{"id":49251,"date":"2019-04-04T15:01:14","date_gmt":"2019-04-04T12:01:14","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=49251"},"modified":"2019-04-04T15:01:14","modified_gmt":"2019-04-04T12:01:14","slug":"vii-qlobal-baki-forumu-ilham-%c9%99liyevin-ir%c9%99li-surduyu-tezisl%c9%99rin-geosiyasi-konteksti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=49251","title":{"rendered":"VII Qlobal Bak\u0131 Forumu: \u0130lham \u018fliyevin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc tezisl\u0259rin geosiyasi konteksti"},"content":{"rendered":"<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0\u00a0<a href=\"http:\/\/newtimes.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">newtimes.az<\/a>-\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan paytaxt\u0131nda VII Qlobal Bak\u0131 Forumu ke\u00e7irilib. Bu t\u0259dbir ilk olaraq 2013-c\u00fc ild\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Forumu ad\u0131 alt\u0131nda t\u0259\u015fkil edilib. 2014-c\u00fc ild\u0259 o, Qlobal A\u00e7\u0131q C\u0259miyy\u0259tl\u0259r Forumu ad\u0131 il\u0259 ke\u00e7irilib. 2015-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq is\u0259 Qlobal Bak\u0131 Forumu adlan\u0131r. Bu Forumda d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, tan\u0131nm\u0131\u015f siyas\u0259t\u00e7il\u0259r i\u015ftirak edirl\u0259r. VII Forumda 500-d\u0259n \u00e7ox n\u00fcmay\u0259nd\u0259 i\u015ftirak edib. Bu d\u0259f\u0259 t\u0259dbirin \u0259sas m\u00f6vzusu &#8220;D\u00fcnyan\u0131n yeni xarici siyas\u0259ti&#8221; olub. Forumun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev geni\u015f nitq s\u00f6yl\u0259yib. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259ti haqq\u0131nda qlobal t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259mini, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131, dialoq m\u00fchiti v\u0259 s\u00fclh\u00fcn t\u0259mini kontekstind\u0259 \u00e7ox d\u0259y\u0259rli tezisl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u0259r\u0259k b\u0259hs edib. Prezidentin nitqind\u0259 ifad\u0259 edil\u0259n fikirl\u0259r t\u0259dbird\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rin ana x\u0259ttini t\u0259\u015fkil edib. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 m\u00fcxt\u0259lif, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qlobal siyas\u0259tin d\u0259yi\u015fm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259rin rolu, davaml\u0131 inki\u015faf \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik namin\u0259 Orta \u015e\u0259rq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131, m\u00fcasir q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259 elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin rolu, g\u0259nc liderl\u0259rin qlobal siyas\u0259td\u0259 rolu, \u00c7in v\u0259 qlobal d\u00fcnya siyas\u0259ti kontekstind\u0259 m\u00fczakir\u0259 edilib. B\u00fct\u00fcn bunlar d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Forumda s\u00f6yl\u0259diyi nitqin geosiyasi t\u0259hlilin\u0259 ciddi ehtiyac\u0131n oldu\u011funu t\u0259sdiq edir.<\/p>\n<p><strong>Bak\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri: regional v\u0259 qlobal geosiyasi m\u00fcst\u0259vid\u0259<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00f6t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259birl\u0259r\u0259 evsahibliyi edib. \u00d6lk\u0259miz bu t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 kimi, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 ard\u0131c\u0131l olaraq onlar\u0131n m\u00f6vzular\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edib. H\u0259min t\u0259dbirl\u0259r bir qayda olaraq geosiyasi, enerji, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, siyas\u0259t, sivilizasiya, din \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259, geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 v\u0259 dialoqa xidm\u0259t edib. Bununla Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi \u00f6lk\u0259nin xarici siyas\u0259tinin \u0259sas missiyalar\u0131ndan birini u\u011furla b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259 bilir. VII Qlobal Bak\u0131 Forumu bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi t\u0259siri olan t\u0259dbir kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130lk \u00f6nc\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259rdik ki, bu Forum qlobal miqyasda bir s\u0131ra ciddi probleml\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259rdiyi bir vaxtda ke\u00e7irilib. B\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda n\u00fcfuz u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 daha k\u0259skin xarakter al\u0131b. O c\u00fcml\u0259d\u0259n C\u0259nubi Qafqazda onlar\u0131n qar\u015f\u0131durmas\u0131 g\u00fccl\u0259nib. Bununla yana\u015f\u0131, islamofobiyadan qidalanan yeni terror dal\u011fas\u0131 ba\u015f qald\u0131rmaqdad\u0131r. Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Afrika il\u0259 yana\u015f\u0131, art\u0131q Asiya-Sakit okean h\u00f6vz\u0259sind\u0259 d\u0259 terror \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Yeni Zelandiyada irq\u00e7ilik z\u0259minind\u0259 terror hadis\u0259si b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 silk\u0259l\u0259di.<\/p>\n<p>Bunlarla yana\u015f\u0131, haz\u0131rda m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin h\u0259lli m\u0259s\u0259l\u0259si daha k\u0259skinliyi il\u0259 qar\u015f\u0131da durur. C\u0259nubi Qafqazda Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli bu bax\u0131mdan daha aktual \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Abxaziya, C\u0259nubi Osetiya, Dnepryan\u0131 v\u0259 Donbas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259 \u00f6z h\u0259llini g\u00f6zl\u0259yir.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, dig\u0259r qlobal probleml\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, bu c\u00fcr \u00e7\u0259tinlikl\u0259r d\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcst\u0259viy\u0259 ke\u00e7irm\u0259k c\u0259hdl\u0259rini m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdirir. Qlobal Bak\u0131 Forumu bu bax\u0131mdan ciddi \u0259h\u0259miyy\u0259ti olan t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n biri kimi q\u0259bul edilm\u0259lidir. Bu t\u0259dbir mart\u0131n 14-16-da Bak\u0131da t\u0259\u015fkil edilib. Onun i\u015find\u0259 50-d\u0259n \u00e7ox \u00f6lk\u0259d\u0259n 500-d\u0259n art\u0131q n\u00fcmay\u0259nd\u0259 i\u015ftirak edib. Onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan 5 prezident, 1 ba\u015f nazir, 2 ba\u015f nazirin m\u00fcavini, 42 sabiq d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 ba\u015f nazirl\u0259r, \u00e7oxsayl\u0131 analitikl\u0259r, jurnalistl\u0259r, g\u0259nc liderl\u0259r d\u0259 olub. Forumun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev d\u0259rin m\u0259zmunlu nitq s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n<p>Onu dey\u0259k ki, VII Qlobal Bak\u0131 Forumu Prezident \u0130lham \u018fliyevin himay\u0259si v\u0259 Nizami G\u0259nc\u0259vi Beyn\u0259lxalq M\u0259rk\u0259zinin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u015f tutub. T\u0259dbir &#8220;D\u00fcnyan\u0131n yeni xarici siyas\u0259ti&#8221; m\u00f6vzusunda ke\u00e7irilib. Forumda &#8220;Qlobal siyas\u0259tin d\u0259yi\u015fm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259rin rolu&#8221;, &#8220;Davaml\u0131 inki\u015faf \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131&#8221;, &#8220;T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik namin\u0259 Orta \u015e\u0259rq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131&#8221;, &#8220;M\u00fcasir q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259 elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin rolu&#8221; v\u0259 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131b. Forumun \u0259sas panel iclaslar\u0131ndan biri g\u0259nc liderl\u0259rin qlobal siyas\u0259td\u0259 roluna h\u0259sr olunub. T\u0259dbird\u0259 \u00c7in v\u0259 qlobal geosiyas\u0259t m\u00f6vzusu da yer al\u0131b.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin nitqind\u0259 ifad\u0259 etdiyi tezisl\u0259r faktiki olaraq Forumun \u00fcmumi i\u015finin m\u0259zmununu \u0259ks etdirib. \u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tinin prioritetl\u0259rini m\u00fcasir geosiyasi reall\u0131\u011f\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b. Prezidentin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc tezisl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 bir q\u0259d\u0259r geni\u015f dayanma\u011fa ehtiyac var.