{"id":492377,"date":"2022-07-06T14:15:00","date_gmt":"2022-07-06T11:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=492377"},"modified":"2022-07-06T14:15:00","modified_gmt":"2022-07-06T11:15:00","slug":"az%c9%99rbaycanin-elm-v%c9%99-ictimaiyy%c9%99t-xadiml%c9%99rind%c9%99n-ir%c9%99vandaki-t%c9%99p%c9%99basi-m%c9%99h%c9%99ll%c9%99si-il%c9%99-bagli-unesco-ya-muraci%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=492377","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n elm v\u0259 ictimaiyy\u0259t xadiml\u0259rind\u0259n \u0130r\u0259vandak\u0131 T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 UNESCO-ya M\u00dcRAC\u0130\u018fT"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n elm v\u0259 ictimaiyy\u0259t xadiml\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131n paytaxt\u0131 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259si \u0259razisind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irsin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n m\u0259d\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 UNESCO-nun Ba\u015f direktoru Odre Azuley\u0259 m\u00fcraci\u0259t \u00fcnvanlay\u0131blar. M\u00fcraci\u0259ti 102 n\u0259f\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f elm v\u0259 ictimai xadim imzalay\u0131b.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/Azerbaycanin_elm_ve_ictimaiyyet_xadimleri_Irevandaki_Tepebasi_mehellesinde_xalqimizin_irsine_qarsi_medeni_soyqirimi_ile_bagli_UNESCO_ya_muraciet_unvanlayiblar-2206718?fbclid=IwAR2a2oA24Aah0Ff05KLHJ8VptHBBSBGff3HqHnq-98jcCvndYKVtnbZwuQM\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0m\u00fcraci\u0259ti t\u0259qdim edir:<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>\u201cH\u00f6rm\u0259tli Ba\u015f direktor.<\/p>\n<p>UNESCO b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259sna d\u0259y\u0259r hesab olunan m\u0259d\u0259ni v\u0259 t\u0259bii irsin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sini, qorunmas\u0131n\u0131 v\u0259 m\u00fchafiz\u0259sini t\u0259\u015fviq etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu, UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f m\u00fcxt\u0259lif konvensiyalarda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. \u00dcmumd\u00fcnya irsin\u0259 aid olan obyektl\u0259r yerl\u0259\u015fdikl\u0259ri \u0259razid\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya xalqlar\u0131na m\u0259xsusdur.<\/p>\n<p>Tarixi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r v\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin \u0259razil\u0259ri c\u0259miyy\u0259tin t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u00fc v\u0259 onun m\u0259d\u0259ni kimliyini t\u0259svir ed\u0259n m\u0259kan formasiyalar\u0131d\u0131r. Onlar b\u00f6y\u00fck t\u0259bii, yaxud s\u00fcni m\u00fchitin bir hiss\u0259sidir v\u0259 bir-birind\u0259n ayr\u0131la bilm\u0259z. Tarixi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r onlar\u0131 formala\u015fd\u0131ran ke\u00e7mi\u015fin canl\u0131 s\u00fcbutudur.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda Erm\u0259nistan\u0131n paytaxt\u0131 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n maddi-m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin ya\u015f\u0131 he\u00e7 200 il\u0259 d\u0259 \u00e7atm\u0131r. Bunun s\u0259b\u0259bl\u0259ri tarix\u015f\u00fcnasl\u0131qda b\u0259lli olsa da, d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti bundan x\u0259b\u0259rsizdir. B\u0259s n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ya\u015f\u0131 200 il\u0259 yax\u0131n v\u0259 daha \u00e7ox olan he\u00e7 bir maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri yoxdur v\u0259 ya qalmay\u0131b? Sual\u0131n cavab\u0131 \u00e7ox sad\u0259dir. Bu abid\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u0259xsus maddi-m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259ri oldu\u011fundan, erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edilmi\u015f v\u0259 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Erm\u0259nistan\u0131n paytaxt\u0131 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u0259xsus sonuncu maddi-m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259ri d\u0259 m\u0259hv edilm\u0259k \u00fczr\u0259dir. Bu m\u00fcraci\u0259t Sizin r\u0259hb\u0259ri oldu\u011funuz m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya xalqlar\u0131na m\u0259xsus olan sonuncu maddi-m\u0259d\u0259ni irsini xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259f\u0259rb\u0259r olma\u011fa d\u0259v\u0259t ed\u0259n h\u0259y\u0259can siqnal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri qala istisna olmaqla \u015e\u0259h\u0259r, D\u0259mirbulaq v\u0259 T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259l\u0259rin\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcrd\u00fc. \u0130r\u0259van\u0131n bu hiss\u0259l\u0259rinin h\u0259r birind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r yaranandan XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fay\u0131blar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 XIX-XX \u0259srl\u0259r \u0259rzind\u0259 indiki Erm\u0259nistan\u0131n \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck milli faci\u0259 ya\u015fay\u0131b. Bu milli faci\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 indi Erm\u0259nistan adlanan d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisind\u0259 he\u00e7 bir az\u0259rbaycanl\u0131 qalmay\u0131b. Min ill\u0259r boyu \u00f6z torpa\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olan az\u0259rbaycanl\u0131lar do\u011fma tarixi-etnik torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin sal\u0131naraq k\u00fctl\u0259vi q\u0259tl v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qal\u0131b, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u0259xsus minl\u0259rl\u0259 tarixi-m\u0259d\u0259ni abid\u0259 v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131laraq viran edilib. Zaman-zaman Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 apar\u0131lan qeyri-insani siyas\u0259t Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan abid\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 da davam etdirilib. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f \u0130r\u0259van qalas\u0131, Xan saray\u0131, Abbas Mirz\u0259 m\u0259scidi, Zal xan m\u0259scidi, D\u0259mirbulaq m\u0259scidi, S\u0259rtip xan m\u0259scidi, Hac\u0131 Novruz\u0259li b\u0259y m\u0259scidi, Hac\u0131 C\u0259f\u0259r m\u0259scidi, Qantar (bazar\u0131) karvansaras\u0131, Hac\u0131 b\u0259yim hamam\u0131, Hac\u0131 \u018fli hamam\u0131, Axund \u015eeyx\u00fclislam hamam\u0131 v\u0259 bu kimi bir \u00e7ox dig\u0259r dini v\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259ri m\u0259hv edilib. Haz\u0131rda \u0130r\u0259vanda m\u00f6vcud olan iki m\u0259scidi \u2013 Hac\u0131 \u0130mamverdi m\u0259scidi v\u0259 G\u00f6y m\u0259scidi is\u0259 Erm\u0259nistan fars m\u0259scidi adland\u0131raraq taleyin h\u00f6km\u00fcn\u0259 burax\u0131b. Bu g\u00fcn XVII \u0259sr\u0259 aid olan Hac\u0131 \u0130mamverdi m\u0259scidi tamamil\u0259 yox olmaq \u00fczr\u0259dir.<\/p>\n<p>2006-c\u0131 ild\u0259 Erm\u0259nistanda t\u0259sdiq edil\u0259n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin ba\u015f plan\u0131nda fars memarl\u0131\u011f\u0131 kimi t\u0259qdim olunan az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus memarl\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin yerl\u0259\u015fdiyi alt\u0131 \u0259razi g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. 2006-c\u0131 ild\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rin \u00fcmumi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc 29 hektar idi. Onlardan bu g\u00fcn yaln\u0131z T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259si (16 hektar) qalmaqdad\u0131r. C\u0259mi 16 il \u0259rzind\u0259 Erm\u0259nistanda Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u0259xsus memarl\u0131q \u00fcslubunda tarixi \u015f\u0259h\u0259r say\u0131la bil\u0259c\u0259k 13 hektar sah\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edil\u0259r\u0259k yerind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif infrastrukturlar in\u015fa olunub.<\/p>\n<p>Tarixi \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri XX \u0259srd\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck da\u011f\u0131nt\u0131lara m\u0259ruz qalan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n biridir. Onun XX \u0259srd\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 siyasi m\u0259qs\u0259dl\u0259r da\u015f\u0131m\u0131\u015f v\u0259 m\u00fcasir \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin indiki simas\u0131n\u0131n qurulmas\u0131na xidm\u0259t etmi\u015fdir. T\u0259dqiqatlar bu \u015f\u0259h\u0259rin d\u0259rin qatlar\u0131nda h\u0259l\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 aid m\u0259lumatlar\u0131n qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259m\u0259y\u0259 imkan verir. Lakin Erm\u0259nistan \u00fcz\u0259rind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu tarixi m\u0259kan\u0131n torpaq alt\u0131nda qalan m\u0259d\u0259ni irsini q\u0259bul etm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn da\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 bu qatlarda da davam etdirir. Buna s\u00fcbut kimi 2003-ci ild\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin Respublika meydan\u0131nda apar\u0131lan qaz\u0131nt\u0131 i\u015fl\u0259rini d\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Bel\u0259 ki, Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi qaz\u0131nt\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 torpaq alt\u0131nda qalm\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131-m\u00fcs\u0259lman memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n n\u00fcmun\u0259l\u0259ri a\u015fkar olunan zaman q\u0259fild\u0259n abid\u0259nin \u00fcz\u0259rini yenid\u0259n torpaqla \u00f6rtm\u0259k tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 verib. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq normalar\u0131 v\u0259 qanunvericiliyi pozaraq bu akt\u0131 t\u00f6r\u0259dib.<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u0259tli Ba\u015f direktor.<\/p>\n<p>\u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin tarixini bu g\u00fcn \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u0259d\u0259ni irsinin yegan\u0259 s\u00fcbutu olaraq qalan m\u0259kan T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sidir. T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 (erm\u0259nil\u0259r Kond adland\u0131r\u0131rlar) \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015f yegan\u0259 tarixi n\u00fcmun\u0259sidir. Bu hiss\u0259 \u00f6z yadda\u015f\u0131nda \u0130r\u0259van\u0131n XVII \u0259srd\u0259n m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r olan tarixi kodunu da\u015f\u0131maqdad\u0131r. Tarix\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 haz\u0131rda 16 hektara q\u0259d\u0259r ki\u00e7ildil\u0259n T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259si g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 m\u0259hv olmaq v\u0259 Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259dir. Erm\u0259nistanda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n yaratd\u0131qlar\u0131 maddi-m\u0259d\u0259ni irs haqq\u0131nda m\u0259lumatlar gizl\u0259dilir v\u0259 hiss\u0259-hiss\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131r. Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259tdir ki, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sini tamamil\u0259 da\u011f\u0131daraq yerind\u0259 m\u00fcasir ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131 in\u015fa etm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r. Onlar bu yolla bir zamanlar \u0130r\u0259van\u0131n \u0259sas sakinl\u0259ri olan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n sonuncu ni\u015fan\u0259sini \u2013 tarixi kodunu m\u0259hv etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, o c\u00fcml\u0259d\u0259n b\u0259\u015f\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn son d\u0259r\u0259c\u0259 \u00f6n\u0259mli \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Tarixi \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin \u00f6z\u0259yi say\u0131lan bu hiss\u0259 vahid tarixi-\u015f\u0259h\u0259rsalma m\u00fchitini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rin T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sin\u0259 erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n 1828-ci ild\u0259n sonra qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n erm\u0259nil\u0259rin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 C\u0259nubi Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si siyas\u0259ti il\u0259 ba\u015flay\u0131b. T\u0259kc\u0259 bu k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 c\u0259mi 374 n\u0259f\u0259r \u0130randan, 18 n\u0259f\u0259r is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259ni \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 ail\u0259l\u0259rin evl\u0259rin\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq yerl\u0259\u015fdirilib. K\u00f6\u00e7\u00fcb g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259r sonradan T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259n Xan ba\u011f\u0131 ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan yerd\u0259 onlara ayr\u0131lm\u0131\u015f torpaq sah\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131blar. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, 190 il \u00f6nc\u0259 ba\u015f vermi\u015f bu ilk etnik t\u0259mas T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sinin etnik t\u0259rkibini d\u0259yi\u015f\u0259 bilm\u0259yib v\u0259 \u0259z\u0259ld\u0259n b\u0259ri orada ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar yen\u0259 d\u0259 daimi sakinl\u0259r olublar.<\/p>\n<p>XIX \u0259srin I yar\u0131s\u0131nda T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin adlar\u0131 Az\u0259rbaycan adlar\u0131 idi. M\u0259s\u0259l\u0259n, D\u0259r\u0259k\u0259nd, Axund, Xan ba\u011flar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u018fs\u0259d b\u0259y, Adalyar, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131, \u0130mar\u0259t v\u0259 Da\u015fl\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rini sadalamaq olar. Haz\u0131rda Erm\u0259nistan milli arxivind\u0259 saxlan\u0131lan kameral t\u0259svirl\u0259r h\u0259min k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin 190 il \u00f6nc\u0259 inventarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 etnik t\u0259rkibini g\u00f6st\u0259r\u0259n s\u00fcbutlard\u0131r. T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 \u00f6z memarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 tarixi il\u0259 Az\u0259rbaycan tarixinin bir hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n<p>Bunu \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259r\u0259 aid planlar\u0131nda da g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bel\u0259 ki, 1831-1832-ci ill\u0259r\u0259 aid kameral t\u0259svirl\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, \u015f\u0259h\u0259rin T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sind\u0259ki m\u0259h\u0259ll\u0259 v\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 d\u0259 eyni adla v\u0259 eyni etnik t\u0259rkibl\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130st\u0259r 1880-ci ill\u0259r\u0259 aid \u015f\u0259h\u0259r plan\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 B.Mehrabovun 1906-1911-ci ill\u0259r\u0259 aid \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin plan\u0131 deyil\u0259nl\u0259ri bir daha s\u00fcbut edir. T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud olan k\u00fc\u00e7\u0259 adlar\u0131 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 d\u00f6vr\u00fcn arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri d\u0259 t\u0259sdiql\u0259yir. XIX \u0259sr boyunca erm\u0259nil\u0259rin tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259halisinin etnik t\u0259rkibind\u0259 yen\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>Vaxtil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t olan bu m\u0259h\u0259ll\u0259nin etnik t\u0259rkibi tarixin \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 (1918-1920-ci, 1948-1953-ci, 1988-ci il ill\u0259r) s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirilib v\u0259 bu g\u00fcn erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t monoetnik m\u0259h\u0259ll\u0259y\u0259 \u00e7evrilib. Burada ya\u015fayan insanlar \u00f6zl\u0259rini yerli ir\u0259vanl\u0131 adland\u0131rsalar da, onlar\u0131n \u00e7ox ki\u00e7ik bir qismi daha \u00f6nc\u0259d\u0259n bu \u0259razid\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na dair s\u00fcbutlar g\u0259tir\u0259 bilir. Lakin burada ya\u015fayanlar\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si 1920-ci ill\u0259rd\u0259 h\u0259l\u0259 \u0130r\u0259van adland\u0131r\u0131lan \u015f\u0259h\u0259r\u0259 qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. H\u0259m Erm\u0259nistan, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan arxivl\u0259rind\u0259 bunu s\u00fcbut ed\u0259n minl\u0259rl\u0259 s\u0259n\u0259d saxlan\u0131lmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259n Hac\u0131 \u0130mamverdi (T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131) m\u0259scidinin tarixini saxtala\u015fd\u0131raraq fars m\u0259scidi kimi d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131na alsa da, abid\u0259nin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u00fcr v\u0259 onun u\u00e7ulub da\u011f\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Uzun ill\u0259rdir ki, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sinin taleyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 erm\u0259ni ictimaiyy\u0259ti il\u0259 Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131nda m\u00fczakir\u0259l\u0259r getm\u0259kd\u0259dir. Lakin b\u00fct\u00fcn bu m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n maddi-m\u0259d\u0259ni irsi m\u0259hv\u0259 m\u0259hkum edilir.<\/p>\n<p>2022-ci il 4 fevral tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan, Fransa, Erm\u0259nistan liderl\u0259rinin v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rinin videoformatda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn n\u0259tic\u0259si olaraq h\u0259m d\u0259 UNESCO-nun Erm\u0259nistana v\u0259 Az\u0259rbaycana missiyalar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti uzun zamand\u0131r bu x\u0259b\u0259ri g\u00f6zl\u0259yirdi.<\/p>\n<p>Biz UNESCO-ya m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k xahi\u015f edirik ki, s\u0259f\u0259r zaman\u0131 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00f6hd\u0259lik g\u00f6t\u00fcr\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n paytaxt\u0131 \u0130r\u0259vanda yerl\u0259\u015f\u0259n tarixi T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259si d\u0259 missiyan\u0131n ged\u0259c\u0259yi \u00fcnvanlardan biri olsun. \u00dcmid edirik ki, UNESCO-nun missiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 Erm\u0259nistanda mane\u0259 t\u00f6r\u0259dilm\u0259y\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n h\u0259l\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 tamamil\u0259 Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinm\u0259mi\u015f yegan\u0259 memarl\u0131q kompleksind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tli idar\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259r\u0259k tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259tini qeyd\u0259 alma\u011fa v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k monitorinqi, onun n\u0259tic\u0259l\u0259rinin d\u0259rcini t\u0259min etm\u0259y\u0259 t\u0259cili ehtiyac var.