t\u0259hsil alan \u015fagirdl\u0259ri N\u0259c\u0259f b\u0259y V\u0259zirov v\u0259 \u018fsg\u0259ra\u011fa Ad\u0131g\u00f6z\u0259lov (Gorani) il\u0259 birlikd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rini dolanaraq r\u0259smi d\u0259ft\u0259r\u0259 \u201cC\u0259miyy\u0259ti-xeyriyy\u0259\u201dy\u0259 \u00fczv yazd\u0131rmaqla m\u0259\u015f\u011ful olub.<\/p>\n<p>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi Az\u0259rbaycan pe\u015f\u0259kar teatr\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndand\u0131r. Onun r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 dramaturqlardan N\u0259c\u0259f b\u0259y V\u0259zirov il\u0259 \u018fsg\u0259r a\u011fa Ad\u0131g\u00f6z\u0259lovun f\u0259al i\u015ftirak\u0131 il\u0259 1873-c\u00fc ild\u0259 M.F.Axundovun \u201cHac\u0131 Qara\u201d v\u0259 \u201cL\u0259nk\u0259ran xan\u0131n\u0131n v\u0259ziri\u201d komediyalar\u0131 tama\u015faya qoyulub.<\/p>\n<p>O, Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131n\u0131n maarifl\u0259nm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verib.\u00a01901-ci ild\u0259 Bak\u0131da az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131zlar \u00fc\u00e7\u00fcn ilk m\u0259kt\u0259bin a\u00e7\u0131lmas\u0131na b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>Do\u011fma ana dilind\u0259 q\u0259zet\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiyac oldu\u011funu d\u0259rk ed\u0259n H\u0259s\u0259n b\u0259y q\u0259zet \u00e7ap etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6kum\u0259t\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. Bununla \u0259laq\u0259dar b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u0130stanbuldan h\u00fcrufat g\u0259tizdirib v\u0259 n\u0259hay\u0259t, xeyli z\u0259hm\u0259td\u0259n\u00a0sonra 1875-ci il iyulun 22-d\u0259 Bak\u0131da qubernatorun m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin n\u0259\u015frin\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olub. Bu m\u0259tbu orqanla Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulub.<\/p>\n<p>1875-ci ilin 22 iyulundan 1877-ci ilin 29 sentyabr\u0131na q\u0259d\u0259r \u00e7ap\u0131n\u0131 davam etdir\u0259n \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d ayda iki d\u0259f\u0259 300-400 tirajla n\u0259\u015fr olunub. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 q\u0259zetin 56 n\u00f6mr\u0259si i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcb.<\/p>\n<p>Z\u0259rdabi v\u0259 onunla birlikd\u0259 bu q\u0259zetd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bir s\u0131ra maarifp\u0259rv\u0259r, demokrat\u00a0na\u015firl\u0259r \u015e\u0259rqin geriliyini, \u0259tal\u0259t v\u0259 s\u00fcstl\u00fcy\u00fcn\u00fc h\u0259qiqi azadl\u0131\u011f\u0131n olmamas\u0131nda g\u00f6r\u00fcbl\u0259r. Onlar \u00f6z s\u00f6zl\u0259rini dolay\u0131 yolla olsa bel\u0259, bu q\u0259zet vasit\u0259si il\u0259 xalqa \u00e7atd\u0131ra bilibl\u0259r.<\/p>\n<p>1877-ci il sentyabr\u0131n 29-da \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d \u00f6z n\u0259\u015frini dayand\u0131rma\u011fa m\u0259cbur olub.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n ilk qaranqu\u015fu olan bu q\u0259zet iki illik \u00f6m\u00fcr ya\u015fasa da xalq\u0131n milli v\u0259 m\u00fcasir ruhda t\u0259rbiy\u0259 olunmas\u0131nda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131b. Z\u0259rdabi \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 yax\u0131n iflic ke\u00e7irib. Lakin o, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r\u00a0\u201cKaspi\u201d q\u0259zetind\u0259ki v\u0259zif\u0259sini davam etdirib. 28 noyabr 1907-ci il tarixind\u0259 v\u0259fat edib.<\/p>\n<p>O, 1907-ci ild\u0259 k\u00f6hn\u0259 Bibiheyb\u0259t m\u0259scidinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn olunsa da, 1957-ci ild\u0259 H\u0259s\u0259n B\u0259y Z\u0259rdabinin v\u0259fat\u0131n\u0131n 50 illiyi qeyd olunark\u0259n q\u0259bri F\u0259xri xiyabana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n banisi, g\u00f6rk\u0259mli maarif\u00e7i H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov (Z\u0259rdabi) 28 iyun 1837-ci ild\u0259 ke\u00e7mi\u015f G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zas\u0131n\u0131n Z\u0259rdab k\u0259ndind\u0259 anadan olub. O, ilk t\u0259hsilini Z\u0259rdab k\u0259ndind\u0259ki m\u0259dr\u0259s\u0259d\u0259 al\u0131b. Burada \u0259r\u0259bc\u0259 v\u0259 farsca \u00f6yr\u0259n\u0259n Z\u0259rdabi 1852-ci ild\u0259 \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 a\u00e7\u0131lan rusca d\u00fcny\u0259vi t\u0259hsil ver\u0259n m\u0259kt\u0259b\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Daha sonra 1861-ci ild\u0259 m\u0259kt\u0259bi u\u011furla bitir\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259t t\u0259qa\u00fcd\u00fc il\u0259 Moskva Universiteti Fizika-Riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259bi\u0259t elml\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rilib.\u00a01865-ci ild\u0259 bu universiteti f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitirib. Ali t\u0259hsil oca\u011f\u0131n\u0131 \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u015fa vurdu\u011funa g\u00f6r\u0259\u00a0elmi i\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn universitetd\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":489927,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1624872855_1624872803698.png",550,395,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1624872855_1624872803698.png",550,395,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1624872855_1624872803698.png",550,395,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1624872855_1624872803698-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1624872855_1624872803698-508x365.png",508,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1624872855_1624872803698.png",550,395,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1624872855_1624872803698.png",550,395,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1624872855_1624872803698.png",550,395,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1624872855_1624872803698-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1624872855_1624872803698.png",550,395,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n banisi, g\u00f6rk\u0259mli maarif\u00e7i H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. H\u0259s\u0259n b\u0259y M\u0259likov (Z\u0259rdabi) 28 iyun 1837-ci ild\u0259 ke\u00e7mi\u015f G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zas\u0131n\u0131n Z\u0259rdab k\u0259ndind\u0259 anadan olub. O, ilk t\u0259hsilini Z\u0259rdab k\u0259ndind\u0259ki m\u0259dr\u0259s\u0259d\u0259 al\u0131b. Burada \u0259r\u0259bc\u0259 v\u0259 farsca \u00f6yr\u0259n\u0259n Z\u0259rdabi 1852-ci ild\u0259 \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 a\u00e7\u0131lan rusca d\u00fcny\u0259vi t\u0259hsil ver\u0259n m\u0259kt\u0259b\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Daha sonra 1861-ci&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/489926"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=489926"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/489926\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/489927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=489926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=489926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=489926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}