<\/p>\n<p>H\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, Prezident Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tinin d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f prinsipl\u0259r \u0259sas\u0131nda Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edildiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 varisliyin saxland\u0131\u011f\u0131 fikrini vur\u011fulay\u0131b. Bu, faktiki olaraq, \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyinin sistemli v\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n situasiyalarda y\u00fcks\u0259k s\u0259m\u0259r\u0259 ver\u0259 bil\u0259n dinamik xarici siyas\u0259t kursu formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259sdiqidir. \u0130lham \u018fliyev bu kontekstd\u0259 ifad\u0259 edib: &#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259ti bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fark\u0259n, m\u0259n dey\u0259rdim ki, o, \u00e7ox d\u0259yi\u015fm\u0259yib. Biz Az\u0259rbaycan\u0131n yeni xarici siyas\u0259ti bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fa bilm\u0259rik. Lakin s\u00f6zs\u00fcz ki, regionda, d\u00fcnyada v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fir v\u0259 biz xarici siyas\u0259t t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rimizi d\u0259yi\u015f\u0259n d\u00fcnyaya uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Lakin bizim xarici siyas\u0259timiz \u0259sas etibaril\u0259 sabit, proqnozla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259n v\u0259 m\u00fcst\u0259qildir. O, bizim milli maraqlar\u0131m\u0131za \u0259saslan\u0131r&#8221;. Dem\u0259li, Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259t kursu ist\u0259nil\u0259n situasiyada milli maraqlara uy\u011fun olaraq apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>V\u0259 bu \u00f6z\u0259lliyin ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di kifay\u0259t q\u0259d\u0259r sivil, humanist v\u0259 XXI \u0259srin ruhuna uy\u011fundur. Bel\u0259 ki, &#8220;t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q vasit\u0259sil\u0259 regionumuzda v\u0259 daha geni\u015f co\u011frafiyada t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, sabitlik istiqam\u0259tind\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 yax\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n prioritetl\u0259rind\u0259n biridir&#8221;. Bu, olduqca m\u00fch\u00fcm bir tezisdir. H\u0259m d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 ki, haz\u0131rda Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259ti haqq\u0131nda yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r formala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rid\u0259n-qab\u0131qdan \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p><strong>T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q: xarici siyas\u0259tin iki m\u00fch\u00fcm m\u0259qam\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lham \u018fliyev bu tezisi il\u0259 Az\u0259rbaycana obyektiv yana\u015fmaq ist\u0259m\u0259y\u0259nl\u0259rin fikirl\u0259rini tamamil\u0259 alt-\u00fcst edib. Fikir verin, Az\u0259rbaycan xarici siyas\u0259td\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q vasit\u0259sil\u0259 geni\u015f bir co\u011frafiyada t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 sabitliy\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 yax\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259r qurur. Burada siyas\u0259tin m\u0259qs\u0259di il\u0259 konkret n\u0259tic\u0259si aras\u0131nda bir harmoniya vard\u0131r. O harmoniya humanist prinsip \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 realla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u0259ni Az\u0259rbaycan utilitar m\u00fcst\u0259vid\u0259 ancaq \u00f6z\u00fcn\u00fcn qazanc g\u00f6t\u00fcrm\u0259sin\u0259 deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 v\u0259 sabitliy\u0259 apara bil\u0259c\u0259k qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q x\u0259ttin\u0259 sadiqdir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, bu tezis VII Qlobal Bak\u0131 Forumunun f\u0259aliyy\u0259tinin ana x\u0259ttini t\u0259\u015fkil edib. Yaln\u0131z bu \u0259sasda m\u00fcxt\u0259lif sivilizasiyalar, dinl\u0259r, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r aras\u0131nda dialoq yaratmaq v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu tezisin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda Erm\u0259nistan iqtidar\u0131n\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n format\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259k c\u0259hdi t\u0259xribatdan ba\u015fqa bir \u015fey deyil. Bu m\u0259qam\u0131 vur\u011fulayan d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 ifad\u0259 edib: &#8220;Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n format\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259hdl\u0259r edib v\u0259 biz h\u0259l\u0259 d\u0259 bu c\u0259hdl\u0259ri g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bu, tamamil\u0259 q\u0259buledilm\u0259z v\u0259 qeyri-effektivdir. Biz bunu dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesini \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259k c\u0259hdi