<\/p>\n<p>\u0130nan\u0131r\u0131q ki, Siz \u00f6z n\u00fcfuzunuz v\u0259 s\u0259yl\u0259rinizl\u0259 beyn\u0259lxalq konvensiyalarda m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan abid\u0259l\u0259rinin b\u00fct\u00f6v v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz m\u00fchafiz\u0259si, b\u0259rpas\u0131, konservasiyas\u0131 v\u0259 s. \u00fczr\u0259 m\u0259suliyy\u0259ti Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259ksiniz. Bel\u0259 oldu\u011fu t\u0259qdird\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin maddi-m\u0259d\u0259ni irsinin t\u0259rkib hiss\u0259si olan \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259si n\u00f6vb\u0259ti vandalizmd\u0259n xilas edilmi\u015f olacaq.<\/p>\n<p>Biz &#8211; a\u015fa\u011f\u0131da imza ed\u0259nl\u0259r Sizd\u0259n xahi\u015f edirik ki, \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sind\u0259 tarix\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus olmu\u015f m\u0259h\u0259ll\u0259 sisteminin v\u0259 bu m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olan abid\u0259l\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda v\u0259 onlar\u0131n x\u00fcsusi qorunma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259siniz\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n elm v\u0259 ictimaiyy\u0259t xadiml\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131n paytaxt\u0131 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259si \u0259razisind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irsin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n m\u0259d\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 UNESCO-nun Ba\u015f direktoru Odre Azuley\u0259 m\u00fcraci\u0259t \u00fcnvanlay\u0131blar. M\u00fcraci\u0259ti 102 n\u0259f\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f elm v\u0259 ictimai xadim imzalay\u0131b. AZ\u018fRTAC\u00a0m\u00fcraci\u0259ti t\u0259qdim edir: \u201cH\u00f6rm\u0259tli Ba\u015f direktor. UNESCO b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259sna d\u0259y\u0259r hesab olunan m\u0259d\u0259ni v\u0259 t\u0259bii irsin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sini, qorunmas\u0131n\u0131 v\u0259 m\u00fchafiz\u0259sini t\u0259\u015fviq etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu, UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f m\u00fcxt\u0259lif konvensiyalarda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. \u00dcmumd\u00fcnya irsin\u0259 aid olan obyektl\u0259r yerl\u0259\u015fdikl\u0259ri \u0259razid\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya xalqlar\u0131na m\u0259xsusdur. Tarixi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":492378,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Z1eOQuxquMsnyPGWUJYXrWkEC7eJSKN4cuYdHZV6.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Z1eOQuxquMsnyPGWUJYXrWkEC7eJSKN4cuYdHZV6.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Z1eOQuxquMsnyPGWUJYXrWkEC7eJSKN4cuYdHZV6.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Z1eOQuxquMsnyPGWUJYXrWkEC7eJSKN4cuYdHZV6-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Z1eOQuxquMsnyPGWUJYXrWkEC7eJSKN4cuYdHZV6-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Z1eOQuxquMsnyPGWUJYXrWkEC7eJSKN4cuYdHZV6.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Z1eOQuxquMsnyPGWUJYXrWkEC7eJSKN4cuYdHZV6.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Z1eOQuxquMsnyPGWUJYXrWkEC7eJSKN4cuYdHZV6.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Z1eOQuxquMsnyPGWUJYXrWkEC7eJSKN4cuYdHZV6-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Z1eOQuxquMsnyPGWUJYXrWkEC7eJSKN4cuYdHZV6.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan\u0131n elm v\u0259 ictimaiyy\u0259t xadiml\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131n paytaxt\u0131 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259si \u0259razisind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irsin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n m\u0259d\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 UNESCO-nun Ba\u015f direktoru Odre Azuley\u0259 m\u00fcraci\u0259t \u00fcnvanlay\u0131blar. M\u00fcraci\u0259ti 102 n\u0259f\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f elm v\u0259 ictimai xadim imzalay\u0131b. AZ\u018fRTAC\u00a0m\u00fcraci\u0259ti t\u0259qdim edir: \u201cH\u00f6rm\u0259tli Ba\u015f direktor. UNESCO b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259sna d\u0259y\u0259r hesab olunan m\u0259d\u0259ni&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/492377"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=492377"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/492377\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/492378"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=492377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=492377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=492377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}