hesab edirik. Bu c\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n t\u0259k biz deyilik. \u015ead\u0131q ki, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar bu fikri payla\u015f\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, Az\u0259rbaycandan f\u0259rqli olaraq, Erm\u0259nistan\u0131n sabit m\u0259zmunlu xarici siyas\u0259t kursu yoxdur. Erm\u0259nistanda bir iqtidar\u0131 dig\u0259ri \u0259v\u0259z ed\u0259nd\u0259 onun xarici siyas\u0259tinin qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik v\u0259 qeyri-konstruktivlik d\u0259r\u0259c\u0259si d\u0259 art\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, S.Sarkisyan \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259lkil\u0259ri, N.Pa\u015finyan da S.Sarkisyan hakimiyy\u0259tini m\u00fcnaqi\u015f\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeritdikl\u0259ri siyas\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u0259skin t\u0259nqid edibl\u0259r. Konkret olaraq, erm\u0259ni liderl\u0259rin h\u0259r biri \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00f6nc\u0259 olanlar\u0131 ittiham edib. Arqumentl\u0259ri d\u0259 eynidir: guya erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin maraqlar\u0131n\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259yibl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 &#8220;yeni yana\u015fma&#8221; olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 is\u0259 burada Erm\u0259nistan iqtidarlar\u0131n\u0131n xarici siyas\u0259td\u0259 sistemsizlik, qeyri-ard\u0131c\u0131ll\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131, bir destruktivlik x\u0259ttini d\u0259 g\u00f6zl\u0259dikl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bel\u0259 ki, h\u0259min \u00fcsulla onlar dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesini zaman-zaman \u00e7\u0259tinliy\u0259 sal\u0131r, qeyri-real t\u0259l\u0259bl\u0259rl\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259lli qar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00fcni \u0259ng\u0259ll\u0259r yarad\u0131rlar. Prezident \u0130lham \u018fliyev tam haql\u0131 olaraq Erm\u0259nistan\u0131n xarici siyas\u0259tinin bu \u00fcsulla m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259llin\u0259 deyil, onun k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r. Bu ba\u011fl\u0131l\u0131qda d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131q b\u0259yan edib: &#8220;&#8230;Dan\u0131\u015f\u0131qlar format\u0131 uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlan\u0131b v\u0259 onu d\u0259yi\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn birt\u0259r\u0259fli qaydada edil\u0259n ist\u0259nil\u0259n c\u0259hd dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesini \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259k c\u0259hdi kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259suliyy\u0259t bunu etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan t\u0259r\u0259fin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, birincisi, dan\u0131\u015f\u0131qlar format\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bilm\u0259z v\u0259 ikincisi, dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fc olmal\u0131d\u0131r, sad\u0259c\u0259, dan\u0131\u015f\u0131qlar xatirin\u0259 olmamal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Bizc\u0259, Az\u0259rbaycan Prezidenti Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin dan\u0131\u015f\u0131qlar yolu il\u0259 h\u0259lli m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7ox konstruktiv v\u0259 demokratik m\u00f6vqed\u0259n yana\u015f\u0131r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar format\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259m\u0259kl\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rin vahid m\u0259qs\u0259d\u0259 xidm\u0259t etm\u0259sini t\u0259min etm\u0259yin m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc ifad\u0259 edir. Konkret des\u0259k, dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n bir son m\u0259qs\u0259di olmal\u0131d\u0131r v\u0259 bunu t\u0259r\u0259fl\u0259r ayd\u0131n d\u0259rk etm\u0259lidirl\u0259r. \u018fg\u0259r m\u0259qs\u0259d yoxdursa v\u0259 ya t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n biri onu q\u0259bul etmirs\u0259, onda dan\u0131\u015f\u0131qlar xatirin\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r olur ki, bunun da konkret n\u0259tic\u0259si ola bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Ayd\u0131nd\u0131r ki, sabit olaraq m\u0259qs\u0259di o siyasi komanda g\u00fcd\u00fcr ki, onun konkret siyasi kursu var. Bu bax\u0131mdan Erm\u0259nistanda siyasi iqtidarlar daim bir-birl\u0259rini ittiham edibl\u0259rs\u0259, bu, onlar\u0131n siyasi s\u0259bats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, qeyri-ard\u0131c\u0131l m\u00f6vqel\u0259rinin \u0259lam\u0259tidir. Yekun olaraq Erm\u0259nistan\u0131n dan\u0131\u015f\u0131qlar xatirin\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259si al\u0131n\u0131r. Bu \u00fcsulla hans\u0131sa real dialoqa v\u0259 bar\u0131\u015fa nail olmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildir. VII Qlobal Bak\u0131 Forumunun i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259bii ki, bu arqumenti tam olaraq q\u0259bul edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Prezident Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259t kursunda prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n birini beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259laq\u0259l\u0259rin t\u0259\u015fkil etdiyini ayr\u0131ca vur\u011fulay\u0131b. Bu kontekstd\u0259 \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259ri ifad\u0259 edib: &#8220;Bizim xarici siyas\u0259t prioritetl\u0259rimiz, h\u0259m\u00e7inin beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259laq\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Biz m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fcl\u0259r yaradan m\u00fcxt\u0259lif t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rd\u0259 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 i\u015ftirak edirik. \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n v\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan az sayda \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri olaraq biz bu iki t\u0259\u015fkilat aras\u0131nda daha \u00e7ox t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu imkandan istifad\u0259 edirik&#8221;.<\/p>\n<p>Etiraf etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Prezident burada xarici siyas\u0259tin \u00e7ox m\u00fch\u00fcm bir m\u0259qam\u0131n\u0131 Forum i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131b. Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259laq\u0259l\u0259ri iki x\u00fcsusiyy\u0259ti il\u0259 se\u00e7ilir. Birincisi, bu \u0259laq\u0259l\u0259r \u015f\u0259b\u0259k\u0259 m\u0259zmunludur. Y\u0259ni Az\u0259rbaycan h\u0259m \u00e7ox sayda beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatla \u0259laq\u0259l\u0259r qurur, h\u0259m d\u0259 h\u0259min t\u0259\u015fkilatlar aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini verir. Bu o dem\u0259kdir ki, h\u0259r bir halda, s\u00f6hb\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 bir-birini \u00fczvi \u015f\u0259kild\u0259 tamamlayan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q kanallar\u0131n\u0131n qurulmas\u0131ndan gedir.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130\u018fT) il\u0259 Avropa \u015euras\u0131 (A\u015e) aras\u0131nda t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri qurma\u011fa ayr\u0131ca \u00f6n\u0259m verir. Bunun da konkret s\u0259b\u0259bi var. M\u0259s\u0259l\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, Q\u0259rbd\u0259 islamofobiya getdikc\u0259 daha b\u00f6y\u00fck v\u00fcs\u0259t al\u0131r. Bu da d\u00fcnya miqyas\u0131nda ciddi b\u00f6hranlara apar\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131r. \u0130nsanlar h\u0259lak olur, \u00f6lk\u0259l\u0259r bir-birin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n k\u0259silir. Din v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t birl\u0259\u015fdirici faktor olmaqdansa, ay\u0131r\u0131c\u0131 v\u0259 b\u00f6l\u00fcc\u00fc funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. Bu is\u0259 onlar\u0131n t\u0259bi\u0259tin\u0259 tamamil\u0259 zidd olan bir hald\u0131r. Dem\u0259li, real olaraq dinl\u0259r v\u0259 sivilizasiyalar aras\u0131nda dialoq yaratmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259r konkret mexanizm t\u0259klif etm\u0259lidirl\u0259r. \u00c7ox sevindiricidir ki, bu keyfiyy\u0259td\u0259 m\u0259hz Az\u0259rbaycan \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. \u0130ndi Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259min istiqam\u0259td\u0259 bir ne\u00e7\u0259 dialoq mexanizml\u0259ri vard\u0131r. Onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoq forumu, d\u00fcnya dini liderl\u0259rinin forumu, BMT Sivilizasiyalar Alyans\u0131n\u0131n forumu, Bak\u0131 Humanitar Forumu, &#8220;Bak\u0131 prosesi&#8221; v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqa beyn\u0259lxalq t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r x\u00fcsusi yer tutur. Qlobal Bak\u0131 Forumu da bu ba\u011fl\u0131l\u0131qda ciddi \u0259h\u0259miyy\u0259ti olan prosesdir.<\/p>\n<p>H\u0259min aspektd\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n &#8220;Bak\u0131 prosesi&#8221;ni n\u00fcmun\u0259 kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259si tamamil\u0259 m\u0259ntiqi idi. \u0130lham \u018fliyev bu ba\u011fl\u0131l\u0131qda vur\u011fulay\u0131b: &#8220;Az\u0259rbaycan m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 yax\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkan\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Bak\u0131 prosesin\u0259 start verdi&#8230; Bu, \u00e7ox u\u011furlu oldu v\u0259 bel\u0259likl\u0259, n\u00f6vb\u0259ti il biz daha bir g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irdik v\u0259 sonra, BMT t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n bu format &#8220;Bak\u0131 prosesi&#8221; adland\u0131r\u0131ld\u0131. Bu, 100-d\u0259n \u00e7ox \u00f6lk\u0259ni \u0259hat\u0259 ed\u0259n h\u0259min iki b\u00f6y\u00fck beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rin yegan\u0259 format\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Multikulturalizm v\u0259 dialoq: Az\u0259rbaycan\u0131n daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tinin v\u0259hd\u0259ti<\/strong><\/p>\n<p>Bunlar onu g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259laq\u0259l\u0259r konkret m\u0259qs\u0259d\u0259 xidm\u0259t edir. Az\u0259rbaycan \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 xalqlar aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, s\u00fclh v\u0259 bar\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. M\u0259hz bu m\u0259nada Prezident \u0130lham \u018fliyevin Forumda ifad\u0259 etdiyi &#8220;Bizim xarici siyas\u0259timiz sabit, proqnozla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259n v\u0259 m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259tdir&#8221; tezisi son d\u0259r\u0259c\u0259 aktuald\u0131r. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259, sabit qaydada v\u0259 tam proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lan metodlarla beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fcnasib\u0259t qurur. Bu, tamamil\u0259 s\u00fclh\u0259, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydaya v\u0259 bar\u0131\u015fa xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n fonunda \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rinin xarici siyas\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 iki vacib m\u0259qam\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259 t\u0259qdim etm\u0259si b\u00f6y\u00fck maraq do\u011furur. Onlardan biri n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin v\u0259 logistika m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, dig\u0259ri is\u0259 beyn\u0259lxalq enerji layih\u0259l\u0259ridir. Xarici siyas\u0259tin bu aspektini d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u00e7ox dol\u011fun ifad\u0259 edib. \u0130lham \u018fliyev vur\u011fulay\u0131b: &#8220;Xarici siyas\u0259td\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bizim bu siyas\u0259tin mahiyy\u0259tin\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z var. Xarici siyas\u0259timiz, siyasi s\u0259yl\u0259rimiz olmadan Az\u0259rbaycan\u0131n art\u0131q sahib oldu\u011fu g\u00fccl\u00fc n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259rini qurmaq m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. Bizim \u00f6lk\u0259mizi regional n\u0259qliyyat m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evirm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 il bundan \u0259vv\u0259lki h\u0259d\u0259fl\u0259rimiz art\u0131q \u00f6z n\u0259tic\u0259l\u0259rini verir&#8221;.<\/p>\n<p>B\u0259li, Az\u0259rbaycan enerji layih\u0259l\u0259ri v\u0259 n\u0259qliyyat-logistika m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini m\u00fcasir v\u0259 sistemli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259r\u0259k, \u00e7ox ciddi m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edib. Az\u0259rbaycan \u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. \u00d6t\u0259n il yeni Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131 Kompleksinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 bu n\u0259qliyyat \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin daha bir elementidir. Az\u0259rbaycan bununla kifay\u0259tl\u0259nmir. O, \u015eimal-C\u0259nub d\u0259hlizinin d\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 intensiv i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r. Son zamanlar Az\u0259rbaycan C\u0259nub-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin d\u0259 aktiv i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olub. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 g\u00fccl\u00fc v\u0259 m\u00fcasir logistika obyektl\u0259ri tikilib istifad\u0259y\u0259 verilib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan art\u0131q Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n, M\u0259rk\u0259zi Asiyadan y\u00fck q\u0259bul edir, \u018ffqan\u0131stan\u0131n t\u0259bli\u011f etdiyi Lapis-Lazuli d\u0259mir yolunun i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. &#8220;Bu, t\u0259kc\u0259 iqtisadi m\u0259nf\u0259\u0259t deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u0259laq\u0259, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131q v\u0259 yax\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q dem\u0259kdir. Bel\u0259likl\u0259, n\u0259qliyyat sah\u0259si beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rin m\u00fch\u00fcm sektorudur v\u0259 o, \u00e7ox yax\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q ruhu yarad\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Bunlar, \u015f\u00fcbh\u0259siz, b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tl\u0259rdir. Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tinin regional v\u0259 qlobal miqyasda verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259rin bir qismidir. \u0130ndi Az\u0259rbaycan n\u0259qliyyat sah\u0259sinin \u00e7ox yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ruhu yaratmas\u0131ndan faydalan\u0131r. Eyni fikri Bak\u0131n\u0131n enerji siyas\u0259ti haqq\u0131nda s\u00f6yl\u0259m\u0259k olar. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Prezident \u0130lham \u018fliyev enerji sektorunu &#8220;qlobal t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n sah\u0259&#8221; adland\u0131r\u0131b. V\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 \u00e7ox investisiya yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131b. Bu istiqam\u0259td\u0259 apar\u0131lan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdan bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r fayda g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bu m\u0259qam\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutaraq b\u0259yan edib: &#8220;Az\u0259rbaycan neft k\u0259m\u0259ri il\u0259 Qara d\u0259nizi v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizini, d\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 olaraq neft k\u0259m\u0259ri il\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi il\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizini birl\u0259\u015fdirdi. Haz\u0131rda, biz C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi adlanan b\u00f6y\u00fck layih\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik. O, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259, Bolqar\u0131stan, Yunan\u0131stan, Albaniya, \u0130taliyan\u0131 birl\u0259\u015fmi\u015f k\u0259m\u0259r sistemi vasit\u0259sil\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir. K\u0259m\u0259rin uzunlu\u011fu 3500 kilometrdir v\u0259 yekun m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259dir. Art\u0131q C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olub. Onun m\u00fch\u00fcm hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan TANAP-\u0131n &#8211; Trans-Anadolu qaz k\u0259m\u0259rinin d\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olub&#8221;.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar Az\u0259rbaycan\u0131n enerji layih\u0259l\u0259rinin yaln\u0131z bir hiss\u0259sidir. Ancaq \u00fcmumi m\u0259nz\u0259r\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ayd\u0131nd\u0131r: Az\u0259rbaycan\u0131n enerji siyas\u0259ti qlobal t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 ciddi t\u00f6hf\u0259l\u0259r verir.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri onun daxili siyas\u0259tl\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Dialoq v\u0259 bar\u0131\u015f kontekstind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n multikulturalizmi d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti statusunda realla\u015fd\u0131rmas\u0131 tarixi hadis\u0259dir. \u0130ndi Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n multikulturalizm m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri kimi q\u0259bul edilir. \u0130lham \u018fliyev nitqind\u0259 vur\u011fulay\u0131b ki, &#8220;bunun tarixi k\u00f6kl\u0259ri vard\u0131r. \u018fsrl\u0259r boyunca Az\u0259rbaycan m\u00fcxt\u0259lif dinl\u0259rin v\u0259 etnik qruplar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin s\u00fclh v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer olub. Biz f\u0259xr edirik ki, m\u00fcst\u0259qilliyimiz b\u0259rpa olunandan sonra bu meyil g\u00fccl\u0259ndi&#8221;.<\/p>\n<p>H\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Bak\u0131da bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r t\u0259\u015fkil edilib. Konfranslar, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoq forumu, d\u00fcnya dini liderl\u0259rinin forumu, BMT Sivilizasiyalar Alyans\u0131n\u0131n forumu, Bak\u0131 Humanitar Forumu v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilib. B\u00fct\u00fcn bu m\u0259qamlar\u0131 \u00fcmumil\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 ifad\u0259 edib: &#8220;D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Az\u0259rbaycan\u0131n n\u00fcmun\u0259si a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir ki, multikulturalizm d\u00fcnyan\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259yin, g\u0259rginlikl\u0259ri azaltma\u011f\u0131n, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fman\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259yin yegan\u0259 yoludur&#8221;.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, multikulturalizm Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 daxili siyasi faktordan beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 \u0259sas yer tuta, d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qurulmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca prinsipin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya siyasi sistemin\u0259 ciddi t\u00f6hf\u0259sidir. H\u0259m d\u0259 VII Qlobal Bak\u0131 Forumunun ruhuna tam uy\u011fun olan bir m\u0259qam\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ARANTV.AZ\u00a0\u00a0newtimes.az-\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir: Az\u0259rbaycan paytaxt\u0131nda VII Qlobal Bak\u0131 Forumu ke\u00e7irilib. Bu t\u0259dbir ilk olaraq 2013-c\u00fc ild\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Forumu ad\u0131 alt\u0131nda t\u0259\u015fkil edilib. 2014-c\u00fc ild\u0259 o, Qlobal A\u00e7\u0131q C\u0259miyy\u0259tl\u0259r Forumu ad\u0131 il\u0259 ke\u00e7irilib. 2015-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq is\u0259 Qlobal Bak\u0131 Forumu adlan\u0131r. Bu Forumda d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, tan\u0131nm\u0131\u015f siyas\u0259t\u00e7il\u0259r i\u015ftirak edirl\u0259r. VII Forumda 500-d\u0259n \u00e7ox n\u00fcmay\u0259nd\u0259 i\u015ftirak edib. Bu d\u0259f\u0259 t\u0259dbirin \u0259sas m\u00f6vzusu &#8220;D\u00fcnyan\u0131n yeni xarici siyas\u0259ti&#8221; olub. Forumun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev geni\u015f nitq s\u00f6yl\u0259yib. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259ti haqq\u0131nda qlobal t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259mini, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":49252,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/744212.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/744212.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/744212.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/744212-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/744212-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/744212.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/744212.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/744212.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/744212-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/744212.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"ARANTV.AZ\u00a0\u00a0newtimes.az-\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir: Az\u0259rbaycan paytaxt\u0131nda VII Qlobal Bak\u0131 Forumu ke\u00e7irilib. Bu t\u0259dbir ilk olaraq 2013-c\u00fc ild\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Forumu ad\u0131 alt\u0131nda t\u0259\u015fkil edilib. 2014-c\u00fc ild\u0259 o, Qlobal A\u00e7\u0131q C\u0259miyy\u0259tl\u0259r Forumu ad\u0131 il\u0259 ke\u00e7irilib. 2015-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq is\u0259 Qlobal Bak\u0131 Forumu adlan\u0131r. Bu Forumda d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, tan\u0131nm\u0131\u015f siyas\u0259t\u00e7il\u0259r i\u015ftirak edirl\u0259r. VII Forumda&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49251"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49251"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49251\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/49252